plik

Poradnik turysty górskiego.

Praktyczne porady, które mogą przydać się podczas górskiej wędrówki: od sposobu zabezpieczenia zapałek
przed wilgocią, do sposobu wyjścia cało ze spotkaniem z niedźwiedziem.

Zapałki.

Co zrobić, aby nie zamokły i jeszcze do tego długo się paliły? Zamiast kupować zapałki sztormowe, można
je zrobić samemu. Potrzebne będą do tego, zwykłe zapałki, wata i świeca. Owiń niewielką ilością waty
zapałkę, następnie polej ją woskiem ze świecy. Przed zapaleniem, zdrap warstwę wosku z główki zapałki.
Niestety, draskę będziesz musiał mieć suchą. Jednak takie zapałki, palą się o wiele dłużej od zwykłych, mają
większy płomień i dużo trudniej jest je zgasić.

Rozpalanie ogniska.

Do  rozpalenia  ogniska,  wybieraj  miejsca  możliwie  osłonięte.  Możesz  zbudować  (np.  ułożyć  z  drewna)
ekran,  osłaniający  ogień  od  wiatru,  który  jednocześnie  skieruje  ciepło  w  wybranym  kierunku.  Nigdy,  nie
rozpalaj  ognisk  u  podnóża  drzewa.  Miejsce  pod  ognisko,  odsłoń  z  trawy,  ściółki,  aż  do  gołej  ziemi,  w
promieniu  1m  od  ogniska.  Gdy  wieje  silny  wiatr,  ognisko  rozpal  w  wykopanym  dołku,  lub  otocz  je
kamieniami.  Należy  być  bardzo  ostrożnym,  przy  rozpalaniu  ognisk  na  torfie,  który  bardzo  łatwo  się  pali.
Jeśli  rozpalasz  ognisko  na  podmokłym  terenie,  lub  na  śniegu  -  pod  ogniskiem  zrób  platformę,  np.  z  pni
świeżo  ściętych  drzew,  przykrytych  kamieniami.  Pamiętaj,  że  najbardziej  popularne  ognisko  (drewno
ułożone w stożek - 'wigwam') daje dużo ciepła, jednak zużywa wiele opału. Jeśli chcesz, aby ognisko paliło
się długo, ułóż je w kształt piramidy. Nie kładź przy ognisku, mokrych ani porowatych kamieni - mogą się
one  rozerwać  po  nagrzaniu.  Jeśli  nie  jesteś  pewien,  że  wieczorem  znajdziesz  suche  paliwo  do  rozpalenia
ognia,  noś  przy  sobie  materiał,  który  może  posłużyć  do  rozpałki,  (do  tego  nadaje  się  sucha trawa,  słoma,
wata, papier, gąbka). Do rozpalania ognisk, przydają się kostki spirytusowe (stałe paliwo do maszynek) lub
rozpałka do grilla.

Woda.

Unikaj  skażonej  wody.  Będzie  się  ona  charakteryzowała,  nienormalnym  zabarwieniem,  pianą,  silnym
zapachem, pęcherzykami gazu.  Nie pij wody  z ujęć, które otacza chora roślinność. Jeśli nie jesteś pewien
czystości wody, zawsze ją przefiltruj. Nie oczyści to wody, a jedynie usunie cząstki stałe, lecz nie można tej
czynności  lekceważyć.  Aby  to  zrobić,  wykop  dołek  przy  źródle  i  poczekaj  aż  przepłynie  przez  glebę.
Możesz  też  zbudować  trójnóg,  mocując  do  niego  np.  trzy  chusty.  Do  górnej  chusty,  włóż  trawę,  do
środkowej - piasek, do dolnej - węgiel drzewny. Przepuść wodę, przez wszystkie trzy warstwy. Pamiętaj, że
praktycznie  jednym  sposobem  otrzymania  pewnej  wody,  jest  jej  przegotowanie.  Pasożyty  giną,  w
temperaturze trochę niższej, niż temperatura wrzenia. Aby pozbyć się wirusów i bakterii - gotuj wodę przez
kilka (np. 10) minut. Pozostaje jeszcze pytanie, gdzie szukać wody? Na jej obecność wskazują roje owadów,
bujna roślinność (może czerpać wodę z płytkich warstw podziemnych), kępy zielonej trawy. Wodę bardzo
często znajdziesz na dnie dolin. Gdy jednak nie możesz znaleźć wody w żaden sposób, pozostaje „odzysk”.
Wykop  dołek,  o  średnicy  90  cm  i  głębokości  60  cm,  w  dnie  wykop  dołek  mniejszy,  do  którego  włóż
naczynie. Następnie całość przykryj szczelnie folią, zabezpieczając brzegi kamieniami i ziemią. Środek folii,
obciąż  kamieniem,  aby  woda  kapała  do  pojemnika.  Słońce  nagrzeje  powietrze  i  ziemię  w  dołku,  co
spowoduje jej parowanie. Skraplająca się para osiądzie na spodzie folii i będzie ściekać do naczynia. Inną
metodą na uzyskanie wody, jest założenie sporej torby foliowej na żywą gałąź drzewa. Jej wylot szczelnie
przywiąż  do  gałęzi.  Wszystko  należy  tak  obciążyć,  aby  woda  spływała  do  narożnika  torby.  Te  metody
pozyskiwania wykorzystuj tylko w ostateczności. Przy niezbyt wysokiej temperaturze, może nie udać ci się
zyskać odpowiedniej ilości wody.

Lawiny.

Każdy wie, czym może skończyć się zasypanie przez lawinę. Jednak nie jest człowiek zupełnie bez szans.
Nie powinien jednak czekać tylko na pomoc, ale starać się uratować się samemu:

Zdejmij plecak i narty,

Staraj się przebijać ku bocznej powierzchni lawiny,

Jeśli jest możliwe wykonywanie ruchów jak przy pływaniu, najlepszy jest styl grzbietowy na dwa
tempa, z plecami zwróconymi w kierunku naporu lawiny i podniesioną głową,

Trzymaj usta zamknięte. W lawinie z puszystego śniegu osłoń usta i nos odzieżą, aby uformować
przestrzeń powietrzną,

Oszczędzaj swe siły na czas, gdy lawina straci swój impet i zatrzyma się,

Musisz starać się przedostać do jakiejś przestrzeni z powietrzem w pobliżu powierzchni, w
przeciwnym razie twoje szanse przeżycia są minimalne,

Spróbuj przekopywać się powoli na powierzchnię,

Nie wpadaj w panikę!

Oszczędzanie gazu.

Gaz,  nie  lubi  zimna.  Aby  ekonomiczniej  go  wykorzystywać,  w  zimne  noce,  włóż  kartusz  z  gazem  do
śpiwora,  aby  rano  był  ciepły.  W  czasie  gotowania,  zawsze  przykrywaj  kociołek.  Nie  odkręcaj  gazu
maksymalnie. Tracona jest wtedy, duża ilość ciepła, które rozchodzi się  na boki. Jeśli chcesz podgotować,
dłużej już wrzącą wodę, zmniejsz płomień do tego stopnia, żeby w wodzie unosiły się pęcherzyki powietrza,
a  jednocześnie,  aby  płomień  był  jak  najmniejszy.  Do  podtrzymywania  temperatury  wrzenia,  nie  potrzeba
bardzo dużej ilości ciepła.

Dobre samopoczucie.

Starannie  dobieraj  partnerów  wędrówek.  Jeżeli  przed  wyjazdem  nie  możesz  się  z  kimś  dogadać,
prawdopodobnie  w  górach  będzie  jeszcze  gorzej.  Jeżeli  nie  czujesz  się  zbyt  pewnie  w  górach,  wyjeżdżaj
koniecznie  z  osobą  mającą  większe  od  ciebie  doświadczenie.  Nie  zapominaj  także  o  słodyczach.  Potrafią
one naprawdę poprawić samopoczucie, nie mówiąc już o ich wartościach odżywczych.

Telefon w górach.

Jeżeli  zabierasz  ze  sobą  komórkę,  nie  noś  jej  włączonej  przez  cały  czas.  Dźwięk  dzwonka  i  widok  osoby
rozmawiającej  w  górach  (cześć  kochanie,  właśnie  jestem  na  Zawracie,  zadzwonię  jak  będę  na  Kozim
Wierchu), może innych doprowadzić do szału. Poza tym, może wyczerpać Ci się bateria, a telefon w górach,
powinien  służyć  do  wzywania  pomocy.  Jeżeli  będziecie  szli  w  dwóch  grupach,  w  niezbyt  wielkich
odległościach  od  siebie  (kilka  -  kilkanaście  kilometrów,  w  zależności  od  terenu)  możecie  wziąć  ze  sobą,
ręczne CB – radia. Mogą one także służyć, do wzywania pomocy (na kanale 9). Pamiętaj, że każdy nadajnik
musi  mieć  homologację  i  być  zarejestrowany  w  Państwowej  Agencji  Radiokomunikacji.  Teoretycznie  nie
można korzystać z CB za granicą, nie mając odpowiedniego zezwolenia.

Aparat fotograficzny.

Najładniejsze  zdjęcia  są  robione  lustrzankami,  a  nie  automatami,  ale  nie  każdego  stać  na  dobry  aparat.
Pamiętaj, że nie każdym aparatem uda się zrobić „zdjęcie pod Słońce”.  Na pewno nie możesz zapomnieć,
przygotować dla aparatu, etui chroniącego przed deszczemi wilgocią.

Jaka będzie pogoda?

Gdy zobaczysz jasny, mleczny pierścień tworzący się wokół Słońca, czy księżyca, możesz spodziewać się
pogorszenia  pogody.  Efekt  ten  jest  wywołany,  odbiciem  lub  załamaniem  promieni  słonecznych,
przechodzących  przez  parę  wodną  lub  kryształki  lodu,  wchodzące  w  skład  chmur  warstwowo-pierzastych
(cirrostratus).  Gdy  zjawisku  towarzyszą,  postrzępione  fragmenty  chmur  -  zmiana  pogody,  nastąpi  bardzo
szybko. Zbierająca się rosa, oznacza zbliżającą się poprawę pogody. Gdy dym z ognisk unosi się pionowo
do  góry,  w  nocy  występuje  obfita  rosa,  pojawia  się  jasne  zamglenie  powietrza  pogarszające  widoczność,
zbocza  skalne  mają  ciepłe  kolory,  występuje  duża  różnica  temperatur  między  dniem  a  nocą  -  możesz
spodziewać  się  ładnej  pogody.  Gdy  dym,  snuje  się  przy  ziemi,  jest  doskonała  widoczność,  w  nocy  nie
występuje  rosa,  pojawia  się  szron  i  mgła  unosi  się  do  góry  -  pogoda  nie  będzie  rewelacyjna.  Do

przewidywania pogody, możesz także użyć wysokościomierza ciśnieniowego. Gdy wskazuje on zbyt dużą
wysokość - oznacza to niskie ciśnienie, a więc pogoda nie będzie najlepsza. Gdy smugi kondensacyjne za
samolotem znikają szybko - utrzyma się wyż. Jeżeli utrzymują się długo na niebie, powoli się rozmywają i
rozszerzają - warstwy atmosfery zawierają dużo wilgoci - pogoda nie będzie najlepsza.

Kierunki stron świata.

Wyobraź  sobie  sytuację:  zgubiłeś  się,  nie  masz  kompasu,  nie  wiesz  nawet,  gdzie  jest  północ.  Jeszcze  nic
straconego.  Na  półkuli  północnej, mchy  zazwyczaj  porastają  pnie  drzew  od  strony  północnej  (dociera  tam
mniej  słońca).  Z  kolei  drzewa,  pochylają  się  w  kierunku  bardziej  nasłonecznionym,  a  więc  ku  południu.
Odległość  pomiędzy  słojami  ściętego  drzewa,  jest  mniejsza  od  strony  południowej.  Gdy  świeci  Słońce,
możesz posłużyć się zegarkiem wskazówkowym. Skieruj małą wskazówkę na Słońce. Znajdź, na krawędzi
tarczy  zegarka  punkt  leżący  dokładnie  w  połowie  między  małą  wskazówką,  a  godziną  dwunastą.  Linia
wiodąca przez ten punkt i środek tarczy wyznacza kierunek północ - południe. Kierunek północny wskazuje
bardziej  oddalony  od  Słońca  punkt  na  tej  linii.  Ta  metoda,  jest  prawdziwa  dla  półkuli  północnej.  Jeśli
posiadasz  zegarek  elektroniczny  -  możesz  sobie  tą  sytuację  po  prostu  narysować  na  kartce.  Możesz  także,
wykorzystać cień rzucany przez patyk. Wbij kijek w ziemię, na płaskim terenie na tyle długi, aby jego cień,
miał co najmniej pół metra. Na końcu cienia, połóż kamień i odczekaj ok. pół godziny. Następnie, w takiej
samej  odległości  od  patyka  co  pierwszy  kamień,  ale  oczywiście  na  obecnym  cieniu,  połóż  drugi  kamyk.
Linia  łącząca  oba  kamienie,  wskazuje  kierunek  wschód  -  zachód,  gdzie  zachód  jest  wyznaczony  przez
pierwszy kamień. W nocy, północ wskaże Gwiazda Polarna, która jest najjaśniejszą gwiazdą Małego Wozu i
znajduje się na końcu jego dyszla.

Rozchodzenie butów.

Gdy  kupujesz  nowe  buty,  a  sprzedawca  zapewnia  cię,  że  nie  trzeba  tego  robić  -  nie  wierz  mu.  Lepiej
dmuchać  na  zimne,  niż  poobcierać  nogi  i  narobić  sobie  odcisków.  Zacznij  od  niezbyt  długich  spacerów,
następnie  zwiększaj  odległości  pokonywane  w  butach.  Gdy  będziesz  uważał,  że  w  butach  czujesz  się
świetnie,  wybierz  się  na  całodzienną  wycieczkę  z  niezbyt  ciężkim  plecakiem.  Później,  możesz  zwiększyć
obciążenie i wybrać się w teren trudniejszy. Gdy jednak poobcierasz nogi, zrób parę dni przerwy i spróbuj
jeszcze raz. Po kilku takich wycieczkach, buty nie powinny sprawiać żadnego problemu. Gdy jednak nadal
obcierają  -  postaraj  się  je  wymienić  na  inne.  Nie  ma  nic  gorszego  w  górach,  niż  bolące  nogi,  które
uniemożliwiają dalszą wędrówkę.

Niedźwiedź.

Co  zrobić,  gdy  go  spotkasz?  Niedźwiedzie  brunatne,  występujące  w  Europie,  są  zasadniczo  roślinożerne.
Jednak  gdy  są  głodne  (głównie  wczesną  wiosną),  lub  gdy  wczesną  jesienią  szukają  pożywienia  na  zimę,
mogą  być  niebezpieczne.  Aby  uniknąć  spotkania  z  misiem,  pakuj  szczelnie  żywność,  aby  jej  zapach  nie
wydostawał się na zewnątrz plecaka. Jeśli nocujesz w miejscu, gdzie istnieje ryzyko spotkania niedźwiedzia,
żywność zapakuj szczelnie do foliowego worka, który  zawieś na wysokości ok. 3 m pomiędzy drzewami.
Odległość worka do każdego z drzew, też nie powinna być mniejsza od 3 metrów. Jeżeli jest możliwość  -
schowaj ją do odpowiednich pomieszczeń. Nigdy nie chowaj pachnącej żywności (np. otwartych puszek) do
namiotu.  W  namiocie,  miej  zawsze  przy  sobie  nóż  (aby  w  razie  potrzeby  rozciąć namiot i  uciec,  a  nie  do
walki z niedźwiedziem, latarkę i zapałki lub zapalniczkę. Jeśli usłyszysz charakterystyczne mruczenie, idź w
stronę  przeciwną  do  kierunku,  z  którego  ono  dobiega.  Staraj  się,  aby  miś  ciebie  nie  zauważył.  Nie  chodź
sam w nocy. Niedźwiedzie omijają miejsca, gdzie jest dużo ludzi, staraj się więc chodzić w grupie min. 3-4
osobowej.  Idąc  przez  okolice,  gdzie  istnieje  duże  prawdopodobieństwo  spotkania  nieproszonego  gościa,
rozmawiajcie głośno ze sobą. Może ona odstraszyć zwierzę.  Gdy się zatrzymasz, miej zawsze plecak przy
sobie. Gdy  zauważysz niedźwiedzia, spakuj plecak i idź w kierunku przeciwnym do tego,  z którego idzie
zwierzę. Gdy ten idzie za tobą - rozepnij pas biodrowy, aby w razie czego, szybko zrzucić plecak. NIGDY
nie  staraj  się  karmić  niedźwiedzia.  Gdy  raz,  posmakuje  ludzkiego  jedzenia,  będzie  już  starał  się  w  ten
sposób, zdobywać pożywienie. Gdy miś atakuje, nie uciekaj! Wtedy potraktuje cię, jak uciekającą zdobycz.
Nie próbuj też, wchodzić na drzewo - niedźwiedź robi to, zdecydowanie lepiej od ciebie. Zacznij śpiewać,
krzyczeć, piszczeć - może sobie pójdzie. W ostateczności, zrzuć z siebie plecak - może zainteresuje się nim
na tyle, że zdążysz się wycofać. Nie rób gwałtownych ruchów, mów stłumionym głosem, opuść ręce wzdłuż
ciała,  odwróć  głowę.  Nie  patrz  niedźwiedziowi  w  oczy,  ale  cały  czas,  kontroluj  jego  zachowanie.  Jeżeli