Jay Friedman, Legato and the arms race, Jul 7, 2004,
tłum. Łukasz Michalski
129. Legato i ramię zbrojne
Legato and the arms race
Jay Friedman, lipiec 2004
Musimy powstrzymać ten wyścig zbrojeń, a raczej ramion. Jak wszyscy wiemy,
puzoniści wokół śmigają i szarpią suwakami coraz szybciej, aby uniknąć okropnego
glissanda, tym samym niszcząc legato. Musimy przestać za to przepraszać, bo możemy grać
płynniej niż jakikolwiek inny instrument. Moja reguła dla legato jest taka: między nutami tyle
dźwięku, ile tylko możliwe bez rozmazania. Puzoniści całego świata mają niesamowity zbiór
technik unikania prawdziwego legato. Obchodzą go, przeskakują, podkopują się pod nie, ale
rzadko go realizują. Oczywiście nie podoba mi się również ckliwe suwakowanie, ale nie
zalecam też wylewania dziecka z kąpielą.
Więcej niż 95% słyszanych przeze mnie osób ma legato za twarde. Mniej niż 5% ma
legato zbyt rozmazane. Co nam to mówi? Gdyby 100% grających miało legato twarde,
można by po prostu przypuszczać, że na puzonie da się zagrać tylko legato zbyt twarde. Ale
te 5% mówi nam, że gdzieś między skrajnościami przycupnęło najpiękniejsze legato na
świecie. Jak ono brzmi? Staram się dopasować moje łuki legatowe do brzmienia męskich
głosów śpiewających chorał gregoriański, ponieważ to jest dla mnie najpiękniejsze brzmienie
legato. Jeszcze tego nie osiągnąłem, ale wciąż się staram.
Dla nas, puzonistów, gra legato stanowi spore wyzwanie z powodu rozmaitych
czynności koniecznych dla osiągnięcia spójnie gładkiego legato. Każdy łuk wymaga innego
połączenia języka legatowego i ruchu suwaka. Korzystnym we wszystkich wypadkach
sposobem wydaje się być błyskawiczne szarpnięcie suwakiem (nazywam to strzelaniem)
i całkowite wyeliminowanie legato. W ten właśnie sposób dołączysz do klubu strzelaczy
suwakiem. Członkostwo upoważnia Cię do tego, aby nigdy więcej nie musiał kłopotać się
legatem, a także, abyś nie musiał się martwić o rzekomą klątwę każdego puzonisty;
o portamento. Ponieważ Twoje ramię suwakowe będzie piorunująco szybkie, zatem
prawdopodobnie nieco sztywne, więc nie będziesz również musiał się martwić
o podtrzymanie obszernego rezonansu dźwiękowego, który towarzyszy zrelaksowanemu
ramieniu i aksamitnie gładkiemu legato. Przy okazji pozbędziesz się kłopotliwego dbania
o duży dźwięk, eliminując całe brzmienie między nutami. Znajdziesz się w głównym nurcie
obecnej pedagogiki puzonu. Jesteś pewien, że tego właśnie chcesz?
Oto moje osobiste pomysły dotyczące grania i nauczania legato:
Nigdy nie poruszam suwakiem bez powietrza poruszającego się razem z nim (a jeszcze
lepiej- płynącego przed suwakiem). Suwak raczej przesuwa się przez nuty, a nie od nuty do
nuty. Mimo, że suwak zatrzymuje się na każdej pozycji, to wyobraź sobie, że tak nie jest.
Strumień powietrza między nutami ma nieprzerwanie płynąć. Przy łukach, które
przekraczają szeregi alikwotów próbuj uzyskać możliwie dużo brzmienia przed przeskokiem
alikwotowym w taki sposób, aby przypominało to długi łuk legatowy. Wyobraź sobie
gumową taśmę (powietrze), ciągniętą razem z suwakiem do innej pozycji. Suwak powinien
poruszać się płynnie i bezgłośnie, aby nie zakłócać strumienia powietrza, a nie odwrotnie.
Unikaj efekciarskiego „suwakowego show”.
Tu jest pytanie: jak szybko lub jak wolno przesuwasz suwak? Odpowiedź: prędkość nie
jest istotna, ważne, aby uzyskać płynny i najpiękniejsze łuk, jaki możesz sobie wyobrazić.
Niezależnie od prędkości, przesuwaj go płyyyynnie. Wyolbrzymiaj legato tak bardzo, jak to
konieczne, aby dowiedzieć się, gdzie znajduje się granica między legato a glissando.
