BEZROBOCIE

Bezrobotni - część osób w wieku produkcyjnym, zdolnych i gotowych do pracy na typowych warunkach występujących w gospodarce, pozostaje bez pracy, pomimo podejmowania poszukiwań pracy.

TYPY BEZROBOCIA:

• Bezrobocie związane z niedopasowaniami strukturalnymi ► może występować zarówno w sytuacjach równowagi na rynku pracy, w więc gdy całkowita podaż siły roboczej jest równa całkowitemu popytowi na siłę roboczą, jak i w sytuacji nierównowagi na rynku pracy

• Frykcyjne

• Strukturalne

• Bezrobocie związane z nadwyżką całkowitej podaży siły roboczej nad całkowitym popytem na siłę roboczą ► może wynikać zarówno ze wzrostu podaży siły roboczej, jak i redukcji popytu na siłę roboczą, związane z osłabienie ogólnej aktywności gospodarczej(bezrobocie koniunkturalne)

BEZROBOCIE FRYKCYJNE- bezrobocie związane z przerwami w zatrudnieniu z powodu poszukiwania lepszej/innej pracy lub zmianą miejsca zamieszkania. Stanowi minimalne, możliwe bezrobocie w gospodarce wolnorynkowej.

BEZROBOCIE STRUKTURALNE- to takie bezrobocie, które powstaje na tle strukturalnych rozbieżności między podażą pracy i popytem na pracę. Jest ono konsekwencją zmian technologicznych i ewolucji struktury produkcji, zachodzących w danej gospodarce. W przecieństwie jednak do bezrobocia frykcjnego ma ono charakter trwały

typu keynesowskiego rynek dóbr i usług w równowadze, ale gosp. nie jest w stanie w pełni wykorzystać możliwości produkcyjnych, oznacza to utrzymywanie się bezrobocia

klasyczne neoklasyczni ekonomiści - skutek zjawisk ograniczających możliwości funkcjonowania mechanizmu rynkowego, chodzi o interwencję związków zawodowych Naciskających na zwiększanie płac oraz ustalanie płac min powyżej poziomu równowagi

chroniczne utrzymujące się przez dłuższy czas i dotyczące tych samych osób, które mimo prób nie są w stanie znaleźć pracy

cykliczne związane z naturalnymi wahaniami zatrudnienia wynikającymi ze zmian koniunktury gospodarczej

utajone mówi o osobach, które nie są rejestrowane przez oficjalne statystyki

dobrowolne nie chcą pracować za płacę realną odpowiadającą warunkom równowagi

przymusowe jeżeli pracownik jest gotów zaakceptować przedłożoną mu ofertę pracy za obowiązującą na rynku płacę, a mimo to nie może znaleźć zatrudnienia

PRZYCZYNY BEZROBOCIA:

• Między zakończeniem pracy w poprzednim miejscu pracy, a jej podjęciem w nowym mija pewien czas. Ten typ bezrobocia określa się mianem bezrobocia frykcyjnego i jest ono zazwyczaj niskie a także nie ma większego wpływu na gospodarkę.

• Osoby poprzednio pracujące mogły stracić pracę ze względu na przekształcenia gospodarcze, zmiany technologiczne czy upadek całych gałęzi przemysłu (bezrobocie strukturalne). W Polsce jest to bardzo duża grupa, co jest spowodowane między innymi nadmiernym zatrudnieniem w okresie gospodarki planowanej a także restrukturyzacją przemysłu. Do tej grupy bezrobotnych należą m.in. górnicy, hutnicy, stoczniowcy, pracownicy PGR-ów. Duża liczba bezrobotnych, bez odpowiednich kwalifikacji, na niewielkim obszarze powoduje, że gospodarka regionu (często osłabiona upadkiem firm, w których bezrobotni poprzednio pracowali) nie może stworzyć wystarczająco szybko miejsc pracy i wchłonąć bezrobotnych. Bezrobocie takie utrzymuje się przez wiele lat na wysokim poziomie.

• Osoby które zakończyły edukację, ale nie mają jeszcze doświadczenia zawodowego nie są poszukiwaną grupą zawodową (z wyjątkiem niektórych specjalności). Wymagają one długiego szkolenia i nabywania doświadczenia, będąc przez ten czas mało produktywnymi. Z tego powodu absolwenci często nie mogą znaleźć pracy nawet, jeśli istnieje popyt na pracowników w danej branży.

• Miejsca pracy mogą znajdować się gdzie indziej, niż poszukujący pracy pracownicy. Ze względu na niewielką mobilność ludności (niechęć do przeprowadzki do miasta i trudności takiej przeprowadzki) oraz wysokie koszty dojazdu osobom takim trudno znaleźć zatrudnienie.

• Osoby potrafiące wytworzyć wartość dodaną na poziomie X, a których koszt zatrudnienia (płaca minimalna, podatki, składki na ubezpieczenie społeczne, koszty przeszkoleń i inne) są większe od X nie znajdą zatrudnienia. Obniżenie podatków lub płacy minimalnej może spowodować zwiększenie zatrudnienia w tej grupie, jest jednak politycznie kontrowersyjne.

• Pracodawcy mogą obawiać się zatrudniania osób pomimo, że aktualnie potrzebują siły roboczej, ze względu na trudność ich zwolnienia kiedy popyt będzie mniejszy. Sytuację tą rozwiązać mogą w pewnym stopniu inne formy zatrudniania, takie jak umowy na czas określony, umowy o dzieło, czy zlecenia.

BEZROBOCIE A DZIAŁALNOŚĆ PAŃSTWA

• Aktywna - mająca na celu redukcję bezrobocia

• Aktywna polityka państwa na rynku pracy (opiera się na wykorzystaniu szeregu instrumentów ekonomicznych)

• Aktywna polityka makroekonomiczna (polega na wykorzystaniu instrumentów fiskalnych -podatków, wydatków budżetowych; pieniężnych-stopy procentowej, podaży pieniądza)

• Aktywna polityka mikroekonomiczna (obejmuje zespół instrumentów mających na celu poprawę funkcjonowania rynku pracy oraz redukcję bezrobocia w określonych grupach siły roboczej- publiczne programy zatrudnienia, szkolenia zawodowe, pożyczki dla przedsiębiorstw)

• Pasywna - mają na celu pomoc socjalną dla osób bezrobotnych

• Pasywna polityka państwa na rynku pracy (zasiłki dla bezrobotnych, jednorazowe odszkodowania)