Teatr_i_dramat

Małgorzata Brach

Teatr i dramat staro

ytnej Grecji

Udost

pnienie elektroniczne

www.eduskrypt.pl

Scenariusz lekcji języka polskiego dla klasy III gimnazjum
„Teatr i dramat staroŜytnej Grecji”

CELE LEKCJI:

Uczeń zna:
- genezę teatru antycznego,
- budowę tragedii greckiej,
- dzieje rodu Labdakidów,

Uczeń potrafi:
- funkcjonalnie posługiwać się pojęciami kulturowymi i literackimi,
- syntetyzować wiedzę na temat źródeł kultury europejskiej,
- współpracować w grupie, prezentować pracę grupy oraz dokonywać oceny pracy grupy.

METODY PRACY:
- heureza, elementy wykładu połączone z prezentacją multimedialną typu PowerPoint, praca z
tekstem, praca w grupach.

FORMY PRACY:
- indywidualna, grupowa.

POMOCE DYDAKTYCZNE:

- prezentacja multimedialna typu PowerPoint pod tytułem „Teatr antyczny”, karta pracy ucznia,
4 arkusze brystolu, flamastry, farby, kredki, plansze do ewaluacji.

PRZEBIEG LEKCJI:

1. Czynności wstępne.
2. Wprowadzenie do tematu lekcji, wyjaśnienie uczniom celu lekcji, zapisanie tematu. Rozmowa na
temat teatru, poszukiwanie skojarzeń ze słowem teatr.
3.Prezentacja multimedialna typu PowerPoint pod tytułem „Teatr antyczny” przygotowana przez
nauczyciela. (do pobrania na stronie

www.snapmielec.prv.pl

- zakładka NAUCZYCIELE PISZĄ )

4. Wypełnianie przez uczniów kart pracy na podstawie informacji zawartych w prezentacji.

Udost

pnienie elektroniczne

www.eduskrypt.pl

Karta pracy:

1. Zredaguj krótkie definicje następujących pojęć:

Dionizje –

……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………

dytyramb –

……………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………................................

koryfeusz –

…………………………………………………………………………………………………………...
…………………………………………………………………………………………………………...

2. Uzupełnij podany schemat, wpisując kolejne etapy rozwoju tragedii.

dytyramb

………………………………………………………………………

………………………………………………………………………..

………………......................................................................................

wprowadzenie na scenę aktorów

3. Podaj miejsca wyróŜnione w greckim teatrze. Określ ich funkcje.

orchestra ……………………………………………………………………………………………

skene ……………………………………………………………………………………………….

proscenium …………………………………………………………………………………………

theatron ……………………………………………………………………………………………..

Udost

pnienie elektroniczne

www.eduskrypt.pl

4. Z jakich części zbudowana była tragedia i jakie zasady określały jej kompozycję?
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………

5. Odczytanie przez wybranych uczniów samodzielnie uzupełnionych kart pracy i wklejenie ich do
zeszytów jako notatki z lekcji.

6. Podział klasy na 4 grupy. Nauczyciel rozdaje uczniom tekst mitu o klątwie Labdakidów. Zadaniem
kaŜdej z grup jest wykonanie dowolną techniką drzewa genealogiczne rodu Labdakidów.

Mit o klątwie Labdakidów

W staroŜytnych greckich Tebach (nie mylić z Tebami w Egipcie) panował król Labdakos,

załoŜyciel dynastii, który niczym  więcej w tej historii się nie zapisał. Jego syn,  Lajos, został za swe
czyny przeklęty. Najświętsza dla Greków wyrocznia w Delfach wyjawiła mu, Ŝe zostanie zabity przez
własnego  syna,  który  następnie  poślubi  swoją  matkę.  Gdy  więc  Lajosowi  i  jego  Ŝonie,  Jokaście,
narodził  się  syn,  rodzice  przekazali  go  słudze  z  poleceniem,  by  dziecko  porzucił  w  górach.  Sługa
musiał być dobrym człowiekiem, poniewaŜ nie spełnił polecenia. Małego chłopca przekazał pasterzom
z  Koryntu,  którzy  oddali  niemowlę  swej  bezdzietnej  królowej.  I  tak  znajda  został  królewiczem
Koryntu, przekonanym, Ŝe jest rodzonym synem pary  królewskiej. Dano mu na imię Edyp. Dorastał
otoczony  miłością  przybranych  rodziców.  Wydawało  się,  Ŝe  nic  nie  zmąci  jego  szczęścia.  Jednak
wszędzie  znajdą  się  ludzie  złośliwi  lub  zgorzkniali,  którzy  wykorzystają  kaŜdą  okazję,  by  zniszczyć
szczęście  innych.  Ktoś  doniósł  Edypowi  o  jego  nieprawym  pochodzeniu.  Młodzieniec  postanowił
poznać prawdę i udał się do wyroczni w Delfach.
Tam  zamiast  prawdy  (jak  mu  się  wydawało)  o  swoim  pochodzeniu,  usłyszał  wiadomość,  jakiej
zupełnie  się  nie  spodziewał  Ŝe  zbije  własnego  ojca  i  oŜeni  się  ze  swoją  matką.
       PrzeraŜony  Edyp  postanowił  oszukać  los.  Przekonany,  Ŝe  jego  rodzice  pozostali  w  Koryncie,
postanowił nie wracać nigdy do tego miasta. Ruszył przed siebie. Na wąskiej górskiej drodze spotkał
jakiegoś  męŜczyznę.  Pokłócili  się,  kto  ma  komu  zejść  z  drogi.  Od  kłótni  przeszli  do  bijatyki.  Edyp
zabił nieznajomego i poszedł dalej. Nie miał pojęcia, Ŝe właśnie wypełniła się połowa przepowiedni.
Zamordowanym

był

nie

kto

inny,

jak

jego

rodzony

ojciec,

Lajos.

      W swej wędrówce dotarł oczywiście do Teb, w których po śmierci Lajosa panował brat Jokasty,
Kreon.  Miasto  zostało  nawiedzone  przez  straszliwego  potwora,  kobietę  o  lwim  ciele  ze  skrzydłami
Sfinksa. Sfinks zadawał przechodniom zagadkę:

          Jakie zwierzę rankiem
          chodzi na czterech nogach,
          w południe na dwóch,
           a wieczorem na trzech?

     KaŜdy,  kto  nie  potrafił  rozwiązać  zagadki,  był  natychmiast  poŜerany.Edyp  pokonał  Sfinksa.
Odgadł, Ŝe chodzi o człowieka, który w niemowlęctwie (ranek) raczkuje, a w starych latach (wieczór)
chodzi  o  lasce.  Zrozpaczony  Sfinks  rzucił  się  w  przepaść,  a  Edyp  stał  się  tebańskim  bohaterem.
Oddano  mu  tron  królewski  i  rękę  królowej-wdowy,  Jokasty.  Tak  spełniła  się  druga  część

Udost

pnienie elektroniczne

www.eduskrypt.pl

przepowiedni, ale o tym jak na razie nie wiedział nikt.

      Przez wiele lat trwały niczym niezmącone rządy Edypa nad Tebami. Równie dobrze działo się w
jego  domu.  Z  małŜeństwa  z  Jokastą  doczekał  się  dwóch  synów,  Eteoklesa  i  Polinejkesa  (Polinika),
oraz  dwóch  córek,  Antygony  i  Ismeny.  Były  to  jego  dzieci,  a  zarazem  przyrodnie  rodzeństwo!
       Jednak  szczęście  w  przeklętym  domu  nie  moŜe  trwać  wiecznie.  Po  jakimś  czasie  w  Tebach
wybuchła zaraza. Wezwano słynnego wróŜbitę Tejrezjasza, który wyjaśnił, Ŝe miasto cierpi, poniewaŜ
Ŝ

yje w nim nie ukarany zabójca Lajosa. Edyp wdroŜył energiczne śledztwo. W jego trakcie coraz

bardziej odsłaniała się przeraŜająca prawda o śmierci Lajosa. Gdy w końcu wszystko wyszło na jaw,
Jokasta się powiesiła, a Edyp w szale rozpaczy wykłuł sobie oczy i poszedł na dobrowolne wygnanie.
Towarzyszyła mu córka, Antygona. Według Sofoklesa, niewidomy król umarł i został pochowany w
rodzinnej wiosce wielkiego tragika, Kolonos.
uwolnionych od zarazy Tebach władzę objęli synowie Edypa. Jednak niedługo trwały zgodne rządy.
Eteokles wygnał Polinika i został jednowładcą.
      Wygnaniec nie pogodził się z niesprawiedliwością. Udał się do Argos, gdzie udało mu się zdobyć
miłość  córki  królewskiej.  Zostawszy  zięciem  władcy,  namówił  go  do  podjęcia  wyprawy  przeciw
Tebom. Zdobył zaufanie i pomoc jeszcze pięciu innych wodzów i tak rozpoczęła się wyprawa znana
pod nazwą siedmiu przeciw Tebom. W walce pod murami miasta zginęli wszyscy oprócz króla Argos
wodzowie  napastników.  Teby  zostały  uratowane,  ale  radość  zwycięzców  zmąciła  śmierć  ich  króla
Eteokles zginął w bratobójczym pojedynku z Polinikiem.
       Władzę  w  mieście  ponownie  objął  Kreon.  Jego  pierwszą  decyzją  był  rozkaz,  by  Eteoklesa
pochować

wszelkimi

honorami,

Polinika

pozostawić

ptakom

poŜarcie.

W tym momencie rozpoczyna się akcja Antygony.

7.  Zadanie  6  wykonane  na  brystolu  uczniowie  przypinają  do  tablicy,  a  przedstawiciel  grupy  je
omawia. Uczniowie proponują ocenę swojej pracy.

8. Wypełnienie przez uczniów arkuszy ewaluacji.
Nauczyciel zachęca młodzieŜ do przekazywania informacji zwrotnych, rozdaje arkusze z
koniczynkami. W czterech płatkach koniczynki według zaznaczonych zakresów uczniowie wyraŜają
swoją opinię o treści, organizacji i atmosferze zajęć oraz o prowadzącym.

9. Zadanie domowe

Przygotuj cytaty charakteryzujące postawy Antygony i Kreona.

Zbierz informacje na temat wierzeń staroŜytnych związanych z losami duszy ludzkiej

po śmierci (dla chętnych).