Temat: 

Tradycyjne jednostki miary  

stosowane w nawigacji 

1.

Morskie jednostki odległości

. 

2.

Morskie jednostki prędkości. 

3. Zboczenie nawigacyjne. 

Mila morska 

(ang. nautical mile) 

Morskie jednostki odległości 

(skrót: n mile) jest to odległość równa długości łuku południka  
odpowiadającego jednej minucie kątowej różnicy szerokości  
geograficznej  





'

1







.  

Mila morska 

(ang.: nautical mile) 

Morskie jednostki odległości 

.  

W Polsce obowiązuje wartość standardowa mili morskiej  
wynosząca:  

m

1852

mile

n

1



odpowiada 1’ długości łuku południka na szerokości  

'

30

44







m

1852

m

2

,

1852

21600

2

21600

2

mile

n

1

3

2









b

a

R





R

a

b

gdzie: 
 

 - 

średni promień Ziemi, przy założeniu kulistego jej kształtu; 

 

 - 

duża półoś elipsoidy Krassowskiego 

 
  - 

mała półoś elipsoidy Krassowskiego 





'

21600

'

60

360







21600

1

mile

n

1



Przy założeniu kulistości Ziemi kąt średni obwód Ziemi  
 
wynosi 21600’  

, stąd wynika, że:  

Dla elipsoidy obrotowej Krassowskiego wartość jednej mili morskiej: 

część średniego obwodu Ziemi.

 

 

m

cos2

9,31

-

1852,2

mile

n

1







Morskie jednostki odległości 

Mila morska 

(ang. nautical mile) 

Kabel 

(

skrót. kbl) 

Morskie jednostki odległości 

jest jedną dziesiątą częścią mili morskiej.  
Dla wartości standardowej mili morskiej kabel przyjmuje wartość: 

.  

m

2

,

185

mile

n

1

,

0

kbl

1





Węzeł  

(ang.: knot) 

Węzeł (skrót: kn) jest równy jednej mili morskiej na godzinę: 

.  

Morskie jednostki prędkości

 

Na przykład prędkość  
jednostki pływającej  
24 węzły oznacza,  
że w ciągu jednej  
godziny przepłynie  
24 mile morskie.  

h

1

mile

n

1

kn

1



N

P’

1

P ’

2

.

P ’’

1

.

P ’’

2

.

P

1

P

2

Różnica długości geograficznej na równiku  

i na równoleżnikach 

równik 

równoleżnik 

równoleżnik 

Zboczenie nawigacyjne 

Zboczeniem nawigacyjnym  

(ang.: departure) 

nazywamy długość łuku równoleżnika zawarta pomiędzy dwoma 
pozycjami leżącymi na tym samym równoleżniku wyrażona  
w milach morskich. 

.  

wyrażając w mierze liniowej to długość łuku na szerokości  



 wynosi:  





mile

n

cos













l

Zboczenie nawigacyjne

 

l









gdzie: 
 

 - zboczenie nawigacyjne 
 

 - 

różnica długości geograficznej 

 

 - 

szerokość geograficzna  

 

Zboczenie nawigacyjne 

Zboczenie nawigacyjne 

N

S

.

.

.

.













l



