Tabela 1. Skrócony alfabetyczny spis gatunków chwastów wraz z wymaganiami w stosunku do warunków siedliskowych [Ellenberg 1950]; (cyt. za [Markow 1978]) (Zastosowane nazewnictwo gatunków zostało zaczerpnięte z pracy Mirka i in. [2002]).
UWAGA: W przypadku gdy Autor stosował dwie wartości wskaźnikowe dla gatunku (np.: 4-3) wartość 4 odnosi się do Niemiec Południowych (można ją stosować dla obszaru Polski Południowej) a 3 – do obszaru Niemiec Północnych (odpowiednio stosujemy ją dla obszaru Polski Północnej)
Nazwa łacińska
F.ż.
T
W
R
N
G
Achillea millefolium
H
0
0
0
0
0
Adonis aestivalis (mit var. citrina) T
4
4-3
5
2
3
Adonis flammea
T
5
5?
5
2
2
Aethusa cynapium var. agrestis T
3
3
5-4
3
3-4
Agrostemma githago
T
2
0
0
0
0
Agrostis alba var. prorepens
C
l
1
0
3?
1-2
Ajuga chamaepitys
T
5
5
5
2
2
Allium rotundum
G
5
4?
5
1?
Allium vineale
G
3
2?
4
1-2
2?
Alopecurus myosuroides (agrestis)
T
3-4
2
4
3
2-3
Alopecurus retroflexus
T
3
5
0-4
5
4
Amaranthus lividus
T
4
4
0-4
5
5
Amaranthus retroflexux
T
3
5
0-4
5
4
Anagallis arvensis
T
3
2-0
4-0
3-0
2-3
Anagallis coerulea
T
4?
4
5
2?
3
Anthemis arvensis
T
3
3-4
2
4-3
3
Anthoxanthum aristatum (Puellii)
T
4
0-4
1-0
2?
1
Apera spica-venti (Agrostis)
T
l
2
3
3-4
2
Aphanes (Alchemilla) arvensis
T
3
2
3-2
3
2
Arabidopsis Thaliana ( Stenophragma) T
2
3-4
0
2?
2?
Arenaria serpyllifolia
C
2
4?
0-4
2
4?
Arnoseris minima (Hyoseris)
T
4
0-4
1
2
1
Atriplex patulum
T
1
0
4
3-4
3
Avena fatua
T
2
4-3
4-5
0
3
Bidens tripartitus
T
2
1s
0
5
0-2
Bifora radians
T
5
4?
5?
2?
Bromus arvensis
T
1
4?
4
4?
Bromus secalinus
T
2
0
0
0
0
Bupleurum rotundifolium
T
5
4-5
5
1
1-2
Campanula rapunculoides fo. g abra G
3
4
5-4
2
2-3
Capsella bursa-pastoris
T
1-0
0
0
4?
0
Cardaminopsis arenosa (Arabis)
H
3
5
0-2
2?
Caucalis daucoides (lappula)
T
4
4-5
5
1-2
2
Centaurea cyanus
T
1
0
0-4
3-4
0
Centunculus minimus
T
3
ls
2?
1
Cerastium caespitosum (triviale)
H
1
2?
0
0?
0
Cerastium glomeratum
T
3
2?
2?
2?
Chamomilla recutita (Matricaria chamomilla) T
3
2
3
3
2
Chenopodium album
T
1
3-4
0
4-5
4
T
3
Chenopodium hybridum
T
3
4?
0
5
4
Chenopodium polyspermum
T
3
3?
0-3
5?
4
Chenopodium rubrum
T
3
0
5
Chrysanthemum leucanthemum
H
1
0
0
2?
0
Chrysanthemum segetum
T
1
2
1-3
4?
2
Cirsium arvense
G
2
0
0-4
3
0-4
Conringia orientalis
T
5
5
5
1-2
2
Convolvulus arvensis
G
3
0-4
0-4
0
0
Coronilla varia
H
3
4
5
1
1
Dactylis glomerata
H
0
3?
0
4?
3-4?
Daucus carota
H
3
4-3
0
3-2
0
Delphinium consolida (Consolida regalis) T
3.
4-3
5
2
3
Digitaria ischaemum (Panicum lineare)
T
3
5
1
1-2
1
Digitaria sanguinale (Panicum)
T
4
4
3-4
3-4
Echinochloa crus-galli (Panicum) T
3
3
0
4
3-4
Elymus (Agropyron) repens
G
l
0
0
0
0
Equisetum arvense
y.
1
1
0
0
1
Equisetum silvaticum
G
1
1
0
2?
1
Erigeron canadensis
T
3?
5?
0
1-2?
0?
Erodium cicutarium ssp. eucicutarium T
3
5
0
2-4
3
Erophila verna (Draba)
T
3
4?
0
1
1
Erysimum cheiranthoides
T
2
3
4
5-4
5-4
Euphorbia esula
G
3
4
4-5
2?
Euphorbia exigua
T
4
2-0
4-5
2
2
Euphorbia helioscopia
T
2
3-4
4
3-4
3?
Euphorbia peplus
T
3
3-4
4
5
5'
Euphrasia odontites (Odontites rubra)
T
2
0?
0
0
0
Falcaria vulgaris
H
4
5
5
2
2
Fallopia (Polygonum) convolvulus
T
2
0
0
0
0
Fumaria officinalis
T
1
3
4
4-5
4-5
Fumaria schleicheri
T
5
5?
5
Fumaria vaillantii
T
5
4?
5
Gagea arvensis
G
4
2?
0?
2?
Gagea pratensis
G
3
4?
5?
2?
Galeopsis angustifolia
T
3
5
5
2?
2
Galeopsis ladanum (intermedia)
T
3
4
0
4?
Galeopsis pubescens
T
3
0
3?
4?
Galeopsis segetum (ochroleuca)
T
4
3
1
3?
2
Galeopsis speciosa
T
1
0
0
5?
Galeopsis tetrahit var. arvensis T
1
0
0
4-3
0
Galinsoga parviflora
T
3
0-3
4-5
Galium aparine
T
2
3-4
0-4
4
4-0
Galium spurium
T
4
5
Galium tricorne
T
5
4-5
5
2
2
Geranium dissectum
T
3
3
0-4
0?
0?
Geranium pusillum
T
3
3-4
0
4
0-3
Glechoma hederacea
C
2
0-3
4
4
4?
Gnaphalium luteo-album
T
4
ls?
1-0
1?
l?
T
3
ls
0-3
4
3
Gypsophila muralis
T
3
ls-2
2?
1?
Holcus moIlis
G
3
3
1
2
1
Holosteum umbellatum
T
4
5
0-4
1
2?
Hyoscyamus niger
T
3
4?
4
5
5
Hypericum humifusum
T
4
ls
2-3
1-2
Hypochoeris glabra
T
4
1-2
2?
l?
Illecebrum verticillatum
T
4
1s
2?
1-2
1?
Juncus bufonius
T
1
ls
2
1
Knautia arvensis var. polymorpha H
1?
4-5
0-5
2
2?
Lamium amplexicaule
T
2
4
4-0
4?
4?
Lamium purpureum
T
1?
3
3-4
4
4
Lapsana communis
T
3
3
0-4
3?
3?
Lathyrus aphaca
T
5
5
5
1?
1
Lathyrus hirsutus
T
5
4?
5
1-2
Lathyrus nissolia
T
5
3?
Lathyrus tuberosus
G
4,
3-2
5
2
2
Legousia (Specularia) speculum veneris T
5
5
0-5
1-2
2-1
Linaria arvensis
T
4
3-4
0-5
3?
Linaria elatine
T
4-3
3?
5-0
Linaria minor
T
3
4-3
5
3?
3-4
Linaria spuria
T
5
4?
5?
Linaria vulgaris
G
2
5?
4
4?
Lithospermum arvense
T
2
0
4-5
3?
3
Lolium multiflorum
T
0
4?
0
0
0
Lolium remotum
T
2
Lolium temulentum
T
2
0
4?
0
0
Lycopsis arvensis (Anchusa)
T
3
4
0-2
Matricaria maritima ssp. inodora T
1
2
3-4
4
3
Medicago falcata
H
3
5
5
1
1
Medicago lupulina
T
2
4
4-5
2
3
Melampyrum arvense ssp. arvense
T
3
4?
5
1?
1
Melandrium album
H
2
4?
0
0-4
4
Melandrium noctiflorum (Silene)
T
3
4
5-4
3
3-4
Mentha arvensis
G
3'
1
0-3
4-3
2
Mercurialis annua
T
4
4
0-4
5
5
Muscari racemosum
G
5
5
5
1
1?
Myosotis arvensis (intermedia)
T
1
3
0
0-3
0
Myosotis micrantha (arenaria)
T
3
4
2?
2?
Myosurus minimus
T
2
2
3
2?
2
Neslia paniculata (Vogelia)
T
3
4
5-4
3-4
4
Nigella arvensis
T
5
5
5
1-2
1
Nonea pulla
H
5
5
5
2
2
Ornithogalum umbellatum
G
3
2?
4
Ornithopus perpusillus
T
4
4-5
1
1-2
1
Oxalis fontana (stricte)
G
4?
2-3
3
3?
3?
Papaver argemone
T
3
4
4?
3?
4?
Papaver dubium
T
3
3?
3
3?
Papaver hybridum
T
5
5
5
T
3
3-4
4
3?
3-4
Phragmites communis
G
1
1
0-4
0
0
Plantago intermedia spp. nana T
ls
0-3
Plantago lanceolata
H
0
0
0
0-4
0
Plantago major
H
0
0-2
0
0-4
0
Poa annua
T
0
2
3
4
2-3
Poa pratensis
H
0
3
0
3
Poa trivialis
H
0
1
0-3
4
1-2
Polygonum amphibium var. terrestre G
2
1
0
4?
0
Polygonum aviculare
T
0
0-2
0
0
0
Polygonum hydropiper
T
2
ls
0-3
5-4
3
Polygonum lapathifolium (nodosum)
T
2
ls-0
0
4-5
4
Polygonum minus
T
2
3
Polygonum persicaria
T
2
3?
0
4
3-4
Portulaca oleracea
T
5
4
0?
5
5
Potentilla anserina
H
1
1
4
4
1-2
Prunella vulgaris (Brunella)
H
l
0
0-3
3?
0
Radiola linoides
T
3
ls
2
1?
1
Ranunculus arvensis
T
3-4
2
4
2-3?
2-3
Ranunculus repens
H
1
1
0
0
1
Ranunculus sardous
H
4
1?
0
4?
Raphanus raphanistrum
T
2
0
2-3
3-2
2
Rhinanthus hirsutus (Alectorolophus)
T
5?
5?
1
1
Rhinanthus major
T
1
3?
4?
Rorippa sylvestris(Nasturtium)
G
3
1
4?
5-4
1-2
Rubus caesius
C
3
2?
5-4
Rumex acetosella
H
l
3
l
2-3
l
Rumex crispus
H
2
0-2
0'
0-3
0
Rumex obtusifolius var. agrestis H
3
2
0
4-0
3-0
Sagina apetala
T
4
ls
0-2
2
Sagina procumbens
T
l
ls
0
3?
2
Scandix pecten-veneris
T
4
4-5
5-4
2
2-3
Scleranthus annuus
T
3
0
l.
3-0
1
Sedum maximum (telephium)
G
3
5?
0-5
1-2
2
S enecio vernalis
T
2
4?
0-4
Senecio vulgaris
T
1
3
0-4
5
4-5
Setaria pumila (glauca)
T
3
0-4
0
0?
0?
Setaria viridis
T
3
4
0
0?
3?
Sherardia arvensis
T
3
3-4
4-5
2
3
Silene dichotoma
T
3?
4?
4?
Silene inflata (cucubalus)
H
1
5
5-0
1
l
Sinapis arvensis
T
2
0?
4
3-4
3-4
Solanum nigrum
T
3
0-4
4-0
5-4
5-4
Sonchus arvensis
G
1
2
4
3
2-3
Sonchus asper
T
2
2-3
4-3
4
3-2
Sonchus oleraeeus
T
2
3-4
4
4
4? ,
Spergula arvensis
T
1
2-3
1
3-4
2
Spergula vernalis (Morisonii)
T
3
4-5
1
1
1
Spergularia rubra
T
3
ls
2
2?
l
T
3
5
0-5
1-2
1-2
Stachys arvensis
T
3
3?
2
4-3
3-2
Stachys palustris
G
2
l
4
4
2-3
Stellaria media
T
0
3-4
0-4
4-5
4-5
Symphytum officinale
G
3
l
4-0
5
l
Taraxacum officinale
H
0
0-2
0-4
0
0
Teesdalea nudicaulis
T
3
3-4
1
l
1
Thlaspi arvense
T
2
3
4
3-4
3-4
Trifolium arvense
T
3
5-4
l?
l
l
Trifolium pratense
H
Ó
0-2
0
0
0
Trifolium repens
C
0
0-2
0
0
0
Tussilago farfara
G
l
l
4
0
l-0
Urtica urens
T
1
3-4
4
5
5
Vaccaria pyramidata
T
4
5?
5
2?
Valerianella carinata
T
5
4?
5?
2?
Valerianella dentata
T
3
3
4-0
Valerianella locusta (olitoria)
T
3
3
4?
3?
3
Valerianella rimosa
T
4
3?
4?
Veronica agrestis
T
3
3-2
4
4
4-3
Veronica arvensis
T
2
3
3-0
3-4
3
Veronica hederifolia
T
3
3
3-4
3?
3
Veronica opaca
T
3
5?
4·?
4?
Veronica persica
T
3
3
4-0
3-4
3-4
Veronica polita
T
4
4?
5
4
5
Veronica triphyllos
T
3
4
2-3
2-3
2-3
Vicia hirsuta
T
2
0
0-3
0
0
Vicia sativa spp. angustifolia
T
3
0
0-3
0
0
Vicia tenuifolia
G
4
5-4
5?
1?
1?
Vicia tetrasperma
T
3
2?
3-0
3
2-3
Vicia villosa
T
3
4?
4?
Viola tricolor ssp. arvensis
T
2
0
0
0-3
0
Viola tricolor ssp. vulgaris (eutricolor) T
3
3?
1
1
Objaśnienia:
F.ż. – formy życiowe (wg Raunkiaer’a) C – chamefity, H – hemikryptofity, G – geofity, T –
terofity; Liczby wskaźnikowe: T – stosunek rośliny do czynnika cieplnego, W – stosunek rośliny do wilgotności, R – stosunek rośliny do odczynu gleby, N – stosunek rośliny do azotu, G – stosunek rośliny do sprawności gleby.
W latach 70-tych Ellenberg opublikował (później wznowiony) nowy wykaz roślin, charakteryzujący ich stosunek do siedlisk [Ellenberg i in. 1994]. Obejmuje on nie tylko chwasty polne, ale i rośliny innych siedlisk, jak: łąki, torfowiska, lasy, wydmy itp. Skale wyrażające stosunek rośliny do poszczególnych czynników siedliskowych są poszerzone, autorzy zaproponowali również możliwość oceny innych właściwości siedlisk (warunki świetlne, kontynentalizm, poziom zasolenia).
W Polsce znane są także ekologiczne liczby wskaźnikowe opracowane przez Zarzyckiego i in. [2002].