Środowisko wodne – miejsce bytowania bakterii z rodzaju Legionella.

Bakterie z rodzaju Legionella wywołują ostrą chorobę zakaźną, niezaraźliwą,

wieloukładową, najczęściej z objawami zapalenia płuc, zrazikowego lub płatowego.

Do zakaŜenia dochodzi podczas wdychania wodnego aerozolu zawierającego pałeczki

z rodzaju Legionellaceae.

Choroba została opisana po raz pierwszy w 1977roku w wyniku analizowania przebiegu

epidemii zachorowań z wysoką śmiertelnością, które wystąpiły wśród uczestników

Konwencji Legionów Amerykańskich w Filadelfii w 1976r.

Rodzina Legionellaceae , Rodzaj Legionella to obecnie 49 gatunków, 64 grupy serologiczne.

Legionella –są to pałeczki Gram ujemne o dł. 1-2 µm i szer. 0,5µm, posiadają 1-3 polarnie umieszczonych wici. Do wzrostu wymagają obecności Ŝelaza i cysteiny. NaleŜą do bakterii

mezofilnych, które :

−

Charakteryzują się wzrostem na podłoŜach syntetycznych w temp. 370 C

−

w warunkach naturalnych mają zdolność namnaŜania się w 200 - 48,80 C

−

w komórkach glonów i ameb mają zdolność namnaŜania się do temp. 670 C

- izoluje się je z wody o temp. 50 C do 63 0C

Legionella pneumophila ma 80-90 % udział w zachorowaniach w tym Legionella

pneumophila serogrupa I 50-75% udział w zachorowaniach, zaś inne gatunki takie jak :

Legionella micdadei, Legionella longbeache, Legionella dumofii, Legionella bozemanii -

mają 10-20 % udział w zachorowaniach.

Naturalny rezerwuar pałeczek Legionella to :

−

wody śródlądowe i morskie, głównie strefy przybrzeŜne, silnie zeutrofizowane,

w pobliŜu miejsca zrzutu ścieków,

−

naturalne źródła wody gorącej,

−

gleby uprawne i gliniaste.

Bytowaniu bakterii w środowisku wodnym sprzyja obecność glonów i pierwotniaków,

w których mnoŜą się wewnątrzkomórkowo.

Drogi szerzenia się zakaŜenia: Powietrze w którym unosi się zakaŜony aerozol o średnicy kropel 2,0 do 5,0 mikrometrów, woda zakaŜona pałeczką Legionella. Nie stwierdzono

zakaŜenia chorego od chorego.

Wrotami zakaŜenia są drogi oddechowe. ZakaŜenie następuje poprzez inhalację aerozolu lub

zachłyśniecie się zakaŜoną wodą. Bakterie wnikają do pęcherzyków płucnych, powodując

rozwój choroby.

Legionellozą – postać płucna, przebiega z dominującymi objawami cięŜkiego zapalenia płuc

( suchy kaszel, zaburzenia w oddychaniu, temp. pow. 40oC, zaburzenia świadomości.

Choroba rozwija się od 2 do 10 dni ( najczęściej 5-6 dni). Zgony 10-20% zachorowań .

Gorączka Pontiac – postać pseudogrypowa. Okres wylęgania do 48 godzin, objawy to nagły

wzrost ciepłoty ciała, dreszcze, bóle głowy, bóle mięśniowe, zakaŜenia górnych dróg

oddechowych. Zgony nie następują, choruje 90 % naraŜonej populacji.

Leczenie - Nieskuteczne są antybiotyki z grupy penicylin i cefalosporyn i niektóre

aminoglikozydy.

Antybiotykami

z

wyboru

są

:

antybiotyki

fluorochinolowe

( lewofloksacyna) oraz antybiotyki makrolidowe( klarytromycyna )

Bakterie z rodzaju Legionella kolonizują :

• Baseny perełkowe – namnaŜanie następuje na uszczelkach, inne baseny.

Najbardziej niebezpieczne są baseny na promach czy statkach. Powinno się dodawać

10 % wody świeŜej – z powodu oszczędności nikt tego nie robi.

• Głowice natryskowe – powinno się spuścić wodę zanim zaczniemy się kąpać –

zwłaszcza w hotelach, gdzie długo wody nie była uŜywana.

• Inhalatory – powinny być zasilane wodą jałową, po inhalacji ustniki powinny być

dokładnie myte.

• Turbiny dentystyczne - 28% wody przebadanej było zakaŜonej. Woda w turbinach

powinna być sterylna. Wśród pacjentów nie odnotowano zachorowań, ale były zgony

wśród dentystów. Niektórzy dentyści montują lampy UV. Konieczność wśród

dentystów uŜywania maseczek, jako obrona przed zakaŜeniem ( rozpylana woda ).

• Urządzenia klimatyzacyjne- w nowoczesnych budynkach 2 x w roku czyści się całą

instalację.. Problemy z klimatyzacją w budynkach starszych.

• WieŜe chłodnicze – wokół wieŜy uwalnia się aerosol. W ParyŜu odnotowano 3

epidemie wokół wieŜ. Najwięcej bakterii jest w odległości 1,6 km. śywe bakterie

wykrywano w odległości 3,6 km.

• NawilŜacze – wody nie powinno się dolewać, np. w lecie nawilŜacza nie uŜywamy.

więc w zimie usuwamy starą wodę, myjemy go i dopiero uŜywamy.

• Sieci przesyłowe wody zimnej – Legionella nie mnoŜy się w temp. 20° C. W Grecji

pilnują tego, aby nie podwyŜszyć tej temp.

Proponowany monitoring wody w kierunku obecności Legionella

Unieszkodliwianie źródeł zakaŜenia poprzez czyszczenie zbiorników i sieci

wodociągowej z osadu we wszystkich urządzeniach leczniczych, klimatyzacyjnych

i sanitarnych, powinno być prowadzone:

• w budynkach uŜyteczności publicznej a szczególnie: szpitale, sanatoria

1 do 4 razy w roku,

• w hotelach i w blokach z klimatyzacją – 2 razy w roku,

• oraz zawsze tam, gdzie było podejrzenie zachorowania lub stwierdzono

zachorowanie,

• w basenach z hydromasaŜem przynajmniej 1 raz w sezonie wskaźniki i parametry

pracy urządzenia powinny być sprawdzone przez firmę specjalistyczną

Wykrycie nawet 6÷15 jtk, wskazuje na istnienie potencjalnego zagroŜenia zdrowia

dla osób kąpiących się,

Warunki eksploatacji instalacji dystrybucji wody i systemów :

• Utrzymanie w instalacjach wody zimnej temperatury poniŜej 200 C , a w instalacjach

wody gorącej temp. nie niŜszej niŜ 550 C,

• Izolowanie od siebie instalacji wody ciepłej i zimnej, w celu zachowania odpowiednich

temperatur,

• Niedopuszczania do powstawania zastoin wody,

• NaleŜy likwidować wszelkie tzw. ślepe odcinki instalacji ,

• NaleŜy zapobiegać procesom korozji i tworzenia złogów ,

• Zapobieganie powstawaniu mikroaerozoli o średnicy kropel 2,0 - 5,0 µm .

• Utrzymanie całej instalacji w czystości .

Metody zapobiegania rozwojowi Legionella w systemach dystrybucji wody.

• Chemiczne. a)Chlorowanie- podchloryn sodu( NaOCl )

- chloraminy ( Cl2 i NH3 )

- dwutlenek chloru ( ClO2 )

- dwutlenek chloru ClO2 + O3 i inne utleniacze

b) jodowanie

c) bromowanie

d) ozonowanie

e) metody elektrolityczne ( miedź, srebro)

• Dezynfekcja chemiczna:

- Hiperchlorowanie ( dezynfekcja szokowa) przez 10 dni 30mg Cl2/l lub przez 3

godziny 50 mg Cl2/l 60° C przez 30min, następnie 4 mg Cl2/l przez 30 min,

podchloryn sodu 4-8 mg/l

• Dezynfekcja fizyczna:

- Instalowanie urządzeń emitujących promieniowanie UV

- Podgrzewanie wody do temp. 70-75° C przez 5-30 min,

- Ultradźwięki ( głównie przy aparaturze medycznej )

PZH – jest zwolennikiem metody termicznej, jest to metoda ekologiczna.