POSTĘPOWANIE PRZYGOTOWAWCZE

Uruchomienie postępowania

•

przebieg procesu- rozciągłość w czasie, proces karny ma początek, przebieg, zakończenie, przechodzi przez kolejne następujące po sobie fazy; proces podzielony jest na stadia, fazy i pod fazy

•

3 stadia procesu

postępowanie przygotowawcze

postępowanie jurysdykcyjne

postępowanie wykonawcze-likwidacyjne

 są zwolennicy( np., Waltoś) którzy dzielą postępowanie jurysdykcyjne na 2 stadia: postępowanie przed sądem I instancji, czyli główne i postępowanie przed sądem II instancji

Tryby inicjowania procesu karnego

• z asada legalizmu - sam uprawdopodobniony fakt popełnienia przestępstwa zobowiązuje właściwe organy do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania karnego

• z asada oportunizmu - w myśl, której organy procesowe wszczynają i przeprowadzają postępowanie w zależności od swego uznania, czy wymaga tego interes społeczny np.

oczywista niecelowość wszczynania postępowania, 2postacie:

oportunizm właściwy- odstąpienie od ścigania przestępstw z uwagi na interes

społeczny bez względu na wagę przestępstwa

oportunizm niewłaściwy- odstępuje się od ścigania ze w zględu na małą wagę

przestępstwa

•

sposoby inicjowania procesu

A. ściganie z oskarżenia publicznego ( z urzędu)

B. ściganie z oskarżenia prywatnego

Ad.A. ściganie z oskarżenia publicznego może przyjąć postać:

I. trybu bezwarunkowego

II. trybu warunkowego(trzeba spełnić ustawowe warunki), zależnego od:

od zezwolenia władzy

od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu

od wniesienia przez pokrzywdzonego, jako oskarżyciela subsydiarnego, aktu oskarżenia w sprawie o czyn ścigany z urzędu w razie powtórnej odmowy wszczęcia lub umorzenia postępowania przygotowawczego przez prokuratora

Ad.B. ściganie z oskarżenia prywatnego następuje na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez pokrzywdzonego do sądu o przestępstwo ścigane w trybie prywatnoskargowym

 Ściganie za zezwoleniem władzy

ustawodawca obdarzył pewne kategorie osób immunitetami procesowymi(formalnymi)

nie uchylają karalności popełnionego czynu jedynie zapewniają niedopuszczalność wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przeciwko sprawcy

przeważnie mają charakter względny- mogą być uchylone przez odpowiedni organ

o uchylenie zwraca się oskarżyciel

brak zezwolenia jest ujemna przesłanką procesową

z tego immunitetu korzystają: posłowie i senatorowie, sędziowie sądów powszechnych i wojskowych, SN, NSA, Trybunału Stanu, TK, Prokuratorzy, Rzecznik Praw Obywatelskich, Prezes NIK, Generalny Inspektor Danych Osobowych, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej

może być również immunitet materialny, który dodatkowo uchyla karalność popełnionego czynu

 Ściganie przestępstw na wniosek określonej osoby, instytucji lub organu: 1) Ściganie na wniosek pokrzywdzonego

2) Ściganie niektórych przestępstw wojskowych na wniosek dowódcy

Ad.1. Dwie formy uzależnienia ścigania od woli pokrzywdzonego:

Przestępstwa bezwzględnie wnioskowe - bezwzględny zakaz prowadzenia postępowania bez wniosku pokrzywdzonego o przestępstwo naruszające sferę indywidualnych interesów pokrzywdzonego niezależnie od osoby sprawcy

II.

Przestępstwa względnie wnioskowe - czyny karalne, które w zasadzie są ścigane z urzędu i dopiero ustalenie szczegółowego stosunku do sprawcy przestępstwa powoduje, że ściganie uzależnione jest od imiennego wniosku pokrzywdzonego o ściganie; ściganie osób najbliższych wymaga takiego wniosku:

właściwości składające się na status pokrzywdzonego muszą istnieć już w chwili popełnienia przestępstwa

stosunek ‘najbliższych’ łączyć musi pokrzywdzonego ze sprawcą w momencie zaistnienia zdarzenia przestępnego



do chwili otrzymania wniosku o ściganie organ procesowy dokonuje tylko tych czynności nie cierpiących zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów a także czynności

zmierzających do wyjaśnienia czy wniosek będzie złożony



wniosek o ściganie może być cofnięty przez uprawniony podmiot; dokonuje się tego za zgoda prokuratora albo sądu; nie trzeba podawać przyczyn i nie można ponownie

składać wniosku o ściganie w tej samej sprawie

Ad. 2. Specyfika wojskowego trybu ścigania na wniosek jest:

możliwość wszczęcia przez prokuratora wojskowego postępowania karnego o przestępstwo ścigane ma wniosek dowódcy jednostki wojskowej także bez wniosku, jeżeli wymagają tego ważne względy dyscypliny wojskowej

obowiązek odmowy przez prokuratora wojskowego wszczęcia postępowania o przestępstwo ścigane na wniosek dowódcy, jeżeli wobec sprawcy zastosowano środki przewidziane w wojskowych przepisach dyscyplinarnych

ustawowy zakaz cofania przez dowódcę wniosku o ściganie wojskowych przestępstw wnioskowych

 Uruchomienie postępowania przez oskarżyciela posiłkowego, uzależnione jest od następ.

warunków:a) sprawa dotyczy przestępstwa publicznoskargowego

b) postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia lub umorzenia postępowania

przygotowawczego uprawomocniły się po wykorzystaniu przez pokrzywdzonego

toku przewidzianych instancji

c) wniesienia przez pokrzywdzonego w terminie miesiąca od doręczenia mu

zawiadomienia prokuratora nadrzędnego o utrzymaniu w mocy postanowienia

prokuratorskiej instancji a quo, aktu oskarżenia sporządzonego i podpisanego

przez adwokata lub radcę prawnego, jeżeli pokrzywdzonym jest instytucja

państwowa, samorządowa lub społeczna

Obowiązek powiadomienia o przestępstwie

•

uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa jest przesłanka wszczęcia postępowania przygotowawczego a więc podejrzenie zaistnienia czynu karalnego

•

w trybie prywatnoskargowym nie ma zasady legalizmu i ścigania z urzędu gdyż sam

pokrzywdzony nie jest obowiązany do ścigania sprawcy

•

wszczęcie postępowania jest uzależnione od obojętnie, jakiego źródła i formy uzyskania wiadomości

•

organ obowiązany jest wydać niezwłocznie postanowienia o wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa albo dochodzenia po otrzymaniu zawiadomienia o przestępstwie

I. Powszechny prawny obowiązek denuncjacji (art.240 KPK)

• ciąży on na każdym, kto ma wiarygodną informację o karalnym przygotowaniu albo usiłowaniu albo dokonaniu czynu zabronionego, taksatywnie wymienione przestępstwa: 1.

eksterminacja grup etnicznych, narodowych, itp.

zamach stanu

działalność zmierzająca do usunięcia konstytucyjnego organu RP

szpiegostwo

zamach na życie prezydenta RP

zabójstwo i morderstwo

sprowadzenie niebezpieczeństwa powszechnego

piractwo

wzięcie zakładnika

• nie zawiadomienie o przestępstwie zagrożone jest karą pozbawienia wolności do lat 3



nie dotyczy to osób, które zaniechały zawiadomienia z obawy przed odpowiedzialnością grożącą jemu samemu albo jego najbliższym



zaniechanie nie dotyczy sytuacji, gdy jest przypuszczenie, że organy ścigania wiedzą o przestępstwie lub osoba zapobiega popełnieniu przestępstwa

•

prawny obowiązek denuncjacji nie obejmuje:

dwokata , który uzyskał określona wiadomość udzielając porady prawnej

uchownego , który dowiedział się o przestępstwie przy spowiedzi obowiązek

zawiadomienia o przestępstwie uchyla tajemnicę lekarską i dziennikarska

● obowiązek zawiadomienia o przestępstwie przez instytucje



instytucje państwowe i samorządowe, które w zawiązku ze swoja działalnością

dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu są obowiązane

niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora albo policje oraz rozpocząć niezbędne

czynności, aby nie dopuścić zatarcia śladów i dowodów przestępstwa



czasem obowiązek zawiadomienia o przestępstwie przez instytucje wynika z przepisów szczególnych np. banki maja taki obowiązek w sytuacjach uzasadniających podejrzenie wykorzystania działalności banków w celach przestępczych

II. Obowiązek społeczny zawiadomienia o przestępstwie

• każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora albo policję

•

nie podporządkowanie się nie pociąga za sobą żadnych sankcji

III. Zawiadomienia anonimowe

•

ie spełniają one przesłanki uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa

• anonim należy sprawdzić poprzez czynności operacyjno- kontrolne albo w

postępowaniu sprawdzających



istnieje możliwość zaskarżenia bezczynności organu postępowania przygotowawczego; osoba albo instytucja zawiadamiająca powinna w ciągu 6 tygodni zostać poinformowana o wszczęciu albo odmowie wszczęcia postępowania



organ ścigania zobowiązany jest do spisania protokołu przy ustnym powiadomieniu p przestępstwie



oprócz badania podstaw faktycznych wszczęcia postępowania bada się również czy zachodzą przesłanki pozytywne i negatywne

Czynności poprzedzające wszczęcie postępowania przygotowawczego, odmowa wszczęcia A. Postępowanie sprawdzające



służy potwierdzeniu informacji o popełnieniu przestępstwa zawartych w zawiadomieniu



czynności postępowania mogą dotyczyć płaszczyzny merytorycznej(czy zdarzenie miało miejsce), oceny prawnej(czy czyn jest przestępstwem) oraz problematyki procesowej



ie mogą jednak stać się czynnościami procesowymi



czynności te maja w zasadzie nieprocesowy charakter wyjątkowo ustawa zezwala na:

sporządzenie protokołu z ustnego zawiadomienia

sporządzenie protokołu przyjęcia wniosku o ściganie

przesłuchanie w charakterze świadka osoby zawiadamiającej dla uzupełnienia danych zawartych w zawiadomieniu o przestępstwie



postanowienie o wszczęcie śledztwa lub dochodzenia albo odmowie wszczęcia należy wydać w ciągu 30 dni od zawiadomienia - jeżeli w tym terminie nie zostaną wyjaśnione wątpliwości należy wszcząć postępowanie przygotowawcze (termin 30 dniowy dla dokonania czynności sprawdzających obejmuje sytuacje związane z zawiadomieniem o przestępstwie, termin nie obejmuje, gdy wiadomość pochodzi z innego źródła)



postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania powinno być wydane niezwłocznie po ustaleniu okoliczności nie dających podstaw do wszczęcia nie czekając do końca terminu

B. Dochodzenie w niezbędnym zakresie (wstępne, niezwłoczne, zabezpieczające)

• w granicach koniecznych dla zabezpieczenia śladów albo dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem prokurator albo policja w każdej sprawie w wypadku niecierpiącej zwłoki, jeszcze przez wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa albo dochodzenia przeprowadzić w niezbędnym zakresie czynności procesowych np. dokonanie oględzin, w razie potrzeby z udziałem biegłego, przeszukanie, pobranie krwi, włosa, i wydzielin od podejrzanego

• czynności w ramach dochodzenia w niezbędnym zakresie mogą być dokonywane tylko w ciągu 5 dni od dnia 1 czynności

•

w ramach tego dochodzenia może dojść do wszczęcia postępowania zarówno w spawie(in rem) jak i przeciwko określonej osobie ( in personam)

• po 5 dniach umarza się postępowanie przeciwko osobie przesłuchanej jako podjrzanej lub przedstawia się jej zarzuty- nie oznacza to umorzenia postępowania w sprawie

•

można przesłuchać osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa w charakterze podejrzanego przed wydaniem postanowienia o przedstawienie zarzutów

•

wszystkich czynności można dokonać, gdy jest uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa C.

Postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa lub dochodzenia

• jeżeli okoliczności przytoczone w zawiadomieniu o przestępstwie lub postępowanie sprawdzające przeprowadzone przez organ ścigania w związku z wniesionym

zawiadomieniem nie dają podstaw do przyjęcia, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienie przestępstwa a także, gdy zachodzi niedopuszczalność ścigania – odmowa wszczęcia

• postanowienie o odmowie wydaje prokurator z uzasadnieniem albo policja zatwierdzone przez prokuratora

•

o odmowie wszczęcia zawiadamia się osobę albo instytucję, które złożyły zawiadomienie o przestępstwie a także ujawnionego pokrzywdzonego

•

postanowienie o odmowie nie tworzy zakazy prowadzenia nowego postępowania w tym

samym przedmiocie

Wszczęcie postępowania przygotowawczego

 uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa obliguje do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania przygotowawczego



postanowienie powinno określać czyn będącym przedmiotem oraz kwalifikacje prawną



między postanowieniem o wszczęciu postępowania a postanowieniem o przedstawieniu zarzutów występuje postępowanie nazywane ‘w sprawie, anonimowe ‘

 cele postępowania:

1. u stalenie czy został popełniony czy zabroniony i czy stanowi on przestępstwo 2. w

ykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy

3. z ebranie danych stosownie do art. 213 i 214

4. w

yjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie osób pokrzywdzonych i

rozmiarów szkody

5. zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie utrwalenie dowodów

6. należy dążyć do wyjaśnienia okoliczności, które sprzyjały popełnieniu przestępstwa

 zasada trafnej reakcji karnej

nikt niewinny nie powinien ponosić odpowiedzialności

nikt winny nie powinien ponosić odpowiedzialności większej niż na to, co zasłużył

nikt winny nie powinien ujść odpowiedzialności

nikt winny nie powinien ponieść odpowiedzialności mniejszej niż na to zasłużył

 głównymi organami w postępowaniu przygotowawczym jest prokurator i policja Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym:



prokurator sprawuje nadzór w zakresie, w jakim sam go nie prowadzi



w ramach nadzoru prokurator może:

1. zaznajomić się z zamierzeniami prowadzącego postępowanie, wskazywać kierunki oraz wydawać zarządzenia

2. żądać przedstawienia materiałów zebranych w toku postępowania

3. uczestniczyć w czynnościach, osobiście je przeprowadzać albo przyjąć sprawę do swojego prowadzenia

4. wydać postanowienie, zarządzenia, postanowienia lub polecenia oraz zmieniać i uchylać postanowienia i zarządzenia wydane przez prowadzącego postępowanie – w

razie jego niewykonania wszczynane jest przez przełożonego postępowanie służbowe



nadzór dotyczy zarówno strony merytorycznej jak i prawnej



uchylenie prawomocnego postanowienia o umorzeniu postępowania przez

Prokuratora Generalnego

- w stosunku do osoby, która występowała w charakterze podejrzanego, jeżeli stwierdzi ze umorzenie było niezasadne

- niezasadność umorzenia ustalana jest na podstawie materiałów dowodowych, zebranych w umorzonym postępowaniu w kontekście błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych z podstawę postanowienia, jeśli błąd ten mógł mieć wpływ na treść decyzji, błędnej oceny prawnej czynu zarzucanego podejrzanemu oraz uchybień procesowych mogących wywrzeć wpływ na treść orzeczenia

- po uplywie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu Prokurator Generalny może uchylić lub zmienić postanowienie albo jego uzasadnienie jedynie na korzyść podejrzanego



odjęcie na nowo postępowania, dochodzenia, śledztwa : postanowieniem prokuratora może być wszczęte na nowo postępowanie, które wcześniej zostało umorzone (tylko o ile toczy się przeciw innemu podejrzanemu); jeżeli toczy się przeciw temu samemu podejrzanemu to postanowienie wydaje prokurator przełożony nad prokuratorem, który wydał postanowienie o umorzeniu (tylko, gdy ujawnią się nowe istotne fakty i dowody, które nie były wcześniej znane) Formy prowadzenia postępowania przygotowawczego

Śledztwo

•

prowadzi się w sprawach:

1. o zbrodnie; (przestępstwa zagrożone powyżej lat 3)

2. o występki, gdy osobą podejrzana jest sędzia, prokurator, funkcjonariusz policji, ABW, AW,

3. o występki, gdy osoba podejrzana jest funkcjonariusz Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej, finansowych organów dochodzenia, oraz ich organami

nadrzędnymi, w sprawach związanymi z wykonywaniem czynności służbowych

4. o występki, co, do których nie przeprowadza się dochodzenia zgodnie z art. 325b par 2

5. w sprawach wojskowych prowadzi się jedynie w sprawach o zbrodnie

6. wszczęcie i prowadzenie śledztwa w sprawie czynu nieletniego, pozostającego w ścisłym związku z czynem dorosłego, jeżeli dobro nieletniego nie stoi na

przeszkodzie łącznemu prowadzeniu sprawy

7*. w sprawach o występki, w których prowadzi się dochodzenie, jeżeli prokurator tak postanowi ze względu na wagę lub zawiłość sprawy

8*. sprawy taksatywnie wymienione w art. 325b§2 KPK ( wybrane z przestępstw przeciw zdrowiu u życiu, bezpieczeństwu powszechnemu, bezpieczeństwu w

komunikacji, środowisku, obrót pieniędzmi, i inne.

9*. w stosunku do oskarżonego pozbawionego wolności (chyba że TA z powodu ujecia na gorącym uczynku lub bezpośrednio po)

10*. w przypadku obrony obligatoryjnej

• czas trwania śledztwa to 3 miesiące



w uzasadnionych wypadkach może być przedłużony na czas oznaczony nie dłuższy niż rok, można kilka razy – przez prokuratora nadzorującego śledztwo lub przełożonego nad nim



w szczególnie uzasadnionych wypadkach właściwy prokurator nadrzędny nad

prokuratorem nadzorującym lub prowadzącym śledztwo może przedłużyć jego okres

na dalszy czas oznaczony

termin śledztwa liczy się od daty wydania postanowienia o wszczęciu a kończy z datą postanowienia o zamknięciu

• śledztwo prowadzi policja, jeśli nie prowadzi go prokurator jednak zasadniczym organem inicjującym śledztwo jest policja

* o bligatoryjne śledztwo prokuratorskie w sprawach o przestępstwa popełnione przez funkcjonariuszy publicznych oraz o zabójstwo z art.. 148KK

•

brak przepisów o właściwości miejscowej i rzeczowej prokuratury

-o tworzeniu, likwidacji, ustaleniu siedziby decyduje Minister Sprawiedliwości

-istnieją wojskowe jednostki prokuratur (2 okręgowe, 16 prokuratur garnizonowych), oraz Naczelna Prokuratura Wojskowa – utworzone przez Ministra Obrony Narodowej

-w ramach IPN tworzy się główne i oddziałowe komisje ścigania zbrodni przeciwko narodowi polskiemu –

prokuratorów tych komisji powołuje Prokurator Generalny, na wniosek prezesa IPN

Dochodzenie

• ma na celu uproszczenie postępowania przygotowawczego w sprawach mniejszej wagi -

prowadzone jest fakultatywnie

• obejmuje przestępstwa należące do właściwości sądu rejonowego:

1. zagrożone karą do 5 lat pozbawienia wolności (przy mieniu < 50 tyś.; nowelizacja: 100 tys)

2. wyjątkowo powyżej zagrożeń wymienionych w pkt.1:

z art. 159 KK (udział w bójce lub pobiciu człowieka z użyciem niebezpiecznego

narzędzia); z art., 262 § 2 KPK (ograbienie zwłok, grobu lub innego miejsca spoczynku zmarłego) – zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8

z art., 279§1 KK (włamanie) zagrożone karą pozbawienia wolności od roku do lat 10; art. 286§1 i 2 KK (oszustwo) oraz art. 289§2 KK (zabór cudzego pojazdu

mechanicznego) - zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 m-cy do lat 8, jeżeli

wartość przedmiotu lub szkoda nie przekracza 50 tyś zł.

 nie prowadzi się dochodzenia w sprawach zagrożonych poniżej lat 5; taksatywnie wymienionych w art. 325b; nie jest możliwe prowadzenie dochodzenia w sprawie

prywatnoskargowej

 występują także wyłączenia podmiotowe:

do oskarżonego pozbawionego wolności w tej lub innej sprawie, chyba, że zastosowano zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie wobec sprawcy ujętego na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem

jeżeli zachodzą okoliczności wymienione a w art. 79§1 KPK, – kiedy oskarżony musi posiadać w procesie obrońcę (nieletni, głuchy, niemy niewidomy, wątpliwość, co do poczytalności)

 m

ożna ograniczyć do ustalenia, czy zachodzą wystarczające podstawy do wniesienia aktu oskarżenia lub innego zakończenia postępowania - należy jednak dokonać czynności przewidzianych w art. 321 § 1-5 oraz w art. 325g § 2, przesłuchać podejrzanego i pokrzywdzonego oraz przeprowadzić i utrwalić w protokołach czynności, których nie będzie można powtórzyć

 dochodzenie powinno być ograniczone do 2 miesięcy, możliwe jednak przedłużenie do 3

miesięcy, a w przypadku nieukończenia go w tym terminie kontynuowane jest w formie śledztwa ( nowelizacja: możliwe przedłużenie do 3 miesięcy lub w szczególnie uzasadnionych przypadkach na czas nieokreślony)

 umorzenie rejestrowe dochodzenia - jeżeli dane uzyskane w toku czynności, o których mowa w art. 308 § 1, lub prowadzonego przez okres co najmniej 5 dni dochodzenia nie stwarzają dostatecznych podstaw do wykrycia sprawcy w drodze dalszych czynności

procesowych, można wydać postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw.

 d ochodzenie zapiskowe nietrafne i historycznie nieuzasadnione – ograniczenie czynności dowodowych i ich protokolarnego utrwalenia

PRZEBIEG POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO

Przedstawienie zarzutów: art.

313 KPK

 przejście postępowania z fazy in rem do in personam, prowadzonej przeciw konkretnej osobie;



czynności tej dokonuje się niezwłocznie po dostatecznym uzasadnieniu podejrzenia wobec określonej osoby

– ogłoszenie ich podejrzanemu i przesłuchanie go



osoba faktycznie podejrzana staje się osobą podejrzaną w znaczeniu procesowym



dla kilku podejrzanych, postanowienie o przedstawieniu zarzutów sporządza się dla każdej osoby osobno

po ogłoszeniu postanowienia: należy pouczyć oskarżonego o jego uprawnieniach i

obowiązkach

(do składnia wyjaśnień, odmowy składania, o składanie wniosków o dokonanie określonych czynności śledztwa, do końcowego zaznajomienia się z materiałami śledztwa), wręczane na piśmie, podejrzany potwierdza podpisem

następnie przesłuchanie podejrzanego co do tresci przedstawionych mu zarzutów (jeżeli nie odmówił składania wyjaśnień) - należy podejrzanemu na jego żądanie lub obrońcy umożliwić składanie wyjaśnień na piśmie – odmowa jedynie z ważnych przyczyn

przedstawieniu zarzutów może towarzyszyć zarządzenie wezwania osoby wymienionej w postanowieniu na przesłuchanie w charakterze podejrzanego i w razie konieczności wydanie przez prokuratora zarzadzenia o zatrzymaniu i przymusowym odprowadzeniu

 postanowienie powinno zawierać: (poza art.94KPK)

1. wskazanie osoby podejrzanej

2. dokładne określenie zarzucanego

czynu

3. wskazanie jego kwalifikacji prawnej

* podejrzany może żądać podania mu ustnie zarzutów a także sporządzenia uzasadnień na piśmie - dostarczenie jemu i obrońcy w terminie 14 dni (w uzasadnieniu należy podać, jakie fakty i dowody zostały przyjęte za podstawę zarzutów)

modyfikacja

zarzutów

musi się mieścić w ramach tego samego czynu

po przedstawieniu zarzutów, w toku śledztwa możliwe jest ujawnienie nowych danych, wtedy zachodzi konieczność zmiany zarzutów i wydanie nowego postanowienia – art. 314 KPK.

następuje, jeżeli:

1. podejrzanemu należy zarzucić czyn nieobjęty wydanym uprzednio postanowieniem 2. przedstawienie czynu w zmienionej istotnie postaci ( czas, miejsce, wysokość szkody, forma zjawiskowa lub stadialna, elementy czynu ciągłego)

3. należy zakwalifikować czyn z surowszego przepisu

−

konieczność ogłoszenia podejrzanemu i ponownego przesłuchania

odstępstwa od modelu przedstawiania

zarzutów

sytuacje kiedy kolejność czynności składających się na instytucję przedstawienia zarzutów nie musi być zachowana

a. czynności w niezbędnym zakresie – niecierpiące zwłoki; obawa zatarcia śladów i dowodów przestępstwa;



ożna przesłuchać w charakterze podejrzanego , jeżeli istnieją warunki do

przedstawienia postanowienia o przedstawieniu zarzutów – art. 308 KPK



w ciągu 5 dni od pierwszej czynności



przesłuchanie rozpoczyna się od informacji o zarzutach

b. w dochodzeniu – zredukowany formalizm, nie jest konieczne postanowienie o przedstawieniu zarzutów;



od rozpoczęcia przesłuchania osobę uważa się za podejrzaną – art. 325g KPK;



jeżeli zastosowano środki zapobiegawcze to konieczne jest przedstawienie

zarzutów,



nie stosuje się dochodzenia wobec podejrzanego, jeżeli zastosowano tymczasowe

aresztowanie z wyjątkiem, art.325c KPK

Zakres uprawnień stron i innych uczestników procesu w postępowaniu

przygotowawczym

 uprawnienia pokrzywdzonego i podejrzanego:

−

korzystanie z pomocy przedstawicieli

−

inicjatywa dowodowa

−

prawo do uczestniczenia w czynnościach postępowania przygotowawczego

−

zaskarżanie decyzji i innych czynności procesowych

−

uczestnictwo w postępowaniu mediacyjnym

możliwość złożenia wniosku o przesłuchanie świadka przez sąd w postępowaniu

przygotowawczym, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że nie będzie go można

przesłuchać na rozprawie

 prokuratorowi w czynnościach sądowych dokonywanych w postępowaniu

przygotowawczym przysługują prawa strony

 przejawy kontradyktoryjności:

 czynności niepowtarzalne: art. 316 KPK

czynności dowodowe, których nie będzie można powtórzyć na rozprawie, ze względu na to, że źródła dowodowe nie będą istnieć lub istotnie zmienią swoje cechy

należy do nich dopuścić podejrzanego i pokrzywdzonego oraz ich przedstawicieli

ustawowych; także pełnomocnika i obrońcę (o ile są już ustanowieni)

yłączenie dopuszczenia : jedynie, gdy istnieje niebezpieczeństwo utraty lun

zniekształcenia dowodu

należą do nich:

oględziny miejsca, osoby, rzeczy

okazanie rzeczy lub osoby, konfrontacja

oględziny i otwarcie zwłok

przesłuchanie osoby cierpiącej na

ekshumacja

chorobę mogącą wywołać

eksperyment procesowy

nieodwracalne zmiany patologiczne

przeszukanie pomieszczeń itp.

mózgu

pobranie krwi i wydzielin

Zakończenie postępowania przygotowawczego

• następuje, gdy zostaną wyczerpane źródła dowodowe – max 14 dni (7 dni, jeżeli tymczasowo aresztowany) od zakończenia śledztwa albo otrzymania aktu oskarżenia wydanego przez Policję (prokurator sporządza akt oskarżenia lub zatwierdza akt oskarżenia wydany przez Policję, wnosi go do sądu lub wydaje decyzję o umorzeniu, zawieszeniu, uzupełnieniu śledztwa lub dochodzenia

• możliwe jest stwierdzenie (sposoby zakończenia postępowania przygotowawczego), że: 1. są podstawy do wniesienia do sądu aktu oskarżenia, art., 331KPK

2. są podstawy do wystąpienia z wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania art.

336KPK

3. są podstawy do umorzenia postępowania i zastosowania środków zabezpieczających z uwagi na niepoczytalność oskarżonego art.324, KPK

4. istnieją podstawy bezwarunkowego umorzenia postępowania przygotowawczego

art.322KPK

• decyzje te wydaje prokurator

•

następuje:

1. końcowe zaznajomienie podejrzanego i obrońcy z materiałami postępowania przygotowawczego (na wniosek)

2. 3 dni na składanie wniosku o uzupełnienie p. przygotowawczego - rozważenie przez organ procesowy zasadności wniosku

3. wydanie postanowienia o zamknięciu śledztwa lub dochodzenia – niezwłoczne zawiadomienie podejrzanego i jego obrońcy

4. zakończenie śledztwa lub dochodzenia – przez wydanie odpowiedniego

postanowienia, złożenia wniosku lub złożenia aktu oskarżenia

 w dochodzeniu brak jest obowiązku wydania postanowienia o zamknięciu dochodzenia chyba, że podejrzany jest aresztowany lub tymczasowo aresztowany

 nie wydaje się postanowienia o zamknięciu śledztwa lub dochodzenia oraz

końcowego zaznajomienia, jeżeli ma być ono umorzone

•

zamknięcie śledztwa:

ysoki stopień uprawdopodobnienia sprawstwa , ewentualne wykazanie

niepoczytalności podejrzanego i wykazanie podstaw do zastosowania środków

zabezpieczających

powiadomienie obrońcy i podejrzanego o dopuszczalności przejrzenia akt (na ich

wniosek) – wymaga to spisania protokołu – umieszcza się wszystkie uwagi i

oświadczenia podejrzanego, mogą sformułować wniosek o uzupełnienie

postępowania przygotowawczego – złożenie wniosku następuje max 3 dni po

zaznajomienieniu z materiałami – oddalenie art..170KPK – po oddaleniu wniosku o uzupełnienie postępowania następuje wydanie wniosku o zamknięciu

śledztwa – po upływie 3 dniowego terminu

Akt oskarżenia

•

sporządzenie następuje po zamknięciu śledztwa lub dochodzenia

•

jest warunkiem koniecznym do rozpoczęcia drugie stadium procesu karnego –

jurysdykcyjnego

•

ski

erowany do sądu wniosek uprawnionego oskarżyciela o stwierdzenie winy oskarżonego w popełnieniu określonego przestępstwa i wyciagnięcie stąd odpowiednich konsekwencji prawnokarnych

•

funkcje:

bilansująca – zamknięcie i podsumowanie wyników postępowania

przygotowawczego

inicjująca – warunek konieczny rozpoczęcia fazy jurysdykcyjnej

obligująca – zakreśla podmiotowe i przedmiotowe granice rozpoznania sprawy przez sąd

informacyjna – źródło informacji o przedmiocie procesu

dla oskarżonego: zawiadomienie o przesłaniu aktu oskarżenia do sądu;

doręczenie zarządzenia prezesa sądu odpisu aktu oskarżenia

dla pokrzywdzonego oraz osoby lub instytucji, która złożyła

zawiadomienie o przestępstwie – zawiadomienie ich o przekazaniu aktu

oskarżenia do sądu

dla innych uczestników procesu oraz uczestników jawnej rozprawy

sądowej: odczytanie aktu oskarżenia przez oskarżyciela

•

elementy aktu oskarżenia:

1. imię i nazwisko oskarżonego; dane o osobie, o zastosowanym środku

zapobiegawczym

2. dokładne określenie zarzucanego czynu ze wskazaniem okoliczności

3. wskazanie, że czyn został popełniony w warunkach art.64 KK albo art. 37 KKS

4. wskazanie przepisów ustawy karnej

5. wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy i trybu postępowania

6. uzasadnienie oskarżenia

akt oskarżenia sporządzony przez Policję lub inny upoważniony organ może nie zawierać uzasadnienia

powinien zawierać także:

listę osób, których wezwania żąda oskarżyciel

wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia domaga się na rozprawie

głównej

lista osób pokrzywdzonych (do wiadomości sądu)

razem z aktem oskarżenia przesyła się materiały postępowania przygotowawczego

możliwe dołączenie wniosku o zobowiązanie podmiotu określonego w art., 52KK do

zawrotu na rzecz SP uzyskanej korzyści majątkowej (tzw. quasi pozwany cywilnie)

możliwe umieszczenie wniosku o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kary lub środka karnego za występek nieprzekraczający 10 lat pobawienia wolności bez przeprowadzania rozprawy, – jeżeli okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości

o przesłaniu do sądu aktu oskarżenia zawiadamia się oskarżonego i ujawnionego

pokrzywdzonego oraz osobę lub instytucję, która złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa

•

integralną częścią aktu oskarżenia są także:

1) załączniki

2) wnioski

Ad.1. Załączniki

lista osób, których wezwania żąda oskarżyciel- nie zawiera adresów gdyż ustawa

zastrzega je do wyłącznej wiadomości sądów

wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się

oskarżyciel (rezygnacja z ich przeprowadzenia może nastąpić tylko w drodze

postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego)

Ad.2. Wnioski



z aniechanie wezwania świadków i odczytanie ich zeznań na rozprawie

 dot. świadków przebywających za granicą lub mających stwierdzić okoliczności,

którym oskarżony nie zaprzeczał, a okoliczności te nie są tak doniosłe

 przysługuje prokuratorowi oraz finansowemu organowi dochodzenia



z wrot korzyści odniesionych z przestępstwa

 kpk upoważnia wyłącznie prokuratora do dołączenia do aktu oskarżenia wniosku o zobowiązanie podmiotu, który uzyskał korzyść majątkową do jej zwrotu na rzecz SP

oraz zawiadomienia tego podmiotu o terminie rozprawy



ska

zanie bez rozprawy

 jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a postawa

oskarżonego wskazuje ze cele postępowania zostaną osiągnięte

 w sprawie o występek zagrożony kara pozbawienia wolności nieprzekraczająca 10 lat

 uwzględniając wniosek prokuratora o skazanie bez rozprawy, sąd może

zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary,

warunkowo zawiesić jej wykonanie; nie stosuje się go do kary pozbawienia

wolności w wymiarze powyżej 5 lat, a okres próby nie może przekroczyć 10

lat

orzec wyłącznie środek karny; jeżeli występek jest zagrożony karą

nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności

 sąd orzeka na posiedzeniu, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i

uwzględniając wniosek, skazuje oskarżonego wyrokiem; prokurator, oskarżony i

pokrzywdzony maja prawo wziąć udział w posiedzeniu

•

rodzaje aktów oskarżenia:

zwykły akt oskarżenia:

sprawy rozpatrywane w trybie zwyczajnym, toczące się w postępowaniu

przygotowawczym w trybie śledztwa art.332-333KPK

gdzie, subsydiarny oskarżyciel posiłkowy wnosi własny akt oskarżenia o

czyn ścigany z oskarżenia publicznego

powinien być sporządzony przez prokuratora i wniesiony do sądu w ciągu 14 dni a jeżeli podejrzany jest tymczasowo aresztowany w ciągu 7 dni od daty zamknięcia śledztwa art.

331 KPK

poza wymogami, jakie powinno zawierać każde pismo procesowe, istnieją szczególne wymogi formalne art. 332 i 333 KPK

szczególny akt oskarżenia:

„uproszczony” sporządzony przez Policję lub inny organ, e sprawach

rozpatrywanych w postępowaniu uproszczonym – nie musi zawierać

uzasadnienia

akt oskarżyciela prywatnego w postępowaniu w sprawach z oskarżenia

prywatnego – oznaczenie osoby oskarżonego, zarzucanego mu czynu oraz

wskazania dowodów, na których opiera się oskarżenie art.487 KPK



wymogi formalne ustanowione dla zwykłego aktu oskarżenia obowiązują również przy sporządzeniu aktu oskarżenia wnoszonego do sądu przez subsydiarnego oskarżyciela posiłkowego

 publiczny akt oskarżenia wnoszony przez pokrzywdzonego objęty jest przymusem

adwokackim a wiec musi być sporządzony i podpisany przez adwokata

 jeżeli pokrzywdzonym jest instytucja państwowa, samorządowa, społeczna, akt

oskarżenia m może sporządzić także radca prawny



szczególnym aktem oskarżenia jest skarga oskarżyciela publicznego kończąca

dochodzenie

 skrócony (uproszczony) akt oskarżenia sporządzony przez Policje zatwierdza i

wnosi do sądu prokurator

 natomiast niepolicyjne organy prowadzące dochodzenie nie musza uzyskać

prokuratorskiej aprobaty, ponieważ uprawnione są do samodzielnego wnoszenia i

popierania oskarżenia przed sadem pierwszej instancji



najmniejsze wymagania formalne statuuje ustawa procesowa dla aktu oskarżenia

oskarżyciela prywatnego

 impulsem wszczynającym postępowanie prywatnoskargowe jest także ustna lub

pisemna skarga pokrzywdzonego złożona Policji



skarga wpadkowa ma miejsce, gdy na podstawie okoliczności, jakie wyszły na jaw w toku rozprawy, oskarżyciel zarzucił oskarżonemu inny czyn, oprócz objętego aktem oskarżenia

 nie jest wiążący dla sądu; sąd rozpozna nowe oskarżenie na tej samej rozprawie jedynie wtedy, gdy oskarżony wyrazi na to zgodę, a sąd nie stwierdzi konieczności przeprowadzenia postępowania przygotowawczego

 w razie odroczenia sprawy oskarżyciel wnosi nowy lub dodatkowy akt oskarżenia

Wniosek o warunkowe umorzenie postępowania

• jeżeli spełnione są przesłanki uzasadnione warunkowe umorzenie postępowania, prokurator może zamiast aktu oskarżenia, sporządzić i skierować do sądu wniosek o takie umorzenie; przesłanki:

społeczna szkodliwość czynu i wina nie są znaczne

nie budzą wątpliwości okoliczności popełnienia czynu

czyn sprawcy nie jest zagrożony kara przekraczającą3 lata pozbawienia wolności ( w świetle art. 66 KK 5 lat)

uzasadnione przypuszczenie ze oskarżony będzie przestrzegał porządku prawnego,

w szczególności nie popełni nowego przestępstwa

• osoba, co, do której skierowano do sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania jest oskarżona i ma status oskarżonego

• wniosek o warunkowe umorzenie postępowania powinien zawierać:

imię i nazwisko oskarżonego, dane o jego osobie oraz dane o zastosowaniu środka

zapobiegawczego

dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu, ze wskazaniem miejsca, czasu, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków a zwłaszcza wysokości powstałej szkody

wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada

wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy i trybu postępowania



wymogi dla uzasadnienia wniosku

 dowody świadczące o tym ze wina oskarżonego nie budzi wątpliwości

 okoliczności przemawiające za warunkowym umorzeniem

 wnioski, co do dozoru, okres próby, obowiązki

Wniosek o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezp. w związku z

niepoczytalności sprawcy

• mamy do czynienia z dwutorowością orzekania o umorzeniu postępowania przygotowawczego wobec niepoczytalności sprawcy:

1. prawo prokuratora i finansowego organu dochodzenia do umorzenia postępowania przygotowawczego jest ograniczone wyłącznie do sytuacji, gdy nie zachodzi potrzeba orzeczenia środków zabezpieczających albo, gdy ograniczona jest tylko do wystąpienia o orzeczenie przepadku przedmiotów

2. jeżeli zachodzi potrzeba orzeczenia środków zabezpieczających: prokurator kieruje sprawę do sądu z wnioskiem o umorzenie postępowania i zastosowanie środków

zabezpieczających o charakterze leczniczym w stosunku do sprawcy działającego w stanie niepoczytalności; zarówno umorzenie postępowania jak i orzeczenie tych środków leży w gestii sądu właściwego do rozpoznania danej sprawy



materialnoprawny przesłanką stosowania środków zabezpieczających jest ustalenie

sprawstwa; jeżeli sąd nie znajduje podstaw do zastosowania środków

zabezpieczających mimo podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na

niepoczytalność podejrzanego, odmawia uwzględnienia wniosku i przekazuje sprawę

prokuratorowi

Umorzenie postępowania przygotowawczego art. 322 KPK

• ustalenie, ze postępowanie przygotowawcze nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, obliguje do jego umorzenia

• bezwarunkowe umorzenie postępowania przygotowawczego może nastąpić zarówno w fazie in rem jak i in personam

•

brak konieczności uprzedniego zaznajomienia się z materiałami postępowania i

jego zamknięcia

• umorzenie postępowania przygotowawczego podlega kontroli instancyjnej zarówno w pionie prokuratorskim jak i w ramach sądowej kontroli instancyjnej

• postanowienie o umorzeniu śledztwa wydaje prokurator albo Policja (postanowienie wydane przez Policje zatwierdza prokurator)

postęp. przygotowawcze prowadzone w formie dochodzenia umarza prokurator albo

Policja lub inny organ uprawniony do prowadzenia postępowania

postanowienie o umorzeniu dochodzenia wydane przez finansowy organ dochodzenia

w sprawie o wykroczenie skarbowe nie wymaga zatwierdzenia przez prokuratora



podstawę prawną, czyli sprecyzowany w ustawie obowiązek lub uprawnienie do umorzenia śledztwa lub dochodzenia, stanowią następujące przepisy:

art. 11 § 1- umorzenie postępowania w sprawie o występek zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, jeżeli orzeczenie kary wobec oskarżonego byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego temu się nie sprzeciwia (tzw. umorzenie absorpcyjne)

art. 17 § 1- zakaz wszczynania i obowiązek umorzenia postępowania w sytuacjach

ujawnienia ujemnej przesłanki procesowej wymienionej w tym przepisie

art. 322 § 1- gdy obowiązek umorzenia postępowania wynika z braku podstaw faktycznych do wniesienia aktu oskarżenia

w zakresie postępowania w sprawach ze stosunków międzynarodowych



przyczyna umorzenia są to konkretne okoliczności składające się na stan faktyczny i prawny danej sprawy, powodujące zgodnie z prawem karnym procesowym niedopuszczalność

postępowania karnego



postanowienie o umorzeniu postępowania poza wymogami formalnymi zawiera także: a) dokładne określenie czynu i jego kwalifikację prawną

b) wskazanie przyczyn umorzenia

c) imię i nazwisko podejrzanego a w razie potrzeby inne dane o jego osobie, (gdy umorzenie obejmuje osobę występującą w charakterze podejrzanego)



morzenie „rejestrowego” dochodzenia

jeżeli dane uzyskane w toku czynności, o których mowa w art. 308 § 1, lub prowadzonego, przez co najmniej 5 dni dochodzenia nie stwarzają dostatecznych podstaw do wykrycia sprawcy w drodze dalszych czynności procesowych, można wydać postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw

po umorzeniu Policja na postawie odrębnych przepisów prowadzi czynności operacyjno rozpoznawcze w celu wykrycia sprawcy i uzyskania dowodów

w razie uzyskania takich dowodów Policja wydaje postanowienie o podjęciu na nowo dochodzenia

→ nie wymaga uzasadnienia i podlega zatwierdzeniu przez prokuratora

Zawieszenie postępowania przygotowawczego art. 22§1 KPK

• funkcjonuje w każdym stadium procesu, jest tylko czasowym wstrzymaniem biegu procesu;

nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie, lecz decyzja wydana w związku z czasową, choć długotrwałą przeszkodą uniemożliwiająca prowadzenie procesu

szczególności , gdy nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w

postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub ciężkiej choroby

postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody

•

postanowienie wydaje prokurator oraz organ uprawniony do prowadzenia postępowania przygotowawczego, (jeżeli jednak nie jest wydane przez prokuratora wymaga pisemnego potwierdzenia)

•

sytuacja wynikająca z konieczności zawieszenia postępowania w stosunku do jednego z oskarżonych nie może stanowić podstawy do zawieszenia wobec innych, do których istniejące przeszkody się nie odnoszą

∗ wyjątek: w postępowaniu przygotowawczym, gdy odrębne postępowanie ograniczyłoby w sposób znaczny możliwość wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy

•

zawieszenie postępowania nie stoi na przeszkodzie orzekaniu, co do środków zabezpieczających oraz wniesieniu i rozpoznania na korzyść oskarżonego kasacji i wniosku o wznowienie postępowania

Przejawy redukcji formalizmu procesowego w dochodzeniu



prowadzenie postępowania przygotowawczego w formie dochodzenia jest fakultatywne



nie wymaga sporządzenia uzasadnienia

 postanowienie o wszczęciu dochodzenia

 postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia

 postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw 12

 postanowienie o umorzeniu dochodzenia

 postanowienie o zawieszeniu dochodzenia



z wyjątkiem postanowienie o wszczęciu dochodzenia pozostałe postanowienia zatwierdza prokurator; na organach prowadzących dochodzenie nie ciąży obowiązek powiadomienia prokuratora o wszczęciu dochodzenia, prokurator nie jest wiec obowiązany do nadzoru dochodzenia od momentu jego wszczęcia



jeżeli w toku dalszego dochodzenia odpada przesłanka ujemna, nie jest dopuszczalny powrót do postępowania prowadzonego w trybie dochodzenia



ustawa nie wymaga wydania postanowienia o zamknięciu dochodzenia, niezależnie od tego, czy nastąpiło, czy tez nie końcowe zapoznanie podejrzanego z materiałami dochodzenia; obowiązek ten ciąży natomiast na organach dochodzenia wówczas, gdy podejrzany jest aresztowany lub zatrzymany

Rola sądu w postępowaniu przygotowawczym

• konieczność zagwarantowania udziału czynnika sądowego w postępowaniu przygotowawczym uzasadniona jest przede wszystkim potrzebą wzmocnienia gwarancji praw jednostki poprzez przekazanie określonych kompetencji czynnikowi niezawisłemu

• zakres sądowych uprawnień przejawia się na trzech płaszczyznach:

1) ko

ntroli czynności organów prowadzących postępowanie przygotowawcze i wyciągnięciu konsekwencji prawnych ze spostrzeżonych uchybień (prawo uchylenia lub zmiany decyzji tych organów)

2) p odejmowaniu określonych czynności procesowych , zastrzeżonych dla sądu, które nie mają charakteru decyzji procesowych

3) p odejmowaniu decyzji procesowych , które są wynikiem uprzedniej kontroli postępowania przygotowawczego pod względem prawnym i merytorycznym i które podlegają dalszej

kontroli instancyjnej

• kontrola sądowa czynności organów prowadzących postępowanie przygotowawcze

obejmuje wszelkie decyzje organów postępowania przygotowawczego, które w świetle obowiązujących przepisów są zaskarżalne do organów sądowych



prawo zażalenia do sądu na prokuratorskie decyzje o zaniechaniu ścigania karnego, które występują w dwóch postaciach:

a) przysługujące pokrzywdzonemu i instytucjom państwowym, samorządowym i

społecznym, które założyły zawiadomienie o przestępstwie- zażalenie na odmowę

wszczęcia postęp. przygotowawczego

b) przysługujące stronom zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa lub

dochodzenia



kontrola instancyjna prokuratorskich decyzji o zaniechaniu ścigania karnego

1) pokrzywdzony wnosi zażalenie do prokuratora nadrzędnego nad prokuratorem,

który wydal lub zatwierdził postanowienie o umorzeniu lub odmowie wszczęcia

postępowania; jeżeli prokurator nadrzędny nie przychylił się do zażalenia, kieruje je do sądu

2) sąd właściwy do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji uchyla postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego lub odmowie jego wszczęcia formując

wskazania, które są dla prokuratora wiążące

3) prokurator wydaje ponownie postanowienie o umorzeniu postępowania lub

odmowie jego wszczęcia; postanowienie to podlega zaskarżeniu tylko do

prokuratora nadrzędnego

4) w razie utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia przez prokuratora

nadrzędnego pokrzywdzony może- w terminie miesiąca od doręczenia mu

zawiadomienia o postanowieniu- wnieść akt oskarżenia do sądu

5) akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i

podpisany przez adwokata

→ przypisanie pokrzywdzonemu uprawnień oskarżycielskich w sprawach

ściganych z urzędu



kontrola merytoryczna aktu oskarżenia sprawowana przez sąd pierwszej instancji:

∗ jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel posiłkowy, prezes sądu obligatoryjnie kieruje sprawę na posiedzenie w celu zbadania przez sąd, czy nie zachodzi potrzeba

umorzenia postępowania z powodu oczywistego braku faktycznych podstaw

oskarżenia



instancyjna kontrola sądu nad decyzjami prokuratorskimi obejmuje nadto rozpatrywanie zażaleń m.in. na:

postanowienia prokuratora o zabezpieczeniach majątkowych

postanowienia prokuratora w przedmiocie środków zapobiegawczych, innych

niż tymczasowe aresztowanie

zatrzymanie osoby



ingerencja sądu w postępowanie przygotowawcze wyraża się także w wyłącznej

właściwości tegoż sądu do podejmowania

określonych czynności procesowych, które nie maja charakteru decyzji

decyzji procesowych w wyniku uprzedniej kontroli postępowania

przygotowawczego pod względem prawnym i merytorycznym, podlegającym

dalszej kontroli instancyjnej

• do wyłącznej właściwości sądu w postępowaniu przygotowawczym należy: nb. 137 

• przekazanie sprawy do uzupełnienia postępowania przygotowawczego - sąd przekazuje sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia, jeżeli akta sprawy wskazują na istotne braki tego postępowania, zwłaszcza na potrzebę poszukiwania dowodów, zaś dokonanie niezbędnych czynności przez sąd powodowałoby znaczne trudności

∗ ujawnienie się dopiero na rozprawie istotnych braków postępowania

przygotowawczego, których usuniecie przez sąd uniemożliwiałoby wydanie

prawidłowego orzeczenia w rozsądnym terminie, sąd może przerwać albo odroczyć

rozprawę, zakreślając oskarżycielowi publicznemu termin do przedstawienia

dowodów, których przeprowadzenie pozwoliłoby na usuniecie dostrzeżonych braków

•

oskarżyciel publiczny po uzupełnieniu śledztwa lub dochodzenia może podjąć następujące decyzje w sprawie

składa nowy akt oskarżenia albo

podtrzymuje poprzedni albo

zwraca sądowi akta sprawy z wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania

umarza postępowanie przygotowawcze

Orzekanie w procesie karnym w przedmiocie szkody wyrządzonej przestępstwem



realizacja roszczeń majątkowych w polskim procesie karnym może nastąpić w ramach następujących instytucji prawnych

a) rozpoznania powództwa adhezyjnego

b) zasądzenia odszkodowania z urzędu

c) orzekania w przedmiocie odszkodowania w ramach wymierzonych oskarżonemu środków karnych

d) zasądzenie od innych podmiotów (poza oskarżonym) zwrotu na rzecz SP korzyści

majątkowej uzyskanej z przestępstwa



prokurator - jeżeli w jego ocenie wymaga tego interes publiczny- wytacza powództwo publiczne na rzecz pokrzywdzonego



w ograniczonym zakresie organy kontroli państwowej mogą wnosić i popierać powództwo adhezyjne

w sprawach o przestępstwa, którymi wyrządzono szkodę w mieniu instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej

jeżeli organy kontroli państwowej w zakresie swojego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania

jeżeli „nie działa” organ pokrzywdzonej instytucji



orzekanie w przedmiocie odszkodowania w ramach wymierzonych oskarżonemu

środków karnych

obowiązek naprawienia szkody

zasądzenie nawiązki na rzecz pokrzywdzonego albo na określony cel społeczny

nałożenie świadczenia pieniężnego



zasądzenie od innych podmiotów zwrotu na rzecz SP korzyści majątkowej uzyskanej z przestępstwa

∗ odpowiedzialność, benificjariuszy którzy odnieśli korzyść z popełnionego przez inne osoby przestępstwa; w wypadku skazania za przestępstwo przynoszące korzyść majątkową osobie fizycznej, prawnej lub jednostce organizacyjnej mniemającej osobowości prawnej, a popełnione przez sprawce działającego w jego imieniu lub interesie- sąd zobowiązuje podmiot, który uzyskał korzyść majątkową, do jej zwrotu w całości lub części na rzecz SP

∗ orzekanie w tej kwestii wymaga spełnienia następujących warunków

kierując akt oskarżenia do sądu prokurator dołącza do niego wniosek o

zobowiązanie określonego podmiotu do zwrotu na rzecz SP uzyskanej korzyści

majątkowej

orzeczenie zwrotu korzyści nie może nastąpić na posiedzeniu, lecz jedynie na

przeprowadzeniu rozprawy w wyroku skazującym oskarżonego

Document Outline

B. Dochodzenie w niezbędnym zakresie (wstępne, niezwłoczne, zabezpieczające)