EKONOMIA – E-LEARNING (WARSZTATY 6)
WARSZTATY 6
ROZWIĄZANIA ZADAŃ
ZADANIA OBOWIĄZKOWE
Zadanie 1
PoniŜsza tabela przedstawia koszty i utargi pewnego przedsiębiorstwa:
Produkcja
Cena
Utarg
Koszt
Utarg
Koszt
(liczba jednostek na
sprzedaŜy
całkowity
całkowity
Zysk
krańcowy
krańcowy
tydzień)
(zł)
(zł)
(zł)
(zł)
(zł)
(zł)
1
25
25
10
15
2
23
46
23
23
21
13
3
20
60
38
22
14
15
4
18
72
55
17
12
17
5
15
75
75
0
3
20
6
12,5
75
98
- 23
0
23
W zadaniu naleŜało odnieść się do następujących poleceń:
1. Obliczyć koszt krańcowy przy wzroście produkcji.
Koszty krańcowe informują o tym, jak wzrastają koszty całkowite przy wzroście produkcji o jednostkę wyrobu. Aby obliczyć wysokość kosztu krańcowego naleŜy więc wziąć pod uwagę jedynie
wysokość kosztu całkowitego.
Przykładowo – koszt krańcowy dla 2 jednostek produkcji na tydzień = 13 zł. Skąd taki wynik?
Biorąc pod uwagę rubrykę: koszt całkowity – widzimy, Ŝe dla 2 jednostek produkcji na tydzień –
koszt ten wynosi: 23 zł, dla 1 jednostki produkcji na tydzień – koszt ten wynosi 10 zł, czyli 23 zł –
10 zł = 13 zł (tyle wynosi koszt krańcowy)
2. Obliczyć utarg krańcowy przy wzroście produkcji (uwaga: najpierw naleŜ ało obliczyć utarg całkowity). Utarg całkowity = produkcja x cena sprzedaŜy
Aby obliczyć wysokość utargu krańcowego naleŜy wziąć pod uwagę jedynie wysokość utargu
całkowitego.
Przykładowo – utarg krańcowy dla 4 jednostek produkcji na tydzień = 12 zł. Skąd taki wynik?
Biorąc pod uwagę rubrykę: utarg całkowity – widzimy, Ŝe dla 4 jednostek produkcji na tydzień –
utarg ten wynosi: 72 zł, dla 3 jednostek produkcji na tydzień – utarg ten wynosi 60 zł, czyli 72 zł –
60 zł = 12 zł (tyle wynosi utarg krańcowy).
3. Obliczyć wielkość zysku przy kaŜdym poziomie produkcji.
Zysk = wysokość utargu całkowitego – wysokość kosztu całkowitego
4. Wskazać, przy jakiej wielkości produkcji zostanie osiągnięty maksymalny zysk?
Zysk przedsiębiorstwa jest maksymalny (wynosi: 23 zł) przy produkcji wynoszącej 2 jednostki na tydzień.
1
EKONOMIA – E-LEARNING (WARSZTATY 6)
Zadanie 2
Zadanie 2
Opisz cechy konkurencji doskonałej ze zwróceniem szczególnej uwagi na zachowanie się
przedsiębiorstwa w tej strukturze rynkowej.
Konkurencja doskonała – to struktura rynku, z która mamy do czynienia gdy spełnione są następujące warunki:
1. na rynku występuje duŜa liczba kupujących i sprzedających. KaŜdy z producentów wytwarza znikomą część łącznej produkcji. Zmiana wielkości ich produkcji nie wpływa
na podaŜ. Producenci nie mają wpływu na ceny – cena jest niezaleŜna od producenta,
kształtuje się na rynku pod wpływem podaŜy i popytu. Jest inaczej tzw. cenobiorcą. Musi
on akceptować cenę rynkowa ukształtowaną przez siły podaŜy i popytu. Elastyczny
względem ceny popyt szybko maleje, gdy cena rośnie. JeŜeli w tej sytuacji
przedsiębiorstwo będzie usiłowało wyznaczyć cenę wyŜszą niŜ cena rynkowa – sprzedaŜ
jego produktów/ usług moŜe spaść do zera. Dopóki firma stanowi bardzo małą cząstkę
rynku, dopóty moŜe ona sprzedawać tyle, ile zechce – nie mając wpływu na cenę.
2. kupujący i sprzedający posiadają doskonałą znajomość rynku (dysponują pełną
informacją). Oznacza to, Ŝe producenci mają pełne rozeznanie dotyczące cen, kosztów i
moŜliwości sprzedaŜy produktów na rynku a konsumenci mają pełną informację o
cenach, jakości i dostępności dóbr.
3. oferowane na sprzedaŜ towary mają jednakowe (zbliŜone) cechy uŜytkowe. Są to
produkty jednorodne. Reklama i marka nie odgrywają Ŝadnej roli.
4. istnieje doskonała mobilność czynników produkcji (czyli: swobodny ich przepływ
między poszczególnymi gałęziami produkcji) oraz moŜliwość zakładania nowych
przedsiębiorstw.
5. nie ma ograniczeń wejścia do danej gałęzi dla innych firm.
Zadanie 3
Polecenia:
1. Które z poniŜszych twierdzeń mogą wyraŜać rzeczywiste motywy przyświecające
decyzjom produkcyjnym i cenowym przedsiębiorstwa? Wstaw (+) w odpowiedniej
rubryce.
a) dąŜenie do maksymalnych zysków
+
b) dąŜenie do maksymalnych obrotów
+
c) zwiększenie udziału firmy w rynku
+
d) wypracowanie wystarczająco wysokich
+
zysków do podziału między akcjonariuszy
e) zapewnienie szybkiego rozwoju firmy
+
2
EKONOMIA – E-LEARNING (WARSZTATY 6)
Komentarz:
KaŜdy z wymienionych motywów moŜe zostać przyjęty za podstawę decyzji
podejmowanych w przedsiębiorstwie, chociaŜ niektóre z nich dotyczą głównie przedsiębiorstw,
w których występuje rozdział między zarządzaniem i własnością. W takich sytuacjach moŜe wystąpić sprzeczność między interesami właścicieli i zarządzajacymi. Akcjonariusze, będący właścicielami spółki, mogą być zainteresowani maksymalizacją zysków, natomiast kierujący
spółką menadŜerowie mogą preferować inne cele, takie jak: maksymalne zwiększenie sprzedaŜy,
zwiększenie udziału w rynku czy zapewnienie ciągłego i szybkiego rozwoju firmy. Nadmierna niezaleŜność menadŜerów to problem występujący zwłaszcza tam, gdzie utrudniony jest nadzór
ze strony właścicieli, np. w spółkach akcyjnych o rozproszonym kapitale.
Ekonomiści przyjmują zwykle załoŜenie, Ŝe głównym celem działania przedsiębiorstwa jest
maksymalizacja zysku (a). Jest to załoŜenie dostatecznie realistyczne i ułatwiające analizę.
2. Jakie jest Twoje zdanie na temat celu prowadzenia działalności gospodarczej (firmy)?
Zarys odpowiedzi:
Poglądy na temat działania przedsiębiorstw stopniowo ulegają ewolucji i do chwili
obecnej są zróŜnicowane. Początkowo uwaŜano, Ŝe celem jest wyłącznie maksymalizacja zysku.
Ten pogląd jest szeroko rozpowszechniony równieŜ i obecnie.
W miarę rozwoju gospodarczego i rozszerzenia badań naukowych pojawiły się takŜe i inne sformułowania.
Pierwsza grupa poglądów charakteryzuje się dąŜeniem do określenia jednego, syntetycznego celu. MoŜna tu wymienić:
1. maksymalizowanie zysków w długim okresie (uwzględnia się w ten sposób
moŜliwość poświęcenia części zysków bieŜących na rzecz przyszłych);
2. osiąganie zadowalających zysków (a więc zysków uznawanych za wystarczające);
3. maksymalizowanie zyskownej sprzedaŜy (umacnianie pozycji przedsiębiorstwa na
rynku nawet za cenę osiągania mniejszych zysków) itd.
Drugi kierunek poddaje krytyce koncepcje jednego celu i opierając się na badaniach przyjmuje załoŜenie, Ŝe przedsiębiorstwa ustalają i realizują pewne zbiory celów. Do takiego zbioru mogą
wchodzić następujące cele: osiąganie określonej stopy zysku, uzyskiwanie wyznaczonego
udziału w sprzedaŜy na rynku danego towaru, osiąganie przodującej pozycji w poziomie
technicznym określonych wyrobów, zapewnienie dobrych stosunków z otoczeniem społecznym.
Jeszcze inne podejście wyodrębnia równocześnie kilka zbiorów: społeczne cele, wyraŜające
interesy i oczekiwania społeczeństwa; indywidualne cele przedsiębiorstw, odzwierciedlające interesy, oczekiwania i dąŜenia właścicieli oraz zatrudnionych w nich pracowników;
operacyjne cele (realizacyjne), obejmujące konkretne zadania gospodarcze, techniczne, socjalne i
inne, których osiąganie zapewnia realizację celów indywidualnych.
W pierwszym zbiorze wymienia się:
1. zaspokajanie popytu na produkty;
2. optymalizowanie efektów gospodarowania;
3. postęp techniczny i rozwój sił wytwórczych;
4. przyczynianie się do rozwoju społecznego, etc.
3
EKONOMIA – E-LEARNING (WARSZTATY 6)
W drugim zbiorze ujmuje się:
1. optymalizowanie dochodów;
2. uzyskiwanie pozytywnej oceny;
3. zwiększenie skali działania;
4. rozszerzenie sfery wpływów i zajmowanie korzystnej (przodującej) pozycji w danej dziedzinie, etc.
W trzecim zbiorze, jako waŜniejsze, występują: zysk, wielkość, kierunki i struktura sprzedaŜy, poziom i rozwój techniki, rozwój mocy produkcyjnych, udział w rynkach, etc.
Między tymi celami istnieją zaleŜności. Przedsiębiorstwa dąŜą przede wszystkim do realizacji swych indywidualnych celów. Dobór celów operacyjnych zaleŜy od systemu funkcjonowania
gospodarki oraz od sytuacji gospodarczej. Od systemu funkcjonowania gospodarki zaleŜy
równieŜ to, czy cele operacyjne będą zgodne z celami społecznymi, czy przedsiębiorstwa, dąŜąc
do realizacji swych celów indywidualnych, będą jednocześnie realizowały cele społeczne.
ZADANIA DODATKOWE
Zadanie 1
PoniŜej znajdują się róŜne stwierdzenia. Przeczytaj je uwaŜnie. Zastanów się, które z nich są prawdziwe, a które nie. Wstaw (+) w odpowiedniej rubryce (prawdziwe / nieprawdziwe).
Stwierdzenie
Prawdziwe
Nieprawdziwe
a) bilans przedsiębiorstwa to zestawienie danych o kształtowaniu
+
się przychodów i wydatków w danym roku
Bilans to zestawienie
stanu aktywów i
pasywów w okreś lonym
dniu
b) koszt ekonomiczny to koszt księgowy (tzn. udokumentowane
wydatki wraz z amortyzacją) plus koszt alternatywny (nakład
+
pracy i kapitału właściciela firmy)
c) wynikająca z bilansu wartość netto przedsiębiorstwa nie zawsze
odzwierciedla jego rzeczywistą wartość rynkową, na którą
+
wpływa m.in. renoma firmy
d) przedsiębiorstwa maksymalizują swe zyski wtedy, kiedy
+
produkują i sprzedają tyle, ile tylko się da
e) kiedy krzywa popytu na produkty danego przedsiębiorstwa jest
malejąca, wtedy utarg krańcowy takŜe maleje wraz ze wzrostem
+
produkcji
f) przedsiębiorstwo dąŜące do maksymalizacji zysku będzie starało
się zminimalizować poziom kosztów przy kaŜdej wielkości
+
produkcji
g) spadek ceny i utargu krańcowego powoduje, Ŝe optymalna dla
+
przedsiębiorstwa wielkość produkcji zmniejsza się
4
EKONOMIA – E-LEARNING (WARSZTATY 6)
h) przedsiębiorstwo dąŜące do maksymalnego zysku powinno w
+
kaŜdej sytuacji produkować tyle, aby zrównać koszt krańcowy z
Są jednak takie sytuacje,
utargiem krańcowym; zapewni to maksymalizację zysków lub
kiedy najlepszym
minimalizacj
wyjś ciem jest całkowite
ę strat
wstrzymanie produkcji i
zamknię cie
przedsię biorstwa.
i) jeśli krzywa popytu na produkt danego przedsiębiorstwa jest
opadająca, to utarg krańcowy będzie zawsze niŜszy od ceny, po
+
której sprzedaje się ostatnią jednostkę towaru
Zadanie 2
Przedsiębiorstwo działające w warunkach konkurencji doskonałej ma do czynienia z krzywymi kosztów, pokazanymi na poniŜszym rysunku. OP jest ceną obowiązującą na tym rynku.
RÓWNOWAGA PRZEDSIĘBIORSTWA W WARUNKACH KONKURENCJI
DOSKONAŁEJ
Polecenia:
1. Przy jakiej wielkości produkcji przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk?
5
EKONOMIA – E-LEARNING (WARSZTATY 6)
Przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk przy wielkości produkcji OA, kiedy MC = MR
2. Jaki obszar odpowiada sumie zysku osiąganego przez przedsiębiorstwo przy tym
poziomie ceny i tej wielkości produkcji.
Obszar: PBCD
3. Czy - gdyby gałąź znajdowała się w stanie równowagi - uznałbyś tę równowagę za krótkookresową czy długookresową? Uzasadnij odpowiedź.
Rozpatrywane przedsiębiorstwo osiąga zyski, które przewyŜszają zysk normalny, zawarty w koszcie przeciętnym. Jest zatem prawdopodobne, Ŝe rysunek pokazuje krótkookresową
równowagę przedsiębiorstwa. MoŜna oczekiwać, Ŝe inne firmy, zachęcone nadzwyczajnymi zyskami, będą usiłowały wejść do gałęzi. MoŜe to być równieŜ sytuacja długookresowa (jeśli dane przedsiębiorstwo ma trwałą przewagę pod względem poziomu kosztów), wynikającą np. z korzystnej lokalizacji. W takim przypadku wejścia nowych firm zaleŜą od wyników osiąganych przez krańcowe przedsiębiorstwo działające w gałęzi.
4. Jaki wpływ na sytuację przedsiębiorstwa wywrze spadek popytu rynkowego na dobro wytwarzane w tej gałęzi?
Spadek popytu wywołałby początkowo obniŜkę ceny dobra i zmniejszenie zysków przedsiębiorstwa. W długim okresie przedsiębiorstwa działające w gałęzi mogą dostosować
się do nowych warunków (np. nierentowne przedsiębiorstwa zaniechałyby produkcji), w rezultacie zmalałaby podaŜ i cena znowu by wzrosła.
6