INFORMACJA
O WYNIKACH KONTROLI
„Udzielanie pomocy na usamodzielnienie wychowanków placówek opiekuńczo-
wychowawczych, resocjalizacyjnych, zakładów dla nieletnich oraz rodzin zastępczych”.
________________________________________________________________
1.
CHARAKTERYSTYKA KONTROLI
Temat kontroli: „Udzielanie pomocy na usamodzielnienie wychowanków placówek opiekuńczo
- wychowawczych, resocjalizacyjnych, zakładów dla nieletnich oraz rodzin zastępczych”.
Celem kontroli było dokonanie oceny skuteczności określonego w ustawie z dnia
29
listopada
1990
roku
o
pomocy
społecznej1
systemu
pomocy,
kierowanej
do usamodzielniających się wychowanków placówek opieki zastępczej w 2000 roku
i I kwartale 2001 roku, w tym:
- przygotowania organizacyjnego i kadrowego słuŜb powiatowych,
- realizowania przez te słuŜby zadań związanych z procesem usamodzielniania
wychowanków,
- prawidłowości wykorzystania środków przeznaczonych na usamodzielnianie wychowanków,
- efektów udzielonej pomocy.
Kontrolą podjętą z inicjatywy własnej NajwyŜszej Izby Kontroli objęto w okresie od
17 marca do 31 maja 2001 roku:
• 25 powiatowe centra pomocy rodzinie,
• 2 miejskie centra pomocy rodzinie,
1 Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.
• 2 miejskie ośrodki pomocy rodzinie,
• 5 miejskie ośrodki pomocy społecznej,
• 1 starostwo powiatowe,
• 1 urząd miejski.
Kontrola w jednostkach samorządu terytorialnego została przeprowadzona pod względem
legalności, gospodarności i rzetelności2.
W kontroli uczestniczyły Delegatury NajwyŜszej Izby Kontroli w Białymstoku, Gdańsku,
Kielcach, Lublinie, Łodzi, Rzeszowie, Szczecinie i Warszawie.
W toku kontroli zbadano:
- wielkość potrzeb związanych z usamodzielnianiem wychowanków,
- legalność
przyjętych
zasad,
warunków
i
kryteriów
udzielania
pomocy
w usamodzielnieniu,
- dostępność i skuteczność form pomocy,
- prawidłowość
wykorzystania
dotacji
z
budŜetu
państwa
przeznaczonych
na usamodzielnianie wychowanków oraz środków otrzymanych na ten cel od innych
podmiotów.
2.
UWARUNKOWANIA
EKONOMICZNE
I
ORGANIZACYJNE
KONTROLOWANEJ DZIAŁALNOŚCI.
2.1
W wyniku reformy administracyjnej kraju, wiele zadań i kompetencji wykonywanych
dotychczas przez administrację rządową z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszło w gestię nowych
jednostek samorządu terytorialnego, tj. powiatów i miast na prawach powiatu. Głównym
załoŜeniem tych zmian było zapewnienie społecznościom lokalnym wpływu na świadczenie
usług publicznych z zakresu pomocy społecznej. Do realizacji tych zadań powołano powiatowe
centra
pomocy
rodzinie
lub
miejskie
ośrodki
pomocy
rodzinie,
które
ustawą
o pomocy społecznej zobowiązano do:
udzielania pomocy w integracji ze środowiskiem osobom opuszczającym placówki
opiekuńczo-wychowawcze, resocjalizacyjne, zakłady dla nieletnich i rodziny zastępcze,
zapewnienia pomocy pienięŜnej i rzeczowej usamodzielnianym wychowankom oraz
pokrywania wydatków związanych z kontynuowaniem przez nich nauki.
W Ŝyciu wychowanków korzystających z róŜnych form opieki zastępczej przychodzi moment,
gdy muszą wejść w świat dorosłych. W tej mierze osoby te, zdane są na pomoc Państwa, której
formę
i
zakres
regulowały
w
okresie
od
1
stycznia
do
29
października
2000 roku przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz przepisy rozporządzenia MP i PS z dnia
3 grudnia 1999 roku (o ile nie były one sprzeczne z tą ustawą), zaś od 30 października 2000 roku
do chwili obecnej określa ustawa o pomocy społecznej, (w szczególności art. 33p) oraz
rozporządzenie MP i PS z dnia 14 września 2000 roku wydane na podstawie dyspozycji zawartej
w art. 33p ust. 10 ustawy o pomocy społecznej.
2.2
Według danych GUS3 w Polsce w 2000 roku róŜnymi formami opieki zastępczej
objętych było ponad 132 tys. dzieci, tj. ponad 1,2 % populacji w wieku do 18 lat. Z opieki
instytucjonalnej korzystało 76.578 dzieci umieszczonych w 1.277 róŜnych placówkach,
(tj. domach dziecka, specjalnych ośrodkach szkolno – wychowawczych, młodzieŜowych
ośrodkach
wychowawczych,
młodzieŜowych
ośrodkach
socjoterapii,
ogniskach
wychowawczych, pogotowiach opiekuńczych), zaś 55.797 dzieci z rodzinnej formy opieki
2 art. 5 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o NajwyŜszej Izbie Kontroli (Dz. U. Nr 13, poz. 59 ze zm.)
3 Główny Urząd Statystyczny, Rocznik Statystyczny Rzeczpospolitej Polskiej 2000 Rok LX Warszawa
sprawowanej przez 43.378 rodzin zastępczych. Ze „Sprawozdania półrocznego i rocznego
z udzielonych świadczeń pomocy społecznej – pienięŜnych, w naturze i usługach”,
sporządzonego przez Departament Pomocy Społecznej Ministerstwa Pracy i Polityki
Społecznej4, wynika Ŝe w 2000 roku na usamodzielnienie pełnoletnich wychowanków
wydatkowano ogółem 44.119 tys. złotych, co stanowiło 0,12 % łącznej kwoty wydatków
budŜetowych powiatów i miast na prawach powiatu (35.748.901 tys. złotych)5, w tym:
• na pomoc pienięŜną w usamodzielnieniu 6.390 wychowanków przeznaczono 26.964 tys.
złotych,
• na pokrycie kosztów kontynuowania nauki przez 4.349 pełnoletnich wychowanków
wydatkowano 12.858 tys. złotych,
• na wsparcie rzeczowe udzielone 1.190 wychowankom wydano 4.246 tys. złotych,
• na pomoc w zapewnieniu odpowiednich warunków mieszkaniowych 276 wychowankom
wydatkowano 51 tys. złotych,
• pomocy w uzyskaniu pracy udzielono 705 wychowankom.
Koszty pomocy w kwocie 39.822 tys. złotych, (tj. 90,2 % środków wydatkowanych na ten cel
w 2000 roku) sfinansowano z dotacji celowej z budŜetu państwa, bowiem do 31 grudnia 2000
roku, zgodnie z art. 64 ust.8 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 roku o zmianie niektórych ustaw
związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej6 – przyznawanie pomocy w formie
pienięŜnej na usamodzielnienie oraz pokrywanie wydatków związanych z kontynuowaniem
nauki przez pełnoletnich wychowanków było zadaniem z zakresu administracji rządowej
realizowanym przez powiat. Koszty pozostałych świadczeń, tj. wyprawek rzeczowych,
zapewnienia odpowiednich warunków mieszkaniowych i pomocy w zatrudnieniu sfinansowały
powiaty ze środków własnych, przeznaczając na ten cel w 2000 roku łącznie 4.297 tys. złotych,
co stanowiło 0,04 % ogólnej kwoty zrealizowanych dochodów własnych (1.532.993 tys.
złotych)7.
3.
SYNTEZA
USTALEŃ
KONTROLI
I
OCENA
KONTROLOWANEJ
DZIAŁALNOŚCI.
3.1
W świetle ustaleń kontroli, NajwyŜsza Izba Kontroli krytycznie ocenia sposób realizacji i
skuteczność pomocy skierowanej w 2000 roku i I kwartale 2001 roku do pełnoletnich
wychowanków opieki zastępczej. Spośród 36 skontrolowanych jednostek udzielających wsparcia
wychowankom, NIK pozytywnie oceniła działalność tylko 4 centrów pomocy ( w Łańcucie,
Łodzi, Kielcach i Malborku), zaś do pozostałych jednostek wystosowano 152 róŜne wnioski
pokontrolne
mające
na
celu
usunięcie
stwierdzonych
nieprawidłowości.
Do ocen i wniosków zawartych w wystąpieniach pokontrolnych zastrzeŜenia złoŜyli: Starosta
Powiatu Warszawskiego, Prezydent Miasta Krosna oraz dyrektor Powiatowego Centrum
Pomocy Rodzinie w Policach. Rozstrzygnięcia Komisji Odwoławczych NIK w powyŜszych
sprawach opisano w punkcie III niniejszej Informacji.
3.2
Z ustaleń kontroli NIK w 36 jednostkach wynika, Ŝe w 2000 roku pomocy
w usamodzielnieniu udzielono 1618 wychowankom, a w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2001
4 wydanie broszurowe Warszawa, kwiecień 2001 opracował S. Konior główny specjalista
5 źródło Informacja NIK o wykonaniu budŜetu w 2000 r.
6 Dz. U. Nr 12, poz. 136
7 źródło Informacja NIK o wykonaniu budŜetu w 2000 r.
roku ze wsparcia skorzystało 881 wychowanków. Ogółem na realizację pomocy
w okresie 17 miesięcy wydatkowano łącznie 11.088 tys. złotych.
W wyniku analizy dokumentacji 950 usamodzielnionych wychowanków (tj. 38 % ogółu)
stwierdzono, Ŝe pomocy udzielano w ograniczonym zakresie głównie z uwagi na brak środków
finansowych. Jak wynika z ustaleń kontroli, niedobór środków finansowych był spowodowany
mało
precyzyjnym
rozpoznaniem
potrzeb
przez
większość
centrów
pomocy
i zaniŜonym z tego względu planowaniem środków na usamodzielnianie wychowanków.
Kontrola NIK wykazała równieŜ, Ŝe informacje o zamiarze opuszczenia placówki przez
wychowanków
były
gromadzone
ze
zbyt
małym
wyprzedzeniem
czasowym,
co uniemoŜliwiało opracowanie rzetelnego programu usamodzielnienia wychowanków,
zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych oraz udzielenia pomocy w zatrudnieniu. Sytuacja
ta była równieŜ przyczyną nie uwzględnienia w bilansach potrzeb wszystkich wychowanków.
Przykładem tego było pominięcie wychowanków ze Specjalnych Ośrodków Szkolno –
Wychowawczych w Lublinie, Krasnymstawie i Olbięcinie, Niepublicznego Domu Dziecka im.
„Matki Weroniki” w Lublinie, Domu Dziecka w Krośnie oraz Domu MłodzieŜy SOS
w Lublinie - placówki socjalizacyjnej, sprawującej opiekę nad wychowankami wiosek
dziecięcych SOS, kontynuującymi naukę w Lublinie w szkołach ponadpodstawowych.
3.3
Niepokojącym zjawiskiem w 2000 roku było nie planowanie w budŜetach powiatów
środków własnych na pomoc, która naleŜała do zadań własnych. Udzielone wsparcie
wychowankom, prawie w całości, sfinansowano środkami dotacji celowej przekazanej powiatom
na realizację zadań z zakresu administracji rządowej. Pomimo zgłaszanych potrzeb, w budŜetach
kontrolowanych centrów uwzględniono jedynie środki w granicach wyznaczonych wielkością
przyznanej dotacji celowej. Tylko w 9 spośród 36 skontrolowanych jednostek zaangaŜowano
środki własne w łącznej wysokości 474 tys. złotych na częściowe sfinansowanie tej pomocy.
Środki te nie były jednak planowane, a ich pozyskanie w trakcie roku było rezultatem doraźnych
starań podejmowanych przez niektórych dyrektorów centrów pomocy. Wobec niedostatku
środków finansowych, w większości centrów pomoc tę ograniczono do jednej formy lub prawie
całkowicie rezygnowano ze świadczenia pomocy rzeczowej, której udzielanie w 2000 roku
naleŜało do zadań własnych powiatu.
Skutkiem nieuwzględnienia w budŜetach samorządów powiatowych środków na wyprawki
rzeczowe było powstanie tzw. „nieewidencjonowanych” zobowiązań, gdyŜ odmowa tej pomocy
zwykle nie była potwierdzana stosownymi decyzjami administracyjnymi.
3.4
Z ustaleń kontroli NIK wynika, Ŝe wydatki 5 centrów pomocy zatwierdzone na 2001 rok
nie zabezpieczały zgłoszonych potrzeb. Z tego powodu, w bieŜącym roku centra ograniczyły
zakres pomocy kierowanej do wychowanków. Stwierdzono, iŜ spośród 881 osób objętych
wsparciem (do 31 maja 2001 r.), 78 % skorzystało tylko z jednej formy pomocy,
tj. miesięcznych świadczeń na kontynuowanie nauki, pomimo iŜ osoby te miały prawo równieŜ
do pozostałych świadczeń.
3.5
Z analizy dokumentacji 950 wychowanków usamodzielnionych w okresie od
1 stycznia 2000 roku do 31 maja 2001 roku wynika, Ŝe spełniali oni warunki i kryteria
dochodowe
uprawniające
do
otrzymania
pomocy
pienięŜnej
na
usamodzielnienie
i kontynuowanie nauki. Sytuację dochodową tych osób kaŜdorazowo badali pracownicy socjalni,
dokumentując to w wywiadach środowiskowych. Prawidłowo takŜe ( z wyjątkiem
4 przypadków) ustalono kwotę naleŜnych świadczeń. Kontrola NIK wykazała, Ŝe
(z wyjątkiem jednego przypadku) środki dotacji z budŜetu państwa na usamodzielnianie
wychowanków wykorzystano legalnie. Z naruszeniem zasad legalności, w 2000 roku
spoŜytkowano w MOPS w Radomiu dotację celową na realizację zadań z zakresu administracji
rządowej, z której sfinansowano koszty wyprawek rzeczowych dla wychowanków na łączną
kwotę 76 tys. złotych. Zgodnie z art. 10a pkt. 11 ustawy o pomocy społecznej, pomoc w tej
formie naleŜała do zadań własnych powiatu i powinna być sfinansowana środkami własnymi.
Wojewoda Mazowiecki zaŜądał zwrotu dotacji wraz z naleŜnymi odsetkami oraz jednocześnie
zawiadomił Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych o naruszeniu dyscypliny finansów
publicznych określonej w art. 138 ust. 1, pkt. 4 ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o finansach
publicznych8. Dotacja ta, w dniu 4 lipca 2001 roku została zwrócona do budŜetu Wojewody
Mazowieckiego.
3.6
Kontrola ujawniła, Ŝe w wyniku stosowania zawęŜonej i niekorzystnej dla wychowanków
interpretacji art. 33 p ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów rozporządzeń wykonawczych
MP i PS, niektórzy pełnoletni wychowankowie pozbawieni zostali naleŜnych im form pomocy.
Stwierdzono przypadki, w których pomoc ograniczono tylko do jednej formy, usprawiedliwiając
takie postępowanie werbalną treścią wniosku zainteresowanego, zwracającego się ogólnie
o przyznanie mu pomocy pienięŜnej, bez wyszczególnienia jakiej. Przepisy ustawy, jak
i aktów wykonawczych nie nakładają jednak na wnioskodawcę obowiązku sprecyzowania
z jakiej formy pomocy chce skorzystać, a osobie spełniającej warunki określone w ustawie
przysługują wszystkie formy pomocy, chyba Ŝe świadomie z którejś zrezygnuje. Tym czasem:
♦ 687 wychowankom kontynuującym naukę po uzyskaniu pełnoletności przyznawano jedynie
pomoc pienięŜną na koszty kształcenia, twierdząc Ŝe pozostałe formy pomocy materialnej w
okresie nauki są im zbędne. Zdaniem NIK, kontynuowanie nauki nie moŜe być podstawą
„dyskryminacji finansowej” tych osób. W prawie do uzyskania pomocy, wszyscy
wychowankowie są równi i po spełnieniu ustawowych kryteriów przysługuje
im pomoc pienięŜna i rzeczowa, a jeŜeli nadal się uczą, są takŜe uprawnieni
do częściowego zwrotu kosztów swojej edukacji. Uprawnienie to jest bowiem „dodatkową
zachętą” w podnoszeniu kwalifikacji przez osoby osierocone. Pomoc taka ma charakter
subsydiarny, a jej przyznanie nie jest równoznaczne z usamodzielnieniem wychowanka.
Ograniczenie
się
tylko
do
wypłat
świadczeń
na
kontynuowanie
nauki,
w przyszłości moŜe spowodować skumulowanie zobowiązań z tytułu pozostałych form
pomocy
(tj.
jednorazowego
świadczenia
pienięŜnego
i
wyprawki
rzeczowej),
co w znacznym stopniu pogłębi istniejące trudności finansowe tych jednostek i moŜe być
przyczyną dalszego zmniejszania zakresu tej pomocy,
♦ w przypadku 68 wychowanków przyznanie świadczeń uzaleŜniono od fizycznego
opuszczenia dotychczasowej rodziny zastępczej. W ocenie NIK takie warunkowanie pomocy
było niekorzystne i krzywdzące, bowiem większość wychowanków nie miała dokąd się
wyprowadzić, a centra nie były w stanie zapewnić im odpowiednich warunków
mieszkaniowych. Ponadto wychowanek po uzyskaniu pełnoletności jest osobą prawnie obcą
wobec dotychczasowych rodziców zastępczych. W oparciu o te przesłanki, Delegatura NIK
w Białymstoku wystąpiła z wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w
Białymstoku o stwierdzenie niewaŜności decyzji PCPR w Białymstoku odmawiających
przyznania
pomocy
2
wychowankom.
W
dniu
19
lipca
2001
r.
SKO
w Białymstoku stwierdziło niewaŜność decyzji dyrektora PCPR odmawiających przyznania
pomocy w usamodzielnieniu. W wyniku wszczętego postępowania, pomoc pienięŜną
przyznano
jednemu
wychowankowi,
a
załatwienie
drugiej
sprawy
odłoŜono
do czasu nawiązania kontaktu z zainteresowanym,
♦ pomoc rzeczową adresowano jedynie do wychowanków instytucjonalnych form opieki,
bezzasadnie uznając, Ŝe rodziny zastępcze zapewniły swoim wychowankom odpowiednie
wyposaŜenie. W ocenie NIK, róŜnicowanie osób uprawnionych na podstawie
8 Dz. U. z 1998 r. Nr 155, poz. 1014 ze zm.
art. 33 p ustawy o pomocy społecznej ze względu na formę sprawowanej nad nimi opieki
było naruszeniem tej ustawy. Zgodnie z przepisami pomoc rzeczowa przysługuje wszystkim
usamodzielnianym i w zaleŜności od indywidualnych potrzeb moŜe być wykorzystana nie
tylko na wyposaŜenie mieszkania lub nabycie niezbędnych urządzeń domowych ale równieŜ
na pomoce naukowe, sprzęt rehabilitacyjny lub sprzęt, który moŜe być wykorzystany do
podjęcia zatrudnienia.
3.7
Blisko 1/3 indywidualnych planów i programów usamodzielnień wychowanków nie
odpowiadała wymogom określonym w rozporządzeniach wykonawczych, bowiem nie określono
w nich sposobu :
- wspierania osób usamodzielnianych w kontaktach z rodziną i środowiskiem,
- uzyskania wykształcenia lub kwalifikacji zawodowych zgodnych z moŜliwościami
i aspiracjami wychowanków,
- nabycia uprawnień do ubezpieczenia zdrowotnego,
- uzyskania odpowiednich warunków mieszkaniowych,
- uzyskania zatrudnienia,
W planach nie podawano szczegółowych terminów realizacji zadań związanych
z usamodzielnianiem wychowanków lecz ograniczono się do wskazania orientacyjnych ram
czasowych ich realizacji, np. „planowane zakończenie nauki – czerwiec 2001 r.”, „pomoc
w podjęciu zatrudnienia po ukończeniu nauki i zdobyciu kwalifikacji – termin 2003 r.”
3.8
Wyniki kontroli NIK wskazały równieŜ, Ŝe centra pomocy w Bielsku Podlaskim,
Gryfinie, Łańcucie, Mińsku Mazowieckim, Opolu Lubelskim, Otwocku, Radomsku, Słupsku,
SkarŜysku Kamiennej były w niewystarczającym stopniu przygotowane organizacyjnie
i kadrowo do wspomagania procesu integracji wychowanków ze środowiskiem. Zadanie to,
łącznie z innymi związanymi z prowadzeniem placówek opiekuńczo-wychowawczych
i rodzin zastępczych, wykonywali tam jednoosobowo pracownicy, nie mający kwalifikacji
pracownika socjalnego, określonych w dziale III rozdziale 2 ustawy o pomocy społecznej.
W ocenie NIK szczupłość obsady kadrowej oraz niewystarczające przygotowanie merytoryczne
tych pracowników były głównymi przyczynami nieprawidłowości w przyznawaniu pomocy, a
takŜe znacznych opóźnień w załatwianiu wniosków zainteresowanych. Spośród 36 jednostek
objętych kontrolą, jedynie w 4 terminowo przyznawano pomoc, zaś w pozostałych jednostkach
stwierdzono przypadki wydawania decyzji po upływie kilkudziesięciu, a nawet blisko 400 dni od
daty złoŜenia wniosku. Tylko nieliczne z tych opóźnień moŜna było uznać za uzasadnione.
3.9
Kontrola NIK wykazała, Ŝe w większości centrów pomocy nie podejmowano prób
nawiązania współpracy z organizacjami pozarządowymi, stowarzyszeniami czy teŜ fundacjami
zajmującymi
się
niesieniem
pomocy
osobom
znajdującym
się
w
potrzebie.
Do podmiotów tych nie zwracano się o udzielenie pomocy usamodzielnianym wychowankom,
albowiem w ich ocenie nie zachodziła taka potrzeba.
Pomimo upływu ponad 2 lat od utworzenia powiatowych centrów pomocy rodzinie,
3/4 skontrolowanych jednostek nie opracowało dokumentów pod nazwą „Powiatowa strategia
rozwiązywania problemów społecznych”, mimo obowiązku wynikającego z dyspozycji zawartej
w art. 10a, pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej. W jednostkach, w których dokument ten został
opracowany, kwestie związane z usamodzielnianiem wychowanków zostały całkowicie
pominięte lub ujęte w sposób uogólniony.
4.
UWAGI I WNIOSKI
Ustalenia kontroli uzasadniały skierowanie do kierowników centrów pomocy rodzinie
152 wniosków pokontrolnych, w których postulowano o:
- podjęcie działań zmierzających do zwiększenia aktywności w uzyskiwaniu bliŜszych
informacji o zamiarach związanych z usamodzielnianiem się wychowanków placówek
opiekuńczo-wychowawczych, w terminach umoŜliwiających precyzyjne zaplanowanie
niezbędnych środków finansowych na udzielenie im pomocy,
- uwzględnienie w budŜetach jednostek środków na realizację zadania własnego powiatu,
jakim jest usamodzielnianie wychowanków,
- podjęcie działań w celu przyznania naleŜnej pomocy wszystkim usamodzielniającym się
wychowankom, którzy w 2000 roku, na skutek błędnej interpretacji przepisów, otrzymali
pomoc tylko w jednej formie, a takŜe tym, którym odmówiono przyznania takiej pomocy z
uwagi na zamieszkiwanie w rodzinie zastępczej po ukończeniu 18 roku Ŝycia,
- podjęcie działań mających na celu objęcie pomocą w usamodzielnieniu równieŜ
wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, domów młodzieŜy SOS,
zakładów poprawczych oraz niepublicznych domów dziecka,
- podjęcie przedsięwzięć zapewniających bezzwłoczne załatwianie wniosków o udzielenie
pomocy w usamodzielnianiu się osób uprawnionych na podstawie art. 33p ustawy
o pomocy społecznej i terminowe wydawanie decyzji ,
- udzielanie pomocy pienięŜnej na wniosek osoby usamodzielnianej zaopiniowany przez
opiekuna, po uprzednim przygotowaniu indywidualnego programu usamodzielnienia,
- realizację zadań związanych z oceną i modyfikowaniem indywidualnych programów
usamodzielniania i dokumentowania tych faktów zapisami w programach usamodzielniania,
- opracowanie powiatowej strategii rozwiązywania problemów społecznych zgodnie
z wymogami art. 10a pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej z uwzględnieniem problematyki
pomocy w usamodzielnieniu się wychowanków placówek określonych w rozporządzeniu
Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 września 2000 r.,
- przedstawianie radom powiatów, zgodnie z wymogami art. 47a ust. 6 i 7 ustawy
o pomocy społecznej, problematyki związanej z usamodzielnianiem wychowanków oraz
wynikających z tego potrzeb.
W związku ze stwierdzonymi trudnościami w realizacji zadań własnych powiatu określonych w
art. 33p ustawy o pomocy społecznej, NIK uwaŜa, Ŝe Rada Ministrów powinna podjąć działania
w celu znalezienia właściwych rozwiązań w zakresie wspierania inicjatyw lokalnych do
tworzenia odpowiednich warunków mieszkaniowych w formie hosteli, przydziału lokali z
zasobów komunalnych, dofinansowania wkładów mieszkaniowych dla osób usamodzielnianych
itp.
oraz
zastosowania
mechanizmów
ułatwiających
pracodawcom
zatrudnianie
usamodzielnianych wychowanków.
Nadesłane odpowiedzi wskazują, Ŝe podjęcie czynności kontrolnych przez NajwyŜszą
Izbę Kontroli było całkowicie uzasadnione. Oprócz wyeliminowania stwierdzonych
nieprawidłowości, do efektów tej kontroli naleŜy zaliczyć:
⇒ uregulowanie zaległych zobowiązań z tytułu pomocy pienięŜnej i rzeczowej wobec
119 osób,
⇒ deklaracje wypłaty w bieŜącym roku naleŜnych świadczeń 80 wychowankom, bezpośrednio
po otrzymaniu wnioskowanych kwot,
⇒ skierowanie do ponownego rozpatrzenia spraw 2 wychowanków, w których odmowa
udzielenia pomocy w usamodzielnieniu na wniosek Delegatury NIK w Białymstoku została
uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku. W wyniku wszczętego
postępowania,
pomoc
pienięŜną
przyznano
jednemu
wychowankowi,
a załatwienie drugiej sprawy odłoŜono do czasu nawiązania kontaktu z tą osobą,
⇒ wszczęcie postępowania wobec 45 wychowanków, których potrzeby w zakresie
usamodzielnienia zostały pominięte w 2000 roku,
⇒ ujawnienie kwoty 41,6 tys. złotych wydatkowanej z naruszeniem przepisów prawa oraz
innych nieprawidłowości finansowych w wysokości 1,2 tys. złotych.