„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 
 
 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

 

   NARODOWEJ 

 
 
 
 
 
 

Leszek Świdziński 

 
 
 
 
 
 
 

UŜytkowanie i konserwacja maszyn do wytwarzania 
cholewek 311[25].O2.04 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

1 

Recenzenci: 

mgr Barbara RóŜańska 

mgr inŜ. Małgorzata Latek 

 

 

 

Opracowanie redakcyjne: 

mgr inŜ. Leszek Świdziński 

 

 

 

Konsultacja: 

dr inŜ. Jacek Przepiórka 

 

 

 

 

 

 

 

Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczn

 

ą

  programu  jednostki  modułowej  311[25].O2.04, 

„UŜ

 

ytkowanie  i  konserwacja  maszyn  do  wytwarzania  cholewek”,  zawartego  w  modułowym 

programie nauczania dla zawodu technik obuwnik. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

2 

SPIS TREŚCI 

 

1.

 

Wprowadzenie 

3 

2.

 

Wymagania wstępne 

5 

3.

 

Cele kształcenia 

6 

4.

 

Przykładowe scenariusze zajęć 

7 

5.

 

Ćwiczenia 

11 

5.1.  Zasady bezpiecznej obsługi maszyn do wytwarzania cholewek 

11 

5.1.1. Ćwiczenia 

11 

5.2.  Podział i budowa maszyn do szycia 

13 

5.2.1. Ćwiczenia 

13 

5.3. Maszyny uŜywane do procesów pomocniczych podczas wytwarzania 

  cholewek 

16 

5.3.1. Ćwiczenia 

16 

6.

 

Ewaluacja osiągnięć ucznia 

18 

7.

 

Literatura 

32 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

3 

1. WPROWADZENIE 

 

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu 

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie technik obuwnik. 

W poradniku zamieszczono: 

−

 

wymagania  wstępne 

−

  wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  powinien  mieć  juŜ 

ukształtowane, aby bez problemów mógł korzystać z poradnika,  

−

 

cele  kształcenia 

−

  wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  ukształtuje  podczas  pracy 

z poradnikiem, 

−

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

−

 

ć

wiczenia 

−

  przykładowe  ćwiczenia  ze  wskazówkami  do  realizacji,  zalecanymi 

metodami nauczania oraz środkami dydaktycznymi, 

−

 

ewaluację osiągnięć ucznia 

−

 przykładowe narzędzia pomiaru dydaktycznego. 

 

Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  róŜnymi  metodami  ze 

szczególnym  uwzględnieniem  aktywizujących  metod  nauczania,  np.  samokształcenia 
kierowanego,  tekstu  przewodniego,  dyskusji  dydaktycznej.  Proponuje  się,  aby  dominującą 
metodą nauczania były ćwiczenia poprzedzone pokazem z objaśnieniem. 
 

Formy  organizacyjne  pracy  uczniów  mogą  być  zróŜnicowane,  począwszy  od 

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej. 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

4 

 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

 

Schemat układu jednostek modułowych

 

 
 

311[25].O2 

Techniczne podstawy procesu 

wytwarzania obuwia

 

311[25].O2.03 

UŜytkowanie oraz konserwacja 

maszyn do rozkroju materiałów  

i obróbki elementów obuwia 

311[25].O2.05 

UŜytkowanie oraz konserwacja 

maszyn do montaŜu i wykończania 

obuwia 

311[25].O2.04 

UŜytkowanie i konserwacja 

maszyn do wytwarzania 

cholewek 

311[25].O2.02 

Określanie budowy maszyn 

i urządzeń obuwniczych 

311[25].O2.01 

Przestrzeganie przepisów 

bezpieczeństwa i higieny pracy, 

ochrony przeciwpoŜarowej oraz 

ochrony środowiska 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

5 

2. WYMAGANIA WSTĘPNE 

 
Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

−

 

stosować  przepisy  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy,  ochrony  środowiska  i ochrony 
przeciwpoŜarowej podczas montaŜu i demontaŜu maszyn i urządzeń, 

−

 

korzystać z róŜnych źródeł informacji,  

−

 

organizować stanowisko pracy zgodnie z wymogami ergonomii, 

−

 

posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną i technologiczną, 

−

 

odczytywać dokumentację konstrukcyjno-technologiczną oraz instrukcje obsługi maszyn 
i urządzeń obuwniczych, 

−

 

sporządzać rysunki techniczne elementów maszyn, 

−

 

sporządzać rysunek techniczny typowych części maszyn obuwniczych, 

−

 

oznaczać rodzaj obróbki i wykończenia powierzchni oraz tolerancje i pasowania, 

−

 

określać zakres stosowania uproszczeń rysunkowych, 

−

 

stosować i zamieniać jednostki układu SI, 

−

 

wykonywać proste obliczenia matematyczne, 

−

 

uŜytkować komputer, 

−

 

współpracować w grupie. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

6 

3. CELE KSZTAŁCENIA 

 
W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

−

 

dokonać podziału oraz określić przeznaczenie maszyn szyjących, 

−

 

określić budowę oraz wyjaśnić zasadę działania maszyn szyjących, 

−

 

określić zasady współdziałania mechanizmów maszyn szyjących,  

−

 

dobrać maszynę szyjącą do określonej operacji technologicznej, 

−

 

sklasyfikować oraz dobrać maszyny do realizacji procesów pomocniczych, 

−

 

dobrać oraz wyjaśnić zasady działania urządzeń transportowych, 

−

 

przygotować maszyny do pracy, 

−

 

obsłuŜyć maszyny do wytwarzania cholewek, 

−

 

posłuŜyć  się  dokumentacją,  instrukcjami  obsługi  maszyn,  normami,  warunkami 
technicznymi, 

−

 

określić zasady doboru smarów, regulacji i konserwacji maszyn i urządzeń, 

−

 

określić zasady prowadzenia przeglądów technicznych, napraw i remontów, 

−

 

określić  zasady  bezpiecznej  eksploatacji  maszyn  i  urządzeń  oraz  zapobiegania 
zagroŜeniom. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

7 

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 

Scenariusz zajęć 1 

 
Osoba prowadząca…………………………………………... 
Modułowy program nauczania: 

 

Technik obuwnik 311[25] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

 

Techniczne podstawy procesu wytwarzania   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

obuwia 311[25].O2 

Jednostka modułowa:     

 

 

UŜytkowanie  i  konserwacja  maszyn  do  wytwarzania 

   

 

 

cholewek 311[25].O2.04 

        Temat: Praktyczna nauka szycia na maszynie szyjącej płaskiej. 

Cel ogólny: kształtowanie  umiejętności  z  zakresu  budowy  i  uŜytkowania  maszyny  szyjącej 

płaskiej  oraz  opanowanie  umiejętności  wykonywania  szwów  na  szablonach 
papierowych z wykreślonymi liniami szycia. 

 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

−

 

przygotować maszynę szyjącą do pracy, 

−

 

wykonać wymianę igły, nici górnej oraz nici dolnej, 

−

 

wykonać nawijanie nici dolnej na szpulkę, 

−

 

równomiernie i dokładnie wykonać szew na elementach obuwia, 

−

 

przeprowadzić czyszczenie i konserwację maszyny szyjącej. 

 

Metody nauczania–uczenia się: 

−

 

miniwykład, 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie praktyczne.  

 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

uczniowie pracują w małych grupach 2–3 osobowych. 

 

Czas: 4 godziny dydaktyczne. 
 
Środki dydaktyczne: 

−

 

stanowiska do pracy grupowej i indywidualnej, 

−

 

instrukcje bhp obowiązujące podczas uŜytkowania maszyn szyjących, 

−

 

schemat maszyny szyjącej płaskiej, 

−

 

maszyna szyjąca płaska, 

−

 

igły do maszyn szyjących, 

−

 

wykreślone  na  papierze  formatu  A4  róŜnego  rodzaju  linie,  imitujące  szwy  ozdobne 

i łączące do ćwiczenia umiejętności szycia, 

−

 

poradnik dla ucznia. 

 

Przebieg zajęć: 
1.

 

Sprawy organizacyjne. 

2.

 

Nawiązanie do tematu, omówienie celu zajęć. 

3.

 

Zorganizowanie stanowiska pracy do wykonania ćwiczenia. 

4.

 

Podział uczniów na grupy i wybór lidera. 

5.

 

Realizacja tematu: 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

8 

I. Budowa i zasady uŜytkowania maszyny szyjącej płaskiej 

−

 

nauczyciel  pokazuje  na  modelu  maszyny  z  wyciętymi  fragmentami  obudowy, 
podstawowe  mechanizmy  robocze  maszyny  szyjącej  oraz  omawia  ich  funkcję  
w maszynie i sposoby konserwacji, 

−

 

uczniowie opisują prezentowane przez nauczyciela mechanizmy maszyny, 

−

 

nauczyciel prezentuje schemat kinematyczny maszyny szyjącej płaskiej, 

−

 

uczniowie  rozpoznają  wskazane  przez  nauczyciela  na  schemacie  mechanizmy 
maszyny, 

−

 

uczniowie pracując indywidualnie zapisują do zeszytu najwaŜniejsze informacje. 

II. Zapoznanie uczniów z metodą szycia na maszynie szyjącej płaskiej 

−

 

nauczyciel  na  modelu  maszyny  szyjącej  wyjaśnia  dokładnie  zasady  uŜytkowania 
maszyny  oraz  pokazuje  sposób  zakładania  igły  do  maszyny,  nawlekania  nitki  górnej 
oraz nawijania nitki dolnej na szpuleczkę i jej umiejscowienie w korpusie chwytacza. 
Na  przykładzie  dowolnych  elementów  cholewek  prezentuje  sposób  wykonywania 
połączeń szytych, 

−

 

uczniowie  zwracają  uwagę  na  zasady  bezpiecznego  uŜytkowania  maszyny  szyjącej 
w trakcie  wykonywania  czynności  związanych  z  wymianą  igły,  nici  i  wykonywania 
połączeń szytych, 

−

 

nauczyciel  wyjaśnia  czynności  związane  z  konserwacją  maszyny  szyjącej  po 
zakończeniu na niej pracy. 

III. Ćwiczenie  wykonywania  połączeń  szytych  na  papierowych  szablonach  (naleŜy 

podzielić uczniów na grupy 2–3 osobowe): 

−

 

uczniowie  otrzymują  kilka  kartek  papieru,  na  których  są  zaznaczone  linie  szycia 
o róŜnym  stopniu  trudności  (ćwiczenie  szycia  naleŜy  rozpocząć  do  szablonów 
z liniami  prostymi,  przechodząc  do  szablonów  na  których  prowadzenie  materiału 
odbywać się będzie po łuku, sinusoidzie itp.), 

−

 

uczniowie  w  grupach  zapoznają  się  z  kolejnością  wykonywania  operacji  szycia  na 
maszynie szyjącej, 

−

 

uczniowie po kolei wykonują szycie papierowych szablonów samą igłą bez nici, 

−

 

nauczyciel przez cały czas nadzoruje pracę uczniów w grupach, 

−

 

uczniowie  porównują  wykonaną  przez  siebie  perforację  szablonu  papierowego  igłą 
maszyny z kształtem linii szablonu. 

6.

 

Po wykonaniu zadania lider grupy omawia poprawność wykonanego ćwiczenia. 

7.

 

Nauczyciel sprawdza poprawność wykonanej pracy. 

8.

 

Uczniowie pozostałych grup oceniają jakość wykonanej pracy. 

9.

 

Klasa wspólnie z nauczycielem dokonuje oceny wykonanego ćwiczenia. 

 
Zakończenie zajęć 

 

Praca domowa: 

Odszukaj  w  czasopismach  fachowych  lub  Internecie  informacji  dotyczących  nowych 

rozwiązań  konstrukcji  maszyn  szwalniczych.  Napisz  notatkę  z  zebranych  wiadomości 
w zeszycie. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

−

 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć  i  zdobytych 
umiejętności. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

9 

Scenariusz zajęć 2 
 

Osoba prowadząca…………………………………………... 
Modułowy program nauczania: 

 

Technik obuwnik 311[25] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

 

Techniczne podstawy procesu wytwarzania obuwia  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

311[25].O2 

Jednostka modułowa:     

 

 

UŜytkowanie  i  konserwacja  maszyn  do  wytwarzania 

   

 

 

cholewek 311[25].O2.04 

 

Temat: Wklejanie podnosków termoplastyczny. 

Cel ogólny: kształtowanie umiejętności związanych z budową, zasadami bhp oraz sposobem 

uŜytkowania pras do wklejania podnosków termoplastycznych. 

 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

−

 

wskazać zagroŜenia związane z obsługą prasy do podnosków termoplastycznych, 

−

 

dobrać parametry procesu wklejania podnosków termoplastycznych, 

−

 

przygotować prasę do pracy, 

−

 

określić kolejność czynności związanych z wklejaniem podnosków termoplastycznych, 

−

 

wykonać wklejanie podnosków termoplastycznych na przyszwę. 

 
Metody nauczania–uczenia się: 

−

 

miniwykład, 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie praktyczne.  

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

uczniowie pracują w małych grupach 2–3 osobowych. 

 
Czas: 2 godziny dydaktyczne. 
 
Środki dydaktyczne: 

−

 

stanowiska do pracy grupowej i indywidualnej, 

−

 

instrukcja bhp obsługi pras do wklejania podnosków termoplastycznych, 

−

 

prasa do wklejania podnosków termoplastycznych, 

−

 

wycięte podnoski termoplastyczne odpowiadające kształtowi przyszew, 

−

 

przyszwy skórzane, 

−

 

poradnik dla ucznia. 

 
Przebieg zajęć: 
1.

 

Sprawy organizacyjne. 

2.

 

Nawiązanie do tematu, omówienie celu zajęć. 

3.

 

Zorganizowanie stanowiska pracy do wykonania ćwiczenia. 

4.

 

Podział uczniów na grupy i wybór lidera. 

5.

 

Realizacja tematu: 

I. Omówienie budowy, konserwacji i bezpiecznej obsługi prasy do wklejania podnosków 

termoplastycznych 

−

 

nauczyciel  omawia  budowę  prasy  do  wklejania  podnosków  termoplastycznych, 
zwracając uwagę na ruchome i ogrzewane części maszyny,  

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

10 

−

 

uczniowie  opisują  prezentowane  przez  nauczyciela  części  składowe  prasy  oraz 
rozpoznają elementy sterowania i napędu pneumatycznego, 

−

 

nauczyciel zwraca uwagę na konieczność podłączenia urządzenia do sieci elektrycznej 
oraz do instalacji spręŜonego powietrza, 

−

 

uczniowie zwracają uwagę na niebezpieczeństwa związane z obsługą urządzenia,  

−

 

uczniowie pracując indywidualnie zapisują do zeszytu najwaŜniejsze informacje. 

II. Zapoznanie  uczniów  z  procesem  wklejania  podnosków  termoplastycznych  na 

przyszwę: 

−

 

nauczyciel  demonstruje  uczniom  sposób  przygotowania  maszyny  do  pracy, 
z wyjaśnieniem  konieczności  wcześniejszego  włączenia  grzania  płyt  dociskowych 
prasy oraz sposobu nastawiania temperatury grzania i czasu docisku, 

−

 

uczniowie  zwracają  uwagę  na  kolejność  wykonywanych  czynności,  sposób  regulacji 
temperatury i czas docisku oraz na środki ostroŜności jakie naleŜy zachować podczas 
uŜytkowania urządzenia, 

−

 

nauczyciel  wykonuje  wklejenie  podnoska  na  przyszwę,  wyjaśniając  sposób  ułoŜenia 
przyszwy i podnoska. 

III.  Wykonanie  wybranej  części  opisu  technologiczno-materiałowego  (naleŜy  podzielić 

uczniów na grupy 2–3 osobowe): 

−

 

uczniowie  otrzymują  kilka  podnosków  oraz  przyszwy  na  które  będą  one  wklejane, 
nauczyciel  podaje  temperaturę  płyt  grzejnych  prasy  i  określa  orientacyjny  czas 
prasowania, 

−

 

uczniowie  w  grupach  zapoznają  się  z  kolejnością  wykonywania  operacji  wklejania 
podnosków termoplastycznych, 

−

 

uczniowie w grupie dokonują nastawienia parametrów pracy maszyny i ją włączają. 

−

 

uczniowie  po  kolei  wykonują  przyklejenie  podnoska  termoplastycznego  na  przyszwę 
zwracając  uwagę  aby  się  nie  poparzyć  i  nie  przytrzasnąć  sobie  ręki  płytą  dociskową 
prasy, 

−

 

nauczyciel przez cały czas nadzoruje pracę uczniów w grupach, 

−

 

uczniowie  oceniają  jakość  wykonanej  pracy,  zawracając  uwagę  na  dokładność 
przylegania całej powierzchni podnoska do przyszwy oraz prawidłowe jego ułoŜenie. 

6.

 

Po  wykonaniu  zadania  liderzy  grup  przedstawiają  trudności  napotkane  w  trakcie 
wykonywania ćwiczenia oraz sposoby ich unikania.  

7.

 

Nauczyciel sprawdza poprawność wykonanej pracy. 

8.

 

Uczniowie oceniają jakość wykonanej pracy. 

9.

 

Klasa wspólnie z nauczycielem dokonuje oceny wykonanego ćwiczenia. 

 
Zakończenie zajęć 
Praca domowa: 

Odszukaj  w  czasopismach  fachowych  lub  Internecie  nazwy  materiałów,  z  których 

wykonuje  się  podnoski  termoplastyczne  oraz  porównaj  parametry  ich  wklejania.  Sporządź 
krótką notatkę z zebranych informacji w zeszycie.  
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

−

 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć  i  zdobytych 
umiejętności. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

11 

5. ĆWICZENIA 

 

5.1. Zasady bezpiecznej obsługi maszyn do wytwarzania cholewek 

 

5.1.1. Ćwiczenia 

 

Ćwiczenie 1 

Określ,  na  podstawie  składu  chemicznego  kilku  rozpuszczalnikowych  klejów 

szwalniczych  związki  toksyczne  w  nich  występujące,  które  mogą  powodować  skaŜenie 
ś

rodowiska naturalnego. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału Materiał 
nauczania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zanalizować skład chemiczny otrzymanych klejów, 

2)

 

wytypować lotne składniki klejów, 

3)

 

wypisać niebezpieczne związki chemiczne, 

4)

 

zaprezentować wyniki swojej pracy. 

 

  Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 
 Środki dydaktyczne: 

−

 

katalogi klejów zawierające ich skład chemiczny, 

−

 

papier do pisania, 

−

 

przybory piśmiennicze, 

−

 

literatura z rozdziału 7 dotycząca rodzajów i składu chemicznego klejów. 

 
Ćwiczenie 2 

Opracuj  zestaw  czynności  związanych  z  konserwacją  maszyny  szyjącej.  WskaŜ  na 

dowolnej  maszynie  miejsca  oraz  opisz  sposób  przeprowadzenia  wskazanych  w  opracowaniu 
czynności. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału Materiał 
nauczania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zapoznać się z instrukcją obsługi maszyny szyjącej, 

2)

 

przeanalizować sposoby wykonywania konserwacji maszyny, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

12 

3)

 

opracować zestaw czynności związanych z konserwacją maszyny szyjącej, 

4)

 

zaprezentować swoją pracę. 

 
  Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

maszyna szyjąca, 

−

 

instrukcja obsługi maszyny szyjącej, 

−

 

przybory piśmiennicze, 

−

 

papier do pisania, 

−

 

literatura z rozdziału 7 dotycząca uŜytkowania i konserwacji maszyn szyjących. 

 
Ćwiczenie 3 

Opracuj  instrukcję  bezpiecznej  obsługi  dowolnej  maszyny  szwalniczej  w  oparciu 

o instrukcję  „Bezpieczeństwa  i  higieny  pracy”  znajdującą  się  w  laboratorium  maszyn 
obuwniczych Twojej szkoły, lub zakładu pracy, w którym odbywasz praktykę. 

 

Wskazówki do realizacji 

Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału Materiał 
nauczania 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeanalizować zasady bezpiecznej obsługi maszyn szwalniczych, 

2)

 

zapoznać się z instrukcją BHP laboratorium, 

3)

 

wynotować co naleŜy, a czego nie wolno robić podczas obsługi maszyn szwalniczych, 

4)

 

zaprezentować swoją pracę. 

 

  Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 
 Środki dydaktyczne: 

−

 

kopia instrukcji BHP przy obsłudze maszyn szyjących, 

−

 

kartki papieru do pisania, 

−

 

przybory piśmiennicze, 

−

 

literatura z rozdziału 7 dotycząca podczas uŜytkowania maszyn szyjących. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

13 

5.2. Podział i budowa maszyn do szycia 

 

5.2.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Wymień  igłę  w  maszynie  szyjącej  płaskiej.  Dobierz  właściwą  igłę  (pod  względem 

zgodności  budowy  kolby  igły  i  uchwytu  igielnicy).  Ćwiczenie  zakończ  nawleczeniem  nitki 
górnej i wyciągnięciem nitki dolnej. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki  wykonania  oraz  sposób  bezpiecznego  przeprowadzenia  ćwiczenia.  Uczniowie 
powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału Materiał nauczania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 

2)

 

zapoznać się z budową igieł obuwniczych, 

3)

 

wykonać wymianę igły w maszynie zwracając uwagę na właściwe jej zamocowanie, 

4)

 

przewlec nitkę przez uszko igły, 

5)

 

pokręcając kołem napędowym maszyny wyciągnąć nitkę dolną na stół maszyny, 

6)

 

dokonać oceny pracy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

maszyna szyjąca płaska, 

−

 

zestaw igieł maszynowych z róŜną budową kolby, 

−

 

nici obuwnicze 

−

 

ś

rubokręt, 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

literatura z rozdziału 7 dotycząca obsługi maszyn szyjących. 

 

Ćwiczenie 2 

Wykonaj czyszczenie mechanizmu chwytacza dowolnej obuwniczej maszyny szyjącej. 
 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i techniki wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału Materiał 
nauczania. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 

2)

 

zapoznać się z informacjami na temat budowy i zasady działania chwytacza, 

3)

 

wykonać demontaŜ mechanizmu chwytacza, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

14 

4)

 

oczyścić pędzelkiem wszystkie elementy chwytacza oraz gniazda chwytacza w maszynie, 

5)

 

zmontować mechanizm chwytacza i umieścić go w maszynie, 

6)

 

dokonać oceny pracy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 
Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

maszyna szwalnicza, 

−

 

pędzelek do czyszczenia maszyn obuwniczych, 

−

 

poradnik dla ucznia. 

−

 

literatura z rozdziału 7 

 
Ćwiczenie 3 

WskaŜ podobne mechanizmy występujące w maszynach szyjących: płaskiej i słupkowej. 
 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału Materiał 
nauczania. Maszyna podczas wykonywania ćwiczenia powinna być odłączona od zasilania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zapoznać się z budową maszyny szyjącej płaskiej i słupkowej, 

2)

 

porównać mechanizmy wykonawcze obu maszyn, 

3)

 

wybrać mechanizmy posiadające podobną budowę, 

4)

 

sprawdzić poprawność wykonania ćwiczenia, 

5)

 

zaprezentować efekty swojej pracy, 

6)

 

dokonać oceny pracy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

schemat kinematyczny maszyny szyjącej słupkowej i płaskiej, 

−

 

kartka papieru, 

−

 

przybory do pisania, 

−

 

poradnik dla ucznia. 

 
Ćwiczenie 4 

Narysuj  schemat  kinematyczny  wybranych  mechanizmów  roboczych  maszyn  szyjących 

na podstawie modelu rzeczywistego maszyny. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału Materiał 
nauczania. Maszyna podczas wykonywania ćwiczenia powinna być odłączona od zasilania. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

15 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 

Uczeń powinien: 

1)

 

obejrzeć wskazany przez nauczyciela mechanizm maszyny, 

2)

 

narysować schemat wskazanego mechanizmu, 

3)

 

porównać wykonany schemat ze schematem kinematycznym maszyny, 

4)

 

dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 
Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

modele dydaktyczne maszyn szyjących, 

−

 

schematy kinematyczne maszyn szyjących, 

−

 

kartka papieru i przybory do pisania, 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

poradnik warsztatowca mechanika. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

16 

5.3.   Maszyny  uŜywane  do  procesów  pomocniczych  podczas 

wytwarzania cholewek 

 

5.3.1. Ćwiczenia  

 

Ćwiczenie 1 

NałóŜ  klej  na  podszewkę  przyszwy,  a  następnie  wklej  ją  na  przyszwę.  Określ  zasady 

bezpiecznego uŜytkowania nakładarek kleju. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału Materiał 
nauczania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 

2)

 

opracować zasady bezpiecznego uŜytkowania nakładarek kleju, 

3)

 

nanieść klej na podszewkę przyszwy na nakładarce kleju, 

4)

 

nakleić podszewkę przyszwy na przyszwę, 

5)

 

dokonać oceny pracy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 
Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

nakładarka kleju na elementy cholewek, 

−

 

regał do przesuszania elementów z naniesionym klejem podłączony do wyciągu, 

−

 

dowolna przyszwa z podszewką, 

−

 

klej do nakładarki, 

−

 

poradnik dla ucznia. 

 

Ćwiczenie 2 

Wykonaj operację  wklejania międzypodszewki z naniesionym klejem termoplastycznym 

na dowolny element cholewki. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału Materiał 
nauczania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 

2)

 

sprawdzić czy międzypodszewka pasuje do wzmacnianego elementu cholewki, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

17 

3)

 

przygotować prasę do wklejania mędzypodszewek do pracy (włączyć maszynę i rozgrzać 
płyty dociskowe do odpowiedniej temperatury), 

4)

 

ułoŜyć elementy na prasie i przykleić międzypodszewkę na element przyszwy, 

5)

 

sprawdzić poprawność wykonania ćwiczenia, 

6)

 

dokonać oceny pracy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 
Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

prasa do wklejania międzypodszewek, 

−

 

elementy cholewek i międzypodszewki, 

−

 

poradnik dla ucznia. 

 
Ćwiczenie 3 

Wykonaj zawijanie brzegów elementów cholewki. Zadanie wykonaj ręcznie, a następnie 

na zawijarce na takich samych elementach. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału Materiał 
nauczania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 

2)

 

brzeg elementu przeznaczonego do zawijania ręczne posmarować klejem, 

3)

 

zawinąć brzeg zwracając uwagę na równe wykonanie tej czynności na łukach, 

4)

 

wykonać zwijanie drugiego elementu na zwijarce, 

5)

 

porównać poprawność i efektywność zawijania oboma sposobami, 

6)

 

zaprezentować efekty swojej pracy, 

7)

 

dokonać oceny pracy. 

 

  Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 
 Środki dydaktyczne: 

−

 

para dowolnych elementów cholewki, 

−

 

zawijarka na klej termoplastyczny, 

−

 

instrukcja obsługi zawijarki, 

−

 

klej szwalniczy, 

−

 

przyrządy do zawijania, 

−

 

literatura z rozdziału 7. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

18 

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 

TEST 1 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „UŜytkowanie  i  konserwacja 
maszyn do wytwarzania cholewek”. 
 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 są z poziomu podstawowego, 

−

 

zadania 15, 16, 17, 18, 19, 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,  

−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 11 zadań z poziomu podstawowego, 

−

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego, 

−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. c, 2. d, 3. a, 4. b, 5. a, 6. b, 7. b, 8. d, 9. a, 10. d, 11. a, 

12.d, 13. c, 14. a, 15. b, 16. d, 17. b, 18. d, 19. b, 20. d. 

 

Plan testu 

 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny 
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1 

Określić 

sposób 

odprowadzania 

oparów 

ze 

stanowiska klejenia 

B 

P 

c 

2 

Określić  części  ciała  naraŜone  na  uraz  podczas 
obsługi prasy do podnosków 

B 

P 

d 

3 

Określić  zakres  czynności  naprawczych  maszyny 
przez pracownika 

B 

P 

a 

4 

Podać z ilu nitek składa się szew zwarty 

A 

P 

b 

5 

Określić  przeznaczenie  mechanizmu  przeciągacza 
nitki 

A 

P 

a 

6 

Wskazać mechanizm napędowy igielnicy 

A 

P 

b 

7 

Określić 

rodzaj 

ruchu 

wykonywanego 

przez 

chwytacz 

A 

P 

b 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

19 

8 

Określić rolę chwytacza w tworzeniu ściegu 

A 

P 

d 

9 

Wskazać 

nazwę 

szwu 

wykonywanego 

przez 

lamowarkę 

B 

P 

a 

10  Określić  przeznaczenie  nakładarki  kleju  na  elementy 

cholewek 

B 

P 

d 

11  Podać  czynniki  mające  wpływ  na  przyklejanie 

międzypodszewek 

B 

P 

a 

12  Określić  zasadę  działania  prasy  do  znaczenia  linii 

szycia 

A 

P 

d 

13  Określić przeznaczenie krąŜkowarki 

A 

P 

c 

14  Wskazać rodzaj szwu przeznaczone do rozgładzania 

B 

P 

a 

15  Obliczyć  przełoŜenie  pomiędzy  wałem  górnym 

i dolnym w maszynie szyjącej 

C 

PP 

b 

16  Wskazać źródło napędu szpulki z nicią dolną 

C 

PP 

d 

17  Określić rodzaj ruchu szpulki z nicią dolna 

C 

PP 

b 

18  Określić mechanizm napędzający igielnicę maszyny 

zyg-zak  

C 

PP 

d 

19  Określić rodzaj pola wytwarzanego przez zgrzewarek 

D 

PP 

b 

20  Określić kleju uŜywanego do maszynowego 

zawijania brzegów cholewek  

C 

PP 

d 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

20 

Przebieg testowania 
 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej jednotygodniowym 
wyprzedzeniem. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 
jakie będą w teście. 

5.

 

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 

6.

 

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy. 

7.

 

Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych i karty odpowiedzi, podaj czas przeznaczony na 
udzielanie odpowiedzi. 

8.

 

Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru 
dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich moŜliwości). 

9.

 

Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się 
czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

10.

 

Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

11.

 

Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 

12.

 

Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i  wybierz  te  zadania,  które 
sprawiły uczniom największe trudności. 

13.

 

Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 

14.

 

Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 
dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test zawiera 20 zadań o róŜnym stopniu trudności. Są to zadania wielokrotnego wyboru. 

5.

 

Za kaŜdą poprawną odpowiedź moŜesz uzyskać 1 punkt. 

6.

 

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi. Dla kaŜdego zadania podane 
są cztery moŜliwe odpowiedzi: a, b, c, d. Tylko jedna odpowiedź jest poprawna; wybierz 
ją i zaznacz kratkę z odpowiadającą jej literą znakiem X. 

7.

 

Staraj  się  wyraźnie  zaznaczać  odpowiedzi.  JeŜeli  się  pomylisz  i  błędnie  zaznaczysz 
odpowiedź, otocz ją kółkiem i zaznacz ponownie odpowiedź, którą uwaŜasz za poprawną. 

8.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

9.

 

Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  sprawiało  Ci  trudność,  wtedy  odłóŜ  rozwiązanie 
zadania na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny. 

10.

 

Po  rozwiązaniu  testu  sprawdź  czy  zaznaczyłeś  wszystkie  odpowiedzi  w  KARCIE 
ODPOWIEDZI. 

11.

 

Na rozwiązanie testu masz 45 minut.  

 
 

Powodzenia 

 
 
Materiały dla ucznia:

 

−

 

instrukcja, 

−

 

zestaw zadań testowych, 

−

 

karta odpowiedzi. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

21 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.

 

W  celu  zmniejszenia  emisji  szkodliwych  oparów  rozpuszczalników  organicznych 
w oddziale szwalni naleŜy 
a)

 

wietrzyć hale szwalni. 

b)

 

nanosić kleje w oddzielnym zamkniętym pomieszczeniu. 

c)

 

nanosić klej na stanowisku z wyciągiem. 

d)

 

operacje klejenia wykonywać na zewnątrz hali. 

 

2.

 

Pracownik obsługujący prasę do podnosków jest naraŜony na 
a)

 

przekłucie dłoni. 

b)

 

zranienie dłoni lub twarzy odpryskami igły. 

c)

 

zatrucie oparami rozpuszczalników organicznych. 

d)

 

poparzenie i zgniecenie dłoni. 

 

3.

 

Wymianę złamanej igły na nową w maszynie szwalniczej powinien wykonać 
a)

 

pracownik obsługujący maszynę. 

b)

 

kierownik zmianowy. 

c)

 

brygadzista. 

d)

 

mechanik. 

 

4.

 

Ilość nitek potrzebnych do wytworzenia ściegu zwartego wynosi 
a)

 

1. 

b)

 

2. 

c)

 

3. 

d)

 

4. 

 

5.

 

Mechanizm przyciągacza nitki w maszynie szyjącej płaskiej słuŜy do 
a)

 

zaciągania ściegu. 

b)

 

dociskania zszywanych materiałów. 

c)

 

transportu zszywanych materiałów. 

d)

 

przyciągania i przewlekania nitki górnej przez dolną. 

 
6.

 

Zamiana ruchu obrotowego wału maszyny szyjącej na ruch postępowo-zwrotny igielnicy 
dokonywana jest przez mechanizm 
a)

 

maltański. 

b)

 

korbowy. 

c)

 

krzywkowy. 

d)

 

ruchu przerywanego. 

 
7.

 

Stosowane w maszynach szyjących chwytacze mogą posiadać ruch 
a)

 

wahadłowy lub prostoliniowy. 

b)

 

wahadłowy lub obrotowy. 

c)

 

postępowo-zwrotny. 

d)

 

wahadłowy lub po łuku. 

 
8.

 

Zadaniem mechanizmu chwytacza jest  
a)

 

przetransportowanie zszywanych materiałów o wielkość ściegu. 

b)

 

przechwytywanie porwanych nitek. 

c)

 

przeprowadzenie nitki górnej przez dolną. 

d)

 

przeprowadzenie nitki dolnej przez pętelkę nici górnej. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

22 

9.

 

Maszyna lamowarka słuŜy do wykonywania szwów stosowanych przy 
a)

 

lamowaniu brzegów elementów lub cholewek. 

b)

 

naszywaniu elementów. 

c)

 

zszywaniu elementów. 

d)

 

rozszywaniu szwów zszywanych. 

 
10.

 

Nakładarkę kleju Svit 01230 moŜemy wykorzystać przy nanoszeniu kleju na 
a)

 

zaćwiekowaną cholewkę. 

b)

 

podeszwę. 

c)

 

zakładkę. 

d)

 

przyszwę. 

 
11.

 

Aktywacja  i  przyklejenie  międzypodszewki  z  naniesionym  klejem  termoplastycznym 
następuje pod wpływem działania 
a)

 

temperatury i docisku. 

b)

 

temperatury. 

c)

 

docisku. 

d)

 

szybkości zamykania płyty dociskowej. 

 
12.

 

Znaczenie  linii  szycia  na  elementach  cholewek  przy  uŜyciu  znakowarki  odbywa  się  na 
zasadzie ich 
a)

 

wytłoczenia. 

b)

 

wypalenia. 

c)

 

wycięcia. 

d)

 

odwzorowania z matrycy. 

 

13.

 

KrąŜkowarka jest wykorzystywana do  
a)

 

wykonywania w cholewkach perforacji. 

b)

 

wykonywania na cholewce motywów ozdobnych. 

c)

 

mocowania nitów rurkowych. 

d)

 

wycinania kółek (krąŜków) z materiałów skórzanych. 

 
14.

 

Rozgładzarka szwów jest stosowana do szwów 
a)

 

zszywanych. 

b)

 

naszywanych. 

c)

 

dublowanych. 

d)

 

przeszywanych. 

 

15.

 

Jeśli  średnica  koła  na  wale  górnym  przekładni  pasowej  jest  2  razy  większa  niŜ  koła  na 
wale  dolnym,  to  ilość  obrotów  jałowych  jakie  wykona  chwytacz  napędzany  wałem 
dolnym podczas jednego pełnego cyklu igielnicy napędzanej wałem górnym wyniesie 
a)

 

1. 

b)

 

2. 

c)

 

3. 

d)

 

4. 

 

16.

 

Podczas szycia, powolny ruch obrotowy szpulka z nicią dolną otrzymuje od  
a)

 

wału dolnego. 

b)

 

wału górnego. 

c)

 

chwytacza. 

d)

 

odwijającej się nici dolnej. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

23 

17.

 

W  maszynach  szyjących  posiadających  mechanizmy  chwytacza  wahadłowego,  szpulka 
z nicią wykonuje ruch 
a)

 

wahadłowy. 

b)

 

obrotowy. 

c)

 

drgający. 

d)

 

harmoniczny. 

 

18.

 

Ruch  wahadłowy  igielnicy  maszyny  szyjącej  zyg-zak  otrzymywany  jest  za 
pośrednictwem  
a)

 

wału z wykorbieniem.  

b)

 

krzyŜa maltańskiego. 

c)

 

mechanizmu korbowo-wodzikowego.  

d)

 

mechanizmu mimośrodowego. 

 

19.

 

Podczas zgrzewania, materiały poddawane są działaniu wytwarzanego przez zgrzewarkę 
pola 
a)

 

magnetycznego. 

b)

 

elektrycznego. 

c)

 

elektromagnetycznego.  

d)

 

elektrostatycznego. 

 

20.

 

Zawijarki  brzegów  elementów  obuwia,  w  celu  zapewnienia  trwałego  przylegania 
zawiniętego brzegu do cholewki podają klej 

a)

 

lateksowy. 

b)

 

chloroprenowy. 

c)

 

poliuretanowy. 

d)

 

termoplastyczny. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

24 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko …………………………………………………….. 

 
UŜytkowanie i konserwacja maszyn do wytwarzania cholewek  
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

2. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

3. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

4. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

5. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

6. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

7. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

8. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

9. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

10. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

11. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

12. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

13. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

14. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

15. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

16. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

17. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

18. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

19. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

20. 

 

 

a 

b 

c 

d 

 

Razem:   

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

25 

TEST 2 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „UŜytkowanie  i  konserwacja 
maszyn do wytwarzania cholewek” 
 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 są z poziomu podstawowego, 

−

 

zadania 15, 16, 17, 18, 19, 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,  

−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 11 zadań z poziomu podstawowego, 

−

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego, 

−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. d, 2. a, 3. d, 4. a, 5. c, 6. c, 7. b, 8. b, 9. d, 10. d, 11. c,  
 

12. a, 13. b 14. d, 15. b, 16. c, 17. d, 18. b, 19. d, 20. c. 

 

Plan testu 

 

Nr 

zadania 

Cel operacyjny 
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1

 

Określić  rodzaj  czynników  szkodliwych  nie 
będących czynnikami środowiska pracy 

B 

P 

d 

2

 

Określić  zagroŜenia  występujące  podczas  obsługi 
maszyn szyjących 

B 

P 

a 

3

 

Wskazać  osobę  uprawnioną  do  usuwania  awarii 
maszyny 

A 

P 

d 

4

 

Podać rodzaj łącznika w połączeniach szytych 

A 

P 

a 

5

 

Wybrać  mechanizm  nie  wchodzący  w  skład 
maszyny szyjącej 

B 

P 

c 

6

 

Określić rodzaj ruchu igielnicy 

A 

P 

c 

7

 

Wskazać mechanizm biorący udział w transporcie 
zszywanych materiałów 

A 

P 

b 

8

 

Określić  zadanie  mechanizmu  napręŜacza  nici 
górnej  

A 

P 

b 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

26 

9

 

Określić rodzaj ściegu tworzonego przez maszynę 
słupkową 

B 

P 

d 

10

 

Określić postać kleju lateksowego 

B 

P 

d 

11

 

Wskazać 

rodzaj 

kleju 

nanoszonego 

na 

międzypodszewki  przeznaczone  do  wklejania  za 
pomocą pras z ogrzewaną płytą dociskową 

A 

P 

c 

12

 

Wybrać  materiał  przeznaczony  do  zgrzewania 
prądami wysokiej częstotliwości 

A 

P 

a 

13

 

Wskazać układ napędowy krąŜkowarki 

A 

P 

b 

14

 

Wskazać 

sposób 

dostarczania 

energii 

do 

zgrzewanych materiałów 

B 

P 

d 

15

 

Obliczyć  ilość  rozpuszczalnika  odparowywanego 
z kleju 

C 

PP 

b 

16

 

Określić czynnik napędzający szpulkę z nicią 
dolną 

D 

PP 

c 

17

 

Określić cel zwalniania napręŜacza nici górnej 
podczas podnoszenia stopki dociskowej 

C 

PP 

d 

18

 

Określić rodzaj dodatkowego ruchu 
wykonywanego przez igielnicę maszyny zyg-zak 

C 

PP 

b 

19

 

Określić rodzaj i postać kleju podnoska 

D 

PP 

d 

20

 

Określić podstawy fizyczne ogrzewania 
materiałów prądami wysokiej częstotliwości 

C 

PP 

c 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

27 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej jednotygodniowym 
wyprzedzeniem. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 
jakie będą w teście. 

5.

 

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 

6.

 

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy. 

7.

 

Rozdaj  uczniom  zestawy  zadań  testowych  i  karty  odpowiedzi,  podaj  czas  przeznaczony 
na udzielanie odpowiedzi. 

8.

 

Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru 
dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich moŜliwości). 

9.

 

Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się 
czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

10.

 

Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

11.

 

Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 

12.

 

Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i  wybierz  te  zadania,  które 
sprawiły uczniom największe trudności. 

13.

 

Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 

14.

 

Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 
dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test zawiera 20 zadań o róŜnym stopniu trudności. Są to zadania wielokrotnego wyboru. 

5.

 

Za kaŜdą poprawną odpowiedź moŜesz uzyskać 1 punkt. 

6.

 

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi. Dla kaŜdego zadania podane 
są cztery moŜliwe odpowiedzi: a, b, c, d. Tylko jedna odpowiedź jest poprawna; wybierz 
ją i zaznacz kratkę z odpowiadającą jej literą znakiem X. 

7.

 

Staraj  się  wyraźnie  zaznaczać  odpowiedzi.  JeŜeli  się  pomylisz  i  błędnie  zaznaczysz 
odpowiedź,  otocz  ją  kółkiem  i  zaznacz  ponownie  odpowiedź,  którą  uwaŜasz  za 
poprawną. 

8.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

9.

 

Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  sprawiało  Ci  trudność,  wtedy  odłóŜ  rozwiązanie 
zadania na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny. 

10.

 

Po  rozwiązaniu  testu  sprawdź  czy  zaznaczyłeś  wszystkie  odpowiedzi  w  KARCIE 
ODPOWIEDZI. 

11.

 

Na rozwiązanie testu masz 45 minut.  

 

Powodzenia 

 
 

Materiały dla ucznia:

 

−

 

instrukcja, 

−

 

zestaw zadań testowych, 

−

 

karta odpowiedzi. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

28 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

 

 
1.

 

Czynnik szkodliwy dla zdrowia, który nie jest zaliczany do czynników środowiska pracy 
w szwalni to 
a)

 

nadmierne stęŜenie związków toksycznych. 

b)

 

wibracje. 

c)

 

hałas. 

d)

 

porozrzucane papiery. 

 
2.

 

Pracownik obsługujący maszynę szyjącą płaską jest naraŜony na 
a)

 

przekłucie palców lub ręki igłą. 

b)

 

przekłucie nogi lub stopy igłą. 

c)

 

zgniecenie palców. 

c)

 

poparzenie dłoni. 

 

3.

 

Uszkodzenie maszyny powstałe podczas pracy powinien naprawić 
a)

 

pracownik obsługujący maszynę. 

b)

 

kierownik zmiany. 

c)

 

brygadzista. 

d)

 

mechanik. 

 

4.

 

Maszyny szyjące łączą dwa materiały za pomocą 
a)

 

nici. 

b)

 

kleju. 

c)

 

teksów. 

d)

 

klamer. 

 

5.

 

W maszynie szyjącej płaskiej nie jest stosowany mechanizm 
a)

 

przyciągacza nitki. 

b)

 

stopki dociskowej. 

c)

 

wbijania teksów. 

d)

 

chwytacza. 

 

6.

 

Mechanizm igielnicy w maszynach szyjących nadaje igle ruch  
a)

 

obrotowy. 

b)

 

postępowy. 

c)

 

postępowo-zwrotny. 

d)

 

po łuku. 

 

7.

 

Z mechanizmem transportu materiału współpracuje mechanizm 
a)

 

igielnicy. 

b)

 

stopki dociskowej. 

c)

 

chwytacza. 

d)

 

przyciągacza nitki. 

 

8.

 

Mechanizm  napręŜacza  w  maszynie  szyjącej  płaskiej  słuŜy  do  nadania  odpowiedniego 
napięcia 

a)

 

nici dolnej. 

b)

 

nici górnej. 

c)

 

nici górnej i dolnej. 

d)

 

pasa klinowego. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

29 

9.

 

Maszyna słupkowa słuŜy do łączenia materiałów za pomocą ściegu 
a)

 

jednonitkowego zwartego. 

b)

 

jednonitkowego łańcuszkowego. 

c)

 

dwunitkowego łańcuszkowego. 

d)

 

dwunitkowego zwartego. 

 
10.

 

Do uzupełniania kleju w nakładarce na klej lateksowy moŜna uŜyć 
a)

 

kleju chloroprenowego rozpuszczalnikowego. 

b)

 

kleju poliuretanowego rozpuszczalnikowego. 

c)

 

kleju termoplastycznego. 

d)

 

dyspersji wodnej chloroprenowej. 

 
11.

 

Prasa  z  ogrzewaną  płytą  dociskową  słuŜy  do  przyklejania  międzypodszewek 
z naniesionym 
a)

 

klejem chloroprenowym. 

b)

 

poliuretanowym. 

c)

 

punktowo klejem termoplastycznym. 

d)

 

klejem lateksowym. 

 
12.

 

Zgrzewarki  wysokiej  częstotliwości  są  przeznaczone  do  łączenia  elementów  cholewek 
wykonanych 
a)

 

z materiałów termoplastycznych. 

b)

 

ze skór naturalnych wierzchowych. 

c)

 

ze skór naturalnych podszewkowych. 

d)

 

z naturalnych materiałów włókienniczych. 

 

13.

 

KrąŜkowarka najczęściej napędzana jest za pomocą 
a)

 

silnika elektrycznego. 

b)

 

siłownika pneumatycznego. 

c)

 

siłownika hydraulicznego. 

d)

 

układów mechatronicznych. 

 
14.

 

Najczęściej  energia  cieplna  potrzebna  do  ogrzania  materiałów  zgrzewanych  dostarczana 
jest poprzez  

a)

 

impuls strumienia laserowego. 

b)

 

płomień palnika plazmowego. 

c)

 

płomień palnika gazowego. 

d)

 

generator wysokiej częstotliwości. 

 
15.

 

Zakładając,  Ŝe  odparowanie  2  dm

3

  rozpuszczalników  podczas  suszenia  elementów 

powleczonych  klejem  powoduje  wzrost  stęŜenia  ich  oparów  do  wielości  maksymalnej. 
Jeśli  zuŜyto  podczas  zmiany  15  litrów  kleju,  w  którym  rozpuszczalniki  stanowią  40% 
masy to normy stęŜenia rozpuszczalników organicznych w hali zostaną przekroczone 
a)

 

2 krotnie. 

b)

 

3 krotnie. 

c)

 

4 krotnie. 

d)

 

5 krotnie. 

 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

30 

16.

 

Luźno  zamocowana  szpulka  z  nicią  dolną  w  bębenku  nie  posiadająca  Ŝadnego  układu 
napędowego podczas szycia wykonuje ruch 
a)

 

wahadłowy. 

b)

 

drgający. 

c)

 

obrotowy. 

d)

 

posuwisto-zwrotny. 

 

17.

 

Zwolnienie  nacisku  talerzyków  napręŜacza  nici  górnej  podczas  podnoszenia  stopki 
dociskowej ma na celu zapobieganie 
a)

 

zerwania nici górnej. 

b)

 

zerwania nici dolnej. 

c)

 

splątaniu nici.  

d)

 

złamaniu igły. 

 
18.

 

W maszynie szyjącej zyg-zak igielnica wykonuje ruch 
a)

 

postępowo-zwrotny i obrotowy. 

b)

 

postępowo zwrotny i wahadłowy.  

c)

 

wahadłowy i obrotowy.  

d)

 

wahadłowy i drgający. 

 
19.

 

Substancją  powodującą  przyklejanie  się  podnoska  termoplastycznego  do  przyszwy 
podczas jego wprasowywania jest naniesiony klej 
a)

 

chloroprenowy.  

b)

 

poliuretanowy.  

c)

 

poliamidowy lub poliestrowy.  

d)

 

lateksowy. 

 
20.

 

Powodem  wzrostu  temperatury  materiałów  łączonych  na  zgrzewarce  wysokiej 
częstotliwości jest tarcie 
a)

 

o siebie zgrzewanych materiałów. 

b)

 

materiałów o stół zgrzewarki. 

c)

 

polarnych dipoli wewnątrz materiałów. 

d)

 

materiałów o zmienne pole elektromagnetyczne. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

31 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko.................................................................................. 

 

UŜytkowanie i konserwacja maszyn do wytwarzania cholewek 

 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 

 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

2.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

3.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

4.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

5.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

6.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

7.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

8.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

9.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

10.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

11.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

12.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

13.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

14.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

15.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

16.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

17.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

18.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

19.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

20.

 

 

a 

b 

c 

d 

 

Razem: 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

32 

7. LITERATURA 

 

1.

 

Białczak  B.,  Kotnarowski  A.,  Makowski  R.:  Maszyny  i  urządzenia  odzieŜowe. 
Politechnika Radomska, Radom 2002 

2.

 

Charasz  A.:  Mechanizmy  wykonawcze  i  elementy  robocze  maszyn  obuwniczych.  WSI 
w Radomiu, Radom 1988 

3.

 

Charasz A, Glinka F, Maleńczak J.: Maszyny Obuwnicze. WSI w Radomiu, Radom 1982 

4.

 

Christ J., W.: Technologia obuwia. WSiP, Warszawa 1986 

5.

 

Grabkowski  M.:  Technika  wytwarzania  obuwia  tom  I.  Politechnika  Radomska,  Radom 
2000 

6.

 

Pala S.: Maszyny i urządzenia obuwnicze. WSiP, Warszawa 1973 

 
 
 
Czasopisma fachowe 
Przegląd Skórzany (wydania archiwalne) 
Ś

wiat Butów (wydania archiwalne i bieŜące)