background image

Zachowanie na wypadek pożaru 

Większość opracowywanych obecnie instrukcji 

bezpieczeństwa pożarowego zawiera wiele cennych 
wskazówek, które sprowadzają się mniej więcej do 
rad w stylu „dołożyć starań", „zapewnić bezpie-
czeństwo", „zapobiegać" itp. 

Podstawowym zadaniem każdej instrukcji jest 

zapewnienie bezpieczeństwa w konkretnym 
obiekcie, którego architektury już się nie zmieni, 
konieczne więc są wskazówki organizacyjne po-
zwalające na przeprowadzenie szybkiej i 
bezpiecznej ewakuacji. Tej części instrukcji należy 
poświęcić najwięcej uwagi, szczególnie gdy 
instrukcja dotyczy szkoły, przedszkola, hotelu, 
szpitala, dużego obiektu biurowego lub 
handlowego. Nie można nawet marzyć o sprawnej 
ewakuacji kilkuset osób, jeżeli wcześniej nie zo-
stały przećwiczone jej elementy, jeżeli nikt z 
pracowników lub uczniów nie zna sygnału 
alarmowego, jeżeli nikt nie wie, co robić, gdy 
usłyszy taki sygnał. 

Nigdzie nie mówi się. Jak przygotować i 

przeprowadzić  ćwiczenia z ewakuacji, oraz 
najważniejszego: jak często je przeprowadzać. 

Wydawałoby się, ze właśnie instrukcja 

bezpieczeństwa pożarowego powinna zawierać te 
wymagania, ale nie, nigdzie nie ma na ten temat ani 
słowa, poza pobożnymi 

życzeniami. W 

instrukcjach postępowania na wypadek pożaru 
znajduje się punkt dotyczący gaszenia pożaru przez 
pracowników. W razie zaistnienia pożaru powinni 
gasić go jedynie w razie bezpośredniego 
zagrożenia, zaś w pozostałych przypadkach - 
ewakuować się. 
Organizacja ewakuacji: 

1. Sygnał alarmowy: powinien być ustalony 

sygnał alarmowy, po usłyszeniu którego należy 
natychmiast opuścić placówkę. Najlepszy wydaje 
się sygnał akustyczny zmienny, np. przerywany 
dzwonek uruchamiany z łatwo dla wszystkich 
dostępnego miejsca, sygnał powinien trwać tak 
długo aż wszyscy opuszczą budynek lub dokąd da 
się naciskać przycisk dzwonka. Takie generowanie 
alarmu pozwala wyeliminować znaczny procent 
alarmów fałszywych, ponieważ zawsze znana jest 
osoba, która go ogłasza, 

Sygnał alarmowy w razie pożaru może włączyć 

każdy, kto zauważy ogień. W innym przypadku 
decyzje o włączeniu sygnału alarmowego 
podejmuje osoba odpowiedzialna za placówkę. 

2. Po usłyszeniu alarmu osoby mające dostęp do 

telefonu dzwonią do straży pożarnej, podając, co 

się pali (rodzaj obiektu  np. szkoła podstawowa), 
gdzie się pali (adres pożaru) oraz swoje imię i 
nazwisko. Woźni, portierzy, sprzątaczki i pozostali 
pracownicy szkoły mają natychmiast otworzyć 
wszystkie drzwi prowadzące na zewnątrz budynku i 
pomagać wyprowadzać podopiecznych na 
zewnątrz, kierując ich do miejsca I etapu 
ewakuacji-Osoby, pod których opieką przebywa w 
czasie zdarzenia młodzież, mają za zadanie zająć 
się jedynie tą grupą, jej ewakuacją i bezpie-
czeństwem. 

Jeżeli zdarzenie ma miejsce w czasie lekcji, 

nauczyciel nakazuje uczniom powstać i 
niezwłocznie opuścić obiekt, informując, którą 
klatką schodową odbywa się ewakuacja. Młodzież 
musi wiedzieć gdzie znajduje się miejsce I etapu 
ewakuacji. Na czoło 
grupy należy wyznaczyć nieformalnego przywódcę 
grupy klasowej (najczęściej największego 
klasowego łobuza). 

Nauczyciel wychodzi ostatni, koniecznie 

zabierając ze sobą dziennik. Młodzież zostawia w 
klasie wszystkie przedmioty - torby, teczki, plecaki 
itp. Nie ma czasu na dokończenie kartkówki, 
zejście do szatni itp. Działać należy natychmiast. 

' 3. Miejsce I etapu ewakuacji: należy wyznaczyć 

miejsce I etapu ewakuacji, na które najlepiej nadaje 
się boisko szkolne lub dziedziniec. teren ten należy 
podzielić na sektory, w których gromadzić się będą 
uczniowie poszczególnych klas, np. razem klasy od 
I do III, IV, V i VI itp. Na miejscu zbiórki 
nauczyciele muszą sprawdzić listę swojej klasy - w 
razie stwierdzenia nieobecności któregoś z pod-
opiecznych należy fakt ten zgłosić ratownikom, 
niekoniecznie musi być to kierownik akcji 
ratowniczej, wystarczy pierwszy lepszy strażak, 
którego uda się spotkać, od razu po przekazaniu 
informacji należy zapytać go o nazwisko. 

4. Po sprawdzeniu listy podopiecznych nauczyciel 

musi sprawdzić ich stan zdrowia, zwracając 
szczególną uwagę na zawroty głowy, wymioty, 
kaszel, bal głowy, chwilowe omdlenia itp. Mogą to 
być objawy obrażeń wewnętrznych 
spowodowanych zatruciem dymami pożarowymi. 
Zlekceważenie tych objawów może być przyczyną 
bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych, do 
zejścia śmiertelnego włącznie. Inne obrażenia, które 
mogą powstać w czasie ewakuacji, jak złamania, 
potłuczenia itp. są z reguły zgłaszane przez samych 
poszkodowanych. Wszystkich poszkodowanych 
należy traktować jako ofiary zdarzenia i udzielić im 

background image

pomocy szpitalnej. 

5. Konieczne jest wytypowanie miejsca 

nadającego się na H etap ewakuacji, czyli obiektu o 
obszernych, w miarę ciepłych pomieszczeniach, 
zdolnego do pomieszczenia wszystkich 
ewakuowanych. Na U etap ewakuacji najlepiej 
nadają się sąsiednie placówki o podobnym profilu, 
np. szkoły, obiekty o dużych salach, kościoły itp. 

6. Konieczne jest wcześniejsze uzgodnienie 

takiego postępowania z kierownictwem 
wytypowanej placówki, np. w zakresie 
wzajemności, przede wszystkim po to, by 
zaoszczędzić sobie możliwych problemów. 

7. Niedopuszczalne jest zezwolenie na rozejście 

się podopiecznych do domów bez wcześniejszego 
powiadomienia o zdarzeniu rodziców. 

8. Aby możliwe było jakiekolwiek rozsądne 

postępowanie w razie pożaru, konieczne jest 
przeprowadzenie co najmniej dwa razy w roku 
ćwiczeń z ewakuacji. 

9.  Ćwiczenia ewakuacji prowadzone powinny 

być siłami własnymi, nie jest do tego potrzebny 
żaden strażak, ale trzeba je wcześniej zaplanować i 
omówić, np. na radzie pedagogicznej, najlepiej we 
wrześniu i na wiosnę, w maju lub w czerwcu. 

10. W czasie ćwiczeń korzystamy tylko z 

normalnie używanych ciągów i wyjść. Nie wolno 
skakać z okna i korzystać z improwizowanych 
wyjść ewakuacyjnych. 

Pierwsze ćwiczenia nie muszą być udane, ważne, 

żeby odbyły się spokojnie i bez ofiar. Wyrobienie 
potrzebnych nawyków wymaga 2-3 lat. 

bryg. inż. Ryszard BOWNIK