W instalacjach domowych i podob-
nych wymóg zabezpieczania różnico-
woprądowego bezzwłocznego o prądzie
różnicowym ≤30 mA dotyczy gniazd w
3 strefie ochronnej. W praktyce wielu
projektantów stosuje zbiorcze zabez-
pieczenie różnicowe dla całej instala-
cji. Rozwiązanie takie jest korzystne ze
względu na bezpieczeństwo przeciwpo-
rażeniowe i przeciwpożarowe. Jednak
wyzwolenie zabezpieczenia RCD pozba-
wia cały lokal napięcia we wszystkich
obwodach. Jest to bardzo uciążliwe, a
w wielu przypadkach może powodować
znaczne straty, np. wyłączenie napięcia
dla serwera czy chłodni. W pewnych
przypadkach, takie sytuacje mogą być
też niebezpieczne, zwłaszcza gdy do
wyłączeń dochodzi niespodziewanie i bez
wyraźniej przyczyny. Jednym z powodów
nieprzewidywalnego zadziałania wyłącz-
nika RCD są zakłócenia. Zastosowane w
nich przekładniki Ferrantiego są czułe na
prądy różnicowe o małych wartościach.
W sieci rozdzielczej występuje obecnie
coraz więcej zakłóceń, które nie mają
związku ze stanem izolacji, a powodują
przepływ prądów różnicowych. Do nie-
potrzebnych wyłączeń dochodzi często.
Wielu monterów decyduje się w takich
przypadkach na wymianę wyłącznika
różnicowoprądowego, sądząc, że jest
on niesprawny. Ale zwykle problem się
powtarza. Stwierdzenie nieprawidłowe-
go wyzwalania wyłącznika jest możli-
we praktycznie tylko przy użyciu teste-
ra zabezpieczeń różnicowoprądowych.
Najczęstszą przyczyną nieprawidłowego
wyzwalania zabezpieczeń różnicowoprą-
dowych (w prawidłowo wykonanej insta-
lacji) są stany nieustalone w obwodach
ze stosunkowo dużymi pojemnościami
doziemnymi. Na wypadkową pojemność
doziemną zabezpieczonego obwodu
składa się szereg mniejszych elementar-
nych pojemności: przewodów, grzałek,
uzwojeń silników czy stateczników opraw
oświetleniowych. Pojemności kabli i
przewodów roboczych są dodatkowo
zwiększone, gdy instalacja ułożona jest
na uziemionych korytkach czy bezpo-
średnio w ziemi. Dużym problemem jest
powszechnie wykorzystywana w nowym
budownictwie tania technologia żelbetu
(uziemione stalowe pręty zalane beto-
nem). Ściany i stropy tak wykonanego
budynku mają dobrą przewodność, co
zwiększa wartość pojemności doziem-
nych instalacji i prowadzi do większych
prądów upływu. Duże wartości prądów
upływowych są również powodowane
przez filtry przeciwzakłóceniowe. Wpływ
ten jest szczególnie wyraźny w rozległych
instalacjach elektrycznych zasilających
dużą liczbę odbiorników wyposażonych
w kondensatory przeciwzakłóceniowe.
Kondensatory odprzęgające są włączo-
ne zwykle między każdym przewodem
roboczym a ochronnym. Elementy te
służą do tłumienia składowych asyme-
trycznych przewodzonych zakłóceń wiel-
kiej częstotliwości. Pojemności pojedyn-
czych kondensatorów wynoszą zwykle
od 1 nF do 4,7 nF. Jak już wspomniano
wcześniej, całkowita pojemność obwodu
zabezpieczonego wyłącznikiem różnico-
woprądowym jest sumą wszystkich włą-
czonych w obwód doziemnych pojemno-
ści. Pojemności te znacznie zwiększają
wartość tzw. prądu upływowego instala-
cji. Zgodnie z prawem komutacji, w ukła-
dzie z pojemnością napięcie nie może
zmienić się skokowo. A więc włączenie
napięcia oraz szybkie stany przejściowe
powodują zmianę ładunku na pojemności
doziemnej instalacji. To z kolei powoduje
przepływ prądu różnicowego, który może
spowodować niepotrzebne wyzwolenie
zabezpieczenia. Jedną z najczęstszych
przyczyn powstawania takich zakłóceń
są zapady napięcia spowodowane np.
bliskimi zwarciami lub bezpośrednim roz-
ruchem silników. Zdarzają się przypadki
równoczesnego wyzwolenia wyłącznika
różnicowoprądowego i zabezpieczenia
nadmiarowoprądowego instalacji. Takich
zagrożeń można uniknąć dzieląc obwo-
dy dwoma lub więcej zabezpieczeniami
różnicowoprądowymi. Najlepszym roz-
wiązaniem jest zastosowanie oddziel-
nego zabezpieczenia różnicowoprądo-
W
płyW
pojemności
doziemnych
na
pracę
zabezpieczeń
różnicoWoprądoWych
W
instalacjach
końcoWych
nn
Kompatybilność elektromagnetyczna EMC oraz zabezpieczenia
różnicowoprądowe to bardzo aktualne zagadnienia, które ciągle
przysparzają wiele problemów. Wyłączniki różnicowoprądowe są obecne
niemal w każdej instalacji elektrycznej. W starszych instalacjach pojawią
się z pewnością przy okazji remontów. Aparaty te miały zrewolucjonizować
bezpieczeństwo instalacji elektrycznych. Dziś wiadomo że tak nie jest, ale
ich udział w poprawie bezpieczeństwa jest znaczący.
Wyłącznik RCD dwubiegunowy
Wyłącznik RCD czterobiegunowy
O s p r z ę t e l e k t r o i n s t a l a c y j n y
Ei
44
Elektroinstalator 3/2008
www.elektroinstalator.com.pl
