wiek1
Rozwijana cecha ego
zyskana siła
zadania i działania w tym stadium
0-1 podst. ufność a nieufność
nadzieja
ufność w matkę i we własne zdolności sprawcze; kluczowy element wczesnego bezpiecznego przywiązania
2-3 autonomia a wstyd i
wola
nowe umiejętności fizyczne; trening czystości i zwątpienie
samokontroli; przy nieodpowiednim traktowaniu dziecko moŜe nabawić się wstydu
4-5 inicjatywa a poczucie winy
zdecydowanie organizacja działań na cel; podwyŜszenie asertywności i agresji; konflikt Edypalny > poczucie winy
6-12 pracowitość a poczucie
kompetencja
podst. umiejętności i normy kulturowe; umiejętności szkolne niŜszości
13-18 toŜsamość a niepewność roli wierność przystosowanie pojęcia „ja” do zmian pokwitaniowych; wybór pracy; toŜsamość seksualna; poszukiwanie nowych wartości
19-25 intymność a izolacja
miłość
nawiązanie dojrzałych stosunków intymnych; załoŜenie rodziny
26-65 kreatywność a
opiekuńczość wychowanie dzieci; kariera zawodowa; skierowanie zainteresowanie sobą i
zainteresowań z „ja” na innych
stagnacja
>65 integralność a ego i rozpacz
mądrość
integracja poprzednich etapów i pogodzenie ze sobą Piaget
Wiek
Stadium
Opis
0-2
sensomotoryczne
rozumienie świata w kategoriach zmysłów i własnych działań ruchowych; wzrost złoŜoności schematów; decentracja; zrozumienie stałości przedmiotu 0-1 ć wiczenie odruchów
ć wiczenie wrodzonych odruchów (ssanie, chwytanie) tzw. zachowań
zorganizowanych w sposób wrodzony
1-4 rozwijanie schematów
odruchy => schematy adaptacyjne; wzrasta koordynacja i precyzja 4-8 odkrywanie procedur
zachowanie skierowane na zewną trz; rozwój procedur w celu reprodukowania interesują cych zdarzeń ; „przypadkowa przyczynowość ”
8-12 intencjonalne
pierwsze zachowania intencjonalne; umieję tność odróŜ niania ś rodków od zachowanie
celów;
12-18 nowość i eksploracja
systematyczna zmiana schematów w celu wywołania nowych efektów; rozwią zywanie problemów przez próby i błę dy; 18-24 reprezentacja umysłowa funkcjonowanie reprezentacyjne i symboliczne; zamiast prób i błę dów pojawia się umysłowe rozwią zywanie problemów; spostrzeŜ enia, wyobraŜ enie i poję cia
2-6
przedoperacyjne
uŜywanie symboli na własny uŜytek reprezentacji przedmiotów; rozumienie perspektywy innych; klasyfikowanie przedmiotów; prosta logika w myśleniu; animizm; funkcja symboliczna – umiejętność wykorzystania jednej rzeczy do reprezentowania innej; centracja – koncentrowanie się na jednym aspekcie, zachowanie stałości; rozróŜnianie pozorów i rzeczywistości
7-11
operacji konkretnych
postęp w logice; zdolność do umysłowych i fizycznych czynności na znanych sobie przedmiotach; inkluzja klas; seriacja; przechodniość;
>12
operacji formalnych
rozumowanie hipotetyczno-dedukcyjne; zdolność do manipulowania myślami, wyobraŜania sobie nowych rzeczy; przewidywanie skutków; wnioskowanie i systematyczne porządkowanie;
1 orientacyjnie
Stadium
Sposób zaspokajania
Odniesienie do
Mechanizmy
Zadania rozwojowe Sytuacje
Organizacja osobowości
(sfera erogenna)
popędu
obiektu
obronne
prototypowe
I. Faza oralna
ssanie, cmokanie, szukanie
pierś matki jako pierwszy
pojawia się Id, pierwotny narcyzm, fiksacja sytuacja karmienia(odŜywiania)
(sfera ust)
sutka
obiekt miłości
pełna ufność, bierność
odłączanie od piersi: gotowość do frustracji
a) faza wczesna
0 – 6m
b) faza późna
gryzienie
ambiwalencja wobec matki brak ufności,
introjekcja
konflikt: dobre/uspokajające lub złe/frustrujące 6m – 1r
agresywne szukanie sutka
przy frustracji cierpienie
projekcja
źródło pokarmu
rozwój zaleŜności uczuciowej
II. Faza analna
wydalanie
kał jako coś cennego
zaczątek Ego
wyparcie
narządy wydzielania uŜywane jako forma
(anus)
kał jako prezent
początki nakazów i zakazów
posłuszeństwa lub protestu; rozwój niezaleŜności a) faza wczesna
1r – 1r6m
b) faza późna
zwracanie
ambiwalencja
zwiastun Superego
postawa wobec obiektów wartości: czystość,
1r6m – 3r
początki poznania rzeczywistości
porządek, oszczędność, hamowanie
spontaniczności vs zmartwienie, wyparcie, wstyd III. Faza falliczna
dotykanie, oglądanie,
kompleks Edypa
rozwój Superego
identyfikacja
Sytuacja Edypalna
(genitalia)
pokazywanie;
pierwsza heteroerotyka
pełny rozwój Ego
początki wypierania
pierwsze zestawienie cząstkowych popędów
3r – 6r
zabawy seksualne
identyfikacja z rywalem
rozwiązanie kompleksu Edypa
sublimacji;
Podjęcie roli płciowej; lęk przed kastracją;
odreagowywanie,
zazdrość o penisa; ciekawość seksualna; teoria przemieszczenia
seksualności
IV. Faza latencji
wszystkie wcześniejsze
poszerzanie kontaktów
konsolidacja Ego i Superego;
brak nowych mech. obr., brak samodzielnych Ŝądań rozwojowych; (- brak -)
rodzaje zaspokajania
społecznych
uspokojenie wzajemnych
ale szczególnie
w skutek uspokojenia popędów wytwarzają się
6r – 11r
popędów; ale wzrost
sublimacja stosunku do
stosunków między Id, Ego,
znaczące: sublimacja i
moŜliwości podjęcia rzeczowych zainteresowań
zainteresowań
rodziców (czułość)
Superego i światem
odreagowanie;
seksualnych: Ŝądza
zewnętrznym
wypieranie
wiedzy umysłowej
wczesnodziecięcych
przeŜyć popędowych
V. Faza genitalna
powtarzanie
powtórne władanie
zakłócona równowaga między
intelektualizacja
powtórne przeŜywanie sytuacji Edypalnej
(genitalia)
wczesnodziecięcych
obiektem miłości z
róŜnymi warstwami
racjonalizacja
a) przedpokwitanie
sposobów zaspokajania
wczesnego dzieciństwa
osobowości
asceza
11r – 14r
popędu
b) pokwitanie
dojrzały sposób
pozarodzicielskie
reorganizacja swoich instancji
kształtowanie zjawisk wewnętrznych
14r – 20r
zaspokajania popędu
obiekty miłości;
osobowości (Integracja)
(heteroseksualny obiekt
oziębienie czułości
miłości; związki
wobec członków rodziny
genitalne)