Podstawowy Katechizm Chrześcijański

PODSTAWOWY

KATECHIZM

CHRZEŚCIJAŃSKI

PROLOG

1        Podstawowy Katechizm Chrześcijański stanowi zarys istotnych prawd wiary chrześcijańskiej w
72 paragrafach i 12 rozdziałach: Prolog, Bóg, Stworzenie, Ludzkość, Maryja - Matka Jezusa, Jezus
Chrystus, Kościół Chrystusowy, Prawo BoŜe, Modlitwa, Sakramenty, Śmierć i śycie wieczne oraz
Przypisy. Kolejność rozdziałów została przejęta ze struktury powszechnego chrześcijańskiego
wyznania wiary, Credo Nicejsko-Konstantynopolitańskiego, którego tekst zawiera paragraf 2. Niniejszy
katechizm posiada błogosławieństwo dwóch biskupów: prawosławnych oraz katolickich, i jest
dostępny wraz z ilustracjami na Internecie.
2        Wierzę w jednego Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi, wszystkich rzeczy
widzialnych i niewidzialnych. I w jednego Pana Jezusa Chrystusa, Syna BoŜego Jednorodzonego,
który z Ojca jest zrodzony przed wszystkimi wiekami. Bóg z Boga, światłość ze światłości, Bóg
prawdziwy z Boga prawdziwego. Zrodzony, a nie stworzony, współistotny Ojcu, a przez Niego
wszystko się stało. On to dla nas ludzi, i dla naszego zbawienia  zstąpił z nieba. I za sprawą Ducha
Ś

więtego przyjął ciało z Maryi Dziewicy, i stał się człowiekiem. UkrzyŜowany równieŜ za nas, pod

Poncjuszem Piłatem został umęczony i pogrzebany. I zmartwychwstał dnia trzeciego, jak oznajmia
Pismo. I wstąpił do nieba; siedzi po prawicy Ojca. I powtórnie przyjdzie w chwale sądzić Ŝywych i
umarłych: a Królestwu Jego nie będzie końca. Wierzę w Ducha Świętego, Pana i OŜywiciela, który od
Ojca pochodzi. Który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę; który mówił przez

proroków.

Wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół. Wyznaję jeden chrzest na

odpuszczenie grzechów. I oczekuję wskrzeszenia umarłych. I Ŝycia wiecznego w przyszłym świecie.
Amen.

BÓG

3        Wierzymy w Boga chociaŜ naocznie Go nie widzimy, poniewaŜ przekonanie w to co wierzymy
moŜna uzasadnić racjonalnie i logicznie. Nasze domy pełne są obrazów telewizyjnych, których jednak
nie moŜemy zobaczyć bez odbiorników telewizyjnych. Siła przyciągania jest niewidzialna, a jednak
ona istnieje. Nie widzimy powietrza, którym oddychamy, a jednak ono utrzymuje nas przy Ŝyciu.
Podobnie wierzymy w niewidzialnego Boga, który stworzył widzialny wszechświat, bo wszechświat
nie mógłby stworzyć się sam. Wiara w Boga (religia, teologia, mitologia) jest uniwersalna dla
wszystkich ludzi, równieŜ dla tak wielkich umysłów jak Platon, Arystoteles, Kopernik, Newton,
Leibniz, Łomonosow, Mendel, Pasteur, Edison, Marconi, Tesla, Skłodowska-Curie i Planck. Wiara
religijna i nauka filozofii racjonalnej nie wykluczają się wzajemnie, lecz się uzupełniają. Wiara nie jest
irracjonalna, lecz supraracjonalna (ponadracjonalna); poniewaŜ Bóg jest źródłem całkowitej prawdy i
wiedzy i nie ma w Nim sprzeczności.
4        Jest jeden Bóg, lecz z powodu ograniczeń ludzkiego rozumu i intelektu, ludzie wyobraŜają sobie
i rozumieją Boga na róŜne sposoby, np. pogański grecki Zeus i słowiański Triglav, i nazywają Go
wieloma imionami np. Jahwe czy Allah. Bóg jest niestworzonym Duchem, niecielesnym, istniejącym w
Trójcy Osób Boskich: Ojciec, Syn i Duch Święty. Wszystkie trzy Boskie Osoby są róŜne, ale równe i
wszystkie posiadają wspólną Boską Naturę i działają na rzecz stworzenia. Bogu Ojcu przypisujemy
stworzenie, Bogu Synowi  - odkupienie, a Bogu Duchowi Świętemu – uświęcenie świata. Duch Święty
– Pan i Dawca Ŝycia, przemawiał przez proroków i dał natchnienie autorom Biblii / Pisma Świętego.
On oświeca, oŜywia i kieruje Kościołem. Duch Święty jest obecny w głębi duszy i w całym świecie,
inspirując kaŜdego człowieka w kierunku dobra. Wielbimy i czcimy Ojca i Syna i Ducha Świętego
„jedną w naturze i niepodzielną Jedność w Trójcy i Trójcę w Jedności”.
5        Bóg jest miłością, prawdą, pięknem i samym Ŝyciem. Bóg jest wszechmogący, wieczny poniewaŜ
istnieje zawsze, nieśmiertelny, niezmienny, obecny wszędzie, wszystko wiedzący, mądry, jest
sprawiedliwy i wynagradza za dobro, a za zło karze, jest miłosierny i wybaczający wszystkie grzechy

sprawiedliwy i wynagradza za dobro, a za zło karze, jest miłosierny i wybaczający wszystkie grzechy
jeśli za nie Ŝałujemy, jest wolny, błogosławiony, szczęśliwy, dobry i dający wszystko wszystkim, jest
bogaty i nie potrzebuje nic od nikogo, jest prosty, święty, suwerenny, najwyŜszy, absolutny i
nieskończenie doskonały. Bóg, który jednoczy w sobie zarówno ojcostwo jak i macierzyństwo, jest
ponad wszelkimi podziałami na rodzaje i przenika całe stworzenie „JESTEM, KTÓRY JESTEM” (Wj
3,14). Ludzki rozum nie jest w stanie całkowicie pojąć tajemnicy Boskiej natury i Trójcy Świętej, ani
takŜe język nie jest w stanie odpowiednio jej wyrazić, podobnie jak najwięksi nawet naukowcy nie
rozumieją w pełni maleńkiego atomu, który jest duŜo mniejszy od pyłka kurzu. Odczuwamy istnienie
Boskiego Bytu i mocy w ogromnym wszechświecie który Bóg stworzył i poznajemy Boga lepiej
poprzez Jego Objawienie, ale dopiero po śmierci Święci widzą Boga takim jaki jest.

STWORZENIE

6        Bóg zechciał podzielić się Swoją miłością z innymi istotami i uczynić je szczęśliwymi, więc
dobrowolnie stworzył wszystko co widzialne i niewidzialne z niczego. (Ludzie potrafią jedynie
przekształcać rzeczy, ale nie są w stanie stworzyć nawet kropli wody bez istniejącego materiału).
Wszystko, co Bóg stworzył było dobre i w ograniczonej ilości róŜnych sposobów nosiło odbicie i ślad
swojego Stworzyciela. Pierwsza księga Biblii, Księga Rodzaju, opisuje stworzenie świata i człowieka
za pomocą środków alegorycznych, nie podając jednak ich wieku czy innych danych naukowych.
7        Bóg stworzył nieoŜywioną materię składającą się z maleńkich atomów, które badają fizycy.
Znane są 92 rodzaje naturalnych atomów, z których składa się wszechświat: ziemia (jedyne znane
miejsce we wszechświecie, na którym istnieje Ŝycie), księŜyc, planety, słońce i miliardy gwiazd, które
są znacznie większe niŜ ziemia, jednak tylko około 3000 z nich moŜna zobaczyć gołym okiem.
„Niebiosa głoszą chwałę Boga, dzieło rąk Jego nieboskłon obwieszcza.” (Ps 19/18,2). RóŜne
kombinacje atomów tworzą molekuły, które bada chemia. Molekuły tworzą gen i komórkę, z których
zbudowane są organy (takie jak liść czy płuco) roślin, zwierząt i ciała ludzkiego. Bada je biologia.
8        Bóg stworzył rośliny, które rosną, wegetują i rozmnaŜają się, lecz nie poruszają się. Nauka zna
około 350000 gatunków roślin.
9        Bóg stworzył zwierzęta, które rosną, rozmnaŜają się, poruszają się i odczuwają za pomocą
zmysłów, lecz nie posiadają rozumu ani wolnej woli. Istnieje około miliona gatunków zwierząt.
10      Bóg stworzył istoty ludzkie z ciałem i nieśmiertelną duszą, których badaniem zajmują się

antropologia i psychologia.

Ateistyczna teoria ewolucji uczy, iŜ Ŝycie powstało z martwej natury, a

człowiek ewoluował ze zwierząt. JednakŜe dowody w postaci faktów naukowych, właściwie rozumiane
(nagłe pojawienie się pierwszych skamieniałości, brak skamieniałości przechodnich), zgodnie dowodzą
stworzenie wszelkiego Ŝycia przez Boga. Patrz: W.T. Brown, In the Beginning [Na początku].
11 Bóg stworzył niewidzialnych aniołów: nieśmiertelne, niematerialne duchy posiadające rozum i
wolną wolę. Niektórzy aniołowie zbuntowali się przeciwko Bogu (początek tajemnicy grzechu i zła) i
nazywani są złymi duchami lub demonami/diabłami. Na ich czele stoi Szatan. Dobrzy aniołowie,
którzy są w niebie, są naszymi stróŜami i chronią nas, podczas gdy demony, które są w piekle kuszą nas
i prowadzą do zła, podstępnie burząc spokój i zakłócając ład w całym świecie. Patrz: Hi 1; J 8; Łk 8;
Mt 13,39, 18,10.
12 Bóg jest Panem stworzenia i historii. On kocha, podtrzymuje i na róŜne sposoby prowadzi do
dobra wszystko, co stworzył, a w szczególności człowieka, któremu powierzył współwładzę nad
ziemią, roślinami i zwierzętami. Nazywamy to Opatrznością BoŜą.

LUDZKOŚĆ

13      Człowiek, męŜczyzna i kobieta, składa się z materialnego ciała i nieśmiertelnej duszy i ma moc
wzrastania, rozmnaŜania się i poruszania. Posiada rozum i wolną wolę. Ciało, wraz z 5 zmysłami,
zbudowane jest z milionów komórek, które utrzymuje w całości dusza. Rozum czy teŜ umysł rozumny
zawiera myśl i sumienie: praktyczny sąd oddzielenia dobra od zła czy teŜ samocenzury. Wola czy teŜ
serce zawierają w sobie namiętności/emocje: miłość, radość, nadzieję, strach, Ŝal, itd. Istota ludzka jest
jednostką społeczną, która rośnie i rozwija się poprzez cykle pracy i odpoczynku oraz we wspólnotach/
organizacjach takich jak rodzina, Kościół, państwo-naród i całe społeczeństwo oraz świat. Celem
ludzkiego Ŝycia, godnością i szczęściem osoby ludzkiej jest poznanie Boga poprzez rozum i wiarę oraz
akceptowanie Boga wolną wolą i kochanie Go miłością dziecka na zawsze.
14      Bóg stworzył pierwszego męŜczyznę i pierwszą kobietę, Adama i Ewę, w swojej łasce, na swój
obraz i podobieństwo, aby Ŝyli z Nim szczęśliwi na zawsze. ZaleŜało to od bycia wiernym Bogu w
ziemskim raju. Adam i Ewa, jak kaŜdy męŜczyzna i kaŜda kobieta, mąŜ i Ŝona, róŜnili się od siebie
płcią, ale byli równi i wzajemnie się uzupełniali. Przechodząc próbę wierności, Adam i Ewa zostali
oszukani diabelską, atrakcyjną, ale fałszywą obietnicą i stali się nieposłuszni Bogu. To jest pierwszy,
pierworodny grzech ludzi, który zranił i zniekształcił ich naturę: stracili oni łaskę BoŜą i stali się
przedmiotem nieuporządkowanych namiętności, skłonności do grzechu, bólu i śmierci. Grzech
pierworodny i choroba są stanem, który towarzyszy teraz wszystkim potomkom Adama i Ewy całej
ludzkości i całego świata.
15      W historii świata, grzech jest pierwotną przyczyną wszelkiego rodzaju zła: bluźnierstwa,

15 W historii świata, grzech jest pierwotną przyczyną wszelkiego rodzaju zła: bluźnierstwa,
ignorancji, choroby, chciwości, poŜądania, demagogii, fałszywych ideologii, podziałów pomiędzy
grupami takimi jak religijne (około 12 oraz wiele sekt), językowe (około 3000) i narodowe, uprzedzeń,
naduŜyć, sporów, nienawiści, przemocy, przestępstw, wandalizmu, terroryzmu, wojny itd. Grzech jest
powodem biblijnego Potopu, zła Sodomy, przemocy i wojen religijnych (VII-XVII w.), epidemii takich
jak Czarna Śmierć, Janczarów, rasizmu, kolonializmu, zabijania rdzennych mieszkańców i handlu
niewolnikami w obu Amerykach, zmuszania dzieci do pracy w fabrykach, mordowania śydów i
Słowian przez faszyzm, a dzieci poprzez aborcję i głód, śmiertelnego marksistowskiego ateizmu w
Eurazji, masakry Armenów, obu wojen światowych i tragedii Hiroszimy, wojny w Indochinach,
kryzysu ekologicznego itd. JednakŜe w historii i kulturze-cywilizacji, która pojawiła się na Bliskim
Wschodzie około 5000 lat temu, jest równieŜ wiele dobra: święte teksty, np. Wedy, świątynie (np.
Jeruzalem, Addis Abeba, Bizancjum, Kijów, Rzym, Waszyngton, Meksyk, Kraków), zakony i klasztory
(np.Tyniec), biblioteki, szkoły, filozofowie i pisarze (np. Zaratusztra, Laozi, Sokrates, Cyceron,
Orygenes, Sankara, Avicenna, Szekspir, Kartezjusz, Kant, Dostojewski, Gandi, Sienkiewicz),
encyklopedie, szpitale i Czerwony KrzyŜ, Święte Przymierze z 1815r., owoce sztuki i muzyki (np.
Rublow, Michał Anioł, Picasso, Ziolkowski, Bach, Dworzak, Chopin), rzemiosło Inków, owoce
technologii, Sputnik i inne odkrycia, itd.
16 Historia zatem pokazuje, Ŝe ludzkość, mimo swojej ogromnej wiedzy i dobrych intencji, nie
potrafii uzdrowić ani uwolnić się od grzechu. Z tego powodu Bóg w swoim miłosierdziu objawił Siebie
samego i zaprosił ludzkość do zbawienia, poprzez Adama, Noego, Abrahama, MojŜesza i innych
Ŝ

ydowskich proroków Starego Testamentu, a w pełni w Nowym Testamencie poprzez Maryję - Matkę

Jezusa, Jezusa Chrystusa i Kościół Chrystusowy. BoŜe Objawienie, które ukazuje nam Boga i nas
samych, odnaleźć moŜemy w Biblii – księgi słowa BoŜego Starego i Nowego Testamentu oraz w
Ś

więtej Tradycji Kościoła – Soborach, itd. Część tej Boskiej prawdy i zaproszenia moŜemy odnaleźć

równieŜ w religiach pozachrześcijańskich (Judaizm-Izrael, Islam-Mahomet, Hinduizm, Buddyzm,
Konfucjanizm, Taoizm, Sintoizm, Sikhizm, itd.) oraz w sumieniu kaŜdego człowieka. Bóg kocha
wszystkich ludzi i zaprasza ich do zbawienia, kaŜdego i wszystkich zgodnie z ich moŜliwościami i
zdolnościami, ale nikogo nie zmusza – wolność sumienia. Akceptujemy wolę BoŜą i Jego zaproszenie
gdy wypełniamy Jego prawo i idziemy drogą Chrystusa.

MARYJA - MATKA JEZUSA

17 Błogosławiona Dziewica Maryja urodziła się ponad 2000 lat temu w Palestynie jako dziecko
głęboko religijnych śydów: Joachima i Anny. Dzięki łasce BoŜej, Maryja była bez grzechu od

momentu swojego poczęcia i pozostała taką przez całe swoje Ŝycie.

yła ze Św. Józefem w

małŜeństwie w trwałym dziewictwie. Biblia, Tradycja Kościoła (np. Jasna Góra) oraz islamski Koran
ś

wiadczą o Maryi.

18 Maryja poczęła Jezusa Chrystusa mocą Ducha Świętego, urodziła Go i pozostała dziewicą. Jest
nazywana i naprawdę jest Matką Boga / Bogarodzicą, poniewaŜ urodziła Jezusa, Boską Osobę, który
jest jednocześnie Bogiem i człowiekiem, Synem Boga i Synem człowieka.
19 Poprzez swoją miłość i wierność Bogu, Maryja naprawiła grzech Ewy i przez nią Bóg dokonał
odkupienia człowieka. Całe jej Ŝycie było posłusznym oddaniem się jej rodzinie i bliskim. Po jej
ś

mierci, Maryja została wzięta, z ciałem i duszą, do nieba.

20 Maryja jest doskonałą świętą, wzorem miłości chrześcijańskiej i Matką Kościoła, Matką nas
wszystkich. Jest Ona zawsze gotowa orędować za nami u Boga i pomagać nam tak, jak to zrobiła na
weselu w Kanie. Zarówno, prawosławni jak i katoliccy Chrześcijanie, czczą Maryję i upraszają Jej
pomocy w modlitwach takich jak Pozdrowienie Anielskie – 15 (20) dziesiątek RóŜańca Świętego.
Patrz: Łk 1,28; modlitwa Św. Serafima w ksiąŜce An Early Soviet Saint: The Life of Father Zachariah
[Pierwszy Święty Sowiecki: śycie Ojca Zachariasza].

JEZUS CHRYSTUS

21 Pan Jezus Chrystus jest największą Osobą w historii świata. Jego narodzenie w Betlejem
wyznacza początek ery chrześcijańskiej. Biblia, a w szczególności Ewangelie (Św. Mateusza, Św.
Marka, Św. Łukasza i Św. Jana), Tradycja, Koran i 4 świeccy historycy świadczą o Jezusie.
22 Jezus Chrystus jest drugą Osobą Trójcy Świętej, Synem i Słowem BoŜym, którego Boska natura
jest wieczna, i który przyjął swoją ludzką naturę w tajemnicy wcielenia, kiedy się począł z Ducha
Ś

więtego i narodził się z Maryi Dziewicy we wszystkim podobny człowiekowi z wyjątkiem grzechu.

Dwie natury Chrystusa są zjednoczone nierozerwalnie i niezmiennie w Jego jednej Boskiej Osobie.
Podczas śmierci Chrystusa, Jego dusza i ciało zostały rozdzielone, lecz kaŜde pozostało zjednoczone z
Jego Bóstwem. Jezus w języku hebrajskim znaczy Zbawiciel, a Chrystus w języku greckim znaczy
Pomazaniec BoŜy – po hebrajsku Mesjasz.
23 Z miłości do ludzi Jezus stał się człowiekiem, aby zniszczyć panowanie diabła, naprawić grzech
Adama, pokonać śmierć i zdobyć dla wszystkich ludzi łaskę i moŜliwość wiecznego Ŝycia z Bogiem.
Chrystus przynosi takŜe korzyść niechrześcijanom, podobnie jak słońce ogrzewa takŜe tych, którzy go

nie widzą.

Chrystus przynosi takŜe korzyść niechrześcijanom, podobnie jak słońce ogrzewa takŜe tych, którzy go

nie widzą.

24      Narodzony w Betlejem, Jezus Ŝył w Nazarecie, w rodzinie Maryi i Józefa. Pracował jako cieśla.
W wieku około lat 30-tu, Jezus rozpoczął swoje publiczne nauczanie. Głosił Dobrą Nowinę, Ewangelię,
o mądrości, miłości i sprawiedliwości, prowadząc ludzi do zbawienia wiecznego. Przesłanie Chrystusa
było proste ale głębokie, często przedstawiane w Ŝywy sposób w przypowieściach – za pomocą
analogii, alegorii i metafor, przenośni, i zmieniło ono świat na lepsze. Podstawą Jego nauczania jest
miłość Boga i bliźniego. Chrystus często dokonywał cudów: leczył chorych, wyrzucał złe duchy i
wskrzeszał umarłych. On jest drogą, prawdą i Ŝyciem.
25      W Wielki Piątek Jezus został ukrzyŜowany pod Poncjuszem Piłatem na Golgocie/Kalwarii w
Jerozolimie; to największa niesprawiedliwość w historii świata. Trzeciego dnia zmartwychwstał. Przez
swoje cierpienie, śmierć i zmartwychwstanie Chrystus wypełnił swoją misję: chwałę BoŜą i ludzkie
zbawienie. KrzyŜ Chrystusa pojednał niebo z ziemią. Jego moc rozchodzi się po całym świecie i przez
wszystkie wieki, poniewaŜ moŜe On wybawić kaŜdego grzesznika, nawet najgorszego przestępcę, z
głębin piekielnych i przywrócić go niebu.
26      Czterdzieści dni po zmartwychwstaniu Chrystus wstąpił do nieba. Jest On wciąŜ obecny w
sposób niewidzialny, szczególnie w Eucharystii, w Jego Kościele, który ustanowił, aby kontynuował
Jego zbawienne dzieło aŜ do skończenia świata, kiedy ponownie przyjdzie.
27      Wielbimy i czcimy Chrystusa w Eucharystii, naśladując Jego pokorne Ŝycie i Jego kochające
serce, troszcząc się o ubogich (Mt 16,24, 11,29, 25,34) oraz w modlitwach takich jak Droga KrzyŜowa,
Modlitwa Jezusowa i w pozdrowieniu: „Chwała Jezusowi Chrystusowi” / „Niech będzie pochwalony
Jezus Chrystus!” Odpowiedź: „Chwała na wieki” / „Na wieki wieków. Amen.”

KOŚCIÓŁ CHRYSTUSOWY

28      Kościół został ustanowiony przez Jezusa Chrystusa. Jego Apostołowie, szczególnie Św. Piotr i
Paweł, wraz z innymi Chrześcijanami zasiali Kościół w śródziemnomorskiej Azji, Afryce i Europie,
bez uŜycia przemocy, nawet pomimo rzymskich prześladowań, aŜ do czasu Konstantyna, 313r.
Chrześcijaństwo przybyło do Europy poprzez Bałkany. Do X w. Europa, w tym Polska i inne ziemie
słowiańskie, praktycznie były juŜ schrystianizowane, a później europejscy misjonarze nawracali na
Chrześcijaństwo części Azji i Afryki oraz Amerykę i Australię. Dziś około 30% populacji świata to
Chrześcijanie.
29      Kościół uczestniczy w Królestwie BoŜym na ziemi; jest on Ludem BoŜym i Ciałem Chrystusa:
wspólnotą świeckich i duchowieństwa/kapłanów/ hierarchów. Kościół Chrystusowy jest jeden, święty,
powszechny i apostolski. Chrystus jest głową Kościoła i uświęca go poprzez swoje Sakramenty święte i
na inne sposoby – czasami cudowne i charyzmatyczne (1 Kor 12,1-11). Kościół jest powszechny tj.
katolicki i uniwersalny dla wszystkich ludzi i wszystkich czasów. Jest on zarówno wschodni jak i
zachodni i posiada całą pełnię duchowej mądrości i bogactwa. Kościół jest zbudowany na Apostołach i
kierowany przez ich następców, biskupów/hierarchów, którzy zachowują apostolską wiarę i praktykę.
Kościół będzie trwał aŜ do skończenia świata. Nic nie jest w stanie go zniszczyć, co potwierdziły
prześladowania pierwszych Chrześcijan i upadek wojującego ateizmu na naszych oczach.
30      Kościół, dobra Matka i Nauczycielka, ukazuje nam drogę zbawienia Chrystusowego: prawdziwą
wiarę i dobre  uczynki – ortodoksja. Kościół jest nieomylny w swym dogmatycznym nauczaniu wiary i
zasad moralnych, mimo iŜ jego członkowie, w tym biskupi, mogą popełniać błędy np. róŜne schizmy,

cezaropapizm.

Duch Święty umacnia i inspiruje Kościół w odpowiedniej interpretacji Biblii,

szczególnie jej trudnych części oraz do nauczania rzeczy nie zapisanych w Biblii (J 21,25). Kościół
pierwszy zatwierdził kanon Biblii - patrz Sobory: w Kartaginie i Hipponie. Postbiblijne nauczanie i
Ŝ

ycie Kościoła są znane jako Tradycja. Składa się ona ze: świadectw wiernych, w tym róŜnieŜ

wieckich (np. Maryi, Heleny, Klotyldy, Ireny, Mieszka, Władymira, J. Hutter’a, RóŜy z Limy, V.

Soloviev’a, C.S. Lewis’a, M.L. King’a, Dąbrówki, Jadwigi) Ojców i Świętych (np. Ireneusza,
Klemensa, Antoniego, Atanazego, Efrema, Bazylego, Grzegorza, AmbroŜego, Hieronima, Jana
Chryzostoma, Augustyna, Patryka, Benedykta, Franciszka, Sergiusza, Katarzyny, Teresy, Serafima z
Sarowa i męczenników z Ugandy, Wojciecha, Stanisława, Kazimierza), teologów, monastycyzmu,
Soborów takich jak w Konstantynopolu i Konstancji, oraz duchowieństwa, a ściślej diakonów, księŜy,
biskupów, metropolitów, patriarchów i papieŜy. Biblia i Tradycja stanowią jeden wspólny depozyt
BoŜego Objawienia i są streszczone w Credo / Wyznaniu wiary, katechizmie i Sakramentach, które
Kościół zachowuje i rozpowszechnia w misjach (Mt 28,18-20).
31      Kościół nieustannie wielbi Boga na całym świecie poprzez Liturgię, a przez opiekę
duszpasterską udziela jego ludowi zarówno Sakramentów jak i sakramentaliów  - róŜnych
błogosławieństw, w tym egzorcyzmów, a w Kościele rzymsko-katolickim takŜe odpustów. Przez cały
rok zgodnie z kalendarzem liturgicznym w cyklach: codziennym, tygodniowym, rocznym i innych.
Kościół wielbi Boga, Jego dzieła, Ŝycie Jezusa, Maryi i Świętych, w uroczystościach i świętach takich
jak niedziele (dzień Zmartwychwstania Pańskiego), BoŜe Narodzenie, Wielkanoc, uroczystość Św.
Apostołów Piotra i Pawła oraz Zaśnięcie/Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny.
32      Idealny budynek kościelny jest świętym, funkcjonalnym symbolem ponadczasowej formy i
proporcji, oraz miejscem modlitwy i sprawowania naboŜeństw, takich jak Nieszpory-Wieczernia,
Liturgia i inne Sakramenty. W kościołach znaleźć moŜemy równieŜ ołtarz oraz obrazy, wśród których

Liturgia i inne Sakramenty. W kościołach znaleźć moŜemy równieŜ ołtarz oraz obrazy, wśród których
najlepszy przykład stanowią ikony bizantyjskie, ukazujące osoby święte oraz wydarzenia od stworzenia
ś

wiata aŜ do uwielbienia w niebie. Te święte obrazy są oknami nieba i pomagają nam kochać Boga,

Chrystusa, Maryję i innych Świętych.
33 Parafia, na której czele stoi ksiądz wraz ze zgromadzonymi w niej wiernymi, stanowią
podstawową wspólnotę Kościoła i centrum duchowości: szkołę świętości, szpital grzeszników. Kilka
parafii tworzy (archi)diecezję, na której czele stoi (arcy)biskup (np. Los Angeles, Nowy Jork, Quito,
Buenos Aires, Sao Paolo, Kinszasa, Nairobi, ParyŜ, Wiedeń, Mińsk, Bejrut, Władywostok, Manila,
Gniezno i Warszawa); diecezje zwykle tworzą metropolie, które są częścią patriarchatów (np.
Konstantynopol, Moskwa, Rzym) i tworzą one jeden Kościół. Kościoły autokefaliczne np. grecki i
rosyjski, i konferencje biskupów np. włoska, brazylijska i polska, są równieŜ regionalnymi zebraniami
diecezji i biskupów. Wśród biskupów-Prymasów są arcybiskupi, metropolici, patriarchowie i papieŜ,
którzy historycznie, oprócz swoich obowiązków diecezjalnych, kierują poprzez słuŜenie na róŜne
sposoby grupami diecezji lub Kościołów i całym Kościołem. Prymasi czynią to zarówno indywidualnie
jak i zbiorowo, poprzez spotkania z innymi biskupami, na lokalnych i ekumenicznych synodach/

soborach.

Kościoły protestanckie i ewangelickie (np. Luteranie, Anglikanie, Prezbiterianie, Baptyści)

są zorganizowani w częściowo inny sposób niŜ Kościoły prawosławny i katolicki, utraciwszy niektóre z
zasad wiary i Sakramentów np. modlitwy za zmarłych i komunia według J 6,51 w  wyniku Reformacji
w Europie po roku 1517.
34      Ekumenizm próbuje przywrócić pełną jedność i wspólnotę Kościoła, które zostały naruszone
około 451r. (Bliski Wschód - Europa), 1204r. (Kościół bizantyjsko-ortodoksyjny – rzymsko-katolicki),
1517r. (Katolicy–Protestanci) oraz przez inne schizmy/rozłamy. Wybitnymi ekumenizmu są: Św. Cyryl,
Metody, Leopold Mandicz, Światowa Rada Kościołów, Dom Madonny, Wspólnota Braci z Taize,
Ojciec van Straaten, Patriarcha Konstantynopola Atenagoras i PapieŜ Paweł VI i inni. Patrz: J 17,21;
Mt 5,23, 6,15, 20,25; modlitwy liturgiczne w tym Menaion; Sobór w Konstantynopolu w latach
879-880; J. Meyendorff, The Primacy of Peter [Primat Piotra], oraz Jan Paweł II, Ut Unum Sint.
35      Obcowanie świętych, kanonizowanych i niekanonizowanych, jest wspólnotą i pomaganiem sobie
nawzajem członków Kościoła / Chrześcijan na ziemi, w stanie oczyszczania po śmierci, nazywanego w
Kościele rzymsko-katolickim czyśćcem oraz, w niebie.

PRAWO BOśE

36 WSTĘP. Bóg kocha kaŜdego człowieka i pragnie, aby wszyscy ludzie doświadczyli Ŝycia w
obfitości, harmonii, pokoju i szczęściu. Dał nam On swoje prawo, przykazania, jako przewodnik i mapę
na drogę prowadzącą do tego celu. Prawo BoŜe jest dobre i stanowi podstawę wszystkich praw
człowieka, wolności i obowiązków jak równieŜ wszystkich właściwych praw państwowych. (Dobro to
obecność całkowitej naleŜytej doskonałości; grzech-zło jest brakiem dostatecznego dobra). Naruszenie
BoŜego prawa myślą, słowem, uczynkiem i zaniedbaniem jest grzechem. Jest to największe zło na
całym świecie i źródło wszelkiego zła. Grzech zaślepia i jest jak trucizna lub rak/nowotwór:
zdradziecki, niszczycielski i śmiertelny. Dotyczący powaŜnej materii, świadomy i umyślny grzech, przy
braku Ŝalu za niego, prowadzi do oddzielenia od Boga jako źródła Ŝycia i do wiecznego nieszczęścia –
piekła. Jesteśmy uwalniani od grzechu przez zasługi naszego Pana Jezusa Chrystusa wtedy gdy sami
Ŝ

ałujemy i prosimy Boga o przebaczenie, tak jak to uczynił celnik w świątyni, Zacheusz, syn

marnotrawny, Św. Piotr, dobry łotr wiszący na krzyŜu obok Jezusa i mieszkańcy Niniwy (Łk 13, 15, 18,
19, 22, 23; Jon 3, 4). „Bo prawy siedmiokroć upadnie i wstanie” (Prz 24,16). Bóg daje kaŜdemu
człowiekowi łaskę lub teŜ zdolność do Ŝycia w zgodzie z Jego wolą i prawem: do czynienia dobra,
unikania zła i odrzucania pokus (propozycja grzechu nie jest grzechem zanim nie zostanie świadomie
przyjęta), jak równieŜ do Ŝałowania i przepraszania za grzechy juŜ popełnione, w ten sposób
otrzymując BoŜe przebaczenie. PoboŜne Ŝycie obejmuje: wiarę, przestrzeganie przykazań, dobre
uczynki, post, ofiarowanie Bogu swoich problemów i cierpienia, modlitwę i Sakramenty święte (Jk
2,26; Mt 5,20, 6,2-33, 7,21, 16,24). Aby odnieść sukces w dowolnej dyscyplinie sportowej potrzebne są
ć

wiczenia; tak samo jest w Ŝyciu duchowym. We współpracy z BoŜą wolą i łaską, choć ich nie

dostrzegamy, dobre uczynki (cnoty) mogą zająć miejsce złych uczynków (wad), a kilka dobrych
uczynków tworzy dobry nawyk i dobry charakter, który prowadzi do doskonałości, świętości i
szczęśliwego przeznaczenia  - jedności z Bogiem. Prawo BoŜe moŜna znaleźć w dobrze
ukształtowanym sumieniu kaŜdego człowieka, w Biblii, Tradycji Kościoła – prawo kanoniczne, a nawet
w sprawiedliwych prawach państwowych.
37      DWA PRZYKAZANIA MIŁOŚCI. (1) Będziesz miłował Pana Boga swego całym swoim
sercem, całą swoją duszą i całym swoim umysłem.  (2) Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie
samego. (Te dwa przykazania zawierają całe prawo BoŜe; wszystkie inne prawa i przykazania
wyjaśniają i szczegółowo omawiają te dwa. Jezus Chrystus dalej wyjaśnia to w swoim nauczaniu:
„traktuj innych tak, jak chciałbyś aby oni ciebie traktowali” -złota reguła- oraz w przypowieści o
dobrym Samarytaninie).  Patrz: Pwt 6,4; Kpł 19,18; Mt 22,34-40; Łk 6,31, 10,25-37; 1 Kor 13.

38 DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOśYCH.

(1) Jam jest Pan Bóg twój: nie będziesz miał bogów

cudzych przede Mną (obejmuje wierzenia, nadzieję, miłość, adorację i modlitwę do prawdziwego
Boga; wyklucza oddawanie czci idolom takim jak pieniądze czy naród, wróŜbiarstwo takie jak
horoskopy czy przepowiadanie przyszłości, magię/czary takie jak kontakt z siłami diabelskimi,

horoskopy czy przepowiadanie przyszłości, magię/czary takie jak kontakt z siłami diabelskimi,
przesądy takie jak

rytualizm próŜny, nienawidzenie

i kuszenie oraz prowokowanie Boga,

więtokradztowo, symonia, agnostyzm i ateizm). (2/1) Nie będziesz wykonywał Ŝadnego wykutego

wizerunku do adoracji (poboŜne uŜywanie świętych obrazów/ikon jest dozwolone – Wj 25,18; Drugi
Sobór w Nicei).  (3/2) Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno (szanować imię Boga i
inne święte imiona; unikać banalizowania imienia BoŜego, krzywoprzysięstwa, bluźnierstwa). (4/3)
Pamiętaj, abyś dzień święty święcił (unikanie w niedzielę niekoniecznej do wykonania pracy fizycznej;
kultywowanie Ŝycia rodzinnego, kulturalnego i duchowego).  (5/4) Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś
długo Ŝył i dobrze ci się powodziło na ziemi (a takŜe szanuj tych w społeczeństwie, którzy pracują dla
wspólnego dobra np. duchownych, pracowników administracji państwowej takich jak nauczyciele;
niemoralne i niesprawiedliwe prawa państwowe nie stanowią zobowiązania dla sumień jego
obywateli).  (6/5) Nie zabijaj (obejmuje to takŜe aborcję, samobójstwo, eutanazję, podejmowanie
nieodpowiedzialnego ryzyka śmierci, zagroŜenia dla zdrowia takie jak narkotyki i papierosy,

okaleczenia, zbyteczny gniew, nienawiść i obraźliwe słowa).

(7/6) Nie cudzołóŜ (obejmuje równieŜ

współŜycie przedmałŜeńskie, masturbację, pornografię, bezwstydne słowa i pragnienia). (8/7) Nie
kradnij (obejmuje oszustwo, pobieranie nadmiernych opłat, niespłacanie długów, nie wywiązywanie się
z pracy i umów handlowych, hazard wykraczający poza moŜliwości danej osoby, szkodliwe systemy
finansowe i krzywdzące stosunki handlowe, niszczenie czyjejś własności w tym takŜe dobro wspólne;

którego zniszczenie wymaga naprawy jeśli to konieczne).

(9/8) Nie mów fałszywego świadectwa

przeciw bliźniemu swemu (poszanowanie prawdy, unikanie kłamstwa, oszustwa i plotek, włącznie z
tymi w środkach masowego przekazu, dotrzymywanie tajemnicy jeśli to konieczne np. tajemnic
zawodowych, dotrzymywanie obietnic np. przez polityków; przepraszanie jeśli to konieczne).  (10/9)
Nie poŜądaj Ŝony bliźniego swego (ani teŜ męŜa).  (10) Ani Ŝadnej rzeczy, która jego jest. Patrz: Wj
20,2-17.
39      BŁOGOSŁAWIEŃSTWA. Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich naleŜy
Królestwo Niebieskie. Błogosławieni, którzy się smucą, albowiem oni będą pocieszeni. Błogosławieni
cisi, albowiem oni na własność posiądą ziemię. Błogosławieni, którzy łakną i pragną sprawiedliwości,
albowiem oni będą nasyceni. Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią.
Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą. Błogosławieni, którzy wprowadzają
pokój, albowiem oni będą nazwani synami BoŜymi. Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla
sprawiedliwości, albowiem do nich naleŜy Królestwo Niebieskie. Błogosławieni jesteście, gdy [ludzie]
wam urągają i prześladują was, i gdy z Mego powodu mówią kłamliwie wszystko złe na was. Cieszcie
się i radujcie, albowiem wasza nagroda wielka jest w niebie. Patrz: Mt 5,3-12.
40      PRZYKAZANIA KOŚCIELNE. Unikać niepotrzebnej pracy słuŜalczej i uczestniczyć we
Mszy Św. w niedziele i święta. Pościć i unikać  produktów mięsnych i tłuszczów zwierzęcych w dni
wyznaczone przez Kościół np. w czasie Wielkiego Postu. Spowiadać się z grzechów przynajmniej raz
w roku w czasie wielkanocnym (umyślne zatajenie grzechu cięŜkiego na spowiedzi jest samo w sobie
nowym grzechem). Przyjmować Komunię Św. przynajmniej raz w roku w czasie wielkanocnym
(przyjmowanie Komunii Św. w stanie grzechu cięŜkiego jest równieŜ grzechem). Przestrzegać praw
małŜeńskich Kościóła. Modlić się do Boga codziennie (przykazanie tylko w Kościele Prawosławnym).
Wspierać Kościół finansowo (przykazanie tylko w Kościele Katolickim).
41      CNOTY GŁÓWNE. Wiara: zawierzenie i zaufanie Bogu. Nadzieja: oczekiwanie wypełnienia
się obietnic BoŜych. Miłość: miłość Boga i bliźniego. Roztropność: właściwy sąd w kwestiach
praktycznych. Sprawiedliwość: oddawanie tego, co naleŜne kaŜdemu i wszystkim. Męstwo:
kontrolowanie lęku i popędliwości. Wstrzemięźliwość: umiarkowanie w przyjemnościach cielesnych;

równieŜ umiarkowanie w ubiorze i podąŜaniu za modą; złoty środek; dobre maniery i higiena, itd.

42      SIEDEM DARÓW DUCHA ŚWIĘTEGO. Mądrość, rozum, umiejętność, męstwo, rada,
poboŜność, bojaźń BoŜa. Patrz: Iz 11,2-3.
43      OWOCE DUCHA ŚWIĘTEGO. Miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć,
wierność, łagodność, wiara, opanowanie.  Ga 5,22.
44

UCZYNKI

MIŁOSIERDZIA

WZGLĘDEM

DUSZY.

Grzeszących

upominać.

Nieumiejętnych pouczać. Wątpiącym dobrze radzić. Strapionych pocieszać. Krzywdy cierpliwie
znosić. Urazy chętnie darować. Modlić się za Ŝywych i umarłych.
45 UCZYNKI MIŁOSIERDZIA WZGLĘDEM CIAŁA. Głodnych nakarmić. Spragnionych
napoić. Nagich przyodziać. PodróŜnych w dom przyjąć. Chorych nawiedzać. Więźniów pocieszać.
Umarłych grzebać. Patrz: Mt 25,31-46.
46 NAUKA SPOŁECZNA KOŚCIOŁA. Kościół stosuje zasady prawa BoŜego (moralność, etyka)
w relacjach społecznych i ekonomicznych, które mogły nie zostać sprecyzowane w Biblii. Kościół
opowiada się za: prawem jednostki do Ŝycia od poczęcia do naturalnej śmierci w ramach
sprawiedliwego porządku społecznego; prawem do własności i humanitarnych warunków Ŝycia –
jedzenia, ubrania, schronienia, lekarstw i środków medycznych, podstawowego wykształcenia, pracy;
wolności religii i sumienia, prawem do zrzeszania (np. w związkach zawodowych) i wyraŜania swojego
stanowiska, wyŜszością osoby ludzkiej nad rzeczami i pracy nad kapitałem, równością wszystkich ludzi
niezaleŜnie od róŜnic rasowych i narodowości, równością, ale i wzajemnym uzupełnianiem się
męŜczyzn i kobiet, wolnym rynkiem i uczciwym handlem, szacunkiem i troską o ekologię w tym takŜe
zwierzęta, demokracją, pokojem, rozbrojeniem, takŜe z broni atomowej i ludzką solidarnością – w
zgodzie z prawdą, sprawiedliwością i dobrem wspólnym. Celem państwa, władzy politycznej czy rządu
jest wymierzanie sprawiedliwości w społeczeństwie i obrona godności wszystkich obywateli, a w
szczególności dzieci, osób chorych i niepełnosprawnych, biednych, ludzi starszych itd. Prawa i wolność

szczególności dzieci, osób chorych i niepełnosprawnych, biednych, ludzi starszych itd. Prawa i wolność
obywateli mogą być ograniczone jedynie z uzasadnionych powodów i dla ich dobra, takich jak znaki
drogowe, cenzura mająca zapobiec nienawiści, godziwy system podatkowy lub jako kara za
przewinienie.
47      MONASTYCYZM. W monastycyzmie zakonnicy, zakonnice i inne osoby Ŝyją zgodnie z
ewangelicznym nakazem ubóstwa, czystości i posłuszeństwa/pokory, aby lepiej kochać i słuŜyć Bogu i
bliźniemu. Jest to potencjalnie najdoskonalszy stan jedności z Bogiem w Ŝyciu doczesnym, które
osiągnąć moŜna dzięki łasce, wierze, miłości, medytacji, zachowywaniu przykazań, dobrym uczynkom,
modlitwie i poście – ascezie, jak równieŜ kontemplacji, mistycyzmowi (ponadnaturalemu nie
irracjonalnemu) oraz Sakramentom Świętym. Patrz: Rdz 18,26; Mt 19,21; Dz 2,42; Filokalia, O
naśladowaniu Chrystusa, Droga na Górę Karmel, śywoty świętych.
48      GRZECHY GŁÓWNE. Pycha: niewłaściwa i nadmierna miłość własna i niezdrowe poczucie
własnej wartości; próŜność. Chciwość: nadmierne poŜądanie/pragnienie pieniędzy i bogactw
ziemskich, bezmyślny konsumpcjonizm. Nieczystość: nadmierne pragnienie przyjemności i mocy
zmysłowych. Nieumiarkowanie: nadmierne jedzenie i picie. Gniew: nieuzasadniona Ŝądza zemsty.
Zazdrość: zawiść i smutek z powodu dobra bliźniego. Lenistwo: brak lub zaniedbywanie obowiązków.
49      GRZECHY PRZECIWKO DUCHOWI ŚWIĘTEMU. Grzeszenie licząc zupełnie na BoŜe
miłosierdzie, rozpaczanie o własne zbawienie, zazdroszczenie bliźniemu łaski BoŜej, sprzeciwianie się
ś

wiadomie uznanej prawdzie chrześcijańskiej, trwanie w grzechu oraz nie Ŝałownie za grzechy aŜ do

mierci.

50 GRZECHY WOŁAJĄCE O POMSTĘ DO NIEBA. Umyślne zabójstwo, grzech sodomy lub
akt homoseksualizmu, krzywdzenie ubogich, zatrzymanie zapłaty za wykonaną pracę. Patrz: Kpł 18,22;
Rz 1,27.
51 GRZECHY CUDZE. Poprzez doradzanie grzechu, nakazywanie grzechu, zezwalanie na
grzech, pobudzanie do grzechu, pochwalanie grzechu, zachowywanie obojętności wobec grzechu i
współudział w grzechu, przemilczanie grzechu i uniewinnianie grzechu. Jest równieŜ grzesznym
sprowadzać innych na złą drogę poprzez zły przyklad. Mt 18,6.

MODLITWA

52 WSTĘP. Modlitwa jest komunikacją z Bogiem. Jest ona tak konieczna i naturalna jak
oddychanie czy jedzenie. W modlitwie – myślą, słowem, pieśnią, adorujemy Boga (kontemplacja –
uwaŜne słuchanie), dziękujemy Mu za całe otrzymane dobro i prosimy, aby obdarzył nas swoją łaską i
zaspokoił duchowe i fizyczne potrzeby Ŝyjących, nawet naszych nieprzyjaciół, a zmarłych obdarzył
wiecznym odpoczywaniem. MoŜemy modlić się do Boga, lub prosić Maryję, innych świętych i aniołów,
a nawet naszych przyjaciół, aby oni modlili się do Boga za nas. Powinniśmy modlić się kaŜdego dnia
indywidualnie (w dowolnym miejscu, czasie i pozycji ciała), a niekiedy publicznie, np. w Liturgii.
MoŜemy modlić się naszymi własnymi słowami lub posługiwać się popularnymi modlitwami takimi
jak: „Błogosławiony jesteś BoŜe”, „Bogu niech będą dzięki”, „Chwała Bogu”, „Panie zmiłuj się nad

nami” lub poniŜszymi modlitwami.

53 ZNAK KRZYśA. † W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Amen.

54 MODLITWA PAŃSKA. Ojcze nasz, któryś jest w niebie, święć się imię Twoje, przyjdź
Królestwo Twoje, bądź wola Twoja jako w niebie tak i na ziemi. Chleba naszego powszedniego daj
nam dzisiaj, i odpuść nam nasze winy jako i my odpuszczamy naszym winowajcom, i nie wódź nas na

pokuszenie, ale nas zbaw ode złego. *Bo Twoje jest Królestwo i potęga i chwała na wieki. *

Amen.

55 DOKSOLOGIA / CHWAŁA OJCU. Chwała Ojcu i Synowi i Duchowi Świętemu, *teraz i

zawsze i na wieki wieków. *

Amen.

56 śAL ZA GRZECHY / AKT SKRUCHY. BoŜe, bądź miłościw mnie, grzesznemu. Pamiętaj o
mnie Panie, w Królestwie Twoim. Panie Jezu Chryste, Synu Boga, bądź miłościw mnie, grzesznemu.
Ś

więty BoŜe, Święty mocny, Święty a nieśmiertelny, zmiłuj się nad nami. (3 razy).

57 POZDROWIENIE ANIELSKIE. Zdrowaś Mario, łaski pełna, Pan z Tobą. Błogosławionaś Ty
między niewiastami i błogosławiony owoc Ŝywota Twojego, Jezus. Święta Maryjo, Matko BoŜa, módl

się za nami grzesznymi, teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.

SAKRAMENTY

58 WSTĘP. Jezus Chrystus dał swojemu Kościołowi, między innymi darami, siedem Sakramentów
ś

wętych, aby obdarzać ludzkość BoŜą łaską. Sakramenty urzeczywistniają się dzięki łasce BoŜej oraz

posłudze i modlitwom kapłana. Zewnętrzą formę Sakramentu nazywamy obrządkiem. Po w. IV w
Kościele stopniowo rozwinęło się wiele współistotnych obrządków takich jak koptyjski, etiopski,
syryjski, asyryjski, malabaryjski, armeński, grecko-bizantyjski, i rzymsko-łaciński. Potęga ludzkiego
rozumu jest prawie nieograniczona, jednak postrzega ona rzeczywistość duchową poprzez ograniczone
zmysły ciała i wyraŜa ją za pomocą fizycznych znaków i symboli. Do komunikacji z Bogiem oraz ze
społeczeństwem potrzebne są człowiekowi znaki i symbole zaczerpnięte z natury i kultury. Sakramenty
posługują się widzialnymi znakami takimi jak woda czy chleb i przekazują niewidzialną łaskę

posługują się widzialnymi znakami takimi jak woda czy chleb i przekazują niewidzialną łaskę
człowiekowi. Godne przyjęcie Sakramentu leczy nas z grzechu, uświęca i prowadzi do Ŝycia
wiecznego.
59 CHRZEST. Poprzez chrzest z wody, uniwersalnego czynnika oczyszczającego, oraz w imię
Ojca i Syna i Ducha Świętego, grzech pierworodny człowieka wraz z wszystkimi innymi grzechami
osobistymi zostaje przebaczony, a osoba chrzczona staje się dzieckiem BoŜym, Chrześcijaninem /
członkiem Kościoła, dziedzicem innych Sakramentów i w końcu dziedzicem nieba. W momencie
chrztu osoba ta otrzymuje równieŜ swoje własne imię.
60 BIERZMOWANIE. Sakrament ten umacnia Chrześcijanina darami i owocami działania Ducha
Ś

więtego.

61 EUCHARYSTIA. Eucharystia, Liturgia, lub Msza Święta składa się z czytań z Biblii wraz z
wyznaniem wiary / Credo, ofiary Jezusa Chrystusa na krzyŜu, w sposób bezkrwawy wraz z
przemienieniem chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa oraz Komunii Świętej, w której otrzymujemy,
tak jak Apostołowie w czasie Ostatniej Wieczerzy, Ciało i Krew Chrystusa jako nasz pokarm
niebiański, lekarstwo duchowe i chleb Ŝycia wiecznego (J 6,51). Aby przyjąć Komunię Świętą godnie
w swoim Kościele, ochrzczeni Prawosławni i Katolicy powinni: być wolni od grzechu cięŜkiego (Mt
5,23), wierzyć, Ŝe przyjmują prawdziwe Ciało i Krew Chrystusa, chociaŜ pod postaciami chleba i wina
(1Kor 11,29) oraz zachować odpowiedni czas postu przed Komunią. Powinniśmy równieŜ dziękować
Bogu po przyjęciu Komunii Świętej. Liturgia jest źródłem i szczytem Ŝycia Chrześcijanina, koroną
jedności Kościoła, centralnym punktem jego naboŜeństwa, dziękczynienia i modlitwy, jak równieŜ

artystycznym i muzycznym arcydziełem cywilizacji.

62 POKUTA/SPOWIEDŹ. W Sakramencie pokuty, za pośrednictwem księdza, Bóg wybacza
wszystkie grzechy popełnione po chrzcie św. (J 20,23) po tym jak dana osoba: (1) przebada swoje
sumienie, tj. spojrzy na swoje postępowanie i charakter w świetle praw BoŜych; (2) Ŝałuje/nawraca się,
tj. wyraŜa Ŝal za popełnione grzechy; (3) postanawia nie grzeszyć więcej; (4) wyznaje indywidualnie i
po cichu wszystkie swoje grzechy kapłanowi - kapłani są zobowiązani nigdy nie ujawniać tego, co
usłyszeli w czasie spowiedzi; (5) wykona odpowiednią pokutę. W rezultacie człowiek jest pojednany z
Bogiem i bliźnim, i osiąga pokój wewnetrzny.
63 KAPŁAŃSTWO. W Kapłaństwie, dzięki łasce BoŜej i ich wolnej woli, niektórzy męŜczyźni
zostają wyświęceni przez biskupa na diakonów i kapłanów/księŜy/prezbiterów. Kapłana nazywamy

„Księdzem”/„Ojcem”.

Trzech lub więcej biskupów wyświęca wybranych księŜy w celibacie na

biskupów - z których wybierani są arcybiskupi, metropolici, patriarchowie oraz papieŜe.  Są oni
pasterzami Kościoła i głoszą słowo BoŜe oraz udzielają Sakramentów.
64      MAŁśEŃSTWO. Bóg stworzył małŜeństwo jako fundament rodziny i całego społeczeństwa. W
Sakramencie MałŜeństwa, męŜczyzna i kobieta otrzymują łaskę, dzięki której mogą być dla siebie
przez całe Ŝycie kochającymi i wiernymi małŜonkami, jak równieŜ dobrymi rodzicami oraz
nauczycielami dla swoich dzieci zarówno w ich Ŝyciu religijnym jak i świeckim.
65      NAMASZCZENIE CHORYCH. Sakrament ten przywraca zdrowie fizyczne, jeśli jest to z
korzyścią duchową dla osoby otrzymującej; gładzi on grzechy, przygotowując daną osobę na przejście
przez śmierć. W razie powaŜnej choroby lub wypadku naleŜy wezwać księdza.

ŚMIERĆ I śYCIE WIECZNE

66 Cztery rzeczy ostateczne to: śmierć, sąd, niebo/raj albo piekło/hades/gehenna. Śmierć jest
konsekwencją grzechu Adama i po przeŜyciu około 70 lat, lub teŜ po 700 milionach oddechów, a
czasami wcześniej, kaŜdy człowiek musi umrzeć. KaŜdego dnia umiera na całym świecie około 200
000 osób. Dusza oddziela się od ciała i przechodzi do wieczności, a ciało, po odpowiednim pogrzebie
zostaje złoŜone w grobie i w ziemi. Tak jak przy narodzeniu widzimy ten świat po raz pierwszy, tak i
po śmierci zobaczymy nowy horyzont wieczności – poza czasem i przestrzenią.
67 Bezpośrednio po śmierci w czasie indywidualnego/szczegółowego sądu, kaŜdy człowiek rozlicza
się ze swojego Ŝycia przed Bogiem. Tych, którzy kochają Boga i są wolni od powaŜnego/cięŜkiego lub
ś

miertelnego grzechu, Bóg zaprasza do swojego Niebieskiego Królestwa szczęśliwości, gdzie oglądają

oni Boga twarzą w twarz wraz z aniołami i świętymi na wieki. Ci, którzy nie są całkowicie wolni od
grzechu podlegają oczyszczaniu i przygotowywaniu na wejście do nieba. My na ziemi pomagamy im

osiągnąć niebo poprzez nasze modlitwy, a szczególnie poprzez Liturgię.

Ci, którzy umarli w stanie

grzechu cięŜkiego nie Ŝałując za niego, sprowadzają na siebie wieczne potępienie idąc do piekła i jest
to potwierdzone przez Boga. Ogromny ból w piekle polega na oddzieleniu od Boga Stwórcy oraz na
minięciu się z celem własnego Ŝycia i bytowania.
68 Wraz z ponownym przyjściem Chrystusa, cykle czasu/historii i świata skończą się. Chrystus
wskrzesi z martwych ludzkie ciała i nastąpi Ostateczny Sąd ogólny. Na koniec, Bóg przekształci i
odnowi niebo i ziemię w nowe, sławne stworzenie. Patrz: Mt 24, 25; Rz 8,19-23.
69 Jesteśmy stworzeni do pełnego szczęścia i błogosławionego Ŝycia wiecznego z Bogiem. Pan
oferuje kaŜdemu udział w wiecznym szczęściu poprzez szczerą skruchę – choćby w chwili ostatniego
oddechu.

PRZYPISY

■70 SKRÓTY I PRZYPISY: itd. - i tak dalej, np. - na przykład, r. – rok, Św. – Święty, tj. - to jest,
w.- wiek; księgi Biblii: Dz – Dzieje Apostolskie, Ga – List do Galatów, Hi – Księga Hioba, Iz – Księga
Izajasza, J – Ewangelia św. Jana, Jk – List św. Jakuba, Jon – Księga Jonasza, Kor – List do Koryntian,
Kpł – Księga Kapłańska, Łk – Ewangelia św. Łukasza, Mch – Księga Machabejska, Mt – Ewangelia
ś

w. Mateusza, Prz – Księga Przysłów, Ps – Księga Psalmów, Pwt – Księga Powtórzonego Prawa, Rdz

– Księga Rodzaju, Rz – List do Rzymian, Wj – Księga Wyjścia. 1 W prawosławno-katolickim
wspólnym rozumieniu, Syn narodził się z Ojca, Duch Święty pochodzi z Ojca przez Syna jak z jednego
ź

ródła. 2 Bóg stwarza dusze potomków Adama i Ewy w momencie ich poczęcia; ich ciała pochodzą od

Adama i Ewy poprzez ich rodziców. 3 Poczęcie Maryi bez grzechu pierworodnego nazywane jest w
Kościele Katolickim, Niepokalanym Poczęciem. 4 Patrz: J 1,9, nauczanie o dziesiątej Awatarze w
hinduizmie, oraz Tao – Droga Laozi’ego. 5 W VIII w. biskupi bizantyjscy zaakceptowali ikonoklazm,
pomiędzy 1268 a 1271 rokiem wybór papieŜa utknął w martwym punkcie, a w 1431r. św. Joanna D’Arc
została skazana na śmierć, jednak wkrótce to wszystko zostało sprostowane. 6 Po roku 451 w Syrii,
732 w Macedonii a 1596 w Ukrainie, miały miejsce znaczne i czasami kontrowersyjne zmiany granic
pomiędzy Patriarchatami/Obrządkami. Na temat współczesnych zbieŜności dotyczących dyskusji o
prymacie papiestwa w Apostolskim Bractwie Episkopatu i w Kościele, patrz patriarcha Atenagoras i
kardynał Ratzinger w: J. Desseaux, 20 Siècles d’Histoire Oecuménique [20 wieków historii
ekumenicznej]. 7 Podwójne numery oznaczają odpowiednio numerację prawosławno-prostestancką
oraz katolicko-luterańską. 8 Od przykazania 6/5 mogą zaistnieć wyjątki: aborcja, gdy Ŝycie matki jest
zagroŜone; kara śmierci; usprawiedliwiona i obronna wojna przeciwko powaŜnej agresji gdy zawiodą
wszystkie inne środki, gdy prawdopodobne jest zwycięstwo, i gdy wynikające z niej zło nie jest
większe niŜ zło agresji. 9 W przypadku ekstremalnej konieczności, np. Ŝywność, odzienie, schronienie,
lekarstwa, moŜna uŜyć rzeczy naleŜących prawnie do innych bez ich zgody, np. karetka przejeŜdŜająca
na czerwonym świetle. 10 W celu zmniejszenia ryzyka rozprzestrzeniania się choroby dobrze jest na
przykład unikać plucia na ulicy, kaszlu w rękaw zamiast w dłoń, oraz myć ręce po skorzystaniu z
łazienki/ubikacji. 11 Patrz takŜe: Mt 6, 7, 18; modlitewniki; R. Taft, The Liturgy of the Hours in East
and West [Liturgia godzin na Wschodzie i Zachodzie]. 12 Znak ten jest wykonywany złoŜonymi
palcami poprzez dotknięcie czoła, piersi i ramion przy wypowiadaniu tych słów. 13 Jest to
najdoskonalsza modlitwa. Część pomiędzy gwiazdkami jest wersją afrykańsko-azjatycjo-protestancką;
najczęściej jest ona pomijana w Obrządku Rzymskim; w Obrządku Bizantyjskim część ta brzmi *Bo
Twoje jest Królestwo, i potęga i chwała, Ojca i Syna i Ducha Świętego, teraz i zawsze i na wieki
wieków.* 14 Gwiazdka oznacza zakończenie bizantyjskie; zakończenie rzymskie brzmi: *jak była na
początku, teraz i zawsze i na wieki wieków.* 15 Jest to tekst rzymski; tekst bizantyjski brzmi:
Bogurodzico Dziewico, raduj się, łaski pełna Mario, Pan z Tobą, błogosławionaś Ty między
niewiastami i błogosławiony owoc Ŝywota Twojego, albowiem narodziłaś Zbawcę dusz naszych.
Ś

więta Bogurodzico módl się za nami grzesznymi. 16 Konsekrowany chleb zostaje przemieniony w

uwielbione Ciało Chrystusa, tak jak jedzony pokarm staje się ciałem człowieka; tak jak kaŜdy odłamek
stłuczonego lustra daje odbicie całego obrazu, tak teŜ całe Ciało Chrystusa jest obecne w kaŜdym
kawałku łamanego chleba; maleńkie witaminy mają moc, jednakŜe znacznie większą moc ma mały
kawałek chleba zawierający Chrystusa. Opis na temat Epiklezy zobacz

http://slavxrist.org

. Na temat

róŜnych form Liturgii, z których najstarszą obecnie jest Liturgia św. Jakuba z Jeruzalem i Syrii a
najbardziej rozpowszechnionymi są Liturgie bizantyjska i rzymska, patrz: H. A. J. Wegman,
Geschiedenis van de Christelijke Eredienst in het Westen en in het Oosten [Historia naboŜeństwa
chrześcijańskiego na Wschodzie i Zachodzie]; F. E. Brightman, Liturgies Eastern and Western
[Liturgie wschodnie i zachodnie]; N. D. Patrinacos, The Orthodox Liturgy [Liturgia prawosławna]; C.
Kucharek, The Byzantine-Slav Liturgy of St. John Chrysostom [Bizantyjsko-słowiańska Liturgia św.
Jana Chryzostoma]; J. A. Jungmann, Missarum Sollemnia; liturgikony/mszały. 17 Podobnie jak
najwidoczniej tylko kobiece RNA -część komórki- rządzi czynnościami pierwotnej zygoty, tak tylko
męŜczyźni są księŜmi we wspólnej 2000-letniej praktyce prawosławno-katolickiej; patrz: Theological
Studies [Studia teologiczne], tom 36 (1975) strona 310. JednakŜe, praktyka celibatu księŜy w historii
Kościoła zmieniała się, jako Ŝe nawet niektórzy z pierwszych papieŜy byli Ŝonaci. 18 Patrz: 2 Mch 12;
ś

w. Grzegorz z Nyssy, Cyryl z Jerozolimy, Jan Chryzostom, Maximos Wyznawca; prawosławne i

katolickie modlitwy za zmarłych.
■71 WIĘCEJ INFORMACJI - PATRZ:

www.Biblia.pl

; J. Alberigo, Conciliorum Oecumenicorum

Decreta; J. P. Migne, Patrologiae Cursus Completus; Tomasz z Akwinu, Summa Theologica; P.
Mogila, Orthodoxa Confessio Fidei Catholica et Apostolica Ecclesiae Orientalis; S. Slobodskoj, Zakon
BoŜij; Katechizm Kościoła Katolickiego

www.katechizm.opoka.org.pl

; The Oxford Dictionary of the

Christian Church [Oksfordzki Słownik Kościoła chrześcijańskiego]; World Christian Encyclopedia
[Encyklopedia Chrześcijaństwa światowego]. Na temat Ŝycia współczesnego Kościoła zobacz:
encykliki takie jak encyklika Patriarchy Konstantynopola z 1920r. i Centesimus Annus PapieŜa Jana
Pawła II; periodyki takie jak śurnal Moskovskoj Patriarchii, L'Osservatore Romano, Niedziela; w
Internecie:

www.mospat.ru monasterechevetogne.com

wcc-coe.org vatican.va

episkopat.pl

orthodox.pl

lub skonsultuj się z księdzem parafialnym. W Polsce istnieje około 10000 parafii, gdzie głosi się słowo
BoŜe i udziela się Sakramentów.
■72 PODSTAWOWY KATECHIZM CHRZEŚCIJAŃSKI: zestawiło Slavic Christian Society /
Société Chrétienne Slave / Slăviansko Xristianskoe Sŏbranie, 4260 Cawthra Rd., Mississauga, ON L4Z
1V8 Kanada; opublikowane po raz pierwszy w języku rosyjsko-słowiańskim jako Osnovnoe