MYCIE POWIERZCHNI

W profilaktyce zakaŜeń ochrony zdrowia bardzo istotna sprawą jest utrzymywanie wszystkich

powierzchni gabinetu lekarskiego w idealnej czystości.

Mycie i dezynfekcja powierzchni w gabinecie lekarskim to bardzo istotne procedury higieniczne. Co

prawda, nie ma przepisów regulujących konkretny sposób mycia i dezynfekcji powierzchni, jednak

bazując na doświadczeniach moŜna, a nawet trzeba, taką procedurę stworzyć. Obok

wydrukowaliśmy procedurę sanitarną opisującą, jak myć i dezynfekować powierzchnie tzw. płaskie

w gabinecie – czyli ściany, podłogi, poręcze, blaty mebli czy siedziska foteli.

Sprzątanie jest zabiegiem higienicznym prowadzącym do usunięcia z powierzchni zanieczyszczeń i

wszelkich drobnoustrojów. Aby było ono skuteczne, powinno być przeprowadzone przynajmniej

raz dziennie, chyba, Ŝe podczas zabiegu któraś z powierzchni zostanie zabrudzona płynami ustrojowymi, wówczas częściej.

Specyfika gabinetu stomatologicznego zmusza do traktowania kaŜdego pacjenta jako potencjalne źródło bakterii. ZagroŜenie

rośnie wraz z liczbą osób, które w ciągu dnia przychodzą do gabinetu. Zazwyczaj są to osoby w pewnym sensie anonimowe. Co

prawda wiemy, jak się nazywają i gdzie mieszkają, ale nie jesteśmy w stanie stwierdzić , jakie bakterie wnoszą do naszego

gabinetu.

Ustawa o chorobach zakaźnych i zakaŜeniach (Dz.U. nr. 126 poz. 1384 z 2001 roku) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia

(Dz.U. nr. 81 poz. 716 z 2005 r.) zawierają wykaz biologicznych czynników chorobotwórczych i, co bardzo waŜne, stanowią, Ŝe

odpowiedzialność za zapobieganie zakaŜeniom spoczywa na osobach prowadzących indywidualną praktykę czy NZOZ.

MYCIE PODŁOGI

Myjąc duŜe powierzchnie takie jak: podłogi, schody, ściany, naleŜy stosować system dwóch wiader. Polega on na uŜywaniu

wiadra „czystego” i „brudnego”. W tym pierwszym mamy roztwór dezynfekujący, przeznaczony do mycia powierzchni, a w

drugim wiadrze samą wodę lub teŜ odpowiedni roztwór. Najpierw myjemy roztworem dezynfekującym, potem płuczemy mopa

lub ścierkę w wiadrze z samą wodą. Opłukanego mopa ponownie zanurzamy w wiadrze z roztworem i znowu spłukujemy brud i

tak do skutku.

Mopy uŜywane do mycia podłóg powinny być wykonane z włókien naturalnych (z bawełny), które nadają się do około 300-

krotnego prania w temperaturze 90 oC. Po kaŜdym sprzątaniu podłogi mop powinien być wyprany.

Mycie duŜych powierzchni warto zacząć od miejsc najmniej zabrudzonych, kierując się w stronę najsilniej zanieczyszczonych. W

przeciwnym wypadku, mimo stosowania systemu „dwóch wiader”, woda w wiadrze czystym dość szybko zrobi się mętna i

brudna i zanim dotrzemy do miejsc stosunkowo czystych, będziemy musieli wymieniać roztwór dezynfekujący na nowy. Jeśli w

gabinecie mamy wydzielone strefy brudne i czyste, to kaŜdą z nich powinniśmy myć za pomocą innego zestawu mopów, ścierek i

roztworów.

Na rynku dostępne są specjalne wózki, które zostały tak skonstruowane, aby ułatwić mycie i dezynfekcję powierzchni. Wózek

taki ma dwa wiadra w róŜnych kolorach (niebieski i czerwony). W wiadrze niebieskim zawsze jest roztwór preparatu

dezynfekującego a w czerwonym woda. W duŜych wózkach (stosowanych w szpitalach) dodatkowo są pojemniki białe i Ŝółte.

WaŜne, aby mycie powierzchni wykonać pierwszy raz „na mokro” dobrze zwilŜonym mopem, a drugi raz „na wilgotno” lekko

odsączonym mopem. Powierzchni nie naleŜy wycierać do sucha, muszą pozostać wilgotne przez około 15 minut. Tyle czasu

zazwyczaj działają preparaty dezynfekujące stosowane do podłóg.

Jest jeszcze druga metoda mycia podłóg. Zamiast mopu uŜywa się jednorazowych mopów z nasączonymi środkiem

dezynfekującym. Taką ścierkę moŜna zastosować ze specjalnym mopem i po uŜyciu wyrzucić do kosza z odpadami medycznymi.

W ten sposób skracamy znacząco cały proces mycia i dezynfekcji podłogi, odpada teŜ konieczność regularnego prania uŜytych

mopów i ścierek.

POWIERZCHNIE MAŁE

Meble, balustrady, klamki, kaloryfery, parapety - wszystkie te elementy, których nie moŜna umyć mopem, naleŜy przecierać

specjalnymi ściereczkami, które są nasączone roztworem środka dezynfekującego. Z kolei miejsca trudno dostępne, jak np.

szczeliny, naleŜy dezynfekować preparatami zawierającymi alkohol, uŜywając do tego celu specjalnych końcówek, ułatwiających

dotarcie preparatu w te miejsca.

Wszystkie małe przedmioty, naleŜy włoŜyć do specjalnie przygotowanego roztworu, w taki sposób, aby zostały całkowicie

zanurzone.

Przy kaŜdym rodzaju dezynfekcji naleŜy pamiętać, Ŝe naniesiony środek nie działa natychmiast, ale ma określony czas

ekspozycji. Dlatego, po umyciu powierzchni naleŜy odczekać zalecany przez producenta preparatu czas i dopiero wtedy

przewietrzyć pomieszczenie.

ZABRUDZENIA ORGANICZNE

Plamy powstałe w wyniku zabrudzeń organicznych (np. krew, osocze) naleŜy usuwać stosując tzw. dezynfekcję miejscową. Na

zabrudzoną powierzchnię kładziemy ligninę lub gazę i zalewamy środkiem dezynfekującym lub posypujemy granulowanym

preparatem dezynfekujacym. Po upływie przewidzianego przez producenta czasu ekspozycji ligninę usuwamy, pamiętając, Ŝe

naleŜy ją wyrzucić do specjalnego nieprzemakalnego pojemnika na odpady organiczne. Całą powierzchnię naleŜy jeszcze raz

zdezynfekować, przecierając roztworem środka dezynfekującego.

Jeśli zabrudzenie organiczne jest sporych rozmiarów i nie moŜna go usunąć w opisany powyŜej sposób, naleŜy to zrobić przy

uŜyciu mopa lub ścierek, ale koniecznie stosując system „dwóch wiader”.

Po kaŜdym myciu mopy i ścierki trzeba dokładnie wyprać i wysuszyć, a wiadra umyć, zdezynfekować i przechowywać czyste i

suche. Kontrola Sanepidu moŜe sprawdzić ich stan. Jeśli są brudne, musimy się liczyć z konsekwencjami. Niektóre firmy

sprzedające preparaty do dezynfekcji mają w swojej ofercie takŜe jednorazowe ścierki do dezynfekcji duŜych powierzchni.

Montuje się je do mopa, a po uŜyciu po prostu wyrzuca.

POWIERZCHNIE NIE ZANIECZYSZCZONE ORGANICZNIE

Za powierzchnie wolne od zanieczyszczeń organicznych uwaŜa się te powierzchnie, z którymi pacjent nie miał kontaktu. Są to

podłogi, ściany, meble w pokojach socjalnych, itp. Te powierzchnie powinno się dezynfekować preparatami o działaniu

bakteriobójczym.

POWIERZCHNIE URZĄDZEŃ

Powierzchnie duŜych urządzeń takich jak np. fotel pacjenta, czy blat asystora, naleŜy dezynfekować stosując jednorazowe suche

chusteczki, na które nasączamy środek dezynfekujący. MoŜna teŜ powierzchnie te przecierać specjalnymi chusteczkami z

nasączonymi juŜ przez producenta środkiem dezynfekującym lub stosować specjalne spray’e piankowe. Jednak stosowanie

sprey’ów wiąŜe się z powstawaniem tzw. mgły areolozowej i prawdopodobnie preparaty dezynfekujące w postaci spray’ów

wyjdą z powszechnego uŜycia. W Niemczech, juŜ od jakiegoś czasu, nie wolno stosować spray’u w Ŝadnej postaci. Niemieckim

lekarzom pozostaje dozowanie z mniejszych butelek, z której podaje się preparat na szmatkę i dopiero dezynfekuje. Preparat na

dezynfekowaną powierzchnie dostaje się ze szmatki, a nie z powietrza, co jest skuteczniejsze. Jednak decydując się na uŜywanie

preparatów w spray’u lepiej wybierać te, które rozpylają preparat w postaci pianki. Jest on łatwy w dozowaniu, dokładnie widać,

na jaką powierzchnię został naniesiony.

Mgła areolozowa (powstająca przy dozowaniu w spray’u) dość wolno osiada, a jej drobinki, choć niewidoczne, długo unoszą się w

powietrzu. Po uŜywaniu spray-u aerozolowego wymagane jest wietrzenie pomieszczenia. Warto odzwyczajać się od stosowania

tego typu dezynfekcji, bo prawdopodobnie polski Sanepid równieŜ zabroni stosowania tego typu dezynfekcji.

PREPARATY

Preparatów do mycia i dezynfekcji powierzchni jest na rynku bardzo duŜo. Najbardziej popularne są koncentraty do rozrobienia

z wodą. Ponadto środki dezynfekujące w postaci tabletek do rozpuszczania lub proszku. Do dezynfekcji mniejszych powierzchni

słuŜą nasączone roztworem chusteczki jednorazowe lub preparaty dozowane na ściereczki. Do dezynfekcji powierzchni

trudnodostępnych naleŜy uŜywać preparatów alkoholowych. Wszystkie te środki działają bakteriobójczo, grzybobójczo i

wirusobójczo. Oprócz tego, niektóre z preparatów mają równieŜ właściwości prątkobójcze.

Posługując się metodą „dwóch wiader” naleŜy pamiętać, Ŝe podczas przenoszenia mopa czy ścierki z jednego wiadra do drugiego

zmienia się stęŜenie preparatu w roztworze, a co za tym idzie obniŜa się skuteczność biobójcza roztworu. Zasadniczo zaleca się,

aby wymienić mop na czysty po kaŜdym starciu powierzchni.

Jeśli producent dopuszcza moŜliwość przetrzymywania rozrobionego roztworu przez okres dłuŜszy niŜ jeden dzień, to do

preparatu powinny być dołączone specjalne testy, słuŜące do kontroli jakości przechowywanego roztworu (nie wszyscy

producenci dołączają takie testy i to nie dlatego, Ŝe nie chcą, ale skład chemiczny niektórych preparatów jest na tyle

skomplikowany, ze nie da się określić za pomocą szybkiego testu czy preparat jest jeszcze skuteczny, czy juŜ nie). Zatem

najlepiej jest rozrabiać roztwór tuŜ przed jego uŜyciem. W przypadku roztworów preparatów uwalniających aktywny tlen jest to

wymóg. Taki środek naleŜy rozrobić bezpośrednio przed uŜyciem i zaraz po uŜyciu wylać go.

Na skuteczność roztworu ma równieŜ wpływ dobór wody. Najłatwiej uŜywa się preparatów, w których producent zaleca uŜywanie

zimnej wody wodociągowej. W przypadku wody o konkretnej temperaturze trzeba juŜ dokonywać dodatkowych pomiarów,

podgrzewać wodę, itd.. Dlatego dla własnej wygody lepiej wybrać preparat, którego rozpuszczalnikiem jest najzwyklejsza zimna

woda wodociągowa, ale wtedy nie wolno uŜywać do sporządzania roztworu ciepłej wody.

W przygotowanym roztworze nie moŜe być osadów lub nierozpuszczonych substancji. Najlepiej uŜywać pojemników z

zaznaczonymi objętościami, wtedy łatwo otrzymać roztwór o zadanych parametrach biobójczych.

Do środków dezynfekujących nie wolno dolewać innych detergentów, ani substancji chemicznych, poniewaŜ osłabiają one

biobójcze działanie preparatu. Koniecznie trzeba pamiętać, aby podczas przygotowania roztworu, a takŜe w czasie mycia uŜywać

specjalnych rękawic ochronnych.

(PS)