G

ATUNEK FILMOWY

 

 
Gatunek filmowy: 



Typ filmu, który określa się poprzez występowanie w nim określonych cech 



Grupa filmów posiadających wspólne cechy 

 
Stefania  Skwarczyńska,  Wstęp  do  wiedzy  o  literaturze,  T.  3  –  wprowadza  podział 
interpretacji gatunku, który doskonale odnosi się także do filmu. 
Wróżni trzy poziomy gatunku: 
1.  Gatunek jako nazwa – pozim nominalny 
2.  Gatunek jako zespół cech – poziom pojęciowy 
3.  Gatunek jako zespół reguł (przedmiot teoretyczny) – poziom przedmiotowy 
Nie  we  wszystkich  gatunkach  występuje  każdy  z  tych  poziomów.  We  wszystkich 
gatunkach  występuje  zawsze  tylko  poziom  nominalny,  ponieważ  każdy  gatunek  posiada 
swoją nazwę. 
 
Przedmiotem  teoretycznym  jest  struktura  –  istnieje  zależność  między  poszczególnymi 
elementami a całością. Gatunek jest określony nie przez zespół cech, ale zespół reguł. 
 
Reguły  konstytutywne  –  regulują  funkcjonowanie  przedmiotu  teoretycznego,  a 
jednocześnie są dla gatunku konstytutywne. 
 
Reguły  regulujące  –  pokazują  jak  funkcjonuje  dany  przedmiot  teoretyczny,  ale  nie  są 
konstytutywne dla niego. 
 
F

ILM RELIGIJNY

 

Opiera się na sztukach plastycznych, ukazuje rzeczywistość transcendentną. 
Występują  dwa  nurty  (dwie  tradycje)  ewokowania  transcendencji  w  filmie 
religijnym: 
1.  Imago  Dei  –  czerpanie  z  malarstwa  ikonicznego  (wschodniego,  bizantyjskiego); 

oddanie  typowo  ikonicznego  widzenia  świata,  odbijanie  głębokiej  wizji  świata. 
Człowiek występuje tu jako boże stworzenie 



 s t y l   t r a n s c e n d e n c j i . 

2.  Similitudo  Dei  –  człowiek  dążący  do  osiągnięcia  podobieństwa  do  Boga  –  Chrystus 

jako  wcielenie.  Film  zachowuje  estetykę  realistyczną,  sle  stara  się  zamanifestować 
istnienie transcendencji. Racjonalna perpektywa, częste stosowanie paraboli, ukazanie 
człowieka  w  centrum  jako  obserwatora  –  widzenie  z  jego  punktu  widzenia 



  s t y l  

i n k a r n a c j i .  

 

 

K

ONWENCJA GATUNKOWA

 

 
Na konwencje gatunkowe składają się: 
1.  konstrukcja bohatera 
2.  struktura narracyjna 
3.  schemat fabularny 
4.  struktura czasu 
5.  struktura przestrzeni 
6.  temat 
7.  repertuar ikonograficzny (ikonografia) 
 
Western (przykład) 



 

określony czas i miejsce (Stany Zjednoczone, wiek XIX) 



 

bohater: cowboy 



 

tematyka:  – „o jednym sprawiedliwym” 

– pędzenie bydła 
– walka z Indianami 



 

ikonografia-  bohaterów  można  określić  dzięki  ich  ubiorom;  topografia  miasteczka 
Dzikiego Zachodu 

 
W przypadku nie wszystkich gatunków cechy się konwencjalizują. 
 
K

ONCEPCJA ANALIZY GATUNKOWEJ

. 

 
Koncepcja mitograficzno – psychologiczna. 
Jej twórcami są C h a r l e s   A l t m a n   oraz J a c k   S h a d o i a n . W koncepcji tej gatunek 
interpretuje się jako rytuał lub mit.  
 
Twórcy tej analizy zauważyli cechy wspólne między gatunkami a rytuałami/mitami: 



 

są wytworem zbiorowości, nie mają nigdy indywidualnego autora; 



 

istotne jest to, co się powtarza i jest powielane (zachowanie konwecji) 

 
Powiązania z psychoanalizą: 



 

interpretacja filmu – wybieramy dany gatunek w zależności od naszych wewnętrznych 
postaw. 

 
Altman określił 7 cech gatunku jako rytuału: 

1.  D u a l i z m   ( b i n a r n o ś ć )   c e c h   –  cechy  zawsze  występują  na  zasadzie 

przeciwności (dobro – zło, ofiara – napastnik, biedny – bogaty) 

2 .  P o w t a r z a l n o ś ć  

3.  K u m u l a t y w n o ś ć   –  cechy,  które  występują  w  wielu  filmach  się  kumulują 

(gromadzą), tworząc w ten sposób konwencję 

4.  S y m b o l i c z n o ś ć   – powtarzane elementy zyskują walor dodatkowy 

5.  P r z e w i d y w a l n o ś ć  – jest konsekwencją powtarzalności i kumulatywności 

6.  F u n k c j o n a l n o ś ć – pełnią funkcję psychologiczną, zaspokajają potrzeby widza 

7.  N o s t a l g i c z n o ś ć  – w danym gatunku dostrzegamy coś, czego już nie ma i wzbudza 

w nas to nostalgię (np. western – „stare, dobre czasy…)