Disinfection 
and Sterilization

Dezynfekcja 
i sterylizacja

opracowanie:

dr Brygida Beck, mgr Iwona Rajca-Biernacka

Dezynfekcja – to niszczenie chorobotwórczych i innych mikro-
organizmów metodami fizycznymi i chemicznymi. Dezynfekcja 
niweluje wegetatywne formy drobnoustrojów (bakterie, grzyby) 
i wirusy.

Sterylizacja  – zniszczenie wszystkich form mikroorganizmów, 

stosowane w medycynie, mikrobiologii, przemyśle kosmetycznym 
i produkcji żywności.

Metody sterylizacji

1. Sterylizacja suchym gorącym powietrzem, parą wodną pod ciśnie-

niem, gotowanie, wyżarzanie, spalanie.

2. Sterylizacja roztworami środków chemicznych.
3. Sterylizacja promieniowaniem.

Pasteryzacja to zapoczątkowana przez Pasteura technika steryliza-

cji przy pomocy odpowiednio dobranego podgrzewania produktów 
spożywczych, tak aby zniszczyć drobnoustroje chorobotwórcze lub 
enzymy. Pierwszą pasteryzację przeprowadzili Louis Pasteur i Claude 
Bernard 20 kwietnia 1862 roku.

Antyseptyki (gr. anti – przeciw, sepsis – gniciu; dosłownie – zapo-

bieganie gniciu) – substancje mające na celu zapobieganie wzrostowi 
i rozmnażaniu się drobnoustrojów na powierzchniach ciała.

Przykłady  antyseptyków: alkohole, kwas borowy, diglukonian 

chloroheksydyny, nadtlenek wodoru, jodyna, fenol.

Joseph Lister (ur. 5 kwietnia 1827 r. w Upton, zm. 10 lute-

go 1912 r. w Walmer) – brytyjski chirurg, inicjator antyseptyki. 
W 1897 r. został uhonorowany tytułem barona. Wprowadził kwas 
karbolowy (fenol) jako środek do sterylizacji narzędzi chirurgicz-
nych i do czyszczenia ran.

Ignaz Philipp Semmelweis (węg. Semmelweis Ignác Fülöp) 

(ur. 1 lipca 1818 r., zm. 13 sierpnia 1865 r.) – austro-węgierski 
lekarz. Zagorzały zwolennik antyseptyki, który w 1847 roku 
skutecznie przeprowadził kampanię w sprawie dezynfekcji rąk 
roztworem chloru w klinikach położniczych. W krótkim czasie 
udało się zmniejszyć o połowę śmiertelność wśród rodzących ko-
biet, które wcześniej umierały z powodu zakażenia dróg rodnych 
krótko po porodzie.

Ludwik Pasteur (fr. Louis Pasteur, ur. 27 grudnia 1822 r., 

zm. 28 września 1895 r.) – francuski chemik i prekursor mikrobiolo-
gii. W trakcie kariery naukowej zajmował się badaniami fermentacji 
i gnicia (pasteryzacja), a także drobnoustrojów chorobotwórczych. 
Ostatecznie obalił teorię samorództwa. Badał zjawiska odporności 
poszczepiennej i opracował szczepionki, między innymi przeciwko 
wściekliźnie.

Dr George Humphrey Tichenor (1837-1923) – chirurg, pionier 

stosujący zasady antyseptyki.

Disinfection is the destruction of pathogenic and other kinds of 
microorganisms by physical or chemical means. Disinfectants destroy 
vegetative microbes (bacteria, fungi) and viruses.

Sterilization (or sterilisation) is the killing of all microorganisms 

in medicine, microbiology, cosmetology and food preparation.

Methods of sterilization

1. Heat sterilization (dry heat, heat aqueous solutions, boiling, flaming 

and incineration).

2. Chemical sterilization.
3. Radiation sterilization.  

Pasteurization (or pasteurisation) is the process of heating food 

for the purpose of killing microorganisms or enzymes. The process 
was named after its inventor, French scientist Louis Pasteur. The first 
pasteurization test was completed by Pasteur and Claude Bernard on 
April 20, 1862.

An antiseptic (Greek αντι – against, and σηπτικος – putrefactive) 

is a substance that prevents the growth and reproduction of various 
microorganisms on the external surfaces of the body.

Antiseptics: Alcohols, Boric acid, Chlorhexidine Gluconate, Hy-

drogen peroxide, Iodine, Phenol.

Joseph Lister, 1st Baron Lister, (5 April 1827, Upton, Essex 

– 10 February 1912, Walmer) was an English surgeon who promoted 
the idea of sterile surgery. He successfully introduced carbolic acid 
(phenol) to sterilize surgical instruments and to clean wounds.

Ignaz Philipp Semmelweis (originally Semmelweis Ignác Fülöp) 

(July 1, 1818 – August 13, 1865) was the Hungarian physician who 
demonstrated that puerperal fever (also known as „childbed fever” 
– infection of the genital tract shortly after giving birth) was conta-
gious and that its incidence could be drastically reduced by enforcing 
appropriate hand washing behavior by medical care-givers. He made 
this discovery in 1847.

Louis Pasteur (December 27, 1822 – September 28, 1895) was 

a French microbiologist and chemist. He is best known for demonstrat-
ing how to prevent milk and wine from going sour, which came to 
be called pasteurization. His experiments confirmed the germ theory 
of disease, and he created the first vaccine for rabies.

Dr George Humphrey Tichenor (1837 – 1923) was a surgeon, 

and a pioneer in the use of antiseptics.

English in your laboratory

Laboratorium | 

10

/2006

58