Kusnierz_743[02].Z2.02

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Materiał nauczania

4.1.

Maszyny i urządzenia stosowane w kuśnierstwie

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2.

Narzędzia i przybory stosowane w kuśnierstwie

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3.

Technika szycia ręcznego

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć 40
6. Literatura 44

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy dotyczącej uŜytkowania maszyn,

urządzeń i narzędzi stosowanych w kuśnierstwie

W poradniku znajdziesz:

–

wymagania wstępne – wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć juŜ ukształtowane,
abyś bez problemów mógł korzystać z poradnika,

–

cele kształcenia – wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem,

–

materiał nauczania – wiadomości teoretyczne niezbędne do opanowania treści jednostki
modułowej,

–

zestaw pytań, abyś mógł sprawdzić, czy juŜ opanowałeś określone treści,

–

wiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować

umiejętności praktyczne,

–

sprawdzian postępów,

–

sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań. Zaliczenie testu potwierdzi opanowanie
materiału całej jednostki modułowej,

–

literaturę uzupełniającą.

Schemat układu jednostek modułowych

743[02].Z2

Technologia wytwarzania

wyrobów futrzarskich

743[02].Z2.01

Dobieranie skór do produkcji

wyrobów

futrzarskich

743[02].Z2.02

UŜytkowanie maszyn,

urządzeń, i narzędzi

kuśnierskich

743[02].Z2.03

Wykonywanie

błamów

ze skór futerkowych

743[02].Z2.04

Wykonywanie odzieŜy

futrzanej

743[02].Z2.05
Wykonywanie

galanterii futrzanej

743[02].Z2.06

Wykonywanie usług

kuśnierskich

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu nauczania jednostki modułowej powinieneś umieć:

−−−−

posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu mechaniki
i wytrzymałości materiałów,

−−−−

klasyfikować maszyny i urządzenia stosowane w kuśnierstwie,

−−−−

wyjaśniać budowę i zasadę działania maszyn szwalniczych: kuśnierskiej,

−−−−

określać podstawowe i specjalne wyposaŜenie maszyn,

−−−−

określać parametry techniczne maszyn stosowanych w kuśnierstwie,

−−−−

charakteryzować instalacje elektryczne oraz zabezpieczenia przeciwporaŜeniowe,

−−−−

określać podstawowe mechanizmy w maszynie kuśnierskiej i stębnowej,

−−−−

odczytywać schematy kinematyczne maszyn,

−−−−

określać rodzaje i zastosowanie napędów,

−−−−

rozróŜniać dodatkowe oprzyrządowanie maszyn szwalniczych,

−−−−

charakteryzować maszyny o przeznaczeniu specjalnym,

−−−−

charakteryzować urządzenia stosowane w kuśnierstwie,

−−−−

charakteryzować maszyny do rozkroju skór,

−−−−

charakteryzować maszyny do kosmetyki wyrobów futrzarskich,

−−−−

charakteryzować maszyny i urządzenia do warstwowania materiałów,

−−−−

rozróŜniać maszyny do krojenia nakładów i wykrawania materiałów wykończeniowych,

−−−−

rozróŜniać rodzaje pras do klejenia materiałów wzmacniających i usztywniających,

−−−−

określać rolę zabezpieczeń stosowanych w maszynach i urządzeniach,

−−−−

planować czynności związane z obsługą maszyn i urządzeń stosowanych w kuśnierstwie,

−−−−

dokonywać regulacji maszyn i urządzeń,

−−−−

określać zasady wypełniania dokumentacji eksploatacyjnej maszyn i urządzeń,

−−−−

określać zasady przeprowadzania okresowych przeglądów maszyn i urządzeń,

−−−−

określać zasady czyszczenia i bieŜącej konserwacji maszyn i urządzeń,

−−−−

korzystać ze źródeł informacji technicznej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−−−−

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii,

−−−−

określić podstawowe funkcje maszyn, urządzeń i narzędzi stosowanych w kuśnierstwie,

−−−−

dokonać podziału maszyn szwalniczych ze względu na rodzaj tworzonego ściegu,

−−−−

scharakteryzować budowę i zasady działania maszyn: szwalniczej, kuśnierskiej
i stębnowej,

−−−−

określić kryteria doboru maszyn szwalniczych,

−−−−

dobrać narzędzia, maszyny i urządzenia do poszczególnych operacji technologicznych,

−−−−

dobrać maszyny o przeznaczeniu specjalnym,

−−−−

posłuŜyć się dokumentacją techniczno

−

ruchową, instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń,

−−−−

wyjaśnić zasady doboru igieł i nici maszynowych do rodzaju zszywanych skór,

−−−−

dobrać narzędzia i przybory do wykonywania określonych prac kuśnierskich,

−−−−

posłuŜyć się narzędziami i przyborami do obróbki ręcznej materiałów,

−−−−

scharakteryzować ściegi ręczne podstawowe, specjalne i ozdobne,

−−−−

wykonać ściegi ręczne,

−−−−

przygotować maszyny i urządzenia do pracy,

−−−−

obsłuŜyć maszyny i urządzenia stosowane w kuśnierstwie,

−−−−

dokonać regulacji maszyn i urządzeń,

−−−−

wykonać szwy maszynowe zgodnie z normą,

−−−−

wykonać szycie maszynowe po liniach wzoru o zróŜnicowanym stopniu trudności,

−−−−

ocenić stan techniczny maszyn i urządzeń,

−−−−

dokonać podstawowej konserwacji maszyn i urządzeń,

−−−−

zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpoŜarowej
podczas uŜytkowania maszyn, urządzeń i narzędzi stosowanych w kuśnierstwie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Maszyny i urządzenia stosowane w kuśnierstwie

4.1.1. Materiał nauczania

Organizacja maszynowych stanowisk pracy

WyposaŜenie stanowiska pracy w maszyny i urządzenia jest warunkiem koniecznym do

wykonywania określonych operacji. Kształty maszyn i urządzeń powinny być przystosowane
do  pełnienia  określonej  funkcji  technologicznej,  z  uwzględnieniem  wymiarów  i  budowy
anatomicznej  kończyn  człowieka,  odpowiednio  do  wymagań  ergonomii  i  estetyki
przemysłowej.

Maszyny i urządzenia powinny być prawidłowo rozmieszczone na stanowisku

z uwzględnieniem kolejności ich stosowania i w zasięgu rąk pracownika.

W zaleŜności od rodzaju operacji, kształtu i wymiarów elementów odzieŜy są przydatne

dodatkowe  urządzenia  o  odmiennej  konstrukcji,  ułatwiające  wykonywanie  zabiegów  oraz
pozwalające  na  eliminowanie  zbędnych  ruchów  rąk,  nóg  i  tułowia.  Ponadto  sprzęt
pomocniczy  powinien  być  dobierany  indywidualnie  do  poszczególnych  stanowisk,
z  uwzględnieniem  rodzaju  odzieŜy,  powiązania  organizacyjnego  operacji,  kształtu
obrabianych elementów i kierunku ich przekazywania.

Powierzchnia stanowiska roboczego powinna zapewnić nie tylko miejsce na maszyny

i  urządzenia,  ale  równieŜ  wolną  przestrzeń  umoŜliwiającą  swobodną  pracę  i  bezkolizyjne
przejścia.  W  przepisach  bhp  przewiduje  się,  Ŝe  powierzchnia  uŜytkowa,  nie  zajęta  przez
maszyny  i  urządzenia  techniczne,  powinna  wynosić  nie  mniej  niŜ  2m²  na  jedno  stanowisko
robocze.

Rys. 1. Postawa przy szyciu: a) nieprawidłowa b) prawidłowa [4, s. 76]

−

dostęp do maszyny i jej bezpośrednie otoczenie powinno być wolne od obcych sprzętów,

−

stwierdzić wzrokowo czy maszyna, przewody elektryczne, osłony itp. nie mają usterek.

w przypadku ich zauwaŜenia zgłosić przełoŜonemu,

−

w czasie pracy nie dotykać poruszających się części

−

po zakończeniu pracy maszynę i miejsce pracy doprowadzić do porządku.

Dobór, obsługa maszyn i urządzeń kuśnierskich

Praca kuśnierza wymaga stosowania bardziej lub mniej skomplikowanych mechanizmów,

które umownie moŜna podzielić na maszyny i urządzenia. Do powszechnie stosowanych
w zawodzie kuśnierza maszyn naleŜą: maszyny szwalnicze, kuśnierskie, do pikowania,
wysuwania, trzepania, prasowania itp. Do urządzeń zalicza się stoły do dobierania, krojenia,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

nabijania i suszenia skór, suszarnie, przenośniki. Do urządzeń pomocniczych zaliczamy
stojaki, manekiny itp.

Do maszyn powszechnie stosowanych przy konfekcjonowaniu skór futerkowych naleŜą:

−−−−

maszyny kuśnierskie – szyjące ściegiem łańcuszkowym, jednoigłowym, jednonitkowym,
słuŜą do zszywania skór futerkowych w elementy wyrobu i elementów w całość wyrobu.

Rys. 2. Maszyna kuśnierska − zszywanie skór futerkowych [4, s. 60]

Rys. 3. Ściegi i szwy wykonane na maszynie kuśnierskiej [4, s. 60]

−−−−

maszyny stębnowe – szyjące ściegiem stębnowym jednoigłowym, dwunitkowym, słuŜą
do

zszywania

materiałów

wykończeniowych

(dodatków),

stosowanych

przy

konfekcjonowaniu wyrobów kuśnierskich oraz szycia wyrobów ze skór welurowych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−−−−

dziurkarka – do robienia dziurek w wyrobach gdzie skórę futerkową łączy się z innymi
materiałami np. skórą licową, skajem lub materiałami tekstylnymi itp.

Rys. 7. Maszyna dziurkarka [4, s. 66]

−−−−

maszyna  do  tasiemkowania  –  słuŜy  do  obszywania  brzegów  elementów  wyrobów
futrzarskich  taśmą  konfekcyjną  oraz  ich  wzmacniania  na  całej  powierzchni,  szczególnie
przy  elementach  wykonanych  ze  skór  wysuwanych.  Maszyna  zastępuje  bardzo
pracochłonne operacje ręczne.

Rys. 8. Maszyna do tasiemkowania [4, s. 68]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−−−−

maszyna do przyszywania podszewki – przy jej zastosowaniu moŜliwe jest jednoczesne
podszycie i obszycie brzegów podszewki ozdobną taśmą,

Rys. 9. Maszyna do przyszywania podszewki do futra [4, s. 68]

−−−−

maszyna krojąca do wysuwania – słuŜy do ukośnego przecinania skór na paski, powstałe
w ten sposób paski zszywane są na maszynie kuśnierskiej po odpowiednim przesunięciu
względem siebie,

Rys. 10. Maszyna krojąca skóry do wysuwania [4, s. 71]

−−−−

maszyna do rozkroju tkanin – słuŜy do rozkroju warstw materiału noŜem tarczowym lub
taśmowym,

Rys. 11. Maszyny do rozkroju tkanin [4, s. 71]

−−−−

maszyna (zwana prasą termiczną) – słuŜy do łączenia skóry z materiałami tekstylnymi,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 12. Maszyna do łączenia skóry z materiałem tekstylnym [4, s. 72]

−−−−

maszyny do kosmetyki wyrobów futrzarskich – maszyny do trzepania, prasowania
i czesania.

Rys. 13. Ręczna maszyna do trzepania skór i elementów [4, s. 73]

Igły stosowane do maszyn szwalniczych
Rodzaj  i  grubość  uŜywanych  igieł  zaleŜy  od  rodzaju  zszywanych  materiałów  i  rodzaju
maszyny. RozróŜniamy igły proste i wygięte. Igły róŜnią się między sobą długością, średnicą
kształtem ostrza, kształtem kolby i wielkością rowków. RozróŜnia się 25 typów igieł, a kaŜdy
typ dzieli się na grupy w zaleŜności od budowy i długości całkowitej. Długości igieł są bardzo
zróŜnicowane  i  wahają  się  od  32,2  do  77,7  mm.  Przemysł  odzieŜowy  klasyfikuje  igły  wg
firmy Singer. Według tej klasyfikacji igły dzieli się na klasy, podklasy i odmiany.
W  danej  klasie  numer  podklasy  oznacza  grubość  igły,  a  numer  odmiany  –  kształt  i  długość
ostrza.

NaleŜy ściśle przestrzegać, aby do danego typu maszyny uŜywać prawidłowych igieł.

Niezastosowanie się do powyŜszego wskazania moŜe doprowadzić do złamania igły lub
uszkodzenia zszywanej tkaniny. W tabeli 1 podano dobór numeracji igieł i nici do tkaniny
i innych materiałów.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 14. Igły maszynowe a) igła płaska kolbą i dłuŜszym rowkiem, b) igła z kolbą i krótszym rowkiem, c) igła

o przekroju okrągłym, d) igła bez kolby, e) igła do pikowania. 1 – uchwyt, 2 – ostrze, 3 – rowek, 4

−

otwór

na nici. [4, s. 54]

Tabela1. Dobór igieł i nici do tkanin i innych materiałów [3, s. 54]

Nr igły

metryczny

Nr nici

Zastosowanie do tkaniny i materiałów

−

120

−

100 Bardzo cienkie tkaniny – szyfon, ŜorŜeta, batyst

−

100

−

Jedwabie i cienkie płótna

−

100

−

Cienkie tkaniny – płótna popelinowe, satyna itp.

100

−

110

−

Grubsze tkaniny jedwabne, bawełniane lniane,
wełniane i wełno podobne

110

−

120

−

Grubsze tkaniny, płótna, tkaniny tapicerskie,
tworzywa sztuczne, skór itp.

Uwaga: Grubość igieł maszynowych jest oznaczona jednolitym systemem
metrycznym. Numer igły oblicza się mierząc średnicę igły (w miejscu
roboczym) i wynik mnoŜy przez 100 (np. numer igły 110 oznacza – średnicę
1,1mm x 100 = 110)

Przygotowanie maszyn do szycia

Do czynności przygotowawczych naleŜy: dobranie i włoŜenie igły, załoŜenie nici

i wyregulowanie jej naciągu, wyregulowanie długości ściegu, wyregulowanie mechanizmów
maszyny.

Do maszyn kuśnierskich dobiera się igły w zaleŜności od rodzaju maszyny, od rodzaju

i grubości zszywanej skóry oraz stosowanych nici.

Stopień naciągu nici przy szyciu zaleŜy od grubości i wytrzymałości skóry na rozciąganie.

Nacisk  uwaŜa  się  za  prawidłowy,  jeŜeli  brzegi  zszywanych  materiałów  nie  rozsuwają  się  na
boki,  lecz  ściśle  przylegają  do  siebie.  Naciąg  nici  reguluje  się  nakrętką.  Przy  obracaniu
nakrętki  w  kierunku  ruchu  wskazówek  zegara,  naciąg  nici  wzrasta  i  odwrotnie  –
w kierunku przeciwnym słabnie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Skok ściegu, czyli odległość pomiędzy dwoma sąsiednimi otworami w skórze

przekłutymi igłą, ustala się zaleŜnie od grubości i wytrzymałości tkanki skórnej zszywanych
skór. Przy cienkiej tkance skórnej stosuje się mniejszy, przy grubszym zaś większy skok
ś

ciegu. Wielkość skoku ściegu reguluje się w pewnych granicach głowicą zębatego kółka

regulatora.

W celu właściwego wyregulowania mechanizmów maszyny naleŜy przede wszystkim

zsynchronizować pracę haczyka i igły, tzn. haczyk powinien dochodzić do igły przy początku
jej  ruchu  powrotnego,  tak  aby  w  momencie  utworzenia  pętli  mógł  pochwycić  ją  noskiem.
Brak  synchronizacji  moŜe  spowodować  opuszczenie  ściegu.  Konieczne  jest  równieŜ
współdziałanie  mechanizmu  posuwu  zszywanych  skór  i  wodzika.  Zszywane  skóry  powinny
przesuwać  się  dopiero  wtedy,  gdy  igła  zostanie  z  nich  wyciągnięta.  Nieprzestrzeganie  tego
warunku  moŜe  spowodować  rozdarcie  skór  lub  złamanie  igły,  jak  równieŜ  powstawanie
nierównego  szwu.  Siłę  docisku  tarczy  reguluje  się  odpowiednio  do  rodzaju  zszywanego
materiału.

Rys. 15. Maszyna kuśnierska firmy Strobel,1

−

korpus maszyny,2

−

wziernik smarowania,3

−

ruby dociskowe

pokrywy, 4

−

regulacja naciągu nici, 5

−

prowadzenie nici, 6

−

haczyk, 7

−

tarcza dociskowa, 8

−

koło

zamachowe [3, s. 150]

Przed uruchomieniem maszyny naleŜy sprawdzić poziom oleju słuŜącego do centralnego,

automatycznego  smarowania  maszyny  podczas  pracy.  Ilość  oleju  naleŜy  kontrolować  przez
szkło  wziernikowe  przy  róŜnych  obrotach  maszyny.  JeŜeli  stwierdzi  się,  Ŝe  ilość  oleju  jest
niedostateczna,  naleŜy  go  uzupełnić.  W  tym  celu  przez  specjalny  otwór,  po  uprzednim
odkręceniu  śruby  zabezpieczającej,  nalewa  się  olej  do  poziomu  zaznaczonego  kreską.
W przypadku  nowej  maszyny,  oleju  naleŜy  dodać  po  ok.  600  h  pracy.  Po  dotarciu  maszyny
zapas oleju wystarcza na kilka tysięcy godzin pracy.

Przeznaczone do szycia skóry wprowadza się między tarczki dociskowe rozsunięte za

pomocą  dźwigni  kolanowej.  Igła  musi  znajdować  się  wtedy  w  tylnym  połoŜeniu.  Po
dociśnięciu  tarczek  i  włączeniu  maszyny,  rozpoczynamy  szycie  starając  się,  aby  skóry  były
złoŜone równo do krawędzi i Ŝeby wystawały minimalnie nad tarczki. W czasie szycia naleŜy
włos  wpychać  dokładnie  między  zszywane  krawędzie.  Czynność  tę  wykonujemy  ręcznie
metalowym pręcikiem lub teŜ przy maszynie istnieje pneumatyczne urządzenie, które wciska

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

włos do wewnątrz. Po zakończonym szyciu ucinamy nici przy tylnym połoŜeniu igły, przy
rozsuniętych tarczach.

Maszyna kuśnierska wyposaŜona jest w jedną igłę i szyje ściegiem obrzuconym

łańcuszkowym.  Ścieg  łańcuszkowy  powstaje  w  następujący  sposób:  igła  w  czasie  ruchu
postępowego przekłuwa zszywane skóry i przeciąga przez nie nić. Podczas ruchu powrotnego
nić tworzy pętelkę, w tym samym czasie haczyk ustawia się nad tarczką dociskową po prawej
stronie igły. Przy następnym ruchu igły haczyk chwyta pętelkę, powiększa ją i podnosi wraz
z igłą  do  połoŜenia  wyjściowego.  W  momencie  powrotnego  ruchu  igły,  wycofaniu  się  jej
z tarczy  dociskowej,  następuje  przesuwanie  zszywanych  skór  o  jeden  ścieg.  Ostatni  etap
ś

ciegu jest zsynchronizowany z następnym postępowym suwem igły, w czasie którego haczyk

wraz z pętelką podchodzi do tarczy napędzającej, stawiając pętlę na drodze igły, która
przechodzi przez pętlę rozpoczynając równocześnie cykl następnego ściegu.
Konserwacja maszyny

Obsługujący maszynę powinien kaŜdorazowo po zakończeniu pracy oczyścić

zewnętrzne części maszyny i smarować maszynę w miejscach określonych instrukcją obsługi.

Okresowe przeglądy i naprawy maszyn kuśnierskich, jak równieŜ wymiana oleju

powinny być wykonywane przez wykwalifikowanego pracownika.

Najczęściej występujące usterki w pracy maszyn kuśnierskich i ich przyczyny.

Tabela 2. Usterki w pracy maszyny kuśnierskiej przyczyny ich powstawania [3, s. 63]

Rodzaj usterki

Przyczyna występowania usterki

zrywanie nici

zbyt mocny naciąg nici, brak współdziałania
mechanizmu posuwu skór i wodzika,

rozchodzenie się zszytych krawędzi skór

zbyt słaby naciąg nici

przerywanie się zszytych skór wzdłuŜ ściegu

zbyt gęsty ścieg, nieodpowiednia grubość
igły

opuszczanie ściegów

brak synchronizacji między haczykiem i igłą

rozdzieranie się skór w czasie szycia,
złamanie igły lub nierówny szew

przesuwanie się zszywanych skór przed
wyciągnięciem z nich igły

Czynności przy obsłudze maszyny szwalniczej

Koło napędowe obracamy ręką, aŜ igielnica zajmie najwyŜsze połoŜenie, wtedy

odkręcamy wkręt uchwytu, wsuwamy igłę w rowek do oporu prostopadle do czoła maszyny
i ustawiając rowek podłuŜny w igle na lewą stronę, mocno przykręcony wkręt uchwytu igły.

Określenie skrętu nici. Nić przechodząca przez igłę powinna być lewoskrętna, a nić

w bębenku  moŜe  być  lewo  –  lub  prawoskrętna.  Dlatego  teŜ  musimy  znać  sposób  na
określenie  skrętu  nici.  W  tym  celu  kawałek  badanej  nici  ujmujemy  palcami  i  skręcamy  ją
prawą  ręką  do  siebie.  W  przypadku,  gdy  nić  jest  prawoskrętna,  poszczególne  nitki
ulegają rozluźnieniu, w przeciwnym razie mamy do czynienia z nicią lewoskrętną.

Zakładanie nici górnej. Nić górną prowadzimy od szpuli, przez prowadnik górny do

napręŜenia nici, następnie przez spręŜynkę, oczko dźwigni i dwa dalsze prowadniki do oczka
igły.

Zakładanie nici dolnej. Bębenek wyjmujemy, gdy igielnica znajduje się w najwyŜszym

połoŜeniu.  Z  bębenka  wyjmujemy  szpuleczkę  i  zakładając  ja  na  trzpieniu  nawijacza,  przez
uruchomienie  mechanizmu  nawijacza,  przewijamy  nić  ze  szpulki  głównej.  Następnie
nawiniętą szpuleczkę nasuwamy na trzpień bębenka, przeciągając koniec nici przez szczeliny
bębenka.  W  końcowej  fazie  bębenek  wraz  ze  szpuleczką  zakładamy  na  trzpień  kosza
i dociskamy go za pomocą blaszki dociskowej (skrzydełka).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Regulowanie napręŜenia nici górnej. NapręŜenie nici górnej moŜna regulować tylko przy

opuszczonej stopce. Regulacja następuje przez pokręcenie nakrętki znajdującej się w lewej
części głowicy. W celu zwiększenia napręŜenia, naleŜy nakrętkę pokręcić w prawo, w celu
zmniejszenia – w lewo.

Regulacja napręŜenia nici bębenka. W celu wyregulowania napręŜenia nici bębenka,

naleŜy  zdjąć  bębenek  wraz  z  nawinięta  szpuleczką  i  za  pomocą  wkrętaka  pokręcić  wkręt,
podtrzymując  spręŜynkę  bębenka,  spod  której  wyprowadzona  jest  nić.  Regulacja  napręŜenia
nici  górnej  i  nici  bębenka  jest  czynnością  szczególnie  waŜną,  gdyŜ  od  niej  zaleŜy
prawidłowość ściegu.

cieg prawidłowy pokazano na rys.16a. W przypadku gdy napręŜenie nici górnej jest za

duŜe lub napręŜenie nici bębenka za małe, wiązanie ściegu następuje na górnej powierzchni
zszywanych materiałów (rys. 16.b), natomiast gdy za małe jest napręŜenie nici górnej lub zbyt
duŜe napręŜenie nici bębenka, wiązanie ściegu ułoŜy się na dolnej powierzchni zszywanych
materiałów (rys 16.c).

Rys. 16. Ściegi maszynowe: a) prawidłowy, b), c) nieprawidłowe [4, s. 56]

Regulacja skoku ściegu. Skok ściegu ustala się przez odpowiednie ustawienie uchwytu

regulatora ściegu na tabliczce z podziałką długości ściegu.

Nacisk na tkaninę. Do regulacji nacisku na tkaninę słuŜy tuleja gwintowana. W celu

zmniejszenia nacisku tuleję odkręcamy.

Uruchomienie maszyny. Uruchamiając maszynę, naleŜy obracać koło napędowe zawsze

w kierunku do szyjącego. Maszyny nie wolno uruchamiać w chwili, gdy stopka spoczywa na
płytce  ściegowej  lub  ząbkach,  a  nie  na  tkaninie.  Dobrze  funkcjonująca  maszyna  podaje
tkaninę  sama,  bez  pomocy  szyjącego.  W  czasie  pracy  maszyny,  zasuwka  powinna  być
dosunięta  do  płytki  ściegowej.  Po  umieszczeniu  tkanin  pod  stopką,  naleŜy  stopkę  opuścić
i  rozpocząć  szycie  włączając  sprzęgło  przez  naciśnięcie  pedału.  Po  zakończeniu  szycia,
doprowadzić igielnicę do najwyŜszego połoŜenia i dopiero wtedy podnieść stopkę, odciągnąć
zszyte tkaniny lekko w tył i uciąć nić tuŜ przy tkaninie.

Urządzenia stosowane w kuśnierstwie

Do typowych urządzeń stosowanych w kuśnierstwie zaliczamy: stoły do dobierania skór,

krojenia, zwilŜania, suszenia skór i kompletów oraz deski do nabijania skór i kompletów,
stojaki i manekiny.

Stół do dobierania skór (rys.17) składa się z metalowej podstawy i drewnianego blatu.

Na blacie jest naklejona  warstwa filcu o  grubości około 1cm, do której przyczepia się skóry
szpilkami – dzięki czemu nie zsuwają się one po podniesieniu blatu i ustawieniu pod kątem –
w  celu  oceny  prawidłowości  doboru  skór  pod  względem  koloru  i  połysku.  Stół  jest
wyposaŜony  w  urządzenie  ręczne  lub  noŜne  do  zmiany  kąta  nachylenia  blatu.  Istnieją  róŜne
odmiany  opisanego  stołu.  Wszystkie  są  bardzo  do  siebie  podobne,  róŜnią  się  szczegółami.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Bardzo często pod blatem stołu, pomiędzy bocznymi metalowymi podstawami, znajdują się
dodatkowo szafki do przechowywania skór. Z prawej strony stołu znajduje się blat oparty na
wsporniku i słuŜący do układania skór przeznaczonych do dobierania.

Rys. 17. Stół do dobierania skór [4, s. 23]

Rys. 18. Stół do krojenia skór [4, s. 23]

Stół do krojenia skór (rys.18) składa się z blatu drewnianego o wymiarach 120x180x90

cm. Przestrzeń między nogami jest zazwyczaj zabudowana szafkami i szufladami,
przeznaczonymi do przechowywania skór, skrojonych kompletów oraz narzędzi. Pozwala to,
przy zachowaniu funkcjonalności stołu, na ekonomiczne wykorzystanie miejsca w krojowni.

Stół do zwilŜania skór (rys.19) składa się z perforowanego blatu o wymiarach

100x180x90  cm,  umieszczonego  na  metalowej  podstawie.  Od  spodu  blatu  znajduje  się
metalowa  rynienka  z  odprowadzeniem  wody.  Zasada  funkcjonowania  stołu  jest  prosta,
nadmiar  wody  powstały  po  zwilŜeniu  skór  (ew.  elementów  kompletu)  ścieka  przez
perforowany blat stołu i za pośrednictwem rynienki zostaje odprowadzony do rury ściekowej
lub zlewu. Prawidłowe odprowadzanie wody jest bardzo waŜne, gdyŜ przy zwilŜaniu mizdry
naleŜy unikać zwilŜania okrywy włosowej, co byłoby nie do uniknięcia, gdyby blat stołu nie

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

był perforowany. Z tego teŜ względu szczeliny lub dziurki w blacie stołu muszą być często
czyszczone, aby zapobiec ich zatkaniu.

Rys.19. Stół do nawilŜania skór [4,s. 25]

Stół do suszenia skór i elementów wyrobu. Elementy wyrobu po nabiciu na deskę są

suszone  w  odpowiedniej  temperaturze  i  przy  zachowaniu  właściwej  wilgotności  powietrza.
Jednym  ze  sposobów  suszenia,  poza  stosowanymi  coraz  powszechniej  suszarniami
ramowymi,  jest  suszenie  przybitych  kompletów  na  specjalnych  stołach.  Dwa  rodzaje  stołów
pokazano na rysunku 20. Stół do nabijania i suszenia składa się ze skrzynki, w której na dnie
są  zainstalowane  lampy  wysyłające  gorące  promienie  podczerwone.  Pokrywę  stołu  stanowi
obrotowy  blat,  który  moŜe  być  obustronnie  wykorzystany.  WyposaŜenie  stołu  stanowi
urządzenie  do  wyłączania  części  promienników  oraz  system  wentylacyjny;  pozwala  to  na
regulowanie  temperatury  wewnątrz  stołu.  Stół,  co  jest  bardzo  waŜne,  jak  kaŜde  zresztą
urządzenie pracujące pod napięciem prądu elektrycznego, musi być uziemiony. Wadą stołu do
suszenia  jest  moŜliwość  zbytniego  przesuszenia  tkanki  skórnej,  co  moŜe  wpłynąć
niekorzystnie  na  właściwości  wytrzymałościowe  dermy.  Dlatego  skór  o  zbyt  delikatnej
dermie nie naleŜy suszyć tą metodą.

Deski słuŜące do nabijania skór i kompletów przeznaczonych do suszenia, powinny mieć

wymiary pozwalające, przy obustronnym wykorzystaniu, na nabicie wszystkich elementów
danego wyrobu.

Rys. 20. Dwa rodzaje stołów do nabijania i suszenia skór i kompletów [4, s. 26]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Materiał, z którego deski są wykonane, powinien być mocny, a jednocześnie niezbyt

twardy, aby wbijanie gwoździ nie było bardzo utrudnione. Najczęściej do tego celu stosuje się
deski wykonane z drewna miękkiego (lipy, osiki, topoli) lub w ostateczności z płyt
paździerzowych. Czasami, w celu dodatkowego wzmocnienia, okleja się powierzchnię deski
mocnym płótnem. Elementy nabija się na deskę ściśle wg wyrysowanego na niej szablonu, co
daje gwarancję uzyskania prawidłowych proporcji gotowego wyrobu i wyznaczonego
rozmiaru. Deski przewaŜnie są ustawione na dwóch koziołkach.

Przyrząd do nabijania elementów działa na zasadzie młotka pneumatycznego, który przez

naciśnięcie dźwigienki w uchwycie wbija klamerki w krawędź naciągniętego elementu.

Stojaki. Na rysunku 21 i 22 przedstawiono róŜne typy stojaków słuŜących jednocześnie

do wieszania konfekcji futrzarskiej i do jej transportu w stanie wiszącym. Stojaki pokazane na
rysunku  22  mają  regulację  wysokości  górnej  części,  co  pozwala  na  zastosowanie  ich  do
konfekcji  o  róŜnej  długości.  Oprócz  stojaków  do  wieszania  futer  i  kurtek  są  równieŜ  stojaki
do  wieszania  czapek  i  kapeluszy  futrzanych,  będących  jednocześnie  elementem
dekoracyjnym pomieszczeń, sal targowych i wystawowych.

Rys. 21. Stojak do wieszania i przewoŜenia futer [4, s. 27]

Rys. 22. Stojaki do róŜnych rodzajów okryć futrzarskich [4, s. 28]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Manekiny (rys. 23) słuŜą do modelowania oraz dokonywania przymiarek półproduktu

i gotowej  konfekcji,  zastępując  klienta.  Po  nałoŜeniu  futra  na  manekin  moŜemy  ocenić
prawidłowość  wykonania  futra,  zauwaŜyć  wady  popełnione  podczas  produkcji,  przede
wszystkim konstrukcyjne, ale i inne jak, nieniewłaściwy dobór skór, nierówne ich połączenie
itp.  Oczywiście  podstawowym  warunkiem  jest,  aby  rozmiar  manekina  odpowiadał
rozmiarowi futra lub kurtki.

Rys. 23. Manekiny dla róŜnych rodzajów okryć futrzarskich [4, s. 29].

Kijki do trzepania skór i wyrobów stosuje się przy przerobei skór lisów i norek itp.

Wykonane są one z elastycznego drewna o długości ok. 1m. Kijkami uderza się w skórę lub
wyrób od strony okrywy włosowej. W ten sposób usuwa się zanieczyszczenia okrywy
włosowej oraz powoduje „powstanie” włosów, co wpływa dodatnio na wygląd skór
i wyrobów.

Pojemniki i wózki do przewoŜenia mogą być wykonane z drewna lub metalu. Kółka pod

pojemnikiem umoŜliwiają jego wysuwanie ze stałej obudowy, tworzącej stół do sortowania.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń

Jakie są podstawowe wymagania organizacji pracy?

Jakie są zasady bezpiecznej pracy na maszynach szyjących?

Jakie maszyny stosuje się w kuśnierstwie?

Jakie urządzenia stosuje się w kuśnierstwie?

Jakie cechy zszywanych materiałów brane są pod uwagę przy doborze igieł i nici
maszynowych?

Jakie są podstawowe czynności przy obsłudze maszyny stębnowej?

Jakie podstawowe czynności naleŜy wykonać przy obsłudze maszyny kuśnierskiej?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wypisz w zeszycie mechanizmy tworzenia ściegu w maszynie stębnowej i kuśnierskiej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

odszukać w materiale nauczania treści dotyczących budowy i działania wskazanych
maszyn,

wypisać mechanizmy tworzenia ściegu maszyny stębnowej,

wypisać mechanizmy tworzenia ściegu maszyny kuśnierskiej,

zaprezentować wykonane ćwiczenie.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

przybory do pisania,

−

zeszyt,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Przygotuj maszynę stębnową do pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

dobrać narzędzia i przybory potrzebne do wykonania ćwiczenia,

zaplanować kolejność czynności przygotowujących maszynę stębnową do szycia,

przygotować maszynę stębnową do szycia,

uruchomić maszynę,

wykonać próbny szew,

dokonać samooceny.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

maszyna stębnowa,

−

przybory i narzędzia do obsługi maszyny,

−

poradnik dla ucznia,

−

instrukcja obsługi maszyny stębnowej,

−

normy szwów, klasyfikacji i oznaczenia szwów,

−

resztki tkanin do wykonywania próbnego szycia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 3

Przygotuj maszynę kuśnierską do szycia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

dobrać narzędzia i przybory potrzebne do wykonania ćwiczenia,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

zaplanować kolejność czynności przygotowujących maszynę do szycia,

przygotować maszynę kuśnierską do szycia ,

uruchomić maszynę,

wykonać próbny szew,

dokonać samooceny.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

maszyna kuśnierska,

−

przybory i narzędzia do obsługi maszyny,

−

poradnik dla ucznia,

−

instrukcja obsługi maszyny kuśnierskiej,

−

normy szwów,

−

odpad ze skór futerkowych do wykonywania próbnego szycia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 4

Wykonaj na maszynie stębnowej próbki dwóch dowolnie wybranych szwów zwykłych.

Wyboru dokonaj z poniŜej przedstawionych schematów szwów.

Rys. do ćwiczenia 3

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zorganizować stanowisko pracy,

zapoznać się z normami szwów,

wybrać dwa szwy zwykłe,

przerysować z norm do zeszytu schematy wybranych szwów,

wykonać próbki szwów maszynowych,

zaprezentować wykonanie ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

maszyna stębnowa,

−

normy szwów,

−

resztki tkanin z przeznaczeniem wykonania próbek szwów,

−

przybory krawieckie,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

przybory do rysowania i pisania,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 5

Zszyj odpad ze skór futerkowych na maszynie kuśnierskiej po liniach prostych, falistych,

łamanych według rysunku.

Rysunek do ćwiczenia 4

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z zasadami bhp i ergonomii,

przygotować odpad ze skór futerkowych do zszywania – obrównać odpad zgodnie
z wymogami ćwiczenia,

pozszywać odpad,

dokonać samooceny wykonywanych szwów,

przedstawić wnioski i spostrzeŜenia,

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

poradnik dla ucznia,

−

maszyna kuśnierska,

−

odpad ze skór futerkowych,

−

nóŜ kuśnierski, noŜyczki,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 6

Oczyść i przeprowadź podstawową konserwację maszyny kuśnierskiej i stębnowej po

zakończonej pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się kolejność instrukcją obsługi maszyn,

oczyścić zewnętrzne części maszyn,

nasmarować maszyny zgodnie z instrukcją obsługi,

zaprezentować wykonane ćwiczenie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

maszyna kuśnierska,

−

maszyna stębnowa,

−

instrukcje obsługi maszyn,

−

poradnik dla ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić zasady bhp przy pracy na maszynach?

wymienić i scharakteryzować maszyny stosowane w kuśnierstwie?

wymienić i scharakteryzować urządzenia kuśnierskie?

rozróŜniać części maszyn?

obsłuŜyć maszynę kuśnierską?

obsłuŜyć maszynę stębnową?

zszyć odpad ze skór futerkowych według róŜnych linii?

oczyścić i zakonserwować maszyny kuśnierskie?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Narzędzia i przybory stosowane w kuśnierstwie

4.2.1. Materiał nauczania

Narzędzia kuśnierskie

Do narzędzi stosowanych w kuśnierstwie zaliczamy: noŜe kuśnierskie, grzebienie,

kleszcze, noŜyce, radełka, Ŝelazka do prasowania, szczotki, szablony.

NóŜ kuśnierski słuŜy do przykrawania skór dobranych na dany element, obcinania

zbędnych części oraz wycinania uszkodzonych miejsc. NóŜ kuśnierski ma wyraźnie
zarysowaną, obustronnie obłoŜoną metalem kolorowym piętkę słuŜącą do zaznaczania nacięć,
które krojczy wykonuje w celu właściwego wyprofilowania skóry.

Rys. 24. NóŜ kuśnierski [4, s. 17]

Grzebień kuśnierski słuŜy do czesania okrywy włosowej w celu nadania jej estetycznego

wyglądu  oraz  wyczesywania  z  okrywy  włosowej  włosów  spilśnionych,  ewentualnie  obcych
ciał  mechanicznych,  najczęściej  trocin.  Grzebień  moŜe  być  stały  lub  składany.  Grzebień,
którego  uzębiona  część  po  złoŜeniu  chowa  się  w  metalową  pochewkę,  jest  wygodniejszy
w uŜytkowaniu i moŜe być schowany do kieszeni, bez obawy skaleczenia się lub uszkodzenia
odzieŜy.  Grzebienie  najczęściej  są  wykonane  z  blachy  stalowej.  UŜywane  są  równieŜ
grzebienie, w których twarde stalowe pręciki pełnią rolę zębów.

Rys. 25. Grzebień kuśnierski [4, s. 18]

Kleszcze słuŜą do wbijania i wyciągania gwoździ przy nabijaniu i zdejmowaniu

elementów konfekcji z desek. Ostatnio coraz częściej stosuje się wstrzeliwanie metalowych
klamerek pneumatycznych pistoletem.

Rys. 26. Kleszcze kuśnierskie [4, s. 18]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

NoŜyce słuŜą do przycinania okrywy włosowej w celu jej wyrównania między

poszczególnymi elementami, na zawinięciach, krawędziach itp. miejscach, gdy wymaga tego
dbałość o estetyczny wygląd wyrobu. NoŜyce są równieŜ uŜywane przy czynnościach
wykończeniowych, gdzie mamy do czynienia z materiałami tekstylnymi, nićmi, tasiemkami
i innymi materiałami pomocniczymi.

Rys. 27. NoŜyce[4, s. 19]

Radełko słuŜy do kopiowania i wyznaczania linii, po których następnie dokonujemy cięć

niezbędnych  przy  pracach  kuśnierskich.  Składa  się  ono  z  uchwytu,  na  przedłuŜeniu  którego
znajduje  się  kółeczko  z  kolcami  na  obwodzie.  Kółeczko  jest  osadzone  na  osi  i  przez
prowadzenie  go  po  powierzchni,  jest  wprowadzone  w  ruch  obrotowy.  Kolce  poruszające  się
po  powierzchni  (w  naszym  przypadku  po  skórze)  zostawiają  trwały  ślad.  Zamiast  radełka
uŜywa się równieŜ przyrządu ze zbiorniczkiem, w którym jest sproszkowana kreda. Podczas
obracania się kółeczka, kreda wysypuje się, pozostawiając ślady na skórze.

Rys. 28. Radełko [4, s. 19]

elazko słuŜy do wygładzania zmiętych powierzchni materiałów tekstylnych,

wykonanych  z  włókien  sztucznych  lub  naturalnych.  Ze  względu  na  róŜną  odporność
materiałów  na  temperaturę  Ŝelazko  powinno  być  wyposaŜone  w  regulator  temperatury.
NaleŜy  unikać  lub  gdy  to  konieczne  zachować  maksymalną  ostroŜność  przy  prasowaniu  np.
podszewki  wszytej  juŜ  do  futra.  Skóra  ma  stosunkowo  niską  odporność  na  wyŜsze
temperatury  –  w  skórach  futerkowych  odporność  ta  z  zasady  nie  przekracza  70°C
i w przypadku  jej  przekroczenia  moŜe  nastąpić  zniszczenie  tkanki  skórnej  (dermy)  albo  jej
znaczne uszkodzenie.

Rys. 29. śelazko elektryczne [4, s. 20]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Szczotki z włoskiem naturalnym lub sztucznym słuŜą do zwilŜania skór przed rozkrojem,

do zwilŜania elementów konfekcji przed nabijaniem na deski, a takŜe do wygładzania lub
zmywania okrywy włosowej wyrobów futrzarskich, którą to czynność wykonuje się w czasie
ostatniej fazy produkcji, jaką jest kosmetyka gotowej konfekcji.

Szablony są potrzebne we wszystkich fazach produkcji i w znacznym stopniu decydują

o tym, czy gotowy wyrób został wykonany zgodnie z ustaloną uprzednio konstrukcją, czy ma
ustalony uprzednio wymiar i czy wymiary poszczególnych elementów zachowały prawidłowe
proporcje.  Ze  względu  na    to,  Ŝe  szablony  są  bardzo  intensywnie  uŜytkowane,  powinny  być
wykonane  z  trwałych  materiałów.  Najczęściej  stosowanym  materiałem  jest  preszpan.  Próby
zastosowania  folii  nie  powiodły  się,  poniewaŜ  szablony  z  folii  zwijały  się,  co  znacznie
utrudniało  ich  uŜytkowanie.  Szablony  są  wykonywane  na  kaŜdą  wielkość  konfekcji,
z uwzględnieniem dodatkowej powierzchni na konieczne zawinięcie krawędzi.

Rys. 30. Szablony poszczególnych elementów futra [4, s. 21]

Przybory

Naparstek (bez denka) jest nieodłącznym przyborem kaŜdego krawca i osoby

zatrudnionej przy wykończeniu konfekcji futrzarskiej. Funkcja naparstka jest ogólnie znana
i powszechnie wiadomo, Ŝe słuŜy on do zabezpieczenia palca przed ukłuciem igłą. Palec
,,uzbrojony w naparstek”, łatwo przepycha igłę przez materiał.

Taśma metryczna, linie, ekierki, krzywiki, skalówki, kreda, szpilki itp. są równieŜ

ogólnie znanymi pomocniczymi przyborami uŜywanymi do mierzenia, kreślenia linii
prostych, zakrzywionych, rysowania kątów, spinania itp.

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jakie znasz przybory kuśnierskie?

Jakie znasz narzędzia kuśnierskie?

Jakie narzędzia i przybory potrzebne są przy szyciu ręcznym?

Jakie narzędzia i przybory stosuje się przy krojeniu skór?

Jakie narzędzia słuŜą do kosmetyki wyrobów kuśnierskich?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Obrównaj odpad ze skór owczych według określonego szablonu (prostokąt o wymiarach

60 mm x 40 mm), posługując się noŜem kuśnierskim.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z zasadami bhp i ergonomii,

wykonać szablon do obrównywania odpadu,

dobrać odpad,

obrysować szablon na odpadzie, zwracając uwagę na ekonomiczne wykorzystanie
powierzchni odpadu,

przygotować nóŜ kuśnierski,

wykroić odrysowane elementy,

dokonać samooceny,

przedstawić wnioski i spostrzeŜenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

nóŜ kuśnierski,

−

przybory do rysowania na skórach,

−

tektura lub preszpan do wykonania wzornika,

−

stół do krojenia,

−

odpad ze skór owczych kl. II,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Nabij skóry królicze, posługując się narzędziami i przyborami do nabijania skór.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zorganizować stanowisko pracy do nabijania skór futerkowych zgodnie z zasadami bhp
i ergonomii,

wyznaczyć w skórach pręgę grzbietową,

nawilŜyć skóry i złoŜyć do odleŜenia,

nabić skóry zgodnie z zasadami technologicznymi,

dokonać samooceny wykonania ćwiczenia,

przedstawić wnioski i spostrzeŜenia,

odstawić skóry do suszenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

narzędzia i przybory do nabijania skór,

−

stół do nabijania,

−

stół do zwilŜania skór,

−

skóry królicze

−

literatura z rozdziału 6.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 3

Wytnij odrysowane na papierze szablony poszczególnych elementów futra, posługując

się noŜycami.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przygotować stanowisko pracy

zgodnie z zasadami bhp i ergonomii,

odrysować na papierze szablony futra,

wyciąć szablony posługując się noŜycami, szczególną uwagę zwrócić na dokładne
wycinanie po liniach wklęsłych (np. podkrój pachy)i wypukłych (np. kula rękawa),

dokonać samooceny wykonanego ćwiczenia,

przedłoŜyć pracę do oceny.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

stół kuśnierski,

−

szablony futra,

−

papier,

−

noŜyce,

−

przybory do rysowania

−

literatura z rozdziału 6.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

stosować zasady bhp przy posługiwaniu się narzędziami

i przyborami kuśnierskimi?

rozróŜniać narzędzia i przybory kuśnierskie?

dobrać odpowiednie narzędzia kuśnierskie do wykonywanych
czynności?

posłuŜyć się przyborami kuśnierskimi?

posłuŜyć się narzędziami kuśnierskimi?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Technika szycia ręcznego

4.3.1. Materiał nauczania

Organizacja stanowiska pracy szycia ręcznego

Prace związane z szyciem ręcznym są wykonywane na stole, którego wysokość

w  przypadkach  pracy  w  pozycji  stojącej  powinna  być  dostosowana  do  wzrostu  pracującego.
W stole  powinny  znajdować  się  szuflady  na  przybory  i  narzędzia  potrzebne  podczas  pracy.
Przy  pracach  w  pozycji  siedzącej  uŜywa  się  stołka  obrotowego  z  oparciem  i regulowaną
wysokością   (rys. 31)

celowe jest równieŜ

zastosowanie podnóŜka z regulacją wysokości do

opierania nóg.

Rys. 31. RóŜne typy stołków z regulacją wysokości [4, s. 31]

Postawa przy szyciu ręcznym

Prawidłowa postawa przy wykonywaniu pracy, a w tym równieŜ i szycia, ma duŜy

wpływ na uczucie zmęczenia, wydajności pracy i zdrowia pracownika. Jest to szczególnie
waŜne w odniesieniu do uczniów. Prawidłową pozycje pracownika pokazano na rysunku 32.
Nogi pracownik opiera o podnóŜek.

Rys. 32. Prawidłowa pozycja pracownika przy szyciu ręcznym [4, s. 32]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Posługiwanie się igła i naparstkiem

Podczas szycia ręcznego uŜywa się igły i naparstka bez dna. Naparstek, dopasowany

wielkością do grubości palca, nakłada się na środkowy palec prawej ręki, tak aby był
widoczny czubek paznokcia i palca.

Igłę trzyma się dwoma palcami, kciukiem i palcem wskazującym. Palec środkowy

z naparstkiem podtrzymuje igłę i ułatwia jej przepchnięciem przez zszywaną skórę. Podczas
gdy  prawa  ręka  wykonuje  właściwą  czynność  szycia,  lewa  ręka  ułatwia  wykonanie  tej
czynności, np. przez właściwe trzymanie lub dociskanie, względnie podsuwanie zszywanych
warstw.  Szycie  ręczne  w  kuśnierstwie  to  nie  tylko  zszywanie  skór.  Podczas
konfekcjonowania  futer  zuŜywa  się  wiele  dodatków  i  tzw.  materiałów  pomocniczych.  Są  to
więc  podszewki,  tkaniny  bawełniane,  płótna  sztywne  (lub  róŜne  syntetyczne  sztywniki),
watolina, taśmy konfekcyjne itp., które są łączone ze skórami.

Do szycia tkanin i wszelkiego typu dzianin, bądź tworzyw sztucznych uŜywanych

w kuśnierstwie, są stosowane takie same ściegi i szwy jak w krawiectwie. Są to ściegi
podstawowe. Natomiast elementy skórzane są łączone tylko niektórymi ze ściegów
krawieckich i ściegami specjalnymi.

Ściegi ręczne podstawowe

cieg przed igłą (rys.33a) polega na najprostszym przewlekaniu nici za pomocą igły

przez  tkaninę  i  ewentualnie  przez  skórę.  Wygląd  ściegu  po  stronie  prawej  i  lewej  jest  taki
sam. Długość ściegów równa się odstępom między ściegami. Wykonuje się je od ręki prawej
ku  lewej.  Ścieg  przed  igłą  stosuje  się  do  oznaczenia  i  marszczenia  ręcznego.  MoŜe  równieŜ
słuŜyć  jako  ścieg  ozdobny  przy  zszywaniu  ze  sobą  krawędzi  elementów  skórzanych  np.
w rękawiczkach.

cieg fastrygowy (rys. 33b) jest odmianą ściegu przed igłą. RóŜnica polega na tym, Ŝe

cieg fastrygowy nie ma równych odstępów między ściegami. Długość waha się w granicach

1 – 10 cm, zaleŜnie od zastosowania. Stosuje się go w przypadkach chwilowego łączenia,
np. podszewki ze skórą do wykończenia itp. oraz do oznaczenia linii.

cieg pętelkowy (rys. 33c), zwany inaczej kopiowym, wykonuje się podobnie jak ścieg

przed igłą, z tym Ŝe od strony wierzcha nie dociąga się nici, zostawiając  pętelki. Stosuje się
go  do  oznaczenia  konturów  form  z  jednej  warstwy  tkaniny  na  drugą,  np.  w  pelisach
i koŜuchach krytych.

cieg za igłą (rys. 33d) wykonuje się od prawej strony do lewej, wracając igła w prawą

stronę po kaŜdym wykonanym ściegu. Ściegi na wierzchu nie łączą się i odstępy między nimi
są równe długości ściegu, natomiast pod spodem są trzykrotnie dłuŜsze niŜ na wierzchu.

cieg stębnowy (rys. 33e) jest odmianą ściegu za igłą. Stosuje się go w róŜnych

przypadkach, np. w szwach, które trudno jest wykonać maszynowo. Wykonuje się go
przeciągając igłę od strony prawnej i wbijając igłę w miejsce, gdzie nić poprzednio przebiła
zszywane warstwy (tkaninę, skórę).W rezultacie otrzymuje się ścieg podobny z prawej strony
do ściegu maszynowego. Ścieg ten pod spodem jest dwa razy dłuŜszy niŜ na wierzchu. Liczba
ś

ciegów zaleŜy od gęstości tkaniny, grubości lub zwięzłości dermy i grubości nici.

W praktyce waha się w granicach 3 – 4 ściegów na 1 cm.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 33. Ściegi podstawowe: a) ścieg przed igłą, b) ścieg fastrygowy, c) ścieg pętelkowy, d) ścieg za igłą,

e) ścieg stębnowy [4, s. 34]

cieg okrętkowy (rys. 34) wykonuje się od strony prawej do lewej. Brzegi dwóch

zszywanych ze sobą skór składa się włosem do siebie, tak Ŝeby włos podczas zszywania był
niewidoczny. Igłą naleŜy przebijać obydwie skóry w kierunku do siebie. Po wyciągnięciu igły
po przeciwnej stronie przekłada się ja i wbija znów po stronie od siebie w równych odstępach.
Gęstość ściegów i głębokość nakłuć zaleŜy od grubości dermy. Drobne róŜnice w długościach
włosa dwóch zszywanych z sobą skór mogą być wyrównane przez wysunięcie do góry
krawędzi skóry z dłuŜszym włosem. Ścieg przy tym musi być szczególnie mocno dociągany.

Rys. 34. Ścieg okrętkowy: a) sposób wykonania b) widok szwu wykonanego ściegiem okrętkowym [4, s. 35]

cieg stykowy (rys. 35)

jest jakby odmianą ściegu okrętkowego. Łączone brzegi skór po

zetknięciu kładzie się na wskazującym palcu lewej ręki, a kciukiem przytrzymuje od
wierzchu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 35. Ścieg stykowy: a) sposób wykonania b) widok szwu wykonanego ściegiem okrętkowym [4, s. 35]

Włos zszywanych skór powinien biec w jednym kierunku – do dłoni i praktycznie w tym

układzie  zlewa  się  jednolicie.  Podczas  wykonywania  ściegu  od  strony  prawej  do  lewej,  na
palcu  wskazującym  podsuwa  się  w  kierunku  do  siebie.  Gdy  w  zszywanych  elementach
występują znaczne róŜnice w długości włosa, praktykuje się nakładanie jednego brzegu skóry
nad drugi. Na rysunku 36 pokazano ścieg stykowy z nadkładaniem.

Rys. 36. Odmiana ściegu stykowego z nakładaniem [4, s. 36]

NałoŜony brzeg jest dodatkowo przychwycony od spodu rzadkim ściegiem okrętowym.

ciegi stykowe są stosowane do zszywania skór o leŜącej płaskiej i równocześnie rzadkiej

okrywie włosowej (np. skóry źrebaków, cieląt, brajtszwance, łapki brajtszwancowe lub
karakułowe itp.)

cieg obrzucany (rys. 37) jest równieŜ odmianą ściegu okrętowego. Wykonuje się go od

strony lewej do prawej. RóŜni się jednak od dwóch poprzednich mniej dbałym wykonaniem.
W praktyce ściegi te wykonuje się rzadko – w zaleŜności od potrzeby, w odstępach 5– 20mm.
Ś

cieg ten najczęściej słuŜy do obrzucania brzegów w futrach, przy łączeniu watoliny podczas

wykończenia itp.

Rys. 37. Ścieg obrzucany (obrębkowy) [4, s. 36]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ściegi ozdobne

cieg sznureczkowy wodny (rys. 38a) wykonuje się od strony lewej do prawej. KaŜdy

cieg powinien zaczynać się w połowie długości ściegu poprzedniego. Nić naleŜy układać

zawsze z jednej strony ściegu; długość ściegu powinna być jednakowa.

cieg dziergany (rys. 38b) wykonuje się od strony lewej do prawej, wbijając igłę od

wierzchu do spodu i wyciągając ją przy równoczesnym podłoŜeniu pod nią nici wychodzącej
z wierzchu tkaniny. Ścieg ten jest stosowany do dziergania dziurek

cieg gałązkowy (rys. 38c) jest odmianą ściegu dzierganego. Powstaje przez dzierganie

nici na przemian raz z lewej, a raz z prawej strony osi ściegu. W ściegu tym moŜna
wprowadzić róŜne odmiany przez zmianę kierunku ściegu. Stosowany do ozdabiania
podszewek w futrach i haftowania.

cieg łańcuszkowy (rys. 38d) jest odmianą ściegu dzierganego. Ścieg wykonuje się od

strony prawej do lewej lub z góry na dół. MoŜe mieć ogniwa zamknięte, otwarte lub ukośne.
Łańcuszek  o  zamkniętych  ogniwach  powstaje  z  pętelek  wychodzących  jedna  z  drugiej,
dzierganych  w  kierunku  prawie  prostopadłym.  Przy  dzierganiu  wbija  się  igłę  w  tkaninę
w kierunku  prostopadłym  do  brzegu  ogniwa.  Liczba  ściegów  na  1  cm  zaleŜy  od  rodzaju
zastosowania.  Łańcuszek  –  drabinka  powstaje  przez  rozstawienie  ogniw  łańcuszka  (igłę
naleŜy wbijać skośnie). Ścieg łańcuszkowy słuŜy w podszewkach futer do ozdabiania.

cieg zakopiański (rys. 38e) wykonuje się od strony lewej do prawej, po oznaczeniu

szerokości i kierunku ściegu. Po lewej stronie tworzą się małe ściegi przed igłą, na przemian
u góry i u dołu szerokości ściegu. Po prawej stronie powstaje skrzyŜowanie nici. Stosowany
do haftowania koŜuszków, ozdobienia podszewek w futrach.

Rys. 38. Ściegi ozdobne: a) sznureczkowy wodny, b) dziergany, c) gałązkowy, d) łańcuszkowy, e) zakopiański

[4, s. 37]

cieg krzyŜowy jest odmianą ściegu zakopiańskiego. Nazwa krzyŜyka powstała od

skrzyŜowania dwóch nici pod kątem prostym. Prawidłowy krzyŜyk musi być zawsze kryty
jednokierunkowo, tzn. Ŝe wszystkie krzyŜyki muszą mieć kierunek skosu zawsze jednakowy,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

prawy albo lewy. KrzyŜyki moŜna wykonać, robiąc od razu cały krzyŜyk od strony lewej
ku prawej dwoma sposobami:

−−−−

po przekątnej splotu materiału lub oznaczonej linii (rys. 39a),

−−−−

wzdłuŜ materiału lub oznaczonej linii (rys. 39b).

Rys. 39. Sposoby wykonywania krzyŜyków: a) po przekątnej, b) wzdłuŜ materiału [4, s. 37]

cieg piłeczka (rys. 40) wykonuje się najpierw od strony lewej ku prawej, potem od

strony prawej ku lewej, pamiętając, Ŝe igłę wkłuwa się w te same miejsca. Obie strony ściegu
są jednakowe.

Rys. 40. Ścieg piłeczka [4, s. 39]

cieg kurpiowski (rys. 41) jest to prosty ścieg, podobny do piłeczki składający się z tzw.

półkrzyŜyków ukośnych. Wykonuje się go od strony prawej ku lewej. Wysokość ściegu i jego
nachylenie zaleŜy od potrzeby i grubości nitki. Po wierzchniej stronie wykonanego haftu
powstają ściegi ukośne (rys. 40a), a pod spodem dwa równoległe rzędy stębnówki (rys. 40b).

Rys. 41. Ścieg kurpiowski: a) strona prawa, b) strona lewa [4, s. 39]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ściegi specjalne

cieg polski (rys. 42) jest to ścieg kuśnierski. Wykonuje się go od strony prawej ku lewej.

Brzegi  dwóch  zszywanych  ze  sobą  skór  składa  się  okrywą  włosową  do  siebie.  Igłą  naleŜy
przebijać  obie  warstwy  skóry  i  po  przeciągnięciu  nici  wbić  igłę  w  to  samo  miejsce  po  raz
drugi.  Następny  ścieg  wykonuje  się  w  pewnym  odstępie  od  pierwszego.  Kolejność  jest
następująca: dwa razy  wbijanie igły i przewlekanie nici z jednej strony od siebie i dwa  razy
wbijanie i przewlekanie z drugiej strony do siebie. I tak na przemian. Ścieg ten jest stosowany
do  zszywania  skór  i  miejsc  w  skórach  o  rozchodzącej  się  w  przeciwne  strony  okrywie
włosowej (np. tył kołnierza), czasem stosowany z równoczesnym podłoŜeniem i przeszyciem
podwójnie złoŜonych pasemek watoliny lub flaneli. Grubość nici dobiera się odpowiednio do
grubości i elastyczności dermy; zawsze jednak nici powinny być mocne.

Rys. 42. Ścieg polski [4, s. 40]

cieg podszyciowy (rys.43) jest podobny do ściegu obrzucanego (obrębkowego) od

siebie. Wykonuje się go od siebie, od strony prawej do lewej, lewą ręką przytrzymując skórę
przed jej przesunięciem, a jednocześnie palcem wskazującym odchylając włosy. Odstępy
ś

ciegów 0,2 – 0,4 cm. Stosuje się go przy wykończaniu dołów pelis, poniewaŜ w tym miejscu

nie moŜna skóry podwijać

Rys. 43. Ścieg podszyciowy [4, s. 40]

cieg zaciskający, podbiciowy (rys. 44) zawiera w sobie elementy ściegu przed igłą. Jest

stosowany  przy  wykończeniu  pelis  –  do zszycia  skóry  z  tkaniną.  Szyje  się  go  mocną,  śliską
nicią. Ścieg wykonuje się od strony prawej do lewej kolejno: nakłuwa się tkaninę i przeciąga
nić  tak  samo  jak  przy  ściegu  przed  igłą,  po  czym  nakłuwa  się  w  ten  sam  sposób  skórę  od
strony  okrywy  włosowej  w  odległości  około  0,5cm  od  krawędzi.  Następnie  wykonuje  się

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

cieg w tkaninie, poczym ponownie ścieg w skórze. Po wykonaniu dwóch ściegów w skórze

i trzech  ściegów  w  tkaninie  ściąga  się  nić,  pomagając  sobie  kciukiem  do  podwinięcia  się
krawędzi  skóry.  Jeśli  i  kolejne  ściegi  będą  następowały  dokładnie  blisko  po  sobie,  a  nici
łączące skórę z materiałem będą przed zaciągnięciem prostopadłe, podwinięta krawędź skóry
będzie dokładnie przylegać do tkaniny. W przeciwnym razie nici będą częściowo widoczne.

Rys. 44. Ścieg zaciągający, odbiciowy [4, s. 41]

cieg zaciągający, prawdziwy (rys. 45) słuŜy do zszywania krawędzi skór od strony

okrywy włosowej w sposób kryty, w warunkach, kiedy dostęp od spodu jest utrudniony, np.
szwy  barkowe  w  pelisach,  łapki  lisów,  wszywanie  kawałków  podczas  reperacji,  zszywanie
pęknięć  od  wierzchu  itp.  Wykonuje  się  go  od  strony  prawej  do  lewej  nićmi  śliskimi
i mocnymi.  Ścieg  powstaje  przez  przebicie  warstwy  skóry  ze  spodu,  od  strony  mizdry  do
wierzchu,  następnie  dokładnie  naprzeciw  w  drugiej  krawędzi  przebija  się  dermę  od  strony
okrywy  włosowej  do  spodu  i  wykonuje  ścieg  przed  igłą.  Po  wyciągnięciu  igły,  ponownie
wykonuje się taki sam ścieg w pierwszej krawędzi. Po wykonaniu kolejnych 3

−

4 ściegów nić

ciąga się mocno, pomagając sobie równocześnie kciukiem lewej ręki w podwinięciu

krawędzi. Powstaje w ten sposób szew w spodzie, z wierzchu niewidoczny. Następnie od
nowa zaczyna się wykonywanie kilku ściegów i ich zaciąganie. Długość ściegów zaleŜy
w praktyce od rodzaju dermy i roli, jaką ma spełniać szew i wynosi 3

−

6mm.

Rys. 45. Ścieg zaciągający, prawdziwy [4, s. 43]

cieg rygujący (rys. 46) jest podobny do ściegu dzierganego. SłuŜy do luźnego łączenia

ze sobą dwóch warstw skóry, np. wewnątrz kołnierza, w celu zabezpieczenia ich przed
przesunięciem.
Wykonuje się go od strony prawej do lewej i z powrotem w odwrotnej kolejności. Wbijając
igłę, przekłuwa się jednocześnie mizdrę jednej i części drugiej warstwy (np. części wierzchnie
i spodnie kołnierza), a przy wyciąganiu igły podkłada się nić, jak przy dzierganiu. Otrzymana

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

w ten sposób pętelka uniemoŜliwia przesuwanie się elementów kołnierza względem siebie.
ZaleŜnie od potrzeby stosuje się róŜne odstępy 3–5cm.

Rys. 46. Ścieg rygujący [4, s. 43]

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jak powinno być zorganizowane stanowisko pracy do szycia ręcznego zgodnie
z przepisami bhp i ergonomią pracy?

W jaki sposób posłuŜysz się igłą i naparstkiem przy szyciu ręcznym?

Jakie są rodzaje ściegów podstawowych i gdzie się je stosuje przy wykonywaniu
wyrobów kuśnierskich?

Jakie są rodzaje ściegów ozdobnych i jakie mają zastosowanie w wyrobach kuśnierskich?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dobierz przybory kuśnierskie do szycia ręcznego, zademonstruj posługiwanie się nimi.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zorganizować stanowisko pracy,

przyjąć prawidłową postawę przy szyciu,

zademonstrować sposób posługiwania się igłą i naparstkiem,

powtórzyć wielokrotnie czynność wbijania igły w skórę przy pomocy naparstka.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

przybory kuśnierskie: igła, naparstek,

−

skrawki skór futerkowych,

−

stanowisko do szycia ręcznego,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Wykonaj ściegi ręczne podstawowe na skrawkach skór lub materiałów włókienniczych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami bhp i ergonomii,

przygotować próbki skór lub materiałów do wykonania ćwiczenia,

wypisać ściegi podstawowe w zeszycie ćwiczeń,

wykonać ściegi podstawowe,

dokonać samooceny wykonanych ściegów,

przedłoŜyć pracę do oceny.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

stół do szycia ręcznego,

−

przybory i narzędzia do szycia ręcznego,

−

kawałki skór lub materiałów włókienniczych,

−

nici do szycia ręcznego,

−

poradnik ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 3

Wykonaj ściegi ręczne specjalne na skrawkach skór futerkowych i sporządź rysunki

ciegów w zeszycie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami bhp i ergonomii,

przygotować próbki skór

wypisać rodzaje ściegów specjalnych w zeszycie ćwiczeń,

wykonać ściegi specjalne,

sporządzić rysunki ściegów w zeszycie,

dokonać samooceny wykonanych ściegów,

przedłoŜyć pracę do oceny.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

stół do szycia ręcznego,

−

przybory i narzędzia do szycia ręcznego,

−

kawałki skór lub materiałów włókienniczych,

−

nici do szycia ręcznego,

−

przybory do rysowania,

−

poradnik ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 4

Wykonaj ściegi ręczne ozdobne na skrawkach skór lub materiałów włókienniczych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami bhp i ergonomii,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

wypisać ściegi ozdobne w zeszycie ćwiczeń,

przygotować próbki skór lub materiałów włókienniczych,

wykonać ściegi ozdobne,

dokonać samooceny wykonanych ściegów,

przedłoŜyć pracę do oceny.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−−−−

stół do szycia ręcznego,

−

przybory i narzędzia do szycia ręcznego,

−

kawałki skór lub materiałów włókienniczych

−

nici,

−

poradnik ucznia,

−

literatura z rozdziału 6.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

zorganizować stanowisko pracy szycia ręcznego zgodnie przepisami

bhp?

posłuŜyć się igłą i naparstkiem przy szyciu ręcznym?

rozróŜnić ściegi ręczne stosowane w kuśnierstwie?

wykonać ściegi podstawowe?

wykonać ściegi specjalne?

wykonać ściegi ozdobne?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi.
Tylko jedna jest prawidłowa.

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce
znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

Na rozwiązanie testu masz 45 minut.

Powodzenia!

Materiały dla ucznia:

−−−−

instrukcja,

−−−−

zestaw zadań testowych,

−−−−

karta odpowiedzi.

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

Skóry futerkowe zszywamy na maszynie
a)

stębnowej.

pikówce.

kuśnierskiej.

zygzakowej.

Urządzenie do dobierania skór to stół

z uchylnym blatem.

z blatem perforowanym.

z blatem szklanym.

z blatem laminowanym.

Do nabijania skór słuŜy

radełko.

grzebień.

młotek.

kleszcze kuśnierskie.

Maszyna kuśnierska szyje ściegiem
a)

zygzakowym.

stębnowym.

łańcuszkowym.

niewidocznym.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. Przy zszywaniu skór na maszynie kuśnierskiej naleŜy

włos wykładać na zewnątrz krawędzi.

włos wpychać dokładnie pomiędzy zszywane krawędzie.

wycinać włos.

zszywać skóry z minimalnie wystającym włosem ponad krawędzie.

6. Po zakończonym szyciu na maszynie kuśnierskiej ucinamy nić przy

a)   igle wbitej w zszywane krawędzie skór.
b)   podniesionej stopce.
c)   cofniętym połoŜeniu igły i rozsuniętych tarczach.
d)   igle cofniętej i zaciśniętych tarczach.

7. Podczas krojenia noŜem kuśnierskim występuje zagroŜenie

poparzeniem.

stłuczeniem.

skaleczeniem.

zatruciem.

8. Rozchodzenie się zszytych krawędzi skór spowodowane jest

zbyt mocnym naciągiem nici.

zbyt słabym naciągiem nici.

zastosowaniem zbyt grubej nici.

zastosowaniem zbyt cienkiej nici.

9. Maszyny specjalne stosowane do kosmetyki wyrobów to

zgrzewarki.

maszyny do trzepania.

krajarki.

pikówki.

10.

Maszyna stębnowa w kuśnierstwie słuŜy do
a)

zszywania skór futerkowych.

zszywania materiałów włókienniczych.

wykonywania dziurek.

wszywania kołnierzy do futer.

11.

Naparstek słuŜy do ochrony palca

rodkowego ręki przy szyciu ręcznym.

kciuka ręki przy szyciu ręcznym.

rodkowego przy nabijaniu gwoździ.

kciuka przy wyjmowaniu gwoździ.

12. Ostrze igły kuśnierskiej ręcznej jest

okrągłe.

zakończone kulką.

w kształcie grotu.

w kształcie stoŜka.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

13. Na rysunku przedstawiono ścieg

maszynowy.

podszyciowy.

zaciągający podbiciowy.

polski.

14. Ścieg okrętkowy słuŜy do

zszywania skór.

przyszywania tkaniny wzmacniającej.

tasiemkowania brzegów wyrobu.

przyszywania watoliny.

15. Do grupy ściegów ozdobnych naleŜy ścieg

okrętkowy.

dziergany.

polski.

fastrygowy.

16. W przypadku zauwaŜenia usterek w pracy maszyny naleŜy

odłączyć maszynę od prądu i wezwać przełoŜonego.

usunąć usterkę.

wykonać przegląd maszyny.

wyjąć bębenek.

17. Na rysunku przedstawiono sposób wykonywania ściegu

okrętkowego.

polskiego.

zaciągającego prawdziwego.

rygującego.

18. Przedstawione na rysunku narzędzia słuŜą kuśnierzowi do

rozprzestrzeniania skór.

rozczesywania włosa.

strzyŜenia włosa.

wyciągania gwoździ.

19. Zbyt mocny naciąg nici moŜe być przyczyną

zrywania nici.

opuszczania ściegów.

rozchodzenia się zszytych krawędzi.

pętelkowania ściegu.

20. Urządzenie przedstawione na rysunku słuŜy do

a)  wieszania czapek i kapeluszy.
b)  wieszania futer i kurtek.
c)  modelowania nakryć głowy.
d)  nabijania czapek i kapeluszy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ...........................................................................................................................

UŜytkowanie maszyn, urządzeń i narzędzi kuśnierskich

Zakreśl poprawną odpowiedź

Nr zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

Białczak B.: Maszyny i urządzenia w przemyśle odzieŜowym. Podręcznik dla ZSZ. WSiP,
Warszawa1995

Buczyńska L., Burzyński Cz.: Kuśnierstwo. WSiP, Warszawa 1986.

Burzyński Cz., DzieŜa R., Suliga A., Duda J.: Kuśnierstwo. WNT, Warszawa 1986

Burzyński Cz., Suliga A.: Kuśnierstwo. Część 1. WSiP, Warszawa 1986

CzyŜewski H.: Krawiectwo. WSiP, Warszawa1992