Grzyby jadalne

Borowik szlachetny

Od maja do października znjadziesz go w lasach iglastych, liściastych i mieszanych. W

starych borach sosnowych i świerkowych, w prześwietlonych miejscach. Rośnie najczęściej pod jodłami, dębami, brzozami.

Jak rozpoznać

Ma duży mięsisty kapelusz o średnicy 8-25 cm, z rurkami od spodu. Osadzony na grubym trzonie wysokości 8-15 cm. Górna powierzchnia kapelusza może mieć różne odcienie brązu, dolna jest żółtawozielona lub biała, trzon biały. Miąższ po przekrojeniu nie zmienia barwy.

Stare, dojrzałe owocniki są często zarobaczone. W Polsce występuje kilka gatunków borowików.

Smardz jadalny

Znajdziesz go w kwietniu i maju, czasami pojedyńczo jesienią, pod drzewami liściastymi, na glebie wapiennej, bogatej w próchnicę. Także w lasach i parkach w miejscach prześwietlonych, na polanach i brzegach.

Jak rozpoznać

Brązowe kapelusze mają kształty jajowatych, nieforemnych główek pokrytych fałdkami i wgłębieniami. Umocowane są na białawym trzonie wysokości 8-15 cm. Wnętrze owocnika jest puste. Średnica kapelusza-główki 5-10 cm (ale mogą być większe). Z powodu licznych wgłębień owocniki są kryjówką różnych drobnych żyjątek, np. stonóg.

1

Maślak zwyczajny

Od czerwca do października szukaj go pod sosnami w

lasach iglastych lub mieszanych. Znajdziesz go również w

sąsiedztwie modrzewi. Lubi rosnąć w górach wśród drzew

modrzewiowych i kosodrzewiny.

Jak rozpoznać

Szeroki, brązowy kapelusz o średnicy 5-15 cm pokryty

jest lepką, łatwą do usunięcia skórką. Na spodzie

kapelusza wyraźnie widać żółtawe rurki (u starszych

okazów ciemniejsze), które po naciśnięciu nie zmieniają

barwy. Jasnożółty trzon o długości 5-10 cm, z

charakterystycznym pierścieniem. Zbierać należy jedynie

dojrzałe, ale świeże owocniki.

Maślak sitarz

Od sierpnia do października szukaj go w lasach iglastych

pod sosnami, zwłaszcza na piaszczystych glebach, a także

wrzosowiskach. Zazwyczaj występują gromadnie.

Jak rozpoznać

Ma kapelusz średnicy 3-8 cm, powyginany, brązowy,

jaśniejszy przy brzegach, osadzony na cienkim trzonie o

takiej samej barwie. Skórka kapelusza jest łatwa do

zdjęcia. Pod spodem ma żółtawe rurki o dużych porach

przypominających sito, stąd nazwa. Miąższ jest bardzo

elastyczny i lepki. Podczas wilgotnej pogody owocniki są

kleiste, podobne do maślaka zwyczajnego, podczas suszy

suche i błyszczące.

2

Podgrzybek brunatny

Od lipca do końca października spotkasz go w lasach

iglastych lub liściastych, najczęściej starszych, koło dróg i

ścieżek, na polanach, pod różnymi gatunkami sosen i

świerków, również bukami i dębami.

Jak rozpoznać

Kapelusz duży, 4-18 cm, podobny do borowika, ale

ciemniejszy. Ma zwykle lekki połysk, po zwilżeniu jego

powierzchnia staje się lepka. Górna powierzchnia

kapelusza ciemnobrązowa, od spodu dobrze widocze

jasnożółte rurki. Trzon 4-12 cm, dość gruby, walcowaty,

jasnobrązowy. W miejscach uszkodzonych grzyb zmienia

kolor, staje się zielononiebieski, jednak barwa ta szybko

zanika.

Podgrzybek zajączek

Od lipca do października znajdziesz go w rozmaitych

lasach iglastych i liściastych, przeważnie pojedyńczo lub

po kilka sztuk. W Polsce grzyb bardzo pospolity. Nie

występuje jedynie na torfowiskach i w rejonach górskich.

Jak rozpoznać

Ma zamszowy, gładki, aksamitny kapelusz o średnicy 3-

10 cm w kolorze żółtym, oliwkowym lub brązowym. U

starszych grzybów może być lekko popękany. Część dolna

cytrynowożółta, później zielonawa. Trzon długości 6-21 cm,

cienki, prosty albo trochę zgięty, nie ciemnieje, u młodych

owocników dość twardy. Skórka bardzo trudno oddziela się

od miąższu.

3

Piaskowiec kasztanowaty

Od lipca do października spotkasz go w lasach iglastych i

liściastych, najczęściej pod dębami, pojedyńczo lub w

małych grupkach. Lubi piaszczyste gleby.

Jak rozpoznać

Ma suchy, gładki lub delikatnie aksamitny kapelusz o

średnicy 5-10 cm w kolorze cynamonowobrązowym.

Niełatwo jest zdjąć z niego skórę, która podczas suchej

pogody pęka. Trzon 4-8 cm, o cylindrycznym lub

maczugowatym kształcie ma taką samą barwę jak

kapelusz lub nieco bledszą. Jest dość kruchy, wewnątrz

podzielony na komory. Miąższ białawy do kremowego, o

przyjemnym zapachu. Piaskowiec kasztanowaty rzadziej

występuje niż piaskowiec modrzak.

Piaskowiec modrzak

Od lipca do października znajdziesz go w lasach

sosnowych i mieszanych, rzadziej w liściastych, pod

dębami i brzozami, na piaszczystych glebach.

Jak rozpoznać

Ma kapelusz słomkowaty lub brązowoochrowy o średnicy

5-15 cm z matową powierzchnią. Pokryty jest drobnymi

włókienkami. Pod spodem widoczne kremowe lub żółtawe

rurki. Trzon wysokości 5-10 cm, prawie takiej samej barwy

jak kapelusz, u góry gładki, niżej delikatnie kosmkowaty lub

nagi. Miąższ w całym owocniku przy najmniejszym

skaleczeniu szybko sinieje, toteż naprawdę trudno pomylić

go z innymi grzybami, chociaż po pewnym czasie sine

plamy zanikają.

4

Koźlarz babka

Od czerwca do połowy października rośnie w lasach

iglastych, liściastych i mieszanych, pod brzozami. Szukaj

go też w starych ogrodach, na zadrzewionych działkach

pod modrzewiami.

Jak rozpoznać

Ma miękki poduszkowaty szarobrązowy kapelusz (w

różnych odcieniach) o średnicy 5-20 cm, osadzony na

wysokim twardym trzonie. Od spodu szarobiałe rurki, które

po naciśnięciu lekko brązowieją. Powierzchnia kapelusza

w czasie wilgotnej pogody staje się lekko śluzowata. Trzon

7-20 cm, niezbyt gruby, biały z czarniawymi łuseczkami,

szorstki. Miąższ białawy, przy naciśnięciu nie zmieniający

barwy. Należy zbierać tylko młode, twarde okazy z

elastycznym miąższem, bo starsze są miękkie i gąbczaste.

Koźlarz czerwony

Od końca czerwca do października znajdziesz go na

leśnych polanach, na brzegach lasów. Lubi rosnąć pod

osikami, topolami i brzozami, często w mchu. W Polsce

występuje we wszystkich regionach.

Jak rozpoznać

Ma gruby, gładki pomarańczowoczerwony, mięsisty

kapelusz o średnicy 6-15 cm, który od spodu jest szary.

Skórka lekko wystająca za brzeg kapelusza, matowa lub

delikatnie filcowata. Białawy trzon wysokości 5-18 cm

pokryty jest brązowoczerwonymi łuskami. Przekrojony

miąższ barwi się na liliowo lub ciemnoszaro. Bardzo

podobny do koźlarza pomarańczowożółtego o jaśniejszej,

z żółtawym odcieniem barwie kapelusza, który rośnie

wyłącznie pod brzozami.

5

Pieprznik jadalny

Przez całe lato i wczesną jesienią, tj. od połowy czerwca

do końca października, znajdziesz go najczęściej w lasach

sosnowych i świerkowych oraz pod dębami i grabami, na

piaszczystym podłożu, w całej północnej Europie. Rośnie

w skupiskach po kilkanaście sztuk.

Jak rozpoznać

Ma średniej wielkości żółty kapelusz, choć również może

być prawie biały, o średnicy i wysokości 1-5 cm. Starsze

mają kształt lejkowaty i postrzępine brzegi kapelusza, u

młodych jest on podwinięty. Trzon o wysokości 3-8 cm,

żółty, przeważnie krótki i wygięty, z zaostrzoną podstawą.

Podobna do kurki i występująca w tym samym czasie

lisówka pomarańczowa, tzw. fałszywa kurka, jest mniejsza

i ciemniejsza - zaliczana do grzybów niejadalnych.

Mleczaj rydz

Od końca czerwca do końca pażdziernika szukaj go

wśród młodych świerków. Występuje również pod sosnami

lub w lasach mieszanych, zwykle tam gdzie trawiaste runo.

Ale najłatwiej można go znaleźć w okolicach górskich i na

Mazurach.

Jak rozpoznać

Kapelusz w środku wklęśnięty lub lejkowaty o średnicy 4-

10 cm, pomarańczowy lub z ciemnymi smugami na górnej

powierzcni, miejscami również zielonawy, z blaszkami i

podwiniętym brzegiem. W miejscach uszkodzonych

(zgniecionych) występują plamy brudnozielone. Z

przełamanych lub przekrojonych grzybów wypływa

pomarańczowe mleczko. Oprócz mleczaja rydza jest kilka

innych gatunków wydzielających mleczko, np. mleczaj

świerkowy również jadalny.

6

Gołąbek jadalny

Od lipca do października rośnie w lasach liściastych (np.

bukowych, dębowych i brzozowych), a także świerkowych i

mieszanych. Nie ma go w górach i na torfowiskach.

Jak rozpoznać

Kapelusz o średnicy 5-10 cm cielistoróżowy do

cielistobrązowego. Skórka kapelusza charakterystycznie

nie dochodzi do brzegu (ok. 1mm), przez co widać biały

miąższ. Blaszki i trzon są białe, często z rdzawymi

plamkami u dołu. Gołąbek jadalny ma łagodny smak.

Można go pomylić z gołąbkiem merowskim, u którego

skórka dochodzi do brzegu kapelusza, a grzyb ma

wyjątkowo ostry smak.

Gołąbek winny

Od lipca do końca października znajdziesz go przede

wszystkim w lasach liściastych pod dębami, ale również,

choć rzadziej, w lasach iglastych i mieszanych.

Jak rozpoznać

Kapelusz o średnicy 5-10 cm może mieć barwę

purpurowoczerwoną, winnobrązową lub cielistoochrową i

jest lekko wgłębiony. U dojrzałych okazów gołąbków

winnych blaszki są jasnożółte. Trzon biały, po dotknięciu

brązowieje przede wszystkim w dolnej części. Do

jadalnych również należą: gołąbek kunowy, widlasty,

zielonawy, cukrówka - mają kapelusze w różnych kolorach

i odcieniach.

7

Opieńka miodowa

Od października do grudnia znajdziesz ją rosnącą

zawsze w gromadzie na pniakach, korzeniach, ale też na

żywych drzewach wielu gatunków prawie na całym

świecie.

Jak rozpoznać

Żółtawobrązowe, płaskie, okrągłe kapelusze o średnicy

3-10 cm są pokryte niewielkimi, nieco ciemniejszymi, lekko

odstającymi łuseczkami, dającymi się zetrzeć. Osadzone

są na 5-10 cm trzonie w kolorze miodowym, z wyraźnym

białawym pierścieniem. Na spodzie kapelusza ma

zbiegające na trzon białawe blaszki, które potem żółkną.

Miąższ w kapeluszu mięsisty, bladocielisty, nie zmienia

zabarwienia po przekrojeniu.

Twardzioszek przydrożny

Od wiosny do jesieni spotkasz go na łąkach, miedzach, obrzeżach lasów, leśnych polanach i trawnikach, nawet tych miejskich. Lubi rosnąć w tzw.

czarcich kręgach.

Jak rozpoznać

Ma płaski skórzasty kapelusz o średnicy 2-5 cm z czubkiem na środku, bladobrązowy, o lekko czerwonawym odcieniu. Osadzony jest na cienkim, wysokim, twardym trzonie. Na spodzie kapelusza występują szeroko

rozstawione blaszki zabarwione jak kapelusz. Trzon 2-10 cm, cienki, pełny, łykowaty, z białą grzybnią u podstawy. Występuje w tych samych siedliskach nawet przez wiele lat.

8

Gąska żółta (zielona)

Od września do października rośnie w lasach

sosnowych, głównie na glebach piaszczystych. Występuje

pojedynczo lub w grupach, także w lasach liściastych.

Jak rozpoznać

Kapelusz żółtozielony lub żółtobrązowy albo

brązowooliwkowy o średnicy 5-10 cm jest szeroki, dość

nieregularny. Blaszki od spodu są jasnosiarkowożółte do

zielonkawożółtych. Brzeg kapelusza podgięty, później

rozpostarty, powyginany. Trzon wysokości 3-9 cm, u

podstawy trochę zgrubiały, wygięty, zielonawożółty, u góry

jaśniejszy. Miąższ biały, tylko w strefie brzegowej żółtawy,

co widać na przekroju podłużnym. Gatunek w Polsce

zagrożony.

Czubajka kania

Od lipca do końca października znajdziesz ją w lasach

liściastych, iglastych i mieszanych, na polanach,

pastwiskach, porębach, w wysokich trawach, w miejscach

prześwietlonych.

Jak rozpoznać

Ma duży, 10-25 cm kapelusz z ciemnymi strzępkami na

górnej powierzchni, osadzony na długim (do 30 cm),

wewnątrz pustym trzonie z wzniesionymi pierścieniami o

podwójnym brzegu. Blaszki początkowo białawe, bardzo

gęsto ustawione, ostrze blaszek delikatnie wyszczerbione.

Miąższ po skaleczeniu nie zmienia barwy. To odróżnia

czubajkę kanię od również jadalnej czubajki

czerwieniejącej, której miąższ czerwienieje przy

skaleczeniu. Przyjemny orzechowy zapach.

9

Szmaciak gałęziasty

Od późnego lata do końca października występuje w

lasach iglastych, zawsze pojedyńczo, na korzeniach i

pniach starych drzew lub przy nich.

Jak rozpoznać

Grzyb raczej rzadko spotykany, nie ma kapelusza, a

wyglądem przypomina dużą gąbkę, dorodny kalafior lub

główkę kapusty. Średnica owocnika od 20 do 50 cm, waga

2-3 kg,a bywa, że nawet więcej. Do drzewa jest

przytwierdzony krótkim trzonem. Z czasem zmienia barwę

od bladożółtawobiałej do brązowej. Miąższ białawy,

woskowy, kruchy. Łatwo pomylić go z trującymi

gałęziakami, u których poszczególne gałęzie mają na

szczycie drobne, okrągławe rozgałęzienia jak u morskich

koralowców.

Sarniak dachówkowaty

Od sierpnia do końca października znajdziesz go w

górskich lasach świerkowych. Rośnie również na nizinach

w lasach liściastych i mieszanych.

Jak rozpoznać

Ma płaski kapelusz o średnicy 5-15 cm z podwiniętym

brzegiem, w środku lejkowato wgłębiony. Z wierzchu

pokryty mocno odstającymi, ułożonymi dachówkowato

trójkątnymi łuskami, które najpierw białawe, potem

szarawe, kruche, zbiegają się na trzon. U starszych

okazów brzeg kapelusza ostry, w różny sposób

powyginany. Trzon długości 3-8 cm, u podstawy trochę

zgrubiały, szarobiaławy do brązowawego, nie czernieje. To

odróżnia sarniaka dachówkowatego od sarniaka gorzkiego.

10

Czernidłak kołpakowaty

Od maja do listopada rośnie na dobrze nawożonych

glebach, pastwiskach, łąkach - gdzie jest ziemia bogata w

próchnicę. Obumiera w ciągu kilku godzin. Inne gatunki -

czernidłak pospolity i błyszczący - uważane są za

niejadalne.

Jak rozpoznać

Ma dzwonkowaty biały kapelusz osadzony na cienkim,

białym pustym trzonie długości 6-12 cm z niewielkim

pierścieniem. Wysokość zamkniętego kapelusza 10-15 cm.

Górna część pokryta strzępkami. U młodych grzybów

blaszki na spodzie kapelusza są białe, potem stają się

różowe, aż do czarnych. Jadalne wyłącznie młode

owocniki, które po zebraniu muszą być szybko użyte, gdyż

przetrzymywane ulegają rozkładowi na ciemną,

atramentową maź.

Plachetka kołpakowata

Od sierpnia do października spotkasz je we wszystkich

regionach Polski, szczególnie w wilgotnych lasach

iglastych, często wśród krzewinek borówki czarnej. Rośnie

w grupach i lubi sąsiedztwo gołąbków jadalnych.

Jak rozpoznać

Przypomina pieczarkę. Kapelusz niekształtny o średnicy

6-10 cm, bladożółty, często promieniście pomarszczony,

osadzony jest na brudnobiaławym, dość cienkim trzonie ze

zwisającym błoniastym pierścieniem. Młody kapelusz ma

kształt dzwonkowaty, potem wypukły, w końcu rozpoztarty

z garbkiem. Blaszki mają barwę cielistą, szarą,

rdzawobrązową z białym brzegiem. Miąższ białawy,

marmurkowaty, o przyjemnym zapachu i łagodnym smaku.

11

Pieczarka polna

Od maja do połwy października znajdziesz ją na

pastwiskach, w kompoście, ogrodach, na łąkach i polach,

obrzeżach leśnych. Może pojawić się nagle i masowo,

szczególnie po ulewnych deszczach.

Jak rozpoznać

Kapelusz białawy, gładki, włókienkowaty, o średnicy 3-8

cm, umieszczonym na białawym trzonie. U młodych

grzybów blaszki są osłonięte białą, dość grubą błoną, z

której powstaje na trzonie pierścień. Różowe blaszki w

miarę dojrzewania ciemnieją, aż do koloru

czekoladowobrązowego. Trzon 3-10 cm, cylindryczny,

często z zaostrzoną podstawą, białawy, u góry nieco

różowy. Zaostrzony trzon i słabo wykształcony pierścień są

najbardziej charakterystycznymi cechami rozpoznawczymi.

Gąsówka naga

Od września do listopada występuje w dużych

skupiskach w lasach liściastych - przede wszystkim

bukowych, oraz iglastych, także wzdłuż żywopłotów. Bywa,

że spotyka się ją też w maju.

Jak rozpoznać

Kapelusz o średnicy 6-15 cm ma barwę fioletową do

brązowej, jest gładki, suchy, początkowo wypukły, u

dojrzałych w środku wklęsły. Pod spodem blaszki gęste,

cienkie, fioletowate, przyrośnięte do trzonu. Trzon

wysokości 5-10 cm, maczugowaty, w dolnej części pokryty

fioletowawą grzybnią. Miąższ mięsisty, delikatny, miękki,

niebieskawy, silnie aromatyczny. Gąsówka naga jest

bardzo podobna do gąsówki dwubarwnej, która ma

przeważnie fioletowo zabarwiony tylko trzon.

12

Grzyby niejadalne i trujące

Muchomor sromotnikowy

Zielonkawy kapelusz, na spodzie biale blaszki, trzon ze

zwisającym pierścieniem, podstawa kulista; nieprzyjemny,

słodkawy zapach.

Zagrożenia

Należy do najbardziej niebezpiecznych grzybów

trujących. Jest często mylony z gąską zieloną lub

gołąbkiem zielonawym. Objawy zatrucia - po 8-24

godzinach od spożycia. Na początku występują nudności,

bóle głowy i brzucha, biegunka, osłabienie. Mogą

prowadzić do śmierci.

Piestrzenica kasztanowata

Czerwonawobrązowy kulisty kapelusz, na powierzchni

pofałdowany, białawocielisty, krótki trzon; dość przyjemny

zapach.

Zagrożenia

Jest grzybem bardzo pospolitym, głównym sprawcą

wiosennych zatruć. Bywa mylony ze smardzem jadalnym.

Objawami zatrucia są: wzmożone pragnienie, wymioty,

biegunki, bóle brzucha i głowy, zażółcenie białkówek oczu,

senność i drgawki. Jego zjedzenie może nawet być

przyczyną śmierci.

13

Muchomor czerwony

Duży, czerwonopomarańczowy kapelusz z białymi

łatkami, cienkie białe blaszki, trzon z pierścieniem u góry, u

dołu kulista podstawa.

Zagrożenia

Zatrucia nim występują stosunkowo rzadko. Zjedzenie

większej ilości tego grzyba powoduje śmierć. Objawy są

podobne do zatrucia alkoholem i występują około 30 minut

po spożyciu. Grzyb działa odurzająco, wywołuje wymioty,

biegunkę, zaburzenia wzroku i halucynacje. Kiedyś

używano go na wsiach do trucia much.

Zasłonak rudy

Szorstki, pomarańczoworudy kapelusz z garbkiem,

rzadkie, rdzawobrązowe blaszki, żółtawy trzon; zapach

podobny do rzodkiewki.

Zagrożenia

Jest grzybem śmiertelnie trującym. Objawy zatrucia

występują po kilku, kilkunastu dniach. Powoduje

zaburzenia żołądkowo-jelitowe, pieczenie i suchość w

jamie ustnej, zaparcia i niewydolność nerek. Do początku

lat sześćdziesiątych nie znano jego trujących właściwości,

dopiero masowe zatrucia w 1962 roku zaskoczyły

mikologów.

14

Muchomor plamisty

Szarobrązowy kapelusz z białymi łatkami i prążkowanym

brzegiem, białe blaszki, wysmukły trzon z pierścieniem, u

dołu bulwa.

Zagrożenia

Może powodować śmierć. Bywa mylony z muchomorem

twardawym, choć ma on gładki brzeg kapelusza. Objawy

występują po 1-3 godzinach, są podobne do zatrucia

alkoholem, ale znacznie silniejsze. Mają postać młdłości,

wymiotów, rozwolnienia, zaburzeń wzroku, wysokiej

gorączki, niepokoju, agresji, a czasem utraty przytomności.

Strzępiak ceglasty

Brązowawy kapelusz, spód po dotknięciu ciemnieje,

szarawe blaszki, białawy, czerwieniejący trzon; zapach

owocowy, z czasem spirytusowy.

Zagrożenia

Jest mylony z jadalną majówką wiosenną i pieczarkami.

Objawy zatrucia są gwałtowne i występują zaraz po

spożyciu. Są to: silne pocenie się, zaburzenia wzroku,

ślinotok, zaczerwienienie skóry twarzy, mdłości, wymioty,

skurcze mięśni, zwolnienie tętna. Substancją trującą jest

muskaryna, jej nieduża ilość może powodować silne

zatrucia, a nawet śmierć.

15

Borowik szatański

Poduszkowaty, białoszarawy kapelusz, spód żółty, z

dojrzewaniem czerwieniejący, pękaty, żółty, czerwonawy u

dołu trzon, żółtawy miąższ; starsze okazy cuchną.

Zagrożenia

Jest dość rzadko spotykany. Bywa mylony z borowikiem

ceglastoporym i ponurym. Zatrucia mogą wystąpić nawet

po zjedzeniu małego kawałka surowego grzyba po 1-4

godzinach. Polegają na zaburzeniach jelitowo-

żołądkowych, biegunkach, wymiotach. Mogą również

wystąpić nudności, silne pocenie, zaburzenie tętna,

duszności, szum w uszach i skurcze łydek.

Mleczaj wełnianka

Różowocielisty kapelusz z ciemnoróżowymi pręgami, na

brzegu kosmkowaty, podwinięty, cielistoróżowe blaszki

jaśniejsze od kapelusza; zapach owocowy, smak piekący.

Zagrożenia

Bywa mylony z rydzem jadalnym, choć różni się od

niego, bo zawiera białe, silnie piekące mleczko, a brzegi

kapelusza ma pokryte kosmykami grzybni. W Polsce jest

grzybem niejadalnym, w niektórych krajach jada się go po

uprzednim wygotowaniu i zaprawieniu octem. Objawy

zatrucia: wymioty i biegunka występujące na skutek

drażnienia śluzówki żołądka i jelit.

16

Tęgoskór pospolity

Kulisty owocnik bez trzonu, pokryty brązowawą skórą, na

powierzchni popękany, wnętrze młodych grzybów jest

szare, a dojrzałych niebieskawoczarne; zapach ostry,

metaliczny.

Zagrożenia

Bywa mylony z jadalnymi purchawkami i kurzawkami

oraz tęgoskórem brodawkowanym. W odróżnieniu od trufli

rośnie na powierzchni ziemi. Trujące są grzyby stare,

zwłaszcza surowe. Zjedzone w większych ilościach mogą

powodować mdłości, wymioty, nudności, zawroty głowy,

słabość, spadek sił. Młode grzyby, niedojrzałe, jasne w

przekroju, bywają dodawane do sosów, co jednak nie jest

polecane.

Krowiak podwinięty

Szarobrunatny kapelusz pośrodku ma najpierw garbik,

potem wgłębienie, brzeg karbowany, podwinięty, blaszki

schodzą do dołu, po naciśnięciu tworzą się brązowe plamy.

Zagrożenia

Krakowiak podwinięty, pospolicie zwany olszówką, jest

grzybem śmiertelnie trującym. Dawniej był uważany za

gatunek jadalny, lecz gorszej jakości. Jest mylony z

krowiakiem włóknistym. Jego trujące działanie polega na

alergicznych reakcjach ludzkiego organizmu na białko

grzybów. Zatrucie może wystąpić nawet po kilku latach.

Jego objawy to m.in. bóle brzucha, zakłóceniapracy nerek.

17

Wieruszka zatokowata

Kapelusz białawy do jasnoochrowego, jedwabisty,

lśniący, blade blaszki, w stanie dojrzałym

łososioworóżowe, biały, włóknisty miąższ, biały,

włókienkowaty trzon; zapach podobny do mąki.

Zagrożenia

Wieruszka zatokowata jest często mylona z majówką

wiosenną, gąsówką mglistą i pieczarkami.Objawy zatrucia

są bardzo szybkie, występują po 20-30 minutach. Są to

najczęściej: wymioty, bóle i zawroty głowy, biegunka.

Dolegliwości trwają zazwyczaj kilka dni. Zdarza się, że

spożycie większej ilości kończy się śmiercią.

Lisówka pomarańczowa

Pomarańczowożólty lub brązowawy kapelusz,

początkowo wypukły, potem płaski o podwiniętych

brzegach, pomarańczowożółte blaszki, miękki miąższ,

zaostrzony trzon; słaby zapach, cierpki smak.

Zagrożenia

Jest mylona z pieprznikiem jadalnym (kurką), jednakże

prawie nie pachnie i ma cierpki, nieprzyjemny smak.

Kiedyś uważano ją za trującą, choć według opini

niektórych grzybiarzy jest jadalna, mimo że niesmaczna.

Nie jest to do końca prawdą, ponieważ u niektórych osób

może powodować zaburzenia żołądkowe i biegunkę.

18