Rodzaje matryc stosowanych w monitorach LCD
TN Film (Twisted Nematic + Film)
Ekrany TN są najczęściej uŜywanymi matrycami w przemyśle LCD. Ich szerokie zastosowanie
wiąŜe się głównie z niskim kosztem produkcji ekranów opartych o tą właśnie technologię.
Matryce te stosuje się najczęściej w tanich rozwiązaniach domowych oraz biznesowych,
a takŜe ze względu na niski czas reakcji piksela w produktach przeznaczonych dla
komputerowych graczy. Czas reakcji piksela to największa zaleta ekranów opartych
o technologię TN. Przejścia pomiędzy stanem piksela czarny-biały-czarny są w tym przypadku
bardzo niskie.
Największe problemy matryc TN to przede wszystkim stosunkowo wąskie kąty widzenia,
szczególnie w pionie oraz słabe odwzorowanie kolorów zarówno w przypadku ekranów sześcio
jak i ośmiobitowych. Poziom czerni jak i kontrast w najnowszych odsłonach osiągnął juŜ wysoki
pułap, podobnie jak moŜliwości reprodukcji kolorów. Dobrym przykładem moŜe być
przeznaczony do cyfrowej rozrywki panel NEC MultiSync
®
LCD90GX
2
Pro, dysponujący
doskonałą czernią, niskim czasem reakcji oraz dobrym odwzorowaniem kolorów.
Monitory produkowane w technologii TN to zarówno wyświetlacze sześciobitowe mogące
wyświetlić maksylanie 16.2mln kolorów, jak w ośmiobitowe prezentujące paletę 16.7mln
kolorów. Mniejsza ilość barw pozwala na osiągnięcie niŜszego czasu reakcji ekranu
oraz znacznie niŜszych kosztów produkcji.
MVA (Multidomain Vertical Alignment)
MVA to technologia opracowana przez Fujitsu-Siemens w 1998 roku. Miała stanowić
kompromis pomiędzy szybkimi ekranami TN, a doskonałymi pod względem reprodukcji kolorów
IPS. Z jednej strony MVA oferowało niski czas reakcji piksela (około 25ms) z drugiej zaś
przyzwoite odwzorowanie kolorów oraz szersze niŜ w przypadku ekranów TN kąty widzenia.
MVA wprowadziło równieŜ wysoki poziom kontrastu, który dotychczas nie był osiągalny
w ekranach TN oraz IPS bez uŜycia technologii takich jak DFC (Digital Fine Contrast).
W obliczu ciągle przyśpieszających ekranów TN, tradycyjnym problemem paneli MVA były
słabe czasy reakcji.
Wraz z pojawieniem się technologii overdrive, podnoszącej czas wznoszenia piksela, światło
dzienne ujrzały matryce P-MVA.
Ekrany P-MVA wprowadziły niŜszy czas reakcji w przejściu piksela pomiędzy stanami szary-
biały-szary (faktycznie zmienił się jedynie czas wznoszenia piksela, czas opadania był mniej
więcej identyczny jak w matrycy MVA).
MVA to technologia, która pomimo lepszej jakości barw niŜ w TN nadal cierpi
na niedoskonałość odwzorowania kolorów. W matrycach tego typu kryształy ułoŜone są
w domenach o róŜnym skierowaniu. Dzięki temu jeŜeli jedna domena pozwala przejść światłu,
druga znajdująca się pod kątem przyciemnia je. Dlatego teŜ patrząc idealnie prostopadle
na ekran mamy wraŜenie, Ŝe niektóre subtelne tony, szczególnie ciemne, znikają. Kiedy
natomiast zmienimy choć odrobinę kąt patrzenia, barwy pojawiają się ponownie.
PVA (Patterned Vertical Alignment)
PVA została opracowana przez firmę Samsung (która nadal pozostaje największym
producentem tego typu ekranów) jako alternatywa dla MVA. Niemniej jednak większość
parametrów jak i proces technologiczny wytwarzania ekranów PVA róŜni się na tyle znacząco
od MVA, Ŝe obie technologie moŜna traktować jako niezaleŜne.
Konstrukcja matryc PVA jest podobna do MVA, kryształy zlokalizowane w domenach zmieniają
połoŜenie tak, aby uŜytkownik patrząc praktycznie z dowolnego kąta widział zawsze
niezmienny obraz. Podobnie jak w ekranach MVA jakość kolorów nie jest najlepsza, dlatego teŜ
ekrany te nie są stosowane w profesjonalnych monitorach graficznych. NEC w większości
swoich produktów z serii SpectraView
®
posiada ekrany IPS.
PVA pozwala na osiągniecie na tyle dobrego odwzorowania kolorów, kątów widzenia, czerni
oraz kontrastu, Ŝe moŜliwe jest implementowanie tego typu rozwiązań w monitorach
profesjonlanych (nie graficznych) np: NEC MultiSync
®
LCD1990FXp lub NEC MultiSync
®
LCD2190UXp.
Obecnie ekrany PVA/S-PVA (zmniejszony czas reakcji piksela, podobnie jak w P-MVA), dzięki
nieustannie malejącemu czasowi reakcji piksela stają się jednymi z popularniejszych
rozwiązań. UŜytkownicy cenią sobie głównie jakość kolorów (wyŜszą niŜ w przypadku
monitorów TN), szerokie kąty widzenia umoŜliwiające oglądane niezmienionego obrazu na raz
przez klika osób, wysoki kontrast (nawet 3000:1) oraz stosunkowo niski czas reakcji piksela.
IPS (In-Plane Switching)
Matryca typu IPS czyli In-Plane Switching ujrzała światło dzienne po raz pierwszy w roku 1996.
Nazwa In-Plane Switchnig pochodzi od specyficznego zachowania ciekłych kryształów
ułoŜonych w komórkach ekranu, które leŜą zawsze w tej samej płaszczyźnie, zawsze
równoległej do płaszczyzny ekranu. Wyprodukowana przez Hitachi matryca powstała jako
odpowiedź na kiepskie kąty widzenia oraz słabe charakterystyki kolorystyczne uzyskiwane
na dominujących wówczas ekranach TN. Ekran IPS pozwalał na oglądanie obrazu bez
denerwujących przekłamań w duŜo szerszych kątach, a przede wszystkim oferował o wiele
lepsze kolory. Niestety matryce miały jedną zasadniczą wadę: czas odpowiedzi piksela wynosił
wówczas około 50ms, co całkowicie dyskredytowało IPS w przemyśle multimedialnym.
Unowocześniona matryca, równieŜ za sprawą Hitachi ukazała się w roku 1998 S-IPS (Super-
IPS) wprowadzała udogodnienia technologii IPS jednocześnie zmniejszając czas reakcji.
ChociaŜ kolory dorównywały juŜ powoli tym znanym z monitorów CRT to kontrast pozostawał
nadal bardzo słaby. Działo się to za sprawą stosunkowo kiepskiej czerni reprodukowanej przez
ekrany S-IPS. W obecnych czasach LG oraz Philips pozostają jednym z największych
producentów tych właśnie ekranów. W roku 2002 znowu za sprawą Hitachi na runku pojawiła
się kolejna wersja matrycy IPS tym razem z przedrostkiem AS (Advanced Super)
wprowadzająca większy poziom kontrastu do tradycyjnych paneli S-IPS, niestety ich produkcja
skupiła się przede wszystkim w pionie telewizyjnym.
Kolejną odsłoną wciąŜ eksploatowanej technologii IPS jest model matrycy A-TW-IPS
(Advanced True White IPS). Produkowane przez LG.Philips głównie dla NEC ekrany
wyposaŜone w specjalny filtr (True White) umoŜliwiający zbliŜenie się do bardziej naturalnej
bieli oraz podniesienie skali kolorów. Dzięki temu monitory NEC oparte właśnie o tą matrycę
np: NEC MultiSync
®
LCD2090UXi, NEC SpectraView
®
2090 posiadają bardzo głęboką czerń
oraz wysoki współczynnik kontrastu. Matryce te oferują lepszy jakościowo obraz niŜ ekrany VA.
W monitorach NEC MultiSync
®
LCD2690WUXi oraz NEC SpectraView
®
2690 zainstalowano
matrycę H-IPS A-TW (Horizontal IPS with Advanced True Wide Polarizer) najnowszą odsłonę
technologii IPS. IPS-PRO, czyli H-IPS (oznaczenie dla ułatwienia pojęcia technologii) jest
modelem ekranu LCD z horyzontalnym polem magnetycznym (stąd oznaczenie H-IPS).
Oczywiście wszystkie dodatki dostępne w technologii A-TW-IPS zostały zaaplikowane do H-
IPS, a oprócz tego dzięki poruszającym się horyzontalnie ciekłym kryształom moŜliwe jest
oglądanie niezmienionego jakościowo obrazu praktycznie z kaŜdego kąta! IPS-PRO
wprowadza równieŜ szerszą skalę reprodukowanych kolorów, co doskonale widać
na przykładzie monitorów marki NEC posiadających właśnie ten ekran. Zarówno NEC
MultiSync
®
LCD2690WUXi jak i NEC SpectraView
®
2690 potrafią pokryć około 95% przestrzeni
barwowej Adobe
®
RGB oraz około 91% NTSC.
Ekrany IPS są najlepszymi rozwiązaniami do zarządzenia kolorem, konkurencję w postaci
matryc TN, PVA, MVA pozostawiają daleko w tyle. Monitory wyposaŜone w ten typ matrycy
moŜna bez problemu odróŜnić od innych bez uŜycia specjalistycznego sprzętu. Wystarczy pod
kątem spojrzeć na ekran prezentujący czarną powierzchnię. W ekranie IPS kolor czarny
obserwowany pod kątem zmieni zabarwienie na fioletowawo-czerwone. Efekt ten widoczny jest
najwyraźniej w starszych odmianach ekranów typu IPS. W najnowszej odsłonie matrycy IPS-
PRO (H-IPS) uŜywanej w monitorach NEC MultiSync
®
LCD2690WUXi oraz NEC SpectraView
®
2690 ta niemiła deformacja czerni jest praktycznie niewidoczna.