Testy i próby wykorzystywane diagnozowaniu zaburzeń
równowagi.
Test Romberga[1], [2]
Pozycja wyjściowa osoby badanej: stająca stopy złączone.
Pozycja wyjściowa badanego: stojąca w takiej odległości by nie przeszkadzać w trakcie
wykonania próby.
Sposób wykonania: badany unosi kończyny górne do kąta 90 , stawy łokciowe
wyprostowane, przedramiona w supinacji. W tej pozycji badany stoi z oczami otwartymi
około 1 min, a następnie powtarza próbę przy oczach zamkniętych.
Interpretacja: w warunkach prawidłowych badany zarówno pod kontrolą wzroku jak i z
zamkniętymi oczami jest w stanie ustać w tej pozycji. Dodatnia próba wyrażona zbaczaniem i
opadaniem jednego z ramion, chwianiem się, zataczaniem lub nawet niemożnością przyjęcia
pozycji wyjściowej do testu wskazuje na uszkodzenie aparatu przedsionkowego lub móżdżku.
Prawidłowe wykonanie testu z oczami otwartymi, a pojawienie się wyraźnych zaburzeń
równowagi przy oczach zamkniętych przemawia za uszkodzeniem sznurów tylnych rdzenia
kręgowego.
Próba chodu „gwieździstego” Babińskiego - Weila[1], [2]
Pozycja wyjściowa osoby badanej: stająca.
Pozycja wyjściowa badanego: stojąca w takiej odległości by nie przeszkadzać w trakcie
wykonania próby.
Sposób wykonania: badany z zamkniętymi oczami wykonuje dwa kroki do przodu i dwa kroki
do tyłu – powtarza czynność przez co najmniej 1 min.
Interpretacja: W warunkach prawidłowych osoba badana tylko nieznacznie odchyla tor
wykonywanych kroków od początkowej pozycji wyjściowej. W zaburzeniach równowagi
pochodzenia błędnikowego i/lub móżdżkowego badany będzie wyraźnie zbaczać w kierunku
ogniska chorobowego. W poważniejszych uszkodzeniach móżdżku ujawni się ataksja
móżdżkowa – badany będzie się zataczać lub wręcz nie będzie w stanie wykonać próby baz
kontroli wzrokowej.
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego
Próba kroków Unterbergera[1]
Pozycja wyjściowa osoby badanej: stająca.
Pozycja wyjściowa badanego: stojąca w takiej odległości by nie przeszkadzać w trakcie
wykonania próby.
Sposób wykonania: badany z zamkniętymi oczami wykonuje 50 kroków z wysokim
unoszeniem kolan
Interpretacja: w warunkach prawidłowych osoba badana tylko nieznacznie zmienia kierunek
chodu w miejscu (dopuszczalne jest zboczenie od pierwotnego kierunku o 45°). Wyraźna
zmiana kierunku przemawia za błędnikowym pochodzeniem zaburzeń równowagi.
Zataczanie się jedno- lub obustronne wskazuje na móżdżkowe podłoże zaburzeń równowagi.
Próba pokazywania wg. Baranyègo[1],[2]
Pozycja wyjściowa osoby badanej: stająca, kończyny górne uniesione do poziomu, do kąta
prostego, stawy łokciowe wyprostowane, palce wskazujące również wyprostowane,
pozostałe palce zgięte.
Pozycja wyjściowa badanego: stojąca przodem w stosunku do osoby badanej, podobnie jak
u badanego, badający unosi ramiona i palcami wskazującymi celuje w palce wskazujące
badanego.
Sposób wykonania: badany zamyka oczy i unosi ramiona pionowa w górę po czym wraca z
powrotem starając się „wycelować” w kierunku wyciągniętych kończyn górnych badającego.
Interpretacja: w warunkach prawidłowych osoba badana pomimo zamkniętych oczu wraca
kończynami górnymi mniej więcej do pozycji wyjściowej (poprawnie wskazuje na
wyciągnięte kończyny badającego). Wyraźne zbaczanie jednej z kończyn wskazuje na
zaburzenie orientacji w przestrzeni po tej stronie o podłożu błędnikowym.
Test różnicujący dla zawrotów głowy[1]
Pozycja wyjściowa osoby badanej: siedząca.
Pozycja wyjściowa badanego: stojąca z tyłu osoby badanej
Sposób wykonania: badany ma za zadanie wykonać kilkanaście szybkich skrętów głowy w
obu kierunkach z otwartymi oczami i następnie powtórzyć czynność z zamkniętymi oczami.
Kolejno, również przy oczach zamkniętych badający obejmuje głowę osoby badanej tak aby
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego
równocześnie objąć swoimi ramionami tułów badanego (doły pachowe badającego znajdują
się na barkach badanego) przez co uzyskuje się stabilizację szyjnego odcinka kręgosłupa i
wykonuje kilka kolistych ruchów tułowia. Następnie chwyta się głowę badanego, który ciągle
przy zamkniętych oczach, wykonuje kilkanaście skrętnych ruchów całego tułowia (przy
ustabilizowanej głowie)
Interpretacja: w warunkach prawidłowych w żadnej z kolejnych prób nie występują zawroty
głowy. Jeżeli ta dolegliwość pojawia się za pierwszym razem (z oczami otwartymi), a nie
pojawia się podczas próby z oczami zamkniętymi przemawia to za zawrotami głowy
pochodzenia „ocznego” (nie wykryte wady wzroku). Powtórzenie się zawrotów głowy przy
oczach zamkniętych i ustabilizowanym odcinku kręgosłupa szyjnego przemawia za
błędnikowym pochodzeniem tego objawu. Natomiast wystąpienie zawrotów głowy przy
oczach zamkniętych i ustabilizowanej pozycji głowy podczas ruchów skrętnych całego
tułowia (w tym i szyjnego odcinka kręgosłupa) przemawia za szyjną etiologią zawrotów
głowy.
Test „Fukudy” [2]
Celem doświadczenia jest wskazanie uczestnictwa odruchów karkowych w zachowaniu
równowagi i ocenie kierunku marszu. Test Fukudy służy do badania wpływu odruchów
karkowych na czynności lokomocyjne związane z narządem równowagi błędnikiem.
Przebieg testu: zadaniem badanego jest przejście około 10 m wprost po linii wyznaczonej na
podłodze. Przed wykonaniem zadania badany zamyka oczy i wyciąga ręce przed siebie. Próbę
należy wykonać trzykrotnie. Za pierwszym razem głowa ma być zwrócona na wprost,
następnie silnie w lewo a potem w prawo. Sprawdzamy odchylenie drogi od wyznaczonej
prostej, dopuszczalne jest odchylenie o 30 0 . Odchylenie od prostej większe niż 30 stopni
świadczy o zaburzeniu systemu sterowania równowagą spowodowanym asymetrycznym
napięciem mięśni karku
Przy zaburzeniach błędnikowych spowodowanych nieprawidłowymi odruchami z mięśni
karkowych (asymetria napięcia mięśniowego) regułą jest to, że badany przy głowie
skierowanej w lewo skręca (zbacza) w prawo, a przy głowie skierowanej w prawo skręca w
lewo.
Literatura:
1. Zembaty A-. Kinezyterapia. Wyd . Kasper. 2002
2. Lennon S., Stokes M. Fizjoterapia w rehabilitacji neurologicznej. red Kwolek A. Elsevier 2009.
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego