UWIST (University of Wales Institute of Science and Technology) Mood
Adjective Check List
Matthews, Jones, Chamberlain (1990) w adaptacji Ewy Goryńskiej
cechują się rdzennym afektem, który obejmuje dwa procesy:
- przyjemność
- aktywację
rdzenny afekt zależy od wielu czynników, m. in. warunków atmosferycznych,
rytmów dobowych, czynników
psychofizycznych
złożony system
ocena
zmiany psychofizjologiczne, afektywne, poznawcze
aspekt behawioralny i samokontrola
UCZUCIE
rozciągnięty w czasie rdzenny afekt, który w wyniku oceny poznawczej, jaką
uruchomił, został powiązany z jakimś obiektem
przedłużający się rdzenny afekt
umiarkowany czas trwania (nawet do kilku dni)
brak obiektu lub quasi-obiekt
brak adresata
cykliczne (dobowe) wzorce zmiany nastroju
doświadczenie afektywne o
umiarkowanym czasie trwania (co
najmniej kilka minut) niezwiązane z obiektem lub związane z quasi-obiektem, obejmujące trzy wymiary rdzennego
afektu:
pobudzenie napięciowe (lękotwórcze)
pobudzenie energetyczne (energia do działania)
ton hedonistyczny (subiektywne odczucie przyjemności-nieprzyjemności)
Sjoberg, Svensson i Persson (1979)
Thayer (1978)
trójczynnikowa struktura afektu
48 itemów
3 odrębne czynniki:
- napięciowy (16 itemów)
- hedonistyczny (12 itemów)
- energetyczny (15 itemów)
czynnik złości (5 itemów)
czynnik ogólnego pobudzenia
(zawierający itemy z czynników
napięciowego i energetycznego)
skrócona wersja: 24 itemy – trzy czynniki (TH, PE, PN)
najlepiej dopasowane do danych jest rozwiązanie 3-czynnikowe (na podstawie VSS – wskaźnika dobroci dopasowania)
Skala
Rzetelność
Korelacje
(α)
PE
PN
Neurotyzm Psychotyzm
EPQ
EPQ
Pobudzenie Energetyczne 0,88
-0,25
Pobudzenie Napięciowe
0,86
0,54
Ton Hedonistyczny
0,88
0,43
-0,37 -0,46
Ogólne Pobudzenie
0,75
0,71
0,65
pierwszy etap – konstrukcja polskiej wersji na podstawie pełnej wersji
angielskiej, przy zastosowaniu back-translation
drugi etap – opracowanie ostatecznej wersji skali (weryfikacja trójczynnikowego modelu, ponowne sprawdzenie trafności i rzetelności)
trzeci etap – badania normalizacyjne i walidacyjne w celu opracowania
właściwości psychometrycznych
29 itemów (TH-10, PE-10, PN-9)
„Przy każdym przymiotniku zaznacz krzyżykiem odpowiedź, która najlepiej opisuje Twój obecny nastój”
czas wypełniania nieograniczony (zazwyczaj ok. 10
min.)
standard badań kwestionariuszowych: nawiązanie kontaktu, wyjaśnienie celu badania, uzyskanie zgody na badanie
przy badaniu grupowym dopuszcza się głośne odczytanie instrukcji, przy indywidualnym nie jest to konieczne
w badaniach anonimowych badani uzyskują wyższe PN, niższe TH i PE niż w badaniach imiennych
wynik surowy odnoszony do norm wiekowo-płciowych
ZMIENNE DEMOGRAFICZNE A WYNIKI UMACL
płeć - kobiety uzyskują wyższe wyniki w skali PN niż mężczyźni
wiek:
KOBIETY
MĘŻCZYŹNI
- PE spada z wiekiem
- PN wzrasta po 69 rż.
- TH obniża się po 44 rż. i pozostaje niezmienny do późnej starości
- PN wyższe u kobiet po 44 rż. niż u młodszych, ale potem jego poziom się nie zmienia
wykształcenie
- w grupie 18-44 i 45-69: im wyższy poziom wykształcenia, tym wyższe TH i PE, tym niższe PN
- w grupie 70-79: im wyższy poziom wykształcenia, tym wyższe PE, tym niższe PN
Kwestionariusz Osobowości 16PF Cattella
- wyraźne korelacje między nastrojem a czynnikiem C (stabilność emocjonalna): dodatnie z TH i PE, ujemne z PN
Kwestionariusz Samooceny MSEI O’Briena i Epsteina
- korelacje między ogólną samooceną i poszczególnymi czynnikami: dodatnie z TH i PE, ujemne z PN
badania nad dynamiką nastroju
szczególnie dla osób w wieku 16-44, w mniejszym stopniu dla osób starszych
diagnozowanie osób z zaburzeniami nastroju
w badaniach naukowych do
wyodrębniania osób różniących się
nastrojem na trzech wymiarach – nastrój jako zmienna zależna lub niezależna
badanie stanu nastroju (czyli aktualnego nastroju)