(Microsoft Word - 6 diabelnie skutecznych technik nauki j\352zyk\363w obcych.doc)

www.6ka.pl

6 diabelnie skutecznych technik

nauki j zyków obcych

Bezpłatny poradnik dla u ytkowników serwisu 6ka.pl

Opracował:

Adam Bukowski, 6ka.pl

6 diabelnie skutecznych technik nauki j zyków obcych

Wprowadzenie

Jak to jest, e jedni znaj wietnie dwa lub trzy j zyki obce i wła nie

w błyskawicznym tempie ucz  si  kolejnego, a inni ledwo dukaj  kilka zda  w obcym
j zyku  po  kilku  latach  mozolnej  nauki?  Czy  ci  pierwsi  to  jacy   geniusze,  maj cy
w sobie specjalny gen ułatwiaj cy im nauk  j zyków, a ci drudzy to – jak si  czasem
mówi – j zykowe beztalencia? Ale gdyby faktycznie tak było, to mo na zada  pytanie,
jakim  cudem  ka dy  człowiek  na  Ziemi  z  dziecinn   łatwo ci   uczy  si   co  najmniej
jednego j zyka – swojego ojczystego...

Czas wi c obali mit. Nie ma adnego genu, talentu, specjalnych

predyspozycji  czy  innych  cech  wymaganych  do  skutecznej  nauki  j zyków  obcych.
Wszyscy mamy takie same szanse na to, aby w rozs dnie krótkim czasie opanowa
interesuj cy  nas  j zyk  i  swobodnie  si   w  nim  komunikowa .  Problem  w  tym,  e
cz sto  sami  sobie  te  szanse  torpedujemy,  ucz c  si   w  niewła ciwy  sposób  i  nie
wykorzystuj c  naturalnych  zdolno ci  swojego  mózgu.  Wiemy,  CZEGO  si   chcemy
nauczy , ale nie wiemy JAK.

Dzi ki temu poradnikowi poznasz 6 najbardziej skutecznych technik nauki

j zyków  obcych.  Bo  to  wła nie  technika  nauki  jest  tym,  co  odró nia  j zykowych
poliglotów  od  ludzi  ucz cych  si   pi ty  rok  odmiany  czasownika  "to  be"  (pami tasz
scen  z filmu "Dzie   wira", gdy Marek Kondrat odpytuje swojego serialowego syna
ze  znajomo ci  angielskiego?).  Oczywi cie  jedne  z  tych  technik  b d   pasowa   Ci
bardziej, inne mniej – to dlatego,  e ka dy z nas uczy si  w nieco inny sposób i ma
nieco  inne  preferencje  co  do  metod  nauki.  Niemniej  warto  pozna   wszystkie  te
techniki, aby móc wybra  z nich najlepsze dla siebie.

Uczenie si j zyka obcego mo e by wspaniał przygod . I tak jak na

wypraw w nieznane trzeba zabra odpowiedni ekwipunek, tak do nauki j zyka
trzeba przyst pi z odpowiednim zestawem technik. Zapraszam Ci do ich poznania!

6 diabelnie skutecznych technik nauki j zyków obcych

1. Fiszki

Fiszki to małe karteczki, na których po jednej stronie zapisujemy obce słówko

lub  zdanie,  a  po  drugiej  jego  tłumaczenie.  Fiszki  mo na  kupi   gotowe  lub  zrobi
samemu.  Ta  druga  metoda  jest  nawet  lepsza,  gdy   robi c  fiszki  własnor cznie  od
razu si  uczymy, a o to przecie  nam chodzi.

Materiał z fiszek trzeba wci powtarza . Mo na to robi w sposób

nieregularny, np. nosz c karteczki w kieszeni czy w torebce i zagl daj c do nich co
jaki   czas,  niekoniecznie  w  domu  –  tak e  w  tramwaju  czy  autobusie,  a  nawet
ukradkiem  na  bardzo  nudnym  wykładzie.  Powtórki  mo na  sobie  tak e
usystematyzowa ,  dziel c  pudełko  z  fiszkami  za  pomoc   przegródek.  Przegródki
oznaczaj   malej c   intensywno   powtórek  –  je li  poprawnie  zapami tali my
zawarto  fiszki, przekładamy j  do nast pnej przegródki, co oznacza dłu szy czas
do nast pnej powtórki.

Przykładowo, masz trzy przegródki: 1, 2 i 3. Na pocz tku wszystkie fiszki

znajduj   si   w  przegródce  1.  Ka dego  dnia  wyci gasz  z  tej  przegródki  fiszki  i
powtarzasz  umieszczone  na  nich  słówka.  Je eli  zagl daj c  do  jakiej   fiszki,  znasz
prawidłow  odpowied , przekładasz karteczk  do przegródki 2. Je eli jej nie znasz,
fiszka  zostaje  w  przegródce  1.  Karteczki  z  przegródki  2  wyjmujesz  co  drugi  dzie .
Wówczas, je li znasz odpowied , fiszka w druje do przegródki 3, ale je li nie znasz
– "degradujesz" j  do przegródki 1. Fiszki z przegródki 3 powtarzasz np. co czwarty
dzie .  Docelowo  wszystkie  fiszki  musz   wyl dowa   w  ostatniej,  najwy szej
przegródce.  Obecnie  najcz ciej  zalecane  jest  korzystanie  z  pudełka  z  pi cioma
przegródkami.  Istniej   tak e  ró ne  wersje  tej  metody  dla  sytuacji,  gdy  zapomnisz
znaczenia  słówka  na  fiszce.  W  wersji  mniej  rygorystycznej  przekładasz  tak   fiszk
tylko  o  jeden  poziom  ni ej,  w  wersji  bardziej  rygorystycznej  –  w druje  ona  na
najni szy poziom.

Odmian fiszek mog by malutkie karteczki, przyklejane do sprz tów

domowych (je li nikt z domowników nie ma nic przeciwko temu!). Mog zawiera
tre ci niezwi zane z tym, na co zostały naklejone – najwa niejsze, eby wci si na

6 diabelnie skutecznych technik nauki j zyków obcych

nie  natyka   i  mimowolnie  czyta   ich  zawarto .  A  je li  chcemy  si   uczy   słówek
dotycz cych  wyposa enia  domu  –  na  ka dej  karteczce  zapisujemy  słówko
oznaczaj ce  sprz t,  na  którym  j   nakleili my.  W  ten  sposób  codziennie  otwieraj c
lodówk   zerkasz  na  fiszk   z  napisem  „réfrigérateur”  (to  znaczy  „lodówka”  po
francusku). W ko cu słówko zapadnie w pami !

2. Historyjki i wiersze mnemotechniczne

Je li chcemy zapami ta du liczb nowych słówek, najlepiej uło y z nich

historyjk .  Nie  musi  ona  mie   sensu  ani  logiki  –  wr cz  zalecane  jest,  eby  była
przejaskrawiona,  pełna  wyolbrzymionych  elementów,  absurdalna  i  kolorowa.  Do  tej
metody odwołuje si  znany nam z podstawówki sposób na zapami tanie przypadków
j zyka polskiego (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narz dnik, miejscownik,
wołacz – mama dała  córce bułk  nasmarowan  masłem wiejskim). Nic nie stoi na
przeszkodzie,  eby historyjki były dłu sze i bardziej rozbudowane.

Je li chcesz zapami ta słówka takie jak: kot, palma, fajka, czapka, samochód,

szachy, robot, woda, wyobra  sobie,  e widzisz kota wyleguj cego si  na le aku pod
palm ,  pal cego  niedbale  fajk   i  w  czapce  na  głowie.  Nagle  samochodem
podje d aj   dwa  roboty  i  obok  rozkładaj   si   na  r cznikach  na  pla y,  niedaleko
wody, graj c w szachy. W nauce słówek dodatkowym  wiczeniem i wyzwaniem dla
Ciebie  b dzie  uło enie  tej  samej  historyjki  w  j zyku  obcym,  na  przykład  po
niemiecku!

Do tej samej grupy zaliczaj si te rymowanki, takie jak „Pami taj chemiku

młody, wlewaj zawsze kwas do wody” czy najbardziej znane „uje si nie kreskuje”.
S przydatne w nauce reguł gramatyki.

Pocz tkowo metoda układania historii mo e wyda Ci si czasochłonna, ale

pami taj, e im mieszniejsze, bardziej zwariowane i absurdalne opowie ci uło ysz,
tym lepiej zapami tasz ró ne fakty, a przy okazji mo esz si dobrze bawi .

6 diabelnie skutecznych technik nauki j zyków obcych

Entuzja ci tej techniki twierdz , e raz uło one historie pozostaj w pami ci na całe

ycie.

3. Mapy skojarzeniowe

Inaczej nazywane mapami my li. W sposób obrazowy przedstawiaj to, czego

si   uczymy.  Tradycyjne  techniki  notowania  wykorzystuj   tylko  lew   półkul   mózgu.
Wiadomo jednak,  e dopiero poł czenie z praw  półkul , czyli pobudzenie wyobra ni,
wymiarów,  kolorów,  przestrzeni,  rytmu  wzmaga  wielokrotnie  zdolno   nauki  i
zapami tywania,  kreatywno ci i  pozwala na  pełne  wykorzystanie  zdolno ci  umysłu.
Mapy  skojarzeniowe  ułatwiaj   koncentracj ,  rozumienie,  zapami tywanie  i
powtórzenie.  Opieraj   si   na  słowach-kluczach.  Przedstawiaj   w  sposób  obrazowy
zale no ci.

Rysowanie mapy zaczynamy od głównego słowa, do którego dodajemy

szczegóły, rysuj c promieni cie coraz to nowe skojarzenia. Efektem jest najpierw co
w rodzaju słoneczka z dzieci cych rysunków, a w miar wzrostu skomplikowania
mapy – odwzorowanie budowy komórki nerwowej, z jej wypustkami i odgał zieniami.

Oczywi cie mapa mo e zawiera dowoln liczb odgał zie i kolejnych

rozwidle .  Temat  zagadnienia,  nad  którym  si   zastanawiamy,  zapisujemy  u  góry
kartki, a nast pnie w formie symbolu obrazkowego umieszczamy go po rodku. Je li
u yjemy  kilku  ró nych  symboli,  mo emy  stworzy   legend ,  ułatwiaj c   nam  ich
zapami tanie.  Raz  ustalony  symbol  dla  danego  poj cia  stosujemy  konsekwentnie
tak e  na  innych  mapach.  Rysowanie  „promyczków”  zaczyna  si   od  prawej  strony,
zgodnie  z  ruchem  wskazówek  zegara.  Nad  gał ziami  tworzymy  napisy,  a
najwa niejsze pogrubiamy i opisujemy wielkimi literami. Z tej techniki korzystam przy
nauce  bardziej  zło onych  zagadnie   gramatycznych  lub  całych  grup  słówek,
powi zanych ze sob  tematycznie.

6 diabelnie skutecznych technik nauki j zyków obcych

4. Grupowanie

Polega na dzieleniu informacji na grupy (kategorie). Liczba grup zale y od

ilo ci informacji, jakie chcemy zapami ta  oraz mo liwo ci przyporz dkowania ich do
odr bnych  kategorii.  Nie  od  dzi   wiadomo,  e  zapami tanie  du ej  partii  materiału
mo na sobie ułatwi , dziel c j  na mniejsze cz ci. I tak na przykład słówka, których
zamierzamy  si   nauczy ,  mo emy  podzieli   jak  w  dzieci cych  słowniczkach
obrazkowych, na grupy: pojazdy,  ywno , odzie , zawody itd.

Odmian grupowania s akronimy, czyli wyrazy zło one z pierwszych liter

danego  zagadnienia.  Chc c  np.  zapami ta   nast puj c   list   zakupów:
Włoszczyzna, Arbuz, Kalafior, Ananas, mo emy przestawi  ich kolejno  i utworzy
z  ich  pierwszych  liter  słowo  KAWA.  Oczywi cie  to  krótki  przykład,  ale  ta  sama
technika,  rozwini ta  nawet  do  dłu szych  zda ,  pozwoli  nam  nie  pomin   adnych
składników podczas zakupów, a przyda si  równie  przy zapami tywaniu dłu szych
szeregów słówek podczas nauki j zyka obcego.

5. Skojarzenia

Technika ta polega na wyobra aniu sobie słówek w postaci obrazkowej, a

nawet układaniu z nich historyjek. Jest niezwykle podobna do przedstawionej wy ej
techniki  historyjek,  ale  jest  jeszcze  ci lej  powi zana  z  nauk   j zyka  obcego.  Jej
sednem  jest  budowa  skojarze   na  zasadzie  fonetycznego  podobie stwa,  np.
angielskie  słowo  „carpet”,  czyli  „dywan”,  mo na  wyobrazi   sobie  w  postaci
rozrzuconych regularnie po podłodze skarpetek, tworz cych wła nie rodzaj dywanu.

Słówka, które nie s podobne do słów j zyka polskiego, nale y rozbi na

wi cej  cz ci.  Np.  angielski  wyraz  „torment”  oznaczaj cy  zm czenie,  udr k ,
mo emy  podzieli   na  dwie  składowe  –  „tor”  i  „ment”.  Teraz  łatwiej  co
przyporz dkowa  – „tor” mo e si  kojarzy  z poci giem lub tramwajem, a „ment”…
z pijakiem,  menelem,  ulem!  I  ju   mo na  sobie  wyobrazi   tory  kolejowe  i  id cego
wzdłu  nich strasznie zm czonego  ula. Mo liwo ci s  ograniczone wył cznie Twoj

6 diabelnie skutecznych technik nauki j zyków obcych

fantazj !  Im  bardziej  ywe,  kolorowe,  absurdalne  czy  wr cz  wulgarne  skojarzenia,
tym łatwiej je zapami ta  – emocje anga uj  układ limbiczny w mózgu, a to  wietny
sposób  na  zapami tanie  na  długo  słówka.  Wa na  jest  kolejno   wyst powania
poszczególnych  wyrazów  w  historyjce.  W  przykładzie  z  „torment”  najpierw  id c
widzisz tory, a dopiero pó niej „menta”.

eby ułatwi skojarzenia, nie szukaj za ka dym razem nowego polskiego

odpowiednika. Np. wiele angielskich słówek ko czy si na „-ment”, dzi ki czemu
nasz ulubiony pan ul mo e wyst powa w wielu naszych historyjkach i
skojarzeniach.

Przy okazji zapewne zauwa yłe , e ortografia nie ma tu wi kszego znaczenia.

Skojarzenie to skojarzenie – nie musi by dokładne ani cisłe. Wa ne, eby było, bo
celem nie jest poprawno w j zyku polskim, tylko zapami tanie konkretnego słówka
z obcego j zyka.

Gdy ju opanujesz podstawowy zasób słów w danym j zyku obcym, mo esz,

zamiast  rozkłada   obce  słówko  na  polskie  wyrazy,  rozkłada   je  na  odpowiedniki
obcoj zyczne.  Na  przykład  „wardrobe”,  czyli  „szafa”  po  angielsku,  to  słówko,  które
mo na podzieli  na „ward” (sala szpitalna) i „robe” – szlafrok.

Nie bój si si ga po najbardziej absurdalne skojarzenia, poniewa zna je

b dziesz tylko Ty sam. Nikt inny nie dowie si , co wymy liłe , szczególnie e
wszyscy b d zaj ci podziwianiem Twoich zdolno ci pami ciowych!

6. Powtarzanie

Rodzice zawsze powtarzali, eby uczy si systematycznie. Nauczyciele tak e

s gł boko przekonani, e ka dy ucze po o miu godzinach w szkole niecierpliwie
wygl da chwili, gdy b dzie mógł w domu z dreszczykiem podniecenia znów zasi

nad ksi kami. Oczywi cie wiemy, e rzeczywisto jest zupełnie inna i w
dzisiejszych czasach, pełnych rozmaitych bod ców, trudno znale codziennie

6 diabelnie skutecznych technik nauki j zyków obcych

chwil  na systematyczn  nauk . Ale niestety m dro  „staro ytnych” jest aktualna i
nie  ulega  podwa eniu.  Uczenie  si   o  regularnych  porach,  cho by  nawet  wzgl dnie
krótko, ale  cz sto,  daje  znacznie  lepsze  efekty  ni   jednorazowe „maratony”  i zrywy
szlachetnego,  acz  słomianego  zapału.  Je li  dzie   w  dzie ,  regularnie  o  tej  samej
porze  zasi dziesz  do  nauki,  Twój  organizm  na  zasadzie  odruchu  wytrenuje  si   i
przyzwyczai do zwi kszonej koncentracji o danej godzinie. Wkrótce nauka stanie si
nawykiem i pójdzie szybciej i łatwiej.

Nie oznacza to oczywi cie, e codziennie masz si uczy przez kilka godzin!

Staro ytny  rzymski  retor  Kwintylian  stwierdził,  e  maksymalnie  skoncentrowani
jeste my  zaledwie  przez  pierwsze  20  minut  nauki.  Potem  nasz  poziom  skupienia
spada  o  75  procent.  Ro nie  ponownie  dopiero  pod  koniec  naszego  „naukowego
posiedzenia”.  rodkiem  zaradczym  jest  10  minut  przerwy.  Im  trudniejszy  materiał,
tym wi cej przerw.

Co jednak, kiedy mimo przerw, zdobyta z takim trudem wiedza ulatuje nam z

głowy?  Nie  wiem,  czy  wiesz,  ale  najszybciej  i  najwi cej  zapominasz  w  ci gu  kilku
pierwszych godzin po nauczeniu si . Jak wi c przeciwdziała  zapominaniu? No có ,
systematyczno   zawsze  wi e  si   z  powtarzaniem.  Powtórz  materiał  przed
za ni ciem  i  na  drugi  dzie   rano,  a  potem  tak e  po  tygodniu  i  po  miesi cu.
Powtarzanie  skutecznie  chroni  przed  zapominaniem.  Je li  po  nauce  jeszcze  raz
przejrzymy materiał, a potem powtórzymy go sobie nast pnego dnia, po tygodniu, po
miesi cu,  a  w ko cu  po  pół  roku  –  na  mur-beton  zapami tamy  go  do  ko ca  ycia.
Wielokrotne powtarzanie i od wie anie zagadnienia „wdrukowuje” je w mózg niemal
na  stałe.  Wa na  jest  konsekwencja.  Ale  przerwy  pomi dzy  powtórzeniami  musz
podlega   jeszcze  jednej  prawidłowo ci  –  im  łatwiej  zapominamy  dane  zagadnienie
(ze wzgl du na trudno  wła nie), tym przerwy powinny by  krótsze.

6 diabelnie skutecznych technik nauki j zyków obcych

Podsumowanie

Przedstawione techniki to jedynie wycinek, cz

z ogromnego dorobku

specjalistów  od  zapami tywania.  My l   jednak,  e  te,  które  przedstawiłem,
szczególnie  dobrze  nadaj   si   do  nauki  j zyka  obcego,  a  wi c  b d   dla  Ciebie
najbardziej  przydatne.  Kiedy  ju   opanujesz  j zyk,  pozostaje  go  szlifowa ,  aby  nie
wyj  z wprawy.

Uczymy si dokładnie w ten sam sposób, jak niemowl ta – słuchaj c i

obserwuj c.  Dlatego  ogl daj  filmy  w  oryginale  i  słuchaj  piosenek  w  danym  j zyku,
aby  zanurzy  si   w brzmieniu  j zyka,  jego rytmie,  akcencie. Nie  analizuj  słów  i  nie
martw si ,  e nic nie rozumiesz, po prostu słuchaj. A potem powtarzaj, poniewa  w
wi kszo ci j zyków niestaranna wymowa mo e prowadzi  do bardzo  miesznych lub
kłopotliwych  sytuacji.  Łatwiej  b dzie,  je li  od  pocz tku  nauczysz  si   prawidłowej
wymowy, ni  gdyby  miał pó niej korygowa  swój „ksi kowy” akcent.

Nie ograniczaj si zreszt tylko do filmów i piosenek – w Internecie mo na

znale  mnóstwo stacji radiowych z całego  wiata, setki stron internetowych i portali
informacyjnych,  a  tak e  forów  dyskusyjnych.  Próbuj  najpierw  czyta ,  a  potem
aktywnie wł cza  si  do dyskusji prowadzonej przez mieszka ców obcego kraju. Da
Ci to kontakt z  ywym, potocznym j zykiem. Nie trzeba siedzie  nad podr cznikiem,
mo na si  tak e doskonale bawi , a jednocze nie nadal uczy  si  j zyka obcego!

Dla ułatwienia spróbuj te powi za nauk z nagrod . Wyznacz sobie

konkretny  cel  i  zastanów  si ,  co  mo esz  osi gn   dzi ki  systematycznemu  i
sumiennemu  zgł bianiu  danego  zagadnienia.  Je li  nie  lubisz  hiszpa skiego,  a
musisz go pozna , poniewa  oczekuje tego Twoja szkoła czy rodzice, zastanów si ,
czy równie nieprzyjemne skojarzenia budz  w Tobie wakacje w Hiszpanii. Mo e ich
perspektywa  byłaby  dla  Ciebie  lepszym  motywem  do  działania  ni   ambicje  czy
oczekiwania innych ludzi?

Badania dowodz , e na ogół ludzie 85% informacji zapami tuj dzi ki

zmysłowi wzroku, a tylko 10% dzi ki zmysłowi słuchu – dlatego koloruj notatki, twórz

6 diabelnie skutecznych technik nauki j zyków obcych

mapy  my li,  wyró niaj  wa ne  kwestie,  korzystaj  z  obrazków  i  filmów  (tak e
fabularnych  –  ale  koniecznie  nietłumaczonych,  z  oryginalnymi  napisami),  a  tak e
wykorzystuj  kursy  j zykowe,  takie  jak  internetowe  kursy  na  6ka.pl,  ł cz ce  obraz
z d wi kiem.  Je li  z  nich  korzystasz,  mo esz  ci gn   sobie  wszystkie  nagrania  w
formie empetrójek, a nast pnie wrzuci  je do odtwarzacza i słucha  jad c autobusem,
tramwajem,  poci giem,  spaceruj c  czy  migaj c  na  rowerze.  Niektórzy  potrafi   te
prowadzi   samochód  jednocze nie  ucz c  si   z  nagra ,  a  co  wi cej  nie  tylko  jad
bezpiecznie, ale i zapami tuj  powtarzany materiał (uwa am to za spory wyczyn)!

Pami taj, e uczysz si przede wszystkim dla siebie. J zyk to narz dzie

komunikacji z drugim człowiekiem – bez jego znajomo ci nie b dziesz mógł wyrazi
swoich potrzeb, a tym samym otrzyma ich zaspokojenia. Mo esz te mie problemy
w obcym kraju, je li nie b dziesz umiał spyta , gdzie jest najbli sza pizzeria!

Wa ne, eby nie zra a si trudno ciami w mówieniu i stara si jak najmniej

u ywa   j zyka  ojczystego.  Nie  przejmuj  si   bł dami!  Tylko  nieliczne  grupy  ludzi
musz  opanowa  j zyk bezbł dnie. Je li nie chcesz by  tłumaczem przysi głym ani
dyplomat ,  a  jedynie  zamierzasz  dobrze  bawi   si   na  wakacjach  w  Niemczech  lub
swobodnie czyta  niemieckie ksi ki, wcale nie musisz mówi  jak rodowity Niemiec.
Przypomnij  sobie,  jak  dumny  jeste ,  gdy  słyszysz  obcokrajowców  mówi cych  po
polsku.  Rozumiesz  ich,  cho   nie  mówi   gramatycznie  poprawnie.  Czy  zwracasz
uwag   na  to,  jakie  bł dy  popełniaj ,  czy  raczej  doceniasz  ich  wysiłek  wło ony  w
opanowanie trudnego przecie  j zyka? No wła nie!

Pami taj, e je li b dziesz stosował powy sze techniki, a by mo e tak e inne,

które poznasz, je li b dziesz si  uczył systematycznie, je li otworzysz si  w pełni na
j zyk obcy w jego ró nych formach, to nie ma innej mo liwo ci - z pewno ci  szybko
nauczysz si  go na szóstk !