Wykład 4

Ks. Mirosław Łanoszka

Jak iść razem z Bogiem? (Księga Liczb)

Prowadzący: Księga Liczb stanowi czwartą część Pięcioksięgu. Czy tytuł tej księgi sugeruje, Ŝe mamy

do czynienia z jakąś formą biblijnej statystyki?

Wykładowca: Polskie tłumaczenie nazwy tej księgi nawiązuje do tytułów staroŜytnych przekładów.

W języku greckim tytuł brzmi Arithmoi, czyli „liczby”, a w języku łacińskim Numeri, co teŜ oznacza

„liczby”. Tytuł Księgi Liczb nawiązuje do spisu Izraelitów, który został dwukrotnie przeprowadzony

przez MojŜesza (Lb 1,1-4,49; 26,1-65), a takŜe zawiera inne dane liczbowe. NaleŜy jednak zauwaŜyć,

Ŝe hebrajski tytuł księgi, który pochodzi, jak i pozostałych części Pięcioksięgu, od pierwszych słów

danej księgi, brzmi Bemidbar czyli „na pustyni”. Tytuł ten wyraźnie nam mówi, Ŝe Księga Liczb nie

tyle koncentruje swoją uwagę na spisach i znajdujących się w niej danych liczbowych, ale chce

przedstawić wydarzenia, jakie miały miejsce podczas pobytu Izraelitów na pustyni. Księga Liczb, tak

jak i pozostała część Pięcioksięgu, zawiera teksty pochodzące od róŜnych autorów, które po powrocie

z wygnania babilońskiego (538 przed Chr.) zostały zebrane i zredagowane przez redaktorów pocho-

dzących ze środowiska kapłańskiego.

Prowadzący: Jaka jest treść Księgi Liczb?

Wykładowca: Pierwsza część Księgi Liczb (1,1-10,10) kontynuuje historię z Księgi Wyjścia, kiedy to

Izrael po opuszczeniu Egiptu, rozpoczął marsz przez pustynię zatrzymując się u stóp góry Synaj, by

zawrzeć z Bogiem Przymierze. Wówczas Bóg przez usta MojŜesza ogłasza Izraelowi Dekalog oraz

inne prawa, które pomogą Izraelitom zorganizować Ŝycie wspólnotowe. Ta jedna wielka mowa Boga

pod Synajem, niczym katecheza, została zawarta w Księdze Kapłańskiej. Księga Liczb kontynuując te

wątki najpierw przedstawia ostatnie dni pobytu u podnóŜa góry Synaj, a następnie podejmuje temat

marszu przez pustynię w stronę stepów Moabu (10,11-21,35). Końcowa część Księgi Liczb mówi o

ostatnim okresie pobytu Izraela na pustyni Synaj. Wędrówka przez tę pustynię zakończyła się zaję-

ciem ziemi na równinach Moabu, po wschodniej stronie Jordanu, naprzeciwko Jerycha (22-36).

Prowadzący: Zatem, realizacja BoŜych planów jest w toku. Izraelici wędrują przez pustynię i zbliŜają

się do granic Kanaanu.

Wykładowca: Izraelici tworzą zorganizowaną wspólnotę, której rzeczywistym przewodnikiem i Pa-

nem jest sam Bóg. Mieszka On w Namiocie (przenośnej świątyni) pośród swojego ludu. W ten spo-

sób przypomina o swojej obecności. Księga Liczb próbuje odpowiedzieć na pytanie: w jaki sposób

naleŜy „iść z Bogiem”, który jest samą Świętością, a więc jest absolutnie inny od wszystkiego, co

Nim nie jest, a z drugiej strony jest tak bliski człowiekowi, Ŝe zamieszkał pośród swojego ludu?

Pierwsza część Księgi Liczb podejmuje tę kwestię mówiąc o rozmieszczeniu poszczególnych plemion

w obozie, wokół centralnego miejsca, które zajmuje BoŜy Namiot Spotkania (Lb 2). Wspomina takŜe

o przekazaniu obowiązków pokoleniu Lewitów odnośnie słuŜby w świętym mieszkaniu Boga oraz

sprawowania kultu (Lb 3-4). Druga część Księgi Liczb pokazuje, co naprawdę znaczy „iść razem z

Bogiem”. Bóg mieszkający pośród Izraelitów jest gotowy nieustannie nieść pomoc swojemu ludowi,

ale jednocześnie karci wszelkie przejawy buntu i niewierności. WaŜnym przykładem, który ilustruje

tę sytuację jest wydarzenie zapisane na kartach Księgi Liczb (13-14). Całe pokolenie Izraelitów, które

było świadkiem cudownego BoŜego działania podczas wyjścia z Egiptu, nie potrafiło zaufać Bogu,

kiedy nadszedł czas wejścia do Kanaanu. Bóg jednak przewidział wszystko. Konsekwencją niewier-

1

ności i braku zaufania BoŜym obietnicą były długie lata wędrówki przez pustynię, zanim Izraelici we-

szli do Ziemi Obiecanej. Kara ta miała wymiar pedagogiczny. Izrael potrzebował czasu, aby uświa-

domić sobie, Ŝe realizując BoŜe obietnice bez Boga, „nie idąc z Bogiem”, doświadczy tylko rozcza-

rowań i dramatów. Naród wybrany na pustyni odebrał twardą lekcję Ŝycia, która ukształtowała jego

wiarę i religię. śycie jednak będzie ciągle weryfikowało wiarę Izraela.

Prowadzący: Jednak pomimo niewierności Izraelitów, Bóg opiekuje się nimi nieustannie i przypro-

wadza ich do granic Kanaanu.

Wykładowca: Bóg karze niewierny i nieposłuszny lud, ale okazuje mu teŜ miłosierdzie. WaŜną rolę w

sytuacjach buntu Izraelitów przeciwko Bogu, którzy poddają w wątpliwość moŜliwość zrealizowania

BoŜych obietnic, odgrywa osoba MojŜesza. Tylko z MojŜeszem Bóg mówi „twarzą w twarz”, co

sprawia, Ŝe jest on największym z proroków Izraela. Bunt Izraela przeciwko MojŜeszowi jest trakto-

wany jako bunt przeciwko samemu Bogu, co świadczy o zaŜyłości MojŜesza z Bogiem. Od momentu

wyjścia z Egiptu MojŜesz nie realizował swojej woli, ani własnych ambicji, ale pokornie wypełniał

wolę Boga, który postanowił, Ŝe wprowadzi swój lud do ziemi Kanaan. TakŜe Księga Liczb przed-

stawia nam MojŜesza, jako pośrednika między Bogiem i ludem. MojŜesz broni Izraelitów przed są-

dem BoŜym, a jego wstawiennictwo odwraca BoŜe karę. Mówiąc o buncie Izraelitów, naleŜy podkre-

ślić, Ŝe zawsze znalazła się garstka tych, którzy mimo wszystko pozostali wierni Bogu. To oni stawali

się zaczynem nowej społeczności, posłusznej Bogu. Ta nowa społeczność dostąpi udziału w nieskoń-

czonych bogactwach BoŜego miłosierdzia i dobroci. Opieka Boga i Jego troska o naród wędrujący

przez pustynię jest widoczna w wielu miejscach Księgi Liczb. Wystarczy wspomnieć cudowny po-

karm spadający z nieba, nazwany manną, wyprowadzenie dla spragnionego ludu wody ze skały, czy

uleczenie śmiertelnie ukąszonych przez jadowite węŜe spojrzeniem na węŜa miedzianego, którego na

rozkaz BoŜy sporządził MojŜesz. Kiedy Izraelici zbliŜali się do równin Moabu, Bóg nie pozwolił

przeklinać Izraela pogańskiemu wieszczowi Baalamowi, którego w tym celu sprowadził Balak, król

Moabu, ale wręcz przeciwnie Bóg Izraela nakazał błogosławić naród wybrany. Warto zatem iść przez

Ŝycie z Bogiem, który jako jedyny moŜe wprowadzić kaŜdego do nowej ziemi obiecanej.

Ks. Piotr Łabuda

Kształtowanie się Ewangelii. Spisanie Ksiąg.

Prowadzący: Po głoszeniu Dobrej Nowiny przez Jezusa Chrystusa, po etapie przekazywania i kształ-

towania się tekstu, po etapie katechezy misyjnej, a potem kerygmatu, nadszedł czas ostatecznego zre-

dagowania ksiąg Ewangelii.

Wykładowca: Początkowo wszelkie poczynania katechetyczne zasadniczo odnosiły się do przekazy-

wania zbawczego charakteru ostatniego momentu Ŝycia Jezusa, tajemnicy paschalnej. Później starano

się gromadzić takŜe przekazy dotyczące całego Ŝycia i działalności Jezusa. Nawet dość pobieŜna lek-

tura ewangelii wskazuje na istnienie pojedynczych perykop przekazywanych osobno. MoŜna bowiem

spotkać jedną i tę samą perykopę w róŜnych miejscach ewangelii (np. Mk 11,15-17 i J 2,13-17; Mt

6,9-13 i Łk 11,2-4). Ponadto powiązanie perykop okazuje się niekiedy dość luźne. Powodem tego

moŜe być to, iŜ początkowo perykopy te były przekazywane ustnie i niezaleŜnie od siebie. Wkrótce

jednak pojawiły się obszerne bloki łączące pierwotnie odrębnie przekazywane fragmenty.

Prowadzący: A zatem tuŜ przed spisaniem poszczególnych ewangelii moŜna mówić o istniejących

blokach, z których potem korzystali ewangeliści.

2

Wykładowca: Pierwszym blokiem tradycji o Jezusie, który wzbudzał szczególne zainteresowanie, był

opis męki i śmierci Mistrza z Nazaretu. PrzeŜycia związane z tymi wydarzeniami skłaniały uczniów

do refleksji i próby zrozumienia tego niepojętego dla nich wydarzenia. Stąd teŜ, śledząc kolejne

ewangelie, moŜna zobaczyć swego rodzaju stopniowanie – coraz pełniejsze rozumienie zbawczego

wymiaru całej męki. Znakiem tego zrozumienia i niezwykłego zainteresowania jest chociaŜby dłu-

gość opisów tego wydarzenia w poszczególnych księgach: Marka, Mateusza, Łukasza, szczególnie

zaś Jana.

Drugim blokiem, który jak się wydaje powstawał i kształtował się niejako równolegle do tekstów pa-

syjnych, były zbiory cudów, przypowieści i kontrowersji. Dość łatwo moŜna nawet i dziś wyodrębnić

te grupy tekstów. MoŜna wskazać poszczególnych ewangeliach opowiadania dotyczące cudów Jezusa

(zob. Mk 4,35-5,43; Mt 8,1-9,7), przypowieści (zob. Mk 4,1-34; Mt 13) czy spory związane z egzor-

cyzmami (Mk 2,1-3,6 par.). PowyŜsze relacje obejmują trzecią część ewangelii.

Jednym z ostatnich bloków – zespołu tematycznego, są ewangelie dziecięctwa – opowiadania relacjo-

nujące wydarzenia związane z narodzeniem Zbawiciela. Obejmują one dwa pierwsze rozdziały

Ewangelii św. Mateusza i Łukasza. Wielu egzegetów zalicza je do późniejszych opracowań. Warto

zwrócić uwagę, na wspólną bazę opracowania Mateusza i Łukasza. Poza wspólną częścią musieli

jednak mieć oni i inne opracowania, które sprawiły przedstawienie odmiennych, zasadniczo niepo-

krywających się szczegółów.

A zatem, jak widać, przekaz tradycji – pewnych bloków, opowiadań był procesem złoŜonym, doko-

nującym się we wspólnocie Ŝywej i zorganizowanej, a co za tym idzie podlegającej nieustannemu

rozwojowi i przemianom. Przekazywane pojedyncze perykopy, jak i całe, obszerne bloki bardzo Ŝy-

wo tkwiły w myśli i tradycji tychŜe wspólnot. Znamienne jest, Ŝe ich spisanie nie spowodowało zani-

ku tradycji ustnej. Obydwie współistniały jeszcze jakiś czas i oddziaływały na siebie wzajemnie. W

podobny sposób oddziaływały na siebie tradycje róŜnych wspólnot.

Prowadzący: Następnym etapem był czas spisania.

Wykładowca: Okres spisania często nazywany jest mianem historii redakcji. Mówimy tu bowiem o

momencie utrwalania na piśmie wydarzeń pochodzących z wiernie zachowanej tradycji. Poprzez spi-

sanie słów i czynów Jezusa otrzymały one ostateczną interpretację i formę literacką. JednakŜe pamię-

tać naleŜy, Ŝe praca ewangelistów, jak wynika z ich dzieł, nie była jedynie kompilacją, ale prawdziwą

pracą redakcyjną i teologiczną. Ich praca miała na względzie wybrane i przemyślane wcześniej cele.

KaŜdy z ewangelistów miał takŜe na uwadze potrzeby wspólnot, do których były adresowane dzieła.

Ich zadaniem było nie tylko spisanie Ewangelii, ale i wyjaśnienie czytelnikom znaczenia i powodu

takiego działania. A zatem w znacznej mierze to potrzeby konkretnych wspólnot inspirowały pracę

redakcyjną. Dostosowując się do nich, kaŜdy ewangelista podkreślał jakiś aspekt nauki czy działania

Jezusa.

Prowadzący: Czy zatem Ewangelie są prawdziwą relacją słów i czynów Jezusa?

Wykładowca: Takie pytanie zadawano juŜ wielokrotnie w historii badań nad Biblią. MoŜna mówić o

istnieniu trzech źródeł Ewangelii. Pierwszym i najwaŜniejszym z nich jest sam Jezus Chrystus. WaŜ-

nym źródłem informacji o Jezusie jest jednak wspólnota uczniów Mistrza z Nazaretu, ale i pierwotne

gminy chrześcijan wraz z Ŝyjącymi wśród nich ewangelistami – redaktorami. I w kaŜdej ewangelii

znajdujemy ślady tych trzech źródeł. Wszyscy ewangeliści obdarzeni byli własną i oryginalną osobo-

wością, mieli własne tendencje i zamiary, które zostawiły swe ślady w dziele, do którego powstania

się przyczynili.

3

Prowadzący: MoŜna zatem powiedzieć, Ŝe współczesny czytelnik ewangelii obcuje przez pewien pry-

zmat ze słowami i czynami Jezusa?

Wykładowca: Między Jezusem i wydarzeniami, które miały miejsce w czasie Jego ziemskiej działal-

ności, miedzy Jego słowami i czynami – tym wszystkim, co działo się od poczęcia, aŜ do wniebo-

wstąpienia, znajdują się Apostołowie wraz z innymi uczniami, słuchaczami, pierwotna wspólnota

oraz ewangeliści – redaktorzy. Czytając wstęp Ewangelii według św. Łukasza, moŜna wyodrębnić te

elementy (Łk 1,1-4):

Wielu juŜ starało się ułoŜyć opowiadanie o zdarzeniach, które się dokonały pośród nas – Na samym

początku dzieła Łukaszowego mamy przedstawione Wydarzenie, które zdarzyło się w historii świata.

Tak jak nam je przekazali ci, którzy od początku byli naocznymi świadkami i sługami słowa – Drugi

werset prologu Łukasza potwierdza istnienie tradycji dotyczącej przekazu, a takŜe istnienia świadków

przekazujących to orędzie.

Postanowiłem więc i ja zbadać dokładnie wszystko od pierwszych chwil i opisać ci po kolei – Werset

trzeci przedstawia samego Łukasza, który staje się kolejnym redaktorem i badaczem wydarzenia Je-

zusa.

Dostojny Teofilu, abyś się mógł przekonać o całkowitej pewności nauk, których ci udzielono – Koń-

cząc prolog, Łukasz wskazuje adresata i cel, dla którego postanawia napisać historię Jezusa Chrystu-

sa1.

A zatem moŜna powiedzieć, iŜ między wydarzeniem Jezusa (przez określenie wydarzenie Jezusa ro-

zumiemy wszystkie słowa i czyny Mistrza z Nazaretu), a czytelnikiem Ewangelii, czyli kaŜdym z nas,

znajduje się wspólnota Kościoła oraz redaktorzy. Całe zatem wydarzenie Jezusa zostało zinterpreto-

wane w świetle wiary chrześcijan. Zostały odczytane w świetle Paschy i ksiąg Starego Testamentu,

jak równieŜ potrzeb poszczególnych wspólnot kościelnych.

Prowadzący: W takim razie, czy mamy w rękach autentyczną Ewangelię, czyli prawdziwą historię

Jezusa Chrystusa?

Wykładowca: Dobra Nowina o Jezusie Chrystusie i Jezusa Chrystusa jest dostępna kaŜdemu z nas.

MoŜemy oglądać i słuchać Mistrza z Nazaretu oczami i uszami ewangelistów – redaktorów, którzy

nadali ewangeliom formę literacką, jaka otwiera się przed kaŜdym z nas w chwili, gdy zaczynamy

czytać poszczególne Księgi Nowego Testamentu. Ewangelistami – redaktorami, którzy zebrali i prze-

badali wszystkie dostępne im tradycje – moŜna powiedzieć, Ŝe zebrali prehistorię Ewangelii – są Ma-

teusz, Marek, Łukasz i Jan.

Ewangelia zawiera w sobie słowa i czyny Jezusa z Nazaretu, które zostały poddane interpretacji, a

potem skierowane do konkretnych wspólnot. Ewangelie są prawdziwą historią Jezusa, są syntezą hi-

storii i teologii. Zawierają bowiem fakty, a takŜe wyjaśniają ich sens. Mówiąc o powstawaniu Dobrej

Nowiny, naleŜy pamiętać, iŜ ewangeliści chcieli opisać nie tyle ludzką historię Jezusa, ale nade

wszystko historię zbawienia. MoŜna powiedzieć, Ŝe opisywali dzieje Mistrza z Nazaretu w aspekcie

zbawienia. Pisali zatem historię Jezusa Chrystusa, akcentując i podkreślając wszystkie te wydarzenia

z Jego Ŝycia, które mogły prowadzić czytelników do pełniejszej wiary, które podkreślały przede

wszystkim ich sens i znaczenie dla zbawienia człowieka.

Prowadzący: Takie postępowanie ewangelistów było zgodne z mentalnością ludzi Ŝyjących w tam-

tych czasach, prawda?

1 Zob. J. KUDASIEWICZ, Biblia – historia – nauka, Kraków 1986, s. 289n.

4

Wykładowca: Dokładnie tak. Oczywiście, iŜ takie rozumienie historii z konieczności rzutowało jed-

nak na opisy faktów. Autorzy natchnieni pisali i komponowali ewangelie tak, by z wydarzeń i w wy-

darzeniach historycznych ukazać jak najwięcej nauk i pouczeń pogłębiających i dających wzrost wia-

ry czytelników. Stąd teŜ częste opuszczenia wydarzeń, które dla współczesnego historyka byłyby nie-

zwykle waŜne. Ewangeliści bowiem niektóre wydarzenia pomijali, czy tylko streszczali, inne zaś roz-

budowywali, dodając nawet pewne elementy umowne, by przez to jeszcze bardziej uwypuklić naukę

Mistrza z Nazaretu. Taki sposób pisania historii w dzisiejszym czasie budzi duŜo wątpliwości i pytań.

Jednak w czasie pierwotnego Kościoła było to powszechnie i ogólnie przyjęte. Tak właśnie rozumia-

no pisanie dziejów poszczególnych ludzi czy narodów. Tak teŜ pisali ewangeliści, utrwalając na pi-

śmie słowa i czyny Jezusa. Stąd teŜ Konstytucja o Objawieniu BoŜym przypomina wszystkim czytają-

cym Biblię: „Komentator musi szukać sensu, jaki hagiograf w określonych okolicznościach, w wa-

runkach swego czasu i swej kultury zamierzał wyrazić i rzeczywiście wyraził za pomocą rodzajów

literackich, których w owym czasie uŜywano. By zdobyć właściwe zrozumienie tego, co święty autor

chciał na piśmie wyrazić, trzeba zwrócić naleŜytą uwagę tak na owe zwyczaje, naturalne sposoby my-

ślenia, mówienia i opowiadania, przyjęte w czasach hagiografa, jak i na sposoby, które zwykło się

było stosować w owej epoce przy wzajemnym obcowaniu ludzi z sobą” (KO 12).

Wychodząc od staroŜytnego rozumienia historyczności i sposobu pisania historii, pamiętać jednak

naleŜy, Ŝe ewangelie nie są jedynie dziełem teologicznym. Jest to bowiem takŜe i prawdziwa historia,

prawdziwa biografia Chrystusa. Opisuje ona wydarzenia czy słowa, które prowadziły do osiągnięcia

zamierzonego przez ewangelistów nich celu, a przy tym ukazuje Ŝycie Jezusa. Stad teŜ umiłowany

uczeń u końca swojego dzieła stwierdza: „I wiele innych znaków, których nie zapisano w tej Księdze,

uczynił Jezus wobec uczniów. Te zaś zapisano, abyście wierzyli, Ŝe Jezus jest Mesjaszem, Synem

BoŜym” (J 20,30-31). Ewangeliści opisywali zatem słowa, czyny i znaki Jezusa aby wzbudzić w czy-

telnikach wiarę. PoniewaŜ zaś nie byli kronikarzami, nie zawsze troszczyli się o szczegóły faktogra-

ficzne i chronologiczne wydarzeń i słów Jezusa. ChociaŜ jednak nie są one kronikami ani teŜ biogra-

fiami Jezusa, to zawierają autentyczne Jego słowa i czyny.

Ks. Michał Bednarz

PISMO ŚWIĘTE TRZEBA CZĘSTO CZYTAĆ

Prowadzący: Często pada pytanie: Co zrobić, aby zrozumieć Biblię? Co uczynić, aby stała się księgą

otwartą, zrozumiałą dla kaŜdego? Proszę podać najprostszą radę.

Wykładowca: MoŜna podać wiele rad. MoŜna wskazywać na róŜne metody, które wypracowali spe-

cjaliści od Pisma Świętego, ale jedna jest najwaŜniejsza i jeŜeli ją spełnimy, to wtedy Biblia stanie się

bliska i w całości zrozumiała, nawet jeŜeli jeszcze w dalszym ciągu nie będziemy mogli rozwikłać jej

pewnych zagadek i miejsc trudnych. Jaka to jest rada?

Po prostu naleŜy wziąć do ręki Pismo Święte i zacząć je czytać systematycznie. Systematycznie, to

znaczy nie raz czy tylko kilka razy w roku. Im częściej będziemy to czynili, tym bardziej zŜyjemy się

z Biblią i powoli zacznie znikać większość trudności, na które napotykamy, gdy czytamy ją tylko spo-

radycznie.

Prowadzący: Co, lub kto nas moŜe przekonać, Ŝe Pismo Święte trzeba często czytać?

Wykładowca: JeŜeli nie jesteśmy o tym do końca przekonani, posłuchajmy tego, co powiedziano na

ten temat. Niech dziś przemówią do nas świadkowie, którzy doznawszy olśnienia, nie mogą nie mó-

5

wić o swej miłości. Dlatego chcą się podzielić z innymi własnym doświadczeniem. Posłuchajmy ludzi

Ŝyjących w naszych, współczesnych czasach.

Jean Guitton, słynny myśliciel katolicki, przyjaciel Ojca Świętego Pawła VI, który wywarł silny

wpływ na Ŝycie Kościoła, szczególnie w okresie Soboru Watykańskiego II, napisał: „Wędrowałem w

jej (d. w. – Ewangelii) świetle – zawsze tym samym. Najpierw odbierałem je na sposób dziecięcy, ale

z biegiem czasu przyjmowanie tego światła stawało się coraz bardziej rozumne. WłoŜyłem w to duŜo

pracy” ( Ewangelia w moim Ŝyciu, Warszawa 1980, s. 7).

Prowadzący: Czy znane są przykłady znacznie bliŜszych nam ludzi, których postawa moŜe nas zachę-

cić do częstego sięgania po Pismo Święte?

Wykładowca: Roman Brandstaetter, pisarz, autor bardzo wielu dramatów i powieści związanych z

Pismem Świętym, podkreśla, Ŝe miłość do niego wyniósł z domu rodzinnego. Wspomina: „Biblia le-

Ŝała na biurku mojego dziadka. Biblia leŜała na stołach moich praojców. Nigdy w bibliotece. Zawsze

na podręczu. W naszym domu nikt Biblii nigdy nie szukał, nigdy równieŜ nie słyszałem, aby ktokol-

wiek pytał, gdzie ona leŜy. Wiadomo było, Ŝe u dziadków na biurku, u nas na małym stoliku obok

fotela, w którym wieczorami zwykł siadywać ojciec [...] Tęsknię za Pismem Świętym, a uczucie to

moŜe wydawać się dziwne, poniewaŜ przedmiot owej tęsknoty leŜy w zasięgu mojej wyciągniętej

ręki. A jednak tęsknię za Pismem Świętym, które utrwaliło się we mnie jako symbol rodzinnego do-

mu, a mówiąc ściślej, dzięki czarodziejskiej sztuce wyobraźni przybrało w mojej świadomości kształt

domu dziadka, przestrzeni wprawdzie zamkniętej ścianami, ale mimo to rozciągającej się na cały

wszechświat” ( Krąg biblijny, w: Krąg biblijny i franciszkański, Warszawa: 1981, s. 229.225).

Prowadzący: Czy moŜe Ksiądz podać jakieś inne wypowiedzi, które nas zachęcą do częstego obco-

wania z Pismem Świętym?

Wykładowca: Wsłuchajmy się w inną wypowiedź. Danuta Dzielińska, córka dwojga utalentowanych

artystów, Zofii Baltarowicz, cenionej rzeźbiarki lwowskiej, a następnie krakowskiej oraz Kazimierza

Dzielińskiego, grafika i malarza-artysty, wspomina: „Właśnie w tym czasie podpatrzyłam tajemnicę

metody twórczej mojej Mamy. W jej pierwszej pracowni rzeźbiarskiej przy ulicy Kurkowej nr 3 we

Lwowie, pod szerokim oknem stało biurko, a na nim w małym flakonie bukiet zawsze świeŜych

kwiatów [...]. Obok kwiatów leŜało na biurku coś najcenniejszego, co polska rzeźbiarka w swoim

warsztacie mieć moŜe: Ewangelia. Była to niewielka księga, nieustannie uŜywana, nad wszystko ko-

chana. Przypominam więc sobie moją Matkę, jako pełną wielkiego czaru, jeszcze młodą, niekiedy

trochę smutną kobietę, która delikatnymi palcami bierze do ręki i otwiera Pismo Święte w staropol-

skim tłumaczeniu księdza Jakuba Wujka. Czyta. A wtedy smutek rozprasza się, przez twarz przepły-

wa łagodne światło udzielającej się wewnętrznie Dobroci BoŜej – i promieniuje na zewnątrz” ( Świa-

tło Pana Boga, Kierunki, nr 4/1127, 22.01.1978).

Prowadzący: Dlaczego ciągłe obcowanie z Biblią pozwoli zrozumieć jej opisy, stwierdzenia, zachęty

czy ostrzeŜenia?

Wykładowca: Wtedy świat ludzi Pisma Świętego stanie się nam bliŜszy. Nie będzie nas zaskakiwał i

odstraszał. Czytając jakąś wypowiedź, np. Jezusa, zrozumiemy ją łatwiej w świetle tego, co poznali-

śmy we wcześniejszych księgach, np. Starego Testamentu. Musimy bowiem pamiętać, Ŝe Mistrz z

Nazaretu, przemawiając, zakładał u słuchaczy, a tym samym takŜe u czytelników znajomość wypo-

wiedzi starotestamentalnych.

Dopiero po przeczytaniu całej Biblii, zrozumiemy w pełni jej przesłanie, które okaŜe się aktualne

równieŜ w naszych czasach.

6

Prowadzący: Jaka jest więc najprostsza rada, która otworzy nam świat Pisma Świętego?

Wykładowca: Zamiast zastanawiać się nad tym, dlaczego Biblią jest trudna, weźmy ją do ręki tak jak

radzą nam ci, dla których stała się jedyną Księgą świata. To najprostsza rada. A moŜe przekonamy się

kiedyś, Ŝe najbardziej skuteczna.

Pytanie: Co to znaczy, Ŝe ewangelie są prawdziwą historią Jezusa Chrystusa? Jak naleŜy to

rozumieć?

7