Biopsychologia: Tezy do wykładu 7

1/6

Biopsychologia

Wykład 7

Emocje negatywne i pozytywne – mechanizm

mózgowy

Biopsychologia: Tezy do wykładu 7

2/6

Emocje negatywne – strach

Emocja strachu jest wywoływana przez, specyficzne

gatunkowo, bezwarunkowe bodźce awersyjne lub przez

bodźce warunkowe sygnalizujące niebezpieczeństwo

Bezwarunkowe bodźce awersyjne wywołują reakcje

fizjologiczne wegetatywne (m.in. sercowo naczyniowe),

hormonalne (m.in. wydzielanie adrenaliny przez rdzeń

nadnerczy), mięśniowe (wzrost napięcia) oraz

zachowanie obronne (ucieczka, atak obronny lub

znieruchomienie). Ponadto występuje subiektywne

odczucie strachu.

Warunkowe bodźce awersyjne to bodźce pierwotnie

neutralne, które nabyły w wyniku specyficznego

procesu uczenia się (warunkowanie klasyczne)

właściwości emocjogennej (wywoływania reakcji

fizjologicznych, zachowań obronnych i subiektywnego

odczucia strachu).

Wyuczenie zachowania unikania bezwarunkowego

bodźca awersyjnego (warunkowanie instrumentalne)

następuje w oparciu o motywacyjne właściwości strachu

wywoływanego bodźcem warunkowym.

Wykonanie reakcji unikania bodźca awersyjnego

wywołuje efekt pozytywnie wzmacniający (emocję

pozytywną)

Biopsychologia: Tezy do wykładu 7

3/6

Mechanizm mózgowy emocji strachu

Ciało migdałowate (jądro centralne) posiada połączenie

funkcjonalne z częścią przyśrodkową podwzgórza

(reakcje wegetatywne) oraz z substancją szarą

okołowodociągową (automatyczne reakcje obronne)

Uszkodzenie ciała migdałowatego lub farmakologiczne

zahamowanie aktywności tej struktury powoduje zanik

emocjonalnych reakcji wegetatywnych i

behawioralnych oraz zniesienie subiektywnego

odczuwania strachu na bodźce warunkowe.

W takim przypadku rónieŜ reakcje na bodźce

bezwarunkowe ulegają znacznemu osłabieniu.

Utrata zdolności rozpoznawania negatywnego (równieŜ

pozytywnego) znaczenia bodźców.

Bezpośrednia stymulacja ciała migdałowatego

powoduje wystąpienie emocji strachu oraz reakcji

charakterystycznych dla emocji strachu.

Biopsychologia: Tezy do wykładu 7

4/6

Ciało migdałowate jest substratem wartościowania

emocjonalnego wszelkich danych sensorycznych.

Przez związki funkcjonalne z podwzgórzem i substancją

szarą okołowodociągową, w zaleŜności od rezultatu

wartościowania, następuje uruchomienie reakcji

autonomicznych i ruchowych.

Ciało migdałowate oraz hipokamp odgrywają kluczową

rolę w gromadzeniu w pamięci i odtwarzaniu znaczeń

emocjonalnych bodźców

Kora przedczołowa posiada m.in. połączenia

funkcjonalne z ciałem migdałowatym.

Bezpośrednia stymulacja kory przedczołowej wywołuje

odczucia i reakcje emocjonalne.

Odcięcie kory przedczołowej od reszty mózgu

(lobotomia) wywołuje zmiany emocjonalne (osłabienie

emocji negatywnych lub impulsywne zachowania

emocjonalne)

Na podstawie badań eksperymentalnych i klinicznych

przyjmuje się, Ŝe kora przedczołowa koordynuje celowe

zachowanie wobec aktualnych i zapamiętanych zdarzeń

zewnętrznych ze względu na ich walencję emocjonalną.

Biopsychologia: Tezy do wykładu 7

5/6

Uszkodzenie kory przedczołowej nie upośledza

poznawczej orientacji w zakresie znaczenia czynników

sytuacyjnych (poprawne rozstrzyganie dylematów na

poziomie teoretycznym).

W postępowaniu realnym następuje znaczne

upośledzenie w podejmowaniu decyzji.

Zakłócona zostaje translacja konstatacji poznawczej na

odpowiednie doznania emocjonalne, których funkcją

jest motywowanie odpowiedniego zachowania.

Biopsychologia: Tezy do wykładu 7

6/6

Emocje pozytywne

Słabe zróŜnicowanie jakościowe, iŜ uŜywa się często w

literaturze fachowej terminu „przyjemność” (pleasure).

Przyjmuje się załoŜenie, Ŝe neuronalne podłoŜe

przyjemności jest ściśle związane z „mechanizmem

nagrody”

Instrumentalna reakcja szczura stymulująca pęczek

przyśrodkowy przodomózgowia (eksperyment J. Olds’a

i P. Millera)

Rola dopaminy jako neurotransmitera w „mechanizmie

nagrody”.

W warunkach naturalnych pewne szczególne zdarzenia

powodują uruchomienie systemu dopaminergicznego.

Są to zdarzenia o duŜym ładunku emocjonalnym

(określonym z udziałem ciała migdałowatego).

W wyniku wydzielania dopaminy w strukturach

przodomózgowia pojawia się odczucie przyjemności i

behawioralny efekt wzmocnienia