1

Zadanie 1.2

Tab. 1.1. Wybrane dziedziny nauki według przedmiotu badań Środowisko przyrodnicze

Ludność i jej działalność

geografia fizyczna

geografia społeczno-ekonomiczna

geografia gleb

ekonomia

hydrologia

demografia

oceanografia

urbanistyka

geologia

socjologia

geografia regionalna

kartografia

ekologia

Zadanie 1.6

Tab. 1.2. Wady i zalety korzystania z internetu

Przykładowa odpowiedź:

Zalety

Wady

szybkość pozyskiwania informacji,

brak wiarygodności niektórych stron,

dostęp do zasobów bibliotecznych, czasopism,

dostęp do wielu zasobów bibliotecznych czy czasopism jest kodowany wygoda (korzystanie w domu).

i płatny (login),

niechęć użytkowników do poszukiwania innych źródeł, w tym różnorodnych publikacji tradycyjnych.

Zadanie 2.2

Tab. 2.1. Przykładowe skale

A. Wybrany zapis:

Skale

B. Kolejność skal

skala liczbowa

skala mianowana

1 : 1 250 000

1 : 1 250 000

1 cm – 12,5 km

5

1 cm – 1,25 km

1 : 125 000

1 cm – 1,25 km

3

100

100

0 0

100

100

200 m

200 m

1 : 12 500

1 cm – 0,125 km

2

1 cm – 12,5 km

1 : 1 250 000

1 cm – 12,5 km

5

25 25

0 0

25 25

50 m

50 m

1 : 2 500

1 cm – 0,025 km

1

1 : 2 500 000

1 : 2 500 000

1 cm – 25 km

6

1 cm – 2,5 km

1 : 25 000

1 cm – 2,5 km

4

1 cm – 25 km

1 : 2 500 000

1 cm – 25 km

6

skale topograficzne

Zadanie 2.13

Tab. 2.2. Charakterystyka wybranych odwzorowań kartograficznych Opisy siatki kartograficznej

a) Mapy b) Schematy

c) Rodzaje odwzorowań (nazwy)

Południki są liniami prostymi wychodzącymi promieniście z punktu stycznego (bieguna).

Równoleżniki są okręgami współśrodkowymi.

1

III

odwzorowanie płaszczyznowe

Południki są liniami prostymi wychodzącymi promieniście z jednego punktu.

Równoleżniki są łukami okręgów współśrodkowych.

2

I

odwzorowanie stożkowe

Południki są liniami prostymi równoległymi, położonymi w równych odstępach.

Równoleżniki są liniami prostopadłymi do południków, a odległości między nimi 3

II

odwzorowanie walcowe

wzrastają w miarę oddalania się od równika. Bieguny się nie odwzorowują.

2

Zadanie 2.25

Tab. 2.6

Pytania

Kartodiagram

Kartogram

Jakiego rodzaju dane liczbowe (wskaźniki) są prezentowane daną metodą?

wartości bezwzględne

wartości względne

Jakimi sposobami graficznymi zostały wyrażone różnice w wartościach wskaźników w poszczególnych województwach?

wysokość słupków

natężenie koloru (desenia)

W jakiej części została wykorzystana powierzchnia jednostek odniesienia (województw)?

częściowo

w całości

Zadanie 2.27

Tab. 2.7. Rozpoznawanie kartograficznych metod prezentacji Tytuł mapy

Nazwa metody kartograficznej

Sposób występowania zjawiska

1. Podział administracyjny Polski od 1975 r.

powierzchniowa

zjawisko występujące w sposób zwarty

2. Temperatura powietrza w lipcu

izolinii

zjawisko występujące w sposób ciągły

3. Rekordy meteorologiczne

sygnaturowa

zjawisko występujące punktowo

4. Zasięgi zlodowaceń

zasięgów

można określić granicę występowania zjawiska

5. Lesistość

kartogramu

inny charakter występowania zjawiska

6. Cena usług rynkowych

kartodiagramu

inny charakter występowania zjawiska

Zadanie 2.29

Tab. 2.8. Kartograficzne metody prezentacji informacji na mapie Zanieczyszczenie środowiska Opisy prezentowanych zagadnień

Nazwa metody

emisja zanieczyszczeń powietrza, zrzuty ścieków

kartodiagram

zwałowiska i wyrobiska

metoda sygnatur

leje depresyjne

metoda zasięgów

odcinki rzek o różnym stopniu czystości i niebadane

kartodiagram wstęgowy

lasy o różnym stopniu zdrowotności

metoda powierzchniowa

Zadanie 3.31

B. Tab. 3.1

Podobieństwa

Różnice

We wszystkich wsiach linia drogi nie nawiązuje do ukształtowania terenu, Drobny wyjątek w układzie zabudowy stanowi wieś Niwy – domostwa bloki zabudowań usytuowane są w sposób przylegający do siebie, wzdłuż są usytuowane po dwóch stronach drogi, w przeciwieństwie do innych drogi po jej jednej stronie (wyjątek Niwy). Nie widać zależności pomiędzy wsi w tej okolicy.

sytuowaniem domostw a ukształtowaniem terenu, natomiast jest wyraźny Natomiast w Bęczkowie – w jego najstarszej części zwanej Starą Wsią związek pomiędzy wytyczoną drogą a układem pól, do których nawiązują – układ drogi i domostw nawiązuje do układu form terenu (omijane jest zabudowania.

łukiem wyniesienie).

C. Tab. 3.2

Podobieństwa

Różnice

Na obu porównywanych obszarach: w Beskidzie Wyspowym

Pomiędzy zabudową wsi z rejonu Beskidu Wyspowego a zabudową wsi i w przedstawionym na arkuszu „Górno” zabudowania miejscowości z obszaru kielecczyzny istnieje wyraźna różnica. Wsie beskidzkie swoim usytuowane są wzdłuż dróg;

układem nawiązują do ukształtowania terenu i dostępności do wody.

Nie widać żadnego związku pomiędzy układem pól a rozmieszczeniem zabudowań. Drogi biegnące przez wsie są kręte, nawiązują do biegu dolin.

Przeciwnie jest w okolicach Góry Radostowej – tu ukształtowanie terenu nie ma żadnego wpływu na układ zabudowań wsi – drogi biegną prosto (układ geometryczny) i są wyraźnie wytyczone przez człowieka, występuje ścisły związek zabudowy z układem pól.

3

Zadanie 3.32

Tab. 3.3

Zagadnienia

Odcinek południowo-zachodni

Odcinek północno-wschodni

Droga biegnie w poprzek wyniesień,

Warunki naturalne

od przeprawy mostowej zbudowanej w miejscu

Droga została poprowadzona dnem wąskiej,

największego przewężenia doliny rzeki.

przełomowej doliny.

Droga miejscami biegnie nasypem, a w zasadzie

Droga dochodząca do przeprawy mostowej

sztucznie usypanym tarasem na zboczu doliny

Zmiany wywołane w ukształtowaniu powierzchni i odchodząca od niej poprowadzona jest przełomowej; od strony stoku w kilku miejscach

wykopem niwelującym nachylenie stromych

wyraźnie widoczne są jego podcięcia, dzięki

zboczy doliny w miejscu jej zwężenia.

którym możliwe było zbudowanie płaskiego

tarasu dla nawierzchni drogi.

Na wyniesieniach nie trzeba się obawiać

Osypywanie się i spłukiwanie materiału skalnego

większych zagrożeń, jednakże w odcinkach

ze stoków znajdujących się nad drogą może

poprowadzonych wykopem można się

powodować zagrożenia dla jej nawierzchni

spodziewać osuwisk (jeżeli stoki wykopów

(a tym samym przejeżdżających pojazdów);

Zagrożenia wywołane czynnikami naturalnymi

pozostawiono bez dodatkowego zabezpieczenia); istnieje również zagrożenie podmywania drogi filary mostu mogą być zagrożone podcinaniem

przez wody rzeki przepływającej w bardzo

przez wody (zwłaszcza powodziowe), ponieważ

niewielkiej odległości (dodatkowe zwiększenie

w miejscu przewężenia mogą się nasilać procesy przepływu, które może zachodzić w odcinku erozyjne.

przełomowym).

Na prawym brzegu rzeki zaznaczono planowaną

korektę odcinka drogi (jego wyprostowanie);

Wydaje się jednak, że utrudnienie (występująca Wąska dolina przełomowa oraz zachodzące Możliwość modernizacji zgodnie z wymogami

na przedłużeniu drogi w kierunku północno-

w tej części stoków silne procesy spłukiwania

tras szybkiego ruchu

-wschodnim bariera w postaci łańcucha

i osuwania się stanowią bardzo poważną

wyniesień i bardzo wąskiej doliny przełomowej)

barierę dla modernizacji drogi.

w dalszym przebiegu drogi wyraźnie ogranicza

wybudowanie szerokiej drogi dwupasmowej.

Zadanie 3.36

Tab. 3.4

Obiekt

Oznaczenie skorowidzowe

Ujście Wisły

F6

Ujście Wisły – przekop

F9

Przeprawa mostowa przez Wisłę

I9

Przeprawa promowa

G9

Zadanie 3.37

A. Tab. 3.5

Obiekt

Oznaczenie skorowidzowe

wysoki brzeg morza

B3/C3

wybrzeża niskie naturalnie nadbudowane

G9, G10

miejsca dogodne do budowy portów

A2, F5, F7

elementy wybrzeża powstałe w wyniku działań człowieka

B2/B3, E5/E6, G9

B. Tab. 3.6

Nazwa portu

Lokalizacja według

Opis wykorzystanych warunków środowiska

(lub określenie ogólne) oznaczenia skorowidzowego

lub zmian wprowadzonych przez człowieka

d. Port w Gdańsku

F4-5

Port był usytuowany i zbudowany w ujściu rzeki i na wyspie oblewanej przez wody rzeki (w pewnej odległości od morza)

Port w Gdańsku

– Westerplatte

E3

Port usytuowany w ujściu rzeki (w nieznacznej odległości od wód zatoki morskiej).

Wykorzystano do budowy portu podmokłe obniżenie dochodzące do brzegu morza Port w Gdyni

B2/B3

(wykopano w podmokłym obniżeniu baseny portowe wyposażone w sztuczne nabrzeża).

Nadbudowano sztuczne nabrzeża wychodzące nieznacznie w zatokę.

Port Północny

E5/E6

Nadbudowano od strony zatoki nabrzeża wychodzące dość znacznie w zatokę.

4

Zadanie 3.40

Tab. 3.7

Odległość między

miejscami

Przybliżony czas

postojowymi

(w minutach)

Nr

Miejsce postoju

Tematyka obserwacji

na mapie w terenie przejazdu/

(w cm)

(w km)

dojścia

postoju

pieszo

Miasto na pograniczu Pojezierza Starogardzkiego i Żuław 1.

Tczew

0,0

0,0

0

20

Wiślanych, posadowione na skarpie wysoczyzny; dawny

port rzeczny (omówienie dawnego znaczenia rzek jako drogi transportu).

Obserwacja doliny Wisły – rzeka płynie tu w lekkim wcięciu 2.

Lisewo

1,5

3,0

4

0

terenu (skarpy po obu brzegach); wały przeciwpowodziowe (bez postoju).

Obserwacja doliny Wisły, podwójne wały przeciwpowodziowe.

3.

Palczewo

4,1

8,2

11

20

W dalszej części trasy obserwacja w krajobrazie licznych kanałów odwadniających; tereny rolnicze.

Utrudnienia przeprawy w dolinie rzeki (na obszarze deltowym) –

4.

Groblica

5,8

11,6

14

20

brak mostu, choć droga dochodzi do rzeki. Obserwacja

w krajobrazie licznych kanałów odwadniających; tereny rolnicze.

Przeprawa mostowa przez rzekę, dolina Wisły pomiędzy wałami 5.

Kiezmark

4,0

8,0

10

0

przeciwpowodziowymi. Poza wałami w obszarze delty liczne kanały odwadniające (bez postoju).

6.

Przegalina

3,4

6,8

9

20

Martwa Wisła – odnogi rzeki na terenie deltowym; powstanie Wyspy Sobieszewskiej.

Wyjście z autokaru – (dojście pieszo) ujście Wisły (przekop).

7.

Świbno

1,3

2,6

4

40

Obserwacja nadbudowywania wybrzeża przez morze;

wydmy porośnięte lasem.

8.

Sobieszewo

3,5

7,0

9

0

Omówienie powstania ujścia zwanego Wisłą Śmiałą (bez postoju).

9.

Gdańsk –

Westerplatte

9,2

18,4

23

20

Lokalizacja portu u ujścia rzeki (dodatkowo: historia bohaterskiej obrony Westerplatte w 1939 r.).

10.

Gdańsk

– Port Północny

0,5

1,0

12

40

Omówienie budowy portu i jego lokalizacji (dojście pieszo).

Dawna lokalizacja portu w dolinie rzeki i jego rozbudowa w kierunku ujścia rzeki. Rozbudowa miasta portowego (w ujęciu 11.

Gdańsk – Motława

6,0

12

15

40–60

historycznym); funkcja turystyczna miasta

(przerwa obiadowa).

Dodatkowo można zaplanować rejs statkiem do Stoczni Gdańskiej (+ 1,5 godz.).

Zabudowa willowa, nowe osiedla mieszkaniowe rozbudowującego 12.

Gdańsk – Oliwa

3,2

6,4

8

40

się Gdańska (wzdłuż linii kolejowej i wzdłuż wybrzeża); funkcja turystyczna – opactwo (słynne organy).

13.

Sopot

2,0

4,0

5

20

Funkcja uzdrowiskowa (wczasowa) miasta; molo.

14

Kępa Redłowska

2,0

4,0

50

20

Klif – niszczony brzeg morza (dojście pieszo).

Lokalizacja portu w dolinie rzeki, sztuczne nabrzeża

15.

Gdynia – port

3,2

6,4

8

40

(historia budowy portu w Gdyni i jego znaczenie w okresie międzywojennym).

Satelitarne miasto-sypialnia (osiedle mieszkaniowe) Gdańska; 16.

Osowa

9,4

18,8

23

0

obwodnica (konieczność wyprowadzenia transportu poza zespół

miejski).

17.

Pruszcz Gdański

10,2

20,4

25

20

Miasto zlokalizowane u podnóża skarpy oddzielającej wysoczyznę od płaskiego terenu delty nad rzeką Radunią.

18.

Pszczółki

5,9

11,8

15

0

Historia stacji kolejowej Pszczółki (dawna stacja graniczna pomiędzy Polską a Wolnym Miastem Gdańskiem).

19.

Tczew

5,7

11,4

14

30

Podsumowanie i zakończenie wycieczki.

Łącznie

80,9 cm

161,8 km

259 min

440 min

Przeznaczenie

Czas

Przejazdy i dojścia piesze

4,3 godz. (w zaokrągleniu)

Postoje i obserwacje

6,5 godz.

Przerwa obiadowa

1 godz.

Łączny planowany czas wycieczki

11,8 godz.

5

Zadanie 3.47

Tab. 3.8

Nazwa obiektu

Oznaczenie skorowidzowe

Wpływ na zmiany procesów rzeźbotwórczych rzeki

W południowym odcinku Wisły (na prezentowanym na mapie obszarze), przy prawym jej brzegu zbudowana została ostroga. Jej zadaniem jest odpychanie nurtu rzeki w kierunku przeciwległego brzegu. Na kolorowej mapie wyraźnie można zauważyć, ostroga

C3

że w górę biegu rzeki od ostrogi koryto rzeczne zostało wypełnione osadami, (w południowej części pola)

które obecnie już są porośnięte roślinnością. W dół biegu rzeki za ostrogą w korycie są wyraźne wypłycenia. Spowolniony ruch wody sprzyja osadzaniu się materiału skalnego. Skutkiem tych wymuszonych procesów rzeka staję się węższa, zmniejsza się erozja boczna, a nieco może zwiększać się erozja dna.

Budowla ta odpycha nurt rzeki od zachodniego (lewego) brzegu wraz z ostrogą zbudowaną ostroga (zamknięta)

C3

(w zachodniej części pola)

przy prawym brzegu rzeki wpływa na prostowanie nurtu (ogranicza meandrowanie), jednocześnie przyczyniając się do szybszego spływu wód rzeki.

Zadanie 3.52

Tab. 3.9

Wschodnia część Kotliny Kłodzkiej

Okolice Koszalina

Tereny narciarskie, wyciągi narciarskie – Międzygórze, Stronie Śląskie, Strzeżone plaże i kąpieliska – Unieście, Łazy;

Lądek Zdrój, Nowy Gierałtów i duży ośrodek narciarski w Siennej Miejsca do uprawiania windsurfingu – na zachód od Unieścia; (Czarna Góra);

Miejscowości uzdrowiskowe – Dąbki;

Miejscowości uzdrowiskowe – Lądek Zdrój;

Zabytki kultury (osobliwości krajoznawcze) – dawne pogańskie Atrakcje przyrodnicze (osobliwości krajoznawcze) – Jaskinia miejsce kultu (na północny wschód od Koszalina), elektrownia wodna Niedźwiedzia, Jaskinia Radochowska, Wodospad Wilczki;

(w Rosnowie);

Tereny leśne – obszar Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego; Jeziora:

Miejscowości z cennymi zabytkami – Międzygórze, Lądek Zdrój,

– naturalne – przybrzeżne (Jamno, Bukowo), Lubiatowo (koło Bonina), Żelazno, Radochów, Złoty Stok, już poza obszarem Kotliny Kłodzkiej –

– zaporowe – Hajka, Rosnowskie;

Paczków.

Tereny leśne – występujące na wschód i południowy wschód od Koszalina).

Zadanie 3.53

Tab. 3.10. Walory turystyczne okolic Bystrzycy Kłodzkiej i Koszalina Wypoczynek

Okolice Bystrzycy Kłodzkiej

Okolice Koszalina

leczenie uzdrowiskowe (całoroczne),

leczenie uzdrowiskowe (całoroczne),

wędrówki piesze (zwiedzanie atrakcji przyrodniczych),

kąpiele morskie, pływanie,

wycieczki rowerowe (zwiedzanie atrakcji przyrodniczych

windsurfing,

i kulturowych),

wędkowanie,

cykling przełajowy (specyficzne wycieczki rowerowe),

spływy kajakowe,

letni

górski,

wędrówki piesze,

lotniarstwo.

grzybobranie,

wycieczki rowerowe (zwiedzanie atrakcji kulturowych),

cykling (specyficznie wycieczki rowerowe) przełajowy,

lotniarstwo.

leczenie uzdrowiskowe (całoroczne),

leczenie uzdrowiskowe (całoroczne),

uprawianie narciarstwa zjazdowego (wiele ośrodków,

uprawianie narciarstwa biegowego.

zimowy

w tym jeden duży),

uprawianie narciarstwa biegowego (w centralnej części

kotliny).