Ośrodki układu przywspółczulnego LEKI UKŁADU
Odcinek głowowy – jądra nerwów
PRZYWSPÓŁCZULNEGO
czaszkowych III, VII, IX, X → zwoje
(rzęskowy, klinowo-podniebienny i
podjezykowy, uszny, drobne zwoje
Małgorzata Bereziń ska
n. X)
Zakład Farmakologii,
Uniwersytet Medyczny w Łodzi
Odcinek krzyŜowy – słupy
pośrednio-boczne istoty szarej
rdzenia kręgowego w
segmentach S2 – S4
1
2
Synapsa cholinergiczna
Synapsy cholinergiczne
Acetylocholina powstaje w wyniku acetylacji choliny przy udziale acetylotransferazy cholinowej
Synapsy szybkie – nerwowo-mięśniowe i zwojowe;
Acetylocholina zmagazynowana w pęcherzykach
cząsteczki ACh wiąŜą się z receptorami nikotynowymi i są synaptycznych jest uwalnia do synapsy
szybko hydrolizowane (1 ms)
Synapsy wolne
–
w mm. gładkich, gruczołach
W szczelinie synaptycznej niezwiązana z receptorami wydzielniczych i sercu; hydroliza ACh trwa dłuŜej acetylocholina jest rozkładana przez acetylocholinoesterazę (AChE) do choliny i kwasu octowego
Około 50% choliny jest transportowanych przez specjalne białko nośnikowe ze szczeliny synaptycznej do neuronu 3
4
Butyrylocholinesteraza
Działania acetylocholiny
Muskarynowe – odpowiada działaniu ACh uwolnionej z zazwojowych włókien przywspółczulnych; objawy
Pseudocholinesteraza, nieswoista cholinesteraza pobudzenie układu przywspółczuplnego (muskaryna;
Hydrolizuje acetylocholinę i inne estry choliny Amanita muscaria)
Występuje we krwi
Prawdopodobnie zapobiega działaniu acetylocholiny w
Nikotynowe – po zablokowaniu działania
miejscach odległych od uwolnienia
muskarynowego atropiną; pobudzenie zwojów
autonomicznych, pobudzenie mięśni poprzecznie
prąŜkowanych, wydzielanie adrenaliny z rdzenia
nadnerczy (nikotyna; Nicotiana tabacum)
5
Receptor nikotynowy
Receptor związany z kanałem sodowym – związanie
ACh z receptorem zwiększa przepuszczalność błony dla jonów sodu, co prowadzi do depolaryzacji
Nikotynowy
Muskarynowy
Pentamer – dwie podjednostki alfa, po jednej beta, gamma i delta. Jednoczesne przyłączenie dwóch
cząsteczek ACh powoduje zmianę konformacji
receptora i otwarcie kanału jonowego, napływ najpierw sodu, potem wapnia i depolaryzację błony komórkowej.
7
8
Receptory nikotynowe
Receptory muskarynowe
Receptory metabotropowe, związane z białkami G
Neuronalny – zwoje układu autonomicznego,
ośrodkowy układ nerwowy; agonisci suksametonium i Receptor
Lokalizacja
Farmakologiczne efekty pobudzenia
dekametonium; antagoniści – tubokuraryna; wynik
M
OUN, neurony obwodowe,
Stymulacja PLC → tworzenie IP i DAG →
3
1
gruczoły (Ŝołądek)
↑Ca++
działania - depolaryzacja płytki ruchowej i skurcz Mięsień sercowy, mięśniówka
gładka, zako
Otwarcie kanałów K+, hamowanie cyklazy
mi
ńczenia
ęśnia szkieletowego
M2
presynaptyczne w OUN i na
adenylanowej
Mięśniowy – płytka nerwowo – mięśniowa; agoniści –
obwodzie
Gruczoły, mięśniówka gładka,
Stymulacja PLC → tworzenie IP i DAG →
lobelina, cytyzyna; antagoniści – trimetafan,
M
śródbłonek naczyń, komórki
3
3
↑Ca++
okładzinowe
mekamylamina; wynik działania - depolaryzacja i
M
OUN
Hamowanie cyklazy adenylanowej
wyładowania w neuronie pozazwojowym; uwalnianie
4
amin katecholowych z rdzenia nadnerczy
M
Stymulacja PLC → tworzenie IP i DAG →
OUN
3
5
↑Ca++
9
10
→
Receptory muskarynowe
Leki pobudzające czynność układu przywspółczulnego (leki cholinomimetyczne, leki parasympatykomimetyczne, cholinomimetyki, parasympatykomimetyki)
Receptor
Fizjologiczne efekty pobudzenia
1. Leki bezpośrednio pobudzające receptory
M
Depolaryzacja w zwojach wegetatywnych, wzrost kurczliwości mięśniówki 1
gładkiej przewodu pokarmowego, wydzielanie soku Ŝołądkowego muskarynowe
M
Acetylocholina i estry choliny
Spowolnienie przewodzenia bodźców, autohamowanie uwalniania ACh 2
Alkaloidy cholinomimetyczne
M
Zwiększenie wydzielania gruczołów, skurcz mięsni gładkich, rozszerzenie 3
naczyń krwionośnych (uwalnianie NO; śródbłonek!!!) 2. Leki pośrednio pobudzające receptory muskarynowe (inhibitory acetylocholinesterazy)
M4
Odwracalne
Rola niewyjaśniona
Nieodwracalne
M5
11
12
Estry choliny
Działanie muskarynowe
Działanie nikotynowe
Neuroprzekaźnik endogenny
Działa na receptory M i N (płytka N-M, zwoje, narządy Układ
Rozszerzenia naczyń
Pobudzenie OUN
sercowo-
Spadek częstości akcji serca
OUN
efektorowe)
Pobudzenie oddychania
naczyniowy
Zmniejszenie siły skurczu
Rzadko stosowana jako lek – szybki rozkład
Nasilenie perystaltyki
Przewód
Pobudzenie zwojów
Wzrost wydzielania
Zwoje
współczulnych i
pokarmowy
gruczołów
autonomiczne
przywspółczulnych
Rozluźnienie zwieraczy
Pęcherz
Skurcz mięśniówki gładkiej
moczowy
Rozluźnienie zwieracza
Płytka
nerwowo-
Skurcze mięśni
Gruczoły
Zwiększone wydzielanie śliny
mięśniowa
egzokrynne
i łez
13
14
Estry choliny – profil działania
Estry choliny
farmakologicznego
Betanechol – stosowane w atonii pooperacyjnej Działanie muskarynowe
Podatność
Działanie
Estry
jelit i pęcherza moczowego
na działanie
nikotynowe
choliny
Układ
AChE
Przewód
Pęcherz
(zwoje)
sercowo-
Oko
pokarmowy
moczowy
Karbachol – stosowany w jaskrze dospojówkowo naczyniowy
w roztworach 0.75-3%; w przygotowaniu do
Acetylocho-
lina
zabiegów na gałce ocznej – dogałkowo
Metacholina
Metacholina – diagnostyka nadwraŜliwości Karbachol
oskrzeli w astmie
Betanechol
15
16
Alkaloidy cholinomimetyczne
Pilokarpina – wskazania
Pilocarpus pennatifolius
pilokarpina
Jaskra (roztwory 0.5-4%)
Stany zapalne tęczówki
Areca catechu
arekolina
Zespół Sjögrena
5 – 10 mg p.o.
Kserostomia
Amanita muscaria
muskaryna
17
18
Arekolina
Działania niepoŜądane:
Pochodzi z nasion palmy Areca catechu
Skurcz oskrzeli, nudności, biegunka, wymioty
Powoduje przyspieszenie perystaltyki przewodu
Przeciwskazania:
pokarmowego i nasilenie czynności gruczołów
Choroba niedokrwienna serca
wydzielniczych
Nadczynność tarczycy
Stosowana wyłącznie w weterynarii jako środek
Choroba wrzodowa Ŝołądka
przeciwrobaczy
Astma oskrzelowa
19
20
Muskaryna
Zespół muskarynowy
Nie jest stosowana jako lek, ma znaczenie
toksykologiczne
Objawy pojawiają się 30-60 minut po zjedzeniu grzybów
Występuje w grzybach z rodzaju strzępiak i
Występuje rozlane pobudzenie układu cholinergicznego lejkówka oraz w muchomorze czerwonym
Nadmierne wydzielanie śliny, łzawienie
Nudności, wymioty, biegunka, kolka jelitowa
Skurcz oskrzeli
Zwolnienie pracy serca, spadek ciśnienia tętniczego (moŜliwy wstrząs)
Leczenie – płukanie Ŝołądka i podawanie siarczanu atropiny (i.m., 1-2 mg
Nie występuje uszkodzenie narządów wewnętrznych; pomimo burzliwych objawów zagroŜenie Ŝycia jest niewielkie 21
22
NuŜliwość mięśni
Zatrucie muchomorem czerwonym
( myasthenia gravis)
Oprócz muskaryny zawiera kwas ibotenowy, muscimol
Blok przekaźnictwa w płytce – zablokowanie
(związki atropinopodobne).
receptorów przez przeciwciała i przyspieszona
degradacja receptorów; zanik 70-80%
W razie zatrucia działania obwodowe związków
prawidłowej ilo
atropinopodobnych i muskaryny znosz
ści receptorów
ą się wzajemnie
Objawy – zaburzenia ruchów gałek ocznych
Dominują objawy pobudzenia psychomotorycznego
(opadanie powiek, dwojenie, zez), niedowłady
wywołanego przez związki atropinopodobne
mięśni gardła i krtani (zaburzenia połykania,
Leczenie – płukanie Ŝołądka, podawanie środków krztuszenie, zamazana mowa), osłabienie
wi
mi
ąŜących truciznę; NIE podawać atropiny
ęśni szyi, tułowia, kończyn, oddechowych.
23
24
Inhibitory acetylocholinoesterazy (cholinomimetyki działają ce poś rednio) Odwracalne inhibitory acetylocholinoesterazy
Odwracalne inhibitory
acetylocholinoesterazy
Inhibitory działające krótko
Inhibitory działające bardzo krótko (5-15 min) Fizostygmina – działanie 0,5-2 godz.
jaskra
Edrofonium
(Tensilon)
–
stosowany
głównie
w
celach
zatrucia lekami cholinolitycznymi,
diagnostycznych. U chorych na miastenię krótkotrwałe zwiększenie pochodnymi fenotiazyny i
siły skurczu mięśni szkieletowych
trójpierścieniowymi lekami
przeciwdepresyjnymi
25
26
Odwracalne inhibitory acetylocholinoesterazy
Pirydostygmina
Inhibitory działające krótko
Neostigmina – działanie utrzymuje się 0,5-2 godz.
Podczas wojny w Zatoce Perskiej (1990r)
miastenia
pirydostigmina (p.o., 30 mg co 8h) była stosowana
atonia jelit i pęcherza moczowego
w celu odwrócenia działania leków zwiotczających mięśnie szkieletowe jako środek profilaktyczny przed atakiem gazami Pirydostigmina - działanie utrzymuje się do 6 godz.
bojowymi (nieodwracalnymi inhibitorami
Miastenia
acetyloholinoesterazy).
Ambenonium – działanie utrzymuje się przez 6-7 godz.
atonia pooperacyjna jelit i pęcherza moczowego
miastenia
Distigmina
atonie pooperacyjne
pomocniczo – terapia miastenii.
27
28
Odwracalne inhibitory acetylocholinoesterazy
Nieodwracalne inhibitory
acetylocholinoesterazy
Fluostygmina, ekotiopat
Takryna, donepezil, riwasygmina, galantamina
Zastosowanie – terapia jaskry (krople i maści oczne)
Inhibitory AChE, działające wybiórczo na aktywność tego enzymu w mózgu
Leczeniu stanów otępiennych, choroba Alzheimera
Powodują zwiększenie zdolności intelektualnych, lepszą adaptację do Ŝycia w społeczeństwie i w rodzinie
Leczenie podtrzymujące naleŜy prowadzić tak długo, jak długo stwierdza się korzystne działanie preparatu
29
30
Nieodwracalne inhibitory
acetylocholinoesterazy
acetylocholinoesterazy
Organiczne estry kwasu fosforowego
Objawy zatrucia:
tabun, soman, sarin (gazy bojowe)
Zwiększenie wydzielania gruczołów potowych,
pestycydy i insektycydy (np. chlorotion, malation, ślinowych, łzowych, oskrzelowych, jelitowych
paration, systoks, pestoks)
Nasilenie perystaltyki jelitowej i dróg moczowych
Skurcz oskrzeli
Związki rozpuszczalne w tłuszczach – dobrze wchłaniają
Zwolnienie pracy serca, spadek ciśnienia tętniczego się z przewodu pokarmowego, skóry i błon śluzowych, łatwo przechodzą do OUN
31
32
Nieodwracalne inhibitory
Nieodwracalne inhibitory
acetylocholinoesterazy
acetylocholinoesterazy
Postępowanie w ostrym zatruciu:
Zmycie mydłem skóry i błon śluzowych
Objawy zatrucia:
Zapewnienie droŜności dróg oddechowych, ewentualnie sztuczne
ZwęŜenie źrenicy, poraŜenie akomodacji oka
oddychanie, tlen
Zablokowanie zwojów układu wegetatywnego
Gdy jeszcze nie wystąpiły wymioty i biegunka naleŜy wykonać płukanie Ŝołądka
OUN – drgawki, depresja neuronów, w wyniku której Leczenie przyczynowe – atropina (siarczan atropiny 2 mg moŜe dojść do utraty przytomności i depresji ośrodka domięśniowo, powtarzać do 5-10 min). Ponadto stosuje się oddechowego.
reaktywatory acetylocholinoesterazy: pralidoksym, obidoksym 33
34
Zastosowania lecznicze leków
Zastosowania lecznicze leków
cholinomimetycznych
cholinomimetycznych
Pooperacyjna atonia przewodu pokarmowego i dróg moczowych – ambenonium, distigmina, neostygmina,
Zatrucia lekami cholinolitycznymi i
pirydostygmina, metacholina, betanechol
przeciwhistaminowymi – fizostygmina, pirydostygmina
NuŜliwość mięśni (myastenia gravis) – ambenonium,
Zespoły otępienne – donepezil, riwastygmina, distigmina, neostygmina i pirydostygmina
galantamina
Jaskra – karbachol, neostygmina, fluostygmina, ekotiopat 35
36
Działania niepoŜądane leków Przeciwwskazania do stosowania leków
cholinomimetycznych
cholinomimetycznych
Dychawica oskrzelowa
Zaburzenia widzenia i trudności w adaptacji do ciemności
Niewydolność krąŜenia
Ślinotok, wzmoŜona potliwość, łzawienie, duszność
Choroba wrzodowa Ŝołądka i dwunastnicy
Bradykardia, zaburzenia rytmu serca
Zaparcia spastyczne
Mechaniczna niedroŜność jelit, dróg moczowych i Ŝółciowych
Bóle brzucha, biegunki, wymioty
Stany zapalne otrzewnej
Drgawki, drŜenia mięśniowe, skurcze mięśni
Nadczynność tarczycy
Rozszerzenie naczyń skórnych, zaczerwienienie powłok
Uszkodzenia rogówki
Padaczka, choroba Parkinsona
37
38
Działania farmakologiczne leków
Leki hamujące czynność układu
cholinolitycznych
przywspółczulnego (leki cholinolityczne,
parasympatykolityczne)
1. Leki cholinolityczne naturalne – alkaloidy
Oko
rozkurcz zwieracza źrenicy i mięsni rzęskowych,
tropanowe i ich pochodne
zaburzenia akomodacji
2. Leki cholinolityczne syntetyczne
Rozkurcz
mięśni gładkich jelit, pęcherza moczowego, oskrzeli
Nie przenikające do OUN
Tachykardia, skurcz naczyń krwionośnych
Przenikające do OUN, stosowane w chorobie
Parkinsona
39
40
Działania farmakologiczne leków
Alkaloidy tropanowe –
cholinolitycznych
atropina i skopolamina
Pokrzyk
wilcza jagoda
Zmniejszenie wydzielania gruczołów ślinowych,
( Atropa belladonna)
łzowych, śluzowych, gruczołów układu pokarmowego i oddechowego
Bieluń dziędzierzawa
Zmniejszenie wydzielania
( Datura stramonium)
kwasu solnego w Ŝołądku
Zaburzenia pamięci krótkotrwałej, pobudzenie lub Lulek czarny
(Hyoscyamus niger)
zahamowanie psychiczne
41
42
Atropina
Hamuje czynność gruczołów potowych, ślinowych oraz
Alkaloid występujący w pokrzyku wilczej jagodzie gruczołów wydzielniczych przewodu pokarmowego
( Atropa belladonna)
Działa rozluźniająco na mięśniówkę gładką przewodu
Antagonista receptorów muskarynowych
pokarmowego, dróg Ŝółciowych i moczowych
Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego i
tkanki podskórnej
Rozszerza źrenicę, poraŜa akomodację, podnosi
Łatwo przenika do OUN
ciśnienie śródgałkowe
43
44
Tolargin
Bellapan
Preparat złoŜony zawierający atropinę (metyloazotan;
Preparat zawierający alkaloidy tropanowe
0,8mg), metamizol (0,3) i papawerynę (40 mg)
Tabletki stosowane w stanach skurczowych przewodu
Czopki stosowane w stanach skurczowych
pokarmowego, dróg Ŝółciowych i moczowych,
mięśni gładkich w obrębie przewodu pokarmowego
nadmiernej potliwości, chorobie lokomocyjnej,
(kolka wątrobowa, nerkowa, skurcze Ŝołądka lub jelit), bólach głowy takŜe na tle migrenowym, zespole
w zespole napięcia przedmiesiączkowego i bolesnym Meniere’a
miesiączkowaniu
45
46
Atropina
Atropina
Atropinę pozajelitowo podaje się: podskórnie,
bradykardia zatokowa, arytmia – doŜylnie, w razie domięśniowo lub doŜylnie
potrzeby powtórzyć dawkę po 1 – 2 godzinach
wprowadzenie do znieczulenia ogólnego (premedykacja) Atropina w iniekcjach jest lekiem do podawania
– domięśniowo lub podskórnie pół godziny przed
zabiegiem
!!! DORAŹNEGO !!!
47
48
Atropina
pomocniczo w stanach spastycznych mi
zatrucie związkami fosforoorganicznymi, lekami ęśniówki
cholinomimetycznymi – do
gładkiej w jamie brzusznej (kolka w
Ŝylnie lub domięśniowo, w
ątrobowa, nerkowa)
razie potrzeby powtarza
– domi
ć podawanie co 5 – 20 minut do
ęśniowo lub doŜylnie
opanowania nadmiernego wydzielania oskrzelowego i
w diagnostyce radiologicznej, gdy poŜądane jest uzyskania częstości tętna powyŜej 80-100/min.
wywołanie rozkurczu mięśniówki gładkiej i zwolnienie pasa
zatrucie grzybami zawierającymi muskarynę –
Ŝu jelitowego – domięśniowo
powtarzać co godzinę
49
50
Zatrucie atropiną
Zatrucie atropiną – objawy
Dawka toksyczna – powyŜej 5 mg
Częstoskurcz
Dawka śmiertelna – 10 mg dla
Suchość w ustach
dziecka, 100 mg dla dorosłego
Światłowstręt
Wzrost temperatury ciała
Skóra sucha i zaczerwieniona
Pokrzyk wilcza jagoda – dawka śmiertelna
Pobudzenie psychoruchowe, omamy, śpiączka
10 – 20 jagód dla dorosłego
Zgon wskutek poraŜenia ośrodka oddechowego
Kilka jagód dla dziecka
51
52
Zatrucie atropiną – leczenie
Skopolamina (hioscyna)
płukanie Ŝołądka zawiesiną z węglem aktywowanym
Alkaloid występujący w lulku czarnym
podanie
( Hyoscyamus niger)
środka przeczyszczającego o działaniu
osmotycznym
W odróŜnieniu od atropiny – słabiej
działa blokująco na obwodowe
podanie fizostygminy lub pilokarpiny
receptory muskarynowe → słabo
wpływa na przewód pokarmowy,
stosunkowo silnie hamuje wydzielanie
śliny i potu
53
54
Skopolamina
JuŜ w małych dawkach działa
Butylobromek skopolaminy
uspokajająco (senność, otępienie,
Nie przenika do OUN
osłabienie woli), szczególnie silnie
Działa silnie spazmolitycznie na przewód pokarmowy działa na okolicę motoryczną kory
mózgu – „farmakologiczny kaftan
bezpieczeństwa”
Działa przeciwwymiotnie (hamowanie
ośrodka wymiotnego)
Działanie przeciwparkinsonowskie
(Bromowodorek)
55
56
Leki cholinolityczne syntetyczne nie
Pochodne skopolaminy
przenikające do OUN
Metylohioscyna i butylohioscyna
Oksyfenonium, adyfenina, pirenzepina, ipratropium
Pozbawione działania ośrodkowego
Leki rozkurczowe stosowane w kolkach
Antagoniści receptorów muskarynowych, działają teŜ
Pomocniczo – w diagnostyce przewodu pokarmowego ganglioplegicznie
Działają silnie spazmolitycznie na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg moczowych, Ŝółciowych i narządów płciowych
57
58
Ipratropium
Tolterodyna
Atrovent
Silny, kompetycyjny antagonista receptorów
Preparat zło
cholinergicznych, wykazujący in vivo 10-krotnie większą Ŝony – roztwór i aerozol do inhalacji:
wybiórczość działania na pęcherz moczowy niŜ na ślinianki bromek ipratropium + fenoterol)
– hamuje czynność skurczową mięśnia wypieracza
Zastosowanie: przewlekłe obturacyjne zapalenie
Aktywna farmakologicznie t. pochodna 5-hydroksymetylowa oskrzeli, astma oskrzelowa (najlepiej stosować w (CYP-450)
postaci inhalacji)
Wskazania: Leczenie niestabilnego wypieracza pęcherza moczowego z objawami parć naglących, częstomoczu lub nietrzymania moczu
59
60
Leki cholinolityczne syntetyczne Biperiden (Akineton)
przenikające do OUN
Hamuje przekaźnictwo w układzie cholinergicznym poprzez odwracalne konkurencyjne wiązanie się z receptorem muskarynowym (głównie M )
Biperiden, benzatropina, triheksyfenidyl
1
Niewielkie działanie obwodowe
Przechodzą przez barierę krew-mózg i wywierają
Wpływa przede wszystkim na zmniejszenie sztywności, w działania ośrodkowe
mniejszym stopniu na drŜenie
Zmniejsza nasilenie objawów wegetatywnych (nadmierne wydzielanie śliny, łojotok, nadmierne pocenie się)
Wskazania – choroba i zespół Parkinsona, polekowe i inne zaburzenia pozapiramidowe.
61
62
Leki cholinolityczne - wskazania
Leki cholinolityczne - wskazania
Stany skurczowe mięśni gładkich (przewodu
pokarmowego, dróg Ŝółciowych, moczowych, kobiecych
Choroba wrzodowa (zmniejszenie wydzielania kwaśnego narządów płciowych) – atropina, skopoamina, adyfenina, soku Ŝołądkowego) – pirenzepina, telenzepina
oksfenonium
Choroba lokomocyjna – atropina i skopolamina
Stany skurczowe dróg oddechowych (astma, przewlekłe (działanie przeciwwymiotne)
obturacyjne zapalenie oskrzeli) – ipratropium
Biegunki – adyfenina, oksfenonium
63
64
Leki cholinolityczne - wskazania
Leki cholinolityczne - wskazania
Premedykacja przedoperacyjna
Diagnostyka okulistyczna
Atropina, skopolamina
Zmniejszają wydzielanie śluzu w drogach oddechowych
Homatropina, tropikamid
(zapobiegają pooperacyjnemu zapaleniu płuc)
Podanie dospojówkowe
Hamują mechanizmy odruchowe układu krąŜenia –
Rozszerzenie źrenicy, która staje się niewraŜliwa na zapobiegają odruchowemu zatrzymaniu akcji serca przy światło
podraŜnieniu nerwu błędnego, bradykardii i hipotensji 65
66
Działania niepoŜądane leków Leki cholinolityczne - wskazania
cholinolitycznych
Choroba Parkinsona – biperiden, benzatropina i
Suchość skóry i błon śluzowych (suchość w ustach) triheksyfenidyl
Hipertermia, zaczerwienienie skóry
Zatrucia lekami cholinomimetycznymi i związkami
Bolesne zaparcia
fosforoorganicznymi – atropina
Zaburzenia akomodacji oka, światłowstręt
Przyspieszenie akcji serca
Trudności w oddawaniu moczu
Pobudzenie psychoruchowe lub depresja
67
68
Leki wpływające na zwoje układu
Leki ganglioplegiczne
autonomicznego – leki ganglioplegiczne
Przyspieszenie akcji serca
Antagoniści receptora nikotynowego zwojowego
Rozszerzenie tętnic i Ŝył
Blokują przewodnictwo w zwojach układu
Spadek powrotu Ŝylnego
autonomicznego
Zmniejszenie objętości minutowej serca
Wyłączają narządy wewnętrzne spod kontroli
Spadek ciśnienia tętniczego krwi
ośrodkowego układu autonomicznego
Zmniejszenie perystaltyki i wydzielania w przewodzie pokarmowym
Atonia pęcherza moczowego i macicy
69
70
Leki ganglioplegiczne
Trimetafan i mekamylamina
rozwarstwiający tętniak aorty
„burza wegetatywna” po urazach górnego odcinka rdzenia kręgowego
zabiegi chirurgiczne wykonywane z kontrolowanym podciśnieniem i obniŜeniem temperatury ciała
71