Strona 1 z 4 STANDARTOWE MODELE EWOLUCJI WSZECHŚWIATA MODEL STACJONARNY Według Hipotezy Stanu Stacjonarnego Wszechświat wygląda tak samo z ka\dej pozycji przestrzeni. Jest jednorodny. Nie miałby on początku ani końca, istniałby tu zawsze i tak samo wygladął. Einstein był zagorzałym wyznawcą poglądu Newtona o niezmiennym i nieskończonym Wszechświecie. Natomiast Lemaitre odkrył, \e model Wszechświata wynikajacy z równań Einsteina jest dynamiczny, nie statyczny. Nietrudno sie o tym przekonać. Skoro wszystkie obiekty w kosmosie wzajemnie się przyciagają, to w końcu muszą zgromadzić się w jednym miejscu i w konsekwencji cała masa Wszechświata spocznie na dnie ogromnego czasoprzestrzennego dołu. Z takiego rozumowania wynika \e Wszechświat nie mo\e być statyczny. Musi się kurczyć lub rozszerzać. Einstein równie\ zauwa\yl konsekwencję swych równań. Aby naprawić sytuację, Einstein wprowadził dodatkowe zało\enia, z których wynika \e między galaktykami działa nowy rodzaj siły. Dodał do swoich równań człon, ktory był czymś w rodzaju niewielkiej siły odpychającej, równowa\ącej grawitacyjne przyciąganie materii, w rezultacie czego Wszechświat pozostawał statyczny. Siły te nazwano siłami odpychania kosmicznego, a człon równania stałą kosmologiczną. Lemaitre natomiast nie widział powodu, by wprowadzać stałą kosmologiczną, ot tak sobie, wziętą z sufitu. Pozostał więc przy modelu rozszerzającego się Wszechświata. Model Wszechświata stacjonarnego Einsteina współczesna nauka traktuje jako nieaktualny, przypisując mu wartość jedynie historyczną. Jednak przyszłość poka\e, warto zapamiętać te słowa, \e to właśnie Einstein był najbli\szy prawdy. MODELE WSZECHŚWIATA ROZSZERZAJCEGO SI Strona 2 z 4 W modelach wszechświata rozszerzającego się, przyciąganiu grawitacyjnemu przeciwstawia się bezwładność ekspansji Wszechświata. Zakłada się \e jakaś siła nadała materii prędkość początkową. To nie wszystko. Gdyby bezwładność ekspansji Wszechświata przewy\szała siłę grawitacji, to Wszechświat rozszerzałby się wiecznie. Oznaczałoby to równie\, \e istniała taka chwila, w której Wszechświat był skurczony do minimalnych rozmiarów. Według Lemaitre'a chwila ta wyznaczała początek Wszechświata. Znaleziono inne dowody przemawiające za rozszerzaniem się Wszechświata. Hubble wykrył, \e widmo galaktyk jest przesunięte ku czerwieni, a to oznaczało - jeśli przyjąć, \e efekt ten jest spowodowany przez zjawisko Dopplera - \e Wszechświat się rozszerza. Na dodatek dane Hubble'a pozwalały się zorientowac w skali czasu, jaka wchodzi tu w grę. Znajomość prędkości ucieczki galaktyk i ich odległości od ziemi, pozwalała wyznaczyć moment w przeszłości, kiedy cała materia Wszechświata była ściśnięta w jeden punkt. Chwila ta, która - jak wynika obecnie z obliczeń - wypadała piętnaście miliardów lat temu, wyznaczała według Lemaitre'a moment stworzenia. Dla tego momentu, Fred Hoyle ukuł nazwę Wielki Wybuch. Pierwsze obliczenia uwzględniające prędkości ucieczek galaktyk oraz odległości od nich, dały wynik 1,8 miliarda lat. Potem ten wynik podniesiono do 5 miliardów lat i w końcu do 15 miliardów. Czy rozszerzanie kiedyś się skończy? Zale\y to od ilości materii we Wszechświecie. Je\eli materii jest za mało do zatrzymania ekspansji, to mo\liwe są dwa modele wszechświata: - model wszechświata płaskiego - model wszechświata otwartego MODEL WSZECHŚWIATA ZAMKNITEGO Strona 3 z 4 Gdyby tej materii było dostatecznie du\o, to jej oddziaływanie grawitacyjne zatrzymałoby proces ucieczek galaktyk, i po osiągnięciu pewnych maksymalnych odległości między galaktykami, odległości te zaczęłyby się zmniejszać. Świat zacząłby się kurczyć, a\ zostałoby osiągnięte pewne maksimum gęstości materii. Taki wszechświat nazywamy wszechświatem zamkniętym. MODEL WSZECHŚWIATA PULSUJCEGO Pulsujący wszechświat to pomysł amerykańskiego astrofizyka R.H. Dicke'ego. W modelu tym wszechświat przechodzi przez kolejne fazy ekspansji, kontrakcji i ponownej ekspansji. Model ten mo\na traktować jako następujące po sobie Wielkie Wybuchy, z których ka\dy jest nieodró\nialny od pojedynczego Wielkiego Wybuchu. Model ten cieszy się prawdopodobnie najmniejszą popularnością i ma najmniej zwolenników. powrót Strona 4 z 4 Ostatnia aktualizacja 28.07.2003 � 2002 Copyright. Created by Romuald Kurjańczyk.