Pie

śń

 Iz 45ww15-26 — niech wszystkie narody nawróc

ą

 si

ę

 do Boga 

Jan Paweł II 

Audiencja generalna, 31 pa

ź

dziernika 2001 r. 

 

1.  «Naprawdę,  Panie,  Tyś  jest  Bogiem  ukrytym»  (Iz  45,  15).  Ten  początkowy  werset 

pieśni  z  Jutrzni  piątku  pierwszego  tygodnia  Psałterza  pochodzi  z  medytacji 
Deuteroizajasza  nad  wielkością  Boga,  przejawiającą  się  w  stworzeniu  i  dziejach:  Boga, 
który  się  objawia,  choć  pozostaje  ukryty  w  swej  nieprzeniknionej  tajemnicy.  Jest  On  z 
definicji  Deus  absconditus.  śadna  myśl  nie  moŜe  Go  ogarnąć.  Człowiek  moŜe  jedynie 
kontemplować  Jego  obecność  we  wszechświecie,  idąc  niejako  po  Jego  śladach  oraz 
padając przed Nim na twarz, by Go adorować i wielbić. 

Historyczny  kontekst,  w  którym  zrodziła  się  owa  medytacja,  to  zaskakujące 

wyzwolenie narodu przez Boga w  okresie niewoli babilońskiej. CzyŜ było do pomyślenia, 
Ŝe  wygnańcy  Izraela  będą  mogli  powrócić  do  swej  ojczyzny?  W  obliczu  potęgi  Babilonii 
mogli  jedynie  poddać  się  rozpaczy.  I  oto  wielka  nowina,  niespodziewany  dar  Boga, 
zapowiedziany  w  słowach  proroka:  Bóg  będzie  działał,  jak  w  okresie  Wyjścia.  I  tak  jak 
wtedy  straszliwymi  karami  pokonał  opór  faraona,  obecnie  wybiera  króla  perskiego, 
Cyrusa, by zwycięŜyć potęgę babilońską i przywrócić wolność Izraelowi.  

2.  «Tyś  jest  Bogiem  ukrytym,  BoŜe  Izraela  i  Zbawco!»  (Iz  45,  15).  Tymi  słowami 

prorok  zachęca  do  uznania,  Ŝe  Bóg  działa  w  historii,  nawet  jeśli  nie  występuje  na 
pierwszym  planie.  MoŜna  by  powiedzieć,  Ŝe  pozostaje  «za  kulisami».  To  On  jest 
tajemniczym  i  niewidzialnym  reŜyserem,  który  szanuje  wolność  swych  stworzeń,  ale 
jednocześnie  trzyma  nici  ziemskich  spraw.  Pewność  co  do  opatrznościowego  działania 
Boga  jest  źródłem  nadziei  dla  wierzącego,  który  wie,  Ŝe  moŜe  liczyć  na  stałą  obecność 
Tego, «który uformował ziemię i kształt jej nadał, który osadził ją mocno» (Iz 45, 18). 

Istotnie,  stwórczy  akt  nie  jest  epizodem  zagubionym  w  mrokach  czasów,  toteŜ  świat 

nie  powinien  czuć  się  pozostawiony  samemu  sobie.  Bóg  stale  podtrzymuje  istnienie 
swego  stworzenia,  dzieło  swych  rąk.  Uznać  tę  prawdę  znaczy  równieŜ  wyznać  Jego 
jedyność:  «CzyŜ  nie  Tym,  'Który  jest',  Ja  jestem?  Prócz  Mnie  nie  ma  innego  Boga!»  (Iz 
45, 21). Bóg juŜ z definicji jest Jedyny. Z niczym nie moŜna Go porównać. Wszystko jest 
Mu podporządkowane. Dlatego trzeba odrzucić bałwochwalstwo, o którym prorok mówi z 
surowością: «Nie mają rozeznania ci, co obnoszą drewno przez  siebie rzeźbione i modlą 
się do boŜka, który nie moŜe ich zbawić» (Iz 45, 20). Jak moŜna przyjąć postawę adoracji 
wobec tworu człowieka? 

3.  Dzisiejsza  wraŜliwość  mogłaby  uznać  tę  polemikę  za  przesadzoną,  ocenia  ona 

bowiem krytycznie wizerunki same w sobie i nie zauwaŜa, Ŝe moŜna im przypisać wartość 
symboliczną,  sprzyjającą  duchowej  adoracji  jedynego  Boga.  Z  pewnością  mamy  tu  do 
czynienia  z  mądrą  pedagogią  BoŜą,  która  dzięki  surowemu  wykluczeniu  wizerunków 
obroniła  Izraela  na  przestrzeni  dziejów  przed  kontaminacją  politeistyczną.  Uznając,  Ŝe 
Bóg  objawił  swe  oblicze  we  Wcieleniu  Chrystusa,  Kościół  podczas  II  Soboru  Nicejskiego 
(787 r.) dopuścił moŜliwość posługiwania się świętymi obrazami, pod warunkiem, Ŝe ich 
wartość jest pojmowana w sposób zasadniczo relacyjny. 

Ta  prorocka  przestroga  zachowuje  jednakŜe  swoje  znaczenie  w  odniesieniu  do 

wszystkich  form  bałwochwalstwa,  często  przejawiającego  się  nie  tyle  w  niewłaściwym 

uŜywaniu wizerunków, co w uznawaniu ludzi i rzeczy za wartości absolutne, zastępujące 
samego Boga. 

4. Od stworzenia pieśń przechodzi do historii, w której Izrael wielokrotnie doświadczył 

dobroczynnej  i  miłosiernej  mocy  Boga,  Jego  wierności  i  opatrzności.  Zwłaszcza  w 
wybawieniu z niewoli jeszcze raz objawiła się miłość Boga do Jego narodu, a stało się to 
w sposób tak oczywisty i zaskakujący, Ŝe prorok wzywa na świadków «ocalonych spośród 
narodów». Zachęca ich, by przedstawili swoje kontrargumenty, jeśli mogą: «Zgromadźcie 
się  i  wyjdźcie,  dołączcie  się  wszyscy,  wy,  ocaleni  spośród  narodów»  (Iz  45,  20). 
Ostatecznie prorok stwierdza, Ŝe interwencja Boga Izraela nie podlega dyskusji. 

Pojawia  się  wówczas  wspaniała  perspektywa  uniwersalistyczna.  Bóg  wzywa: 

«Nawróćcie  się  do  Mnie,  by  otrzymać  zbawienie,  wszystkie  krańce  świata,  bo  tylko  Ja 
jestem Bogiem i nie ma innego» (Iz 45, 22). W ten sposób staje się jasne, Ŝe szczególne 
upodobanie,  z  jakim  Bóg  wybrał  Izraela  jako  swój  naród,  nie  wyklucza  innych,  ale  jest 
aktem miłości, i cała ludzkość ma korzystać z jej dobrodziejstw. 

I  tak  juŜ  w  Starym  Testamencie  zarysowuje  się  «sakramentalna»  koncepcja  historii 

zbawienia, uznająca, Ŝe szczególny wybór synów Abrahama, a następnie Chrystusowych 
uczniów w Kościele nie jest przywilejem, który «zamyka» i «wyłącza», lecz jest znakiem i 
narzędziem powszechnej miłości. 

5.  Wezwanie  do  adoracji  i  obietnica  zbawienia  odnoszą  się  do  wszystkich  narodów: 

«Przede  Mną  się  zegnie  kaŜde  kolano,  wszelki język  na  Mnie  przysięgać  będzie»  (Iz  45, 
23).  Odczytywać  te  słowa  z  punktu  widzenia  chrześcijańskiego  znaczy  sięgać  do  pełni 
objawienia  Nowego  Testamentu,  który  widzi  w  Chrystusie  «imię  ponad  wszelkie  imię» 
(Flp 2, 9), tak, aby «na imię Jezusa zgięło się kaŜde kolano istot niebieskich i ziemskich, i 
podziemnych.  I  aby  wszelki  język  wyznał,  Ŝe  Jezus  Chrystus  jest  PANEM  —  ku  chwale 
Boga Ojca» (Flp 2, 10-11).  

Dzięki  tej  pieśni  nasza  poranna  modlitwa  chwały  zyskuje  wymiar  kosmiczny  oraz 

udziela głosu równieŜ i tym, którzy nie otrzymali jeszcze łaski poznania Chrystusa. Jest to 
pieśń  chwały,  która  nabiera  charakteru  «misyjnego»,  zachęcając  nas,  byśmy  szli  na 
wszystkie drogi i głosili, Ŝe Bóg objawił się w Jezusie jako Zbawiciel świata. 

Słowo Ojca 

Ś

wi

ę

tego do Polaków wg n. 1/2002, s. 66. 

W

ś

ród  pielgrzymów  zgromadzonych  na  placu 

ś

w.  Piotra  było  ok.  300  Polaków  przybyłych  z 

kraju i emigracji. Do rodaków Ojciec 

Ś

wi

ę

ty powiedział: 

«Dzisiaj  ostatni  dzień  października  —  zakończenie  naboŜeństwa  róŜańcowego,  które 

poświęcaliśmy  zwłaszcza  za  pokój  na  świecie.  Jutro  uroczystość  Wszystkich  Świętych, 
pojutrze  Dzień  Zaduszny  —  Wspomnienie  Wszystkich  Wiernych  Zmarłych:  na  naszych 
cmentarzach w całej Polsce i na całym świecie, takŜe tu we Włoszech — na cmentarzach 
powstałych  po  ostatniej  wojnie,  na  Monte  Cassino  i  w  innych  miejscach.  'Wieczny 
odpoczynek  racz  im  dać,  Panie,  a  światłość  wiekuista  niechaj  im  świeci.  Niech 
odpoczywają w pokoju wiecznym. Amen!' Pochwalony Jezus Chrystus!»