3.11.2014
Wykład
Dziecko w Izraelu
IMIONA
Imiona związane były zewnętrznym wyglądem dziecka
- Nachor – „chłopięcy”
- Qareach – „łysy”
- Passeach – „kulawy”
Imiona zaczerpnięte od nazw zwierząt
- Rachel – „owieczka”
- Debora – „pszczoła”
- Nachasz – „wąż”
- Ajjah – „sęp”
- Kakew – „pies”
Imiona zaczerpnięte od roślin
- Elon – „dąb”
- Zeitan – „drzewo oliwne”
- Aos – „cierń”
- Tamar – „Palma”
Skrócone imiona teoforyczne (element boski jest w nich tylko domyślny
tzw. imiona hipokorystyczne)
Natan – „on dał -> zamiast Natanjahu – „Jahwe dał”
Mattan – „Dar” -> zamiast Mattanjahu – „Dar Jahwe”
OBRZEZANIE
8 dnia od narodzin jako wejście w przymierze z Bogiem.
Nie jest to zawarcie przymierza.
Zawarcie przymierza nie było uzależnione od obrzezania, lecz jeśli ktoś chciał
mieć udział w przymierzu to musiał być obrzezany.
Do obrzezania używano noża krzemiennego.
WYCHOWANIE
Pwt 6, 4-9
4 Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem - Panem jedynym. 5 Będziesz miłował Pana, Boga twojego, z całego swego serca, z całej duszy swojej, ze wszystkich swych sił. 6 Niech pozostaną w twym sercu te słowa, które ja ci dziś nakazuję. 7 Wpoisz je twoim synom, będziesz o nich mówił przebywając w domu, w czasie podróży, kładąc się spać i wstając ze snu. 8
Przywiążesz je do twojej ręki jako znak. Niech one ci będą ozdobą przed oczami. 9 Wypisz je na odrzwiach swojego domu i na twoich bramach.
Tekst modlitwy jaka odmawia każdy pobożny Izraelita.
7 werset jest najważniejszy i mówi o tym że ojciec musi nauczyć swoje dzieci
modlitwy, ojciec był odpowiedzialny za wpojenie wiaty dzieciom.
RELACJE POMIĘDZY RODZICAMI I DZIEĆMI
Kol 3, 20-21
20 Dzieci, bądźcie posłuszne rodzicom we wszystkim, bo to jest miłe w Panu. 21 Ojcowie, nie rozdrażniajcie waszych dzieci, aby nie traciły ducha.
Równowaga dla posłuszeństwa rodzicom jest aby przez postepowanie rodziców
dzieci nie odchodziły od właściwego postępowania, zgodnego z prawem
Bożym.
Troska o to aby postepowanie rodziców nie powodowało gniewu dziecka. Aby
dziecko nie odwróciło się os rodziców.
Karanie i napomnienia mają być działaniem powodującym nawrócenie dziecka
na dobra drogę.
Poznać
(Adam poznał Ewę i poczęła syna)
Spać
(Eufemizm funkcjonujący także w języku Polskim)
Odsłonić nagość
Wejść
Zbliżyć się
Język hebrajski jest językiem bardzo konkretnym.
Te słowa nie zawsze są używane do określenia współżycia seksualnego. Z
kontekstu wynika ich znaczenie.
HOMOSEKSUALIZM
Kpł 18, 22
22 Nie będziesz obcował z mężczyzną, tak jak się obcuje z kobietą. To jest obrzydliwość!
Kpł 20, 13
13 Ktokolwiek obcuje cieleśnie z mężczyzną, tak jak się obcuje z kobietą, popełnia obrzydliwość. Obaj będą ukarani śmiercią, sami tę śmierć na siebie ściągnęli.
Nie ma tutaj mowy o preferencjach czy orientacji seksualnej, jest powiedziane że konkretny czyn, konkretne zachowanie jest złe.
Samo bycie homoseksualistą nie jest grzechem, lecz podejmowanie czynów
homoseksualnych jest grzechem.
Pwt 23, 18-19
18 Nie będzie nierządnicy sakralnej wśród córek Izraela ani mężczyzn uprawiających nierząd sakralny wśród synów Izraela. 19 Nie zaniesiesz do domu Pana, Boga twego, zarobku nierządnicy, jak i "zapłaty dla psa", jako rzeczy ofiarowanej ślubem. Tak jednym, jak i drugim brzydzi się Pan, Bóg twój.
Homoseksualista jest określany psem.`
W kulcie Izraelskim nie ma miejsca na nie ma miejsca na nierządnice sakralne lecz wokół Izraela gdzie czczono bóstwa była tradycja odbywania stosunków z
bóstwem. Jeśli ktoś chciał złożyć ofiarę takiemu bóstwu współżył z taką
nierządnicą sakralną. Były podejmowane tam także czyny homoseksualne.
W niektórych miastach występowały zachowania homoseksualne (np. Sodoma,
Gomora) lecz zawsze miasta te są ukarane w sposób radykalny.
W liście do koryntian święty Paweł podaje listę osób które nie osiągną królestwa
Bożego, wśród nich są mężczyźni współżyjący ze sobą.
Flp 3, 2
2 Strzeżcie się psów, strzeżcie się złych pracowników, strzeżcie się okaleczeńców!
W liście do Filipian określeniem „pies” jest nazwany mężczyzna współżyjący z
innym mężczyzną.
ANTYKONCEPCJA
Rz 1, 26-27
26 Dlatego to wydał ich Bóg na pastwę bezecnych namiętności: mianowicie kobiety ich przemieniły pożycie zgodne z naturą na przeciwne naturze. 27 Podobnie też i mężczyźni, porzuciwszy normalne współżycie z kobietą, zapałali nawzajem żądzą ku sobie, mężczyźni z mężczyznami uprawiając bezwstyd i na samych sobie ponosząc zapłatę należną za zboczenie.
Jeden z kontrowersyjnych fragmentów, kiedyś był tłumaczony inaczej.
Jeśli chodzi o mężczyznę jest jasno powiedziane że homoseksualizm wśród nich
jest zły.
Jeśli chodzi o kobiety kiedyś był ten tekst tłumaczony jako zachowania
homoseksualne wśród kobiet (zachowania lesbijskie).
W dzisiejszym tłumaczeniu przemienienie pożycia zgodnego z naturą na
przeciwne naturze mówi o antykoncepcji.
Antykoncepcja była znana w starożytności. Pismo Święte mówi tylko o jednym
takim zachowaniu, o czynie Onana i jego stosunku przerywanym.
Kobiety są stworzone tak że penetracja podczas obcowania dwóch kobiet nie jest możliwa, więc Stary Testament nie mówi o takich zrachowaniach.
Ga 5, 19-21
19 Jest zaś rzeczą wiadomą, jakie uczynki rodzą się z ciała: nierząd, nieczystość, wyuzdanie, 20
uprawianie bałwochwalstwa, czary, nienawiść, spór, zawiść, wzburzenie, niewłaściwa pogoń za zaszczytami, niezgoda, rozłamy, 21 zazdrość, pijaństwo, hulanki i tym podobne. Co do nich zapowiadam wam, jak to już zapowiedziałem: ci, którzy się takich rzeczy dopuszczają, królestwa Bożego nie odziedziczą.
Święty Paweł wymienia jakie czyny rodzą się z ciała.
Mówienie o czarach – z tłumaczenia hebrajskiego farmakeja kojarzy się z
farmakologia, w greckim takie określenie było również określenie w stosunku do antykoncepcji.
Z MDROŚCI TELMUDU
Rabbi Johuda mówił:
Trzeba codziennie odmawiać trzy modlitwy:
Bogu dzięki że sprawił, iż nie narodziłem się kobietą, ponieważ kobieta nie jest w stanie zachować Bożych przykazań.
Kobieta jeśli pragnie czegoś, to sercem; mężczyzna jeśli pragnie to ustami. Dobra to cecha kobiet.
Zapytano Rabbiego Jehoszue: Dlaczego kobieta uzywa wonnosci, a mezczyzna ich
nie uzywa? Odrzekl: Adam stworzony zostal z ziemi, a ziemia nigdy nie cuchnie.
Zas Ewa zostala stworzona z kosci. A oto przyklad: pozostaw mieso trzy dni bez soli, a natychmiast zacznie cuchnac."
Bereszit Rabba 17
Kobieta, jeśli pragnie czegoś, to sercem ; mężczyzna, jeśli pragnie czegoś,
to ustami.Dobra to cecha kobiet.
Eruwin 100
ROŚLINY STOSOWANE DO WYROBU WONNOCI
Aloes
Balsam (jasnożółta żywica, bardzo ceniony przez starożytnych)
Cynamon
Galbanum
Kadzidło
Kalamos
Labdanum
Lawsonia Bezbronna czyli henna
Mirra
Nard
Żywica alibanowa
Używano także roślin preparowanych w oliwie, jak lilia, jaśmin, czy róża oraz
onyksa zwanego wonnym paznokciem, który pochodził ze zrogowaciałej błony
pokrywającej otwór mięczaka o takiej samej nazwie.
PIEŚŃ NAD PIENIAMI
Wiosna miłości
Pieśń nad Pieśniami jest utworem, który bazuje na wiośnie. Wiosna trwa bardzo
krótko (do 3 tygodni), lecz jest intensywna. Po zimie, która jest deszczowa przychodzą cieplejsze dni i wszystko paruje oraz kwitnie. Wiąże się to też z zapachem nowo zakwitłych roślin.
Granat w Izraelu jest traktowany jako symbol płodności. Na weselu izraelskim
pojawia się tradycja że panna młoda rozgniata obcasem owoc granatu co ma symbolizować jej płodność.
Są trzy fragmenty, kiedy kobieta odczuwa braku mężczyzny:
1. Etap początku znajomości, kiedy kobieta szuka pasterza, który jej się spodobał, lecz nie wie gdzie on jest, gdzie pasie swoje owce.
2. Kobieta wieczorem, kiedy nie ma już zajęć myśli o swoim ukochanym.
Szuka go po ulicach aż do momentu, kiedy go znajduje i przyprowadza do
domu. Nie do końca wiadomo czy jest to sen czy jawa.
3. Kobieta, która kocha swojego oblubieńca jest w stanie po najmniejszym szeleście rozpoznać swojego ukochanego. Oblubieniec próbuje wzbudzić
litość mówiąc, że moknie na dworze. Kobieta zastanawia się czy ma
wstać i go wpuścić czy nie. Mężczyzna próbuje wejść do pokoju. Kobieta
wstaje aby otworzyć swojemu ukochanemu drzwi lecz on już odszedł.
Kobieta jest zawiedzona i szuka swojego oblubieńca, nie znajduje go a
strażnicy potraktowali ją jak nierządnice i pobili.
Reakcja strażników jest tu inna niż wcześniej w stosunku do tej samej
kobiety. Wcześniej kobieta działa zgodnie z planem i jest w pełni ubrana, potem działa impulsywnie i na strój nocny, w którym była w łóżku zakłada
tylko płaszcz, przez co jest uważana za nierządnice.
Mołość
PnP 8, 6-7
6 Połóż mię jak pieczęć na twoim sercu,
jak pieczęć na twoim ramieniu,
bo jak śmierć potężna jest miłość,
a zazdrość jej nieprzejednana jak Szeol,
żar jej to żar ognia,
płomień Pański.
7 Wody wielkie nie zdołają ugasić miłości,
nie zatopią jej rzeki.
Jeśliby kto oddał za miłość całe bogactwo swego domu,
pogardzą nim tylko.
Kobieta prosi oblubieńca, aby miał ją blisko siebie, chce aby jej ukochany był
naznaczony, żeby było wiadomo ze należy do niej.
Pieczęć była ważna, była przenoszona w pudełku przywiązanym na ramieniu lub zawieszanym na sznurku na piersi.
Kobieta chce być odbierana jako żona / własność swojego męża, aby każdy wiedział z kom ona jest złączona.
Szeol – piekła, w tradycji żydowskiej miejsce gdzie po śmierci wszyscy szli, byli tam w zawieszeniu i zostawali tam na wieki. Nie należy utożsamiać tego z
czyśćcem, bo czyściec jest stanem przejściowym
Płomień Pański – w języku hebrajskim jeśli ktoś chciał użyć najwyższego
stopnia uwielbienia używał przymiotnika Boski.
Miłość jest porównana do największego ognia jaki istniał.
Wody Wielkie – są to wody które Bóg rozdzielił przy stworzeniu świata, wody
nad sklepieniem i pod sklepieniem,
Miłość nie jest na sprzedaż, nie da jej się kupić.
MONOGAMIA
PnP 6, 8-9
7 Jak okrawek granatu skroń twoja,
za twoją zasłoną.
8 Sześćdziesiąt jest królowych
i nałożnic osiemdziesiąt,
a dziewcząt bez liczby,
9 [lecz] jedyna jest moja gołąbka, moja nieskalana,
jedyna swej matki,
wybrana swej rodzicielki.
Królowie mieli wiele żon, oblubieniec ma jedną jedyną.
Autor Pieśni nad Pieśniami lansuje tu relację jeden na jeden.
Ef 5, 22- 6,9
22 Żony niechaj będą poddane swym mężom, jak Panu, 23 bo mąż jest głową żony, jak i Chrystus - Głową Kościoła: On - Zbawca Ciała. 24 Lecz jak Kościół poddany jest Chrystusowi, tak i żony mężom - we wszystkim. 25 Mężowie miłujcie żony, bo i Chrystus umiłował Kościół i wydał za niego samego siebie, 26 aby go uświęcić, oczyściwszy obmyciem wodą, któremu towarzyszy słowo, 27 aby osobiście stawić przed sobą Kościół jako chwalebny, nie mający skazy czy zmarszczki, czy czegoś podobnego, lecz aby był święty i nieskalany. 28
Mężowie powinni miłować swoje żony, tak jak własne ciało. Kto miłuje swoją żonę, siebie samego miłuje. 29 Przecież nigdy nikt nie odnosił się z nienawiścią do własnego ciała, lecz
[każdy] je żywi i pielęgnuje, jak i Chrystus - Kościół, 30 bo jesteśmy członkami Jego Ciała. 31
Dlatego opuści człowiek ojca i matkę, a połączy się z żoną swoją, i będą dwoje jednym ciałem. 32 Tajemnica to wielka, a ja mówię: w odniesieniu do Chrystusa i do Kościoła. 33 W
końcu więc niechaj także każdy z was tak miłuje swą żonę jak siebie samego! A żona niechaj się odnosi ze czcią do swojego męża!
1 Dzieci, bądźcie posłuszne w Panu waszym rodzicom, bo to jest sprawiedliwe. 2 Czcij ojca twego i matkę - jest to pierwsze przykazanie z obietnicą - 3 aby ci było dobrze i abyś był
długowieczny na ziemi. 4 A [wy], ojcowie, nie pobudzajcie do gniewu waszych dzieci, lecz wychowujcie je stosując karcenie i napominanie Pańskie!
5 Niewolnicy, ze czcią i bojaźnią w prostocie serca bądźcie posłuszni waszym doczesnym panom, jak Chrystusowi, 6 nie służąc tylko dla oka, by ludziom się podobać, lecz jako niewolnicy Chrystusa, który z duszy pełnią wolę Bożą 7 Z ochotą służcie, jak gdybyście
[służyli] Panu, a nie ludziom, 8 świadomi tego, że każdy - jeśli uczyni co dobrego, otrzyma to z powrotem od Pana - czy to niewolnik, czy wolny. 9 A wy, panowie, tak samo wobec nich postępujcie: zaniechajcie groźby, świadomi tego, że w niebie jest Pan zarówno ich, jak wasz, a u Niego nie ma względu na osoby.
Układ jest zawsze taki, że najpierw jest jednostka najsilniejsza a potem słabsza.
Tablica domowa miała pokazywać, jakie hierarchie panowały w domu.
Np. zmiana religii przez pana domu powodowała zmianę dla wszystkich
domowników wraz ze służbą. Jeśli ktoś z niższej hierarchii zmieniał religię, zmiana ta dotyczyła tylko jego osoby.
Nakaz, jaki jest dla mężczyzny jest o wiele większy niż dla kobiety.
Małżeństwo jest jedną wielką tajemnicą i żeby to zrozumieć trzeba odnieść się
do religii kościoła.
Od wszystkich grup słabszych, niżej położonych w hierarchii wymaga się
posłuszeństwa.