Przestrzeń: wraz z czasem jest zasadniczą formą bytu i można ją scharakteryzować jako całokształt stosunków zachodzących między współistniejącymi obiektami materialnymi (wzajemne rozmieszczenie, rozmiar, kształt)

Przestrzeń geodezyjna: wynika z kształtu i wielkości kuli ziemskiej (3 wymiary poziome pokrywające się z pojęciem długości i szerokości)

Przestrzeń geograficzna: obejmująca zróżnicowaną jakościowo powierzchnię ziemi pod wzg. fizycznym, biologicznym, geochemicznym (przyrodniczym) tworzącą środowisko przyrodnicze.

Ekonomiczna: prowadzona jest działalność gospodarcza

Przyrodnicza: wypełniona elementami przyrodniczymi stwarzającymi warunki do życia

Społeczna: społeczność dąży do zaspokojenia swoich potrzeb funkcjonalnych

Kulturowa: z trwale usytuowanym dorobkiem kultury materialnej

Przestrzeń można scharakteryzować za pomocą takich cech jak:

>zróżnicowanie (zarówno naturalnych i antropologicznych)

>opór (wynikające z ponoszenie kosztów przemieszczania się z przestrzeni)

>ograniczoność (fizyczna niemożliwość jej powiększenia)

Przestrzeń planistyczna: jest to przestrzeń odwzorowująca skomplikowane i wzajemnie powiązane procesy zachodzące w przestrzeni ekologicznej, ekonomicznej i społecznej.

Jest przedmiotem programów i planów rozwoju jej zagospodarowania ( w różnych skalach)

Przestrzeń miejska: odznacza się specyficzną organizacją, fizjonomią, skomplikowaną strukturą i statusem prawnym.

Złożoność tej przestrzeni - wypływają te czynniki

>prawno - włościowy (wyrażany geodezyjnym podziałem przestrzeni)

>morfologia miasta (rozplanowanie, fizjonomia oraz geneza organizmu miejskiego)

>organizacja funkcjonalna (wyróżniana w użytkowaniu terenów miejskich)

>czynniki administracyjno - instalacyjne

>formy organizacyjne życia społecznego

Miasta mogą powstawać na bazie:

>ukształtowania topograficznego (np. zaludnienie doliny grskiej)

>sieci hydrograficznej (zaludnienie doliny rolnej)

>linii komunikacyjnej

>więzi komunikacyjnej, politycznej, kulturowej i emocjonalnej

>sposobu produkcji

Urbanizacja: proces rozwoju miasta, wzrost ich liczby, powiększenie obszarów miejskich i udziału ludności miejskiej.

Suburbanizacja: prowadzi do przekształcenia skupionych miast o wyraźnie zaznaczonych granicach przestrzennych w aglomeracje miejsko - przemysłowe o znacznie większym zasięgu.

Dezurbanizacja: proces rozprzestrzenienia się osadnictwa na tereny podmiejskie

Reurbanizacja: odwrócenie procesu dezurbanizacji i dekoncentracja przez przebudowę systemów komunikacyjnych, rozwój infrastruktury, restrukturyzacja strefy centralnej aglomeracji, modernizację zabudowy miejskiej.

Teoria progów - wyróżniamy 4 rodzaje ograniczeń przestrzennego rozwoju miast:

>zróżnicowanie fizjograficzne przestrzeni (ukształtowanie terenu, przeszkody wodne, właściwości geologiczne)

>struktura użytkowania terenu oraz struktura własności gruntów (zabudowa, sady, ogrody, tereny rolne, rekreacja)

>technologia systemów infrastruktury technicznej (wydolność infrastruktury miejskiej i sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, transportowej)

>ograniczenia strukturalne dotyczące śródmieści i centrów miast wynikające z konieczności ich przebudowy z chwilą gwałtownego przyrostu zaludnienia

Bariery:

>przestrzenne (ograniczają rozwój miast od zewnątrz)

>strukturalnych (wymagających przebudowy dotychczasowej wewnętrznej struktury przestrzennej miast)

>ilościowych (ograniczających wielkość miasta jako całościowych)

Modele użytkowania przestrzeni:

>zagospodarowanie o charakterze miejskim

> zagospodarowanie o charakterze wiejskim

> zagospodarowanie o charakterze przejściowym (stykowym) miejsko - wiejskim

Strefa przejściowa miasta i wsi: (Określana mianem strefy stykowej) to obszar otaczający zainwestowania miejskiego na którym występują specyficzne i charakterystyczne tylko dla tych terenów użytkowania ziemi spowodowane oddziaływaniem na nie różnych czynników związanych z ilościowym i jakościowym rozwojem miasta.

Powstaje w wyniku poszukiwania nowych miejsc lokalizacji, nowych jednostek mieszkaniowych i przemysłowych oraz wymagań stawianych przez człowieka.

Czynniki stymulujące przemiany w strefie przejściowej:

>gęstość zaludnienia i przyrost liczby mieszkańców

>struktura zaludnienia w strefie podmiejskiej i mieście

>nakłady na inwestycje mieszkaniowe i przemysłowe

>zasięg dostępności centralnych dzielnic miasta, głównych dzielnic przemysłowych i zasięg codziennych dojazdów do pracy spoza miasta

>stopień uzbrojenia terenów zainwestowanych

Czynniki ograniczające rozwój strefy przejściowej:

>występowanie i wielkość progów rozwojowych (głównie fizjograficznych)

>struktura klas bonitacyjnych obszarów rolnych, leśnych i ornych

>właściwości mikroklimatu

>struktura władania ziemią

>lokalizacja wokół miast czynników o znaczeniu specjalnym

Miasto - historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia. W różnych państwach kryteria miejskości są różne. Najczęściej są to kryteria ludnościowe bądź prawno-administracyjne (prawa miejskie).

Wieś - jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

Strefę przejściową miasta i wsi stanowią obszary traktowane jako tymczasowa (przejściowa) forma użytkowania terenu wyprzedzająca fazę bardziej intensywnej zabudowy.

To teren leżący na granicy miejskiego i wiejskiego sposobu użytkowania przestrzeni którego ze względu na swój różnorodny (rozmyty, nieostry) sposób użytkowania, nie można jednoznacznie przyporządkować ani do miasta ani do wsi.

Inwentaryzując istniejący stan użytkowania w obszarze objętym budowami należy określić procentowy udział każdej z 18 przyjętych form użytkowania przestrzeni planistycznej w przestrzeni budowlanej. Dla każdego z pomierzonych pól należy określić stopnie przynależności do użytkowania o charakterze miejskim i wiejskim.

Ustawa reguluje i określa:

>zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organami samorządowymi

>zakres i sposób postępowania w sprawie przeznaczenia terenów na określone cele oraz ustalenia zasad ich zagospodarowania i zabudowy, przyjmując ład przestrzenny i zróżnicowany rozwój na podstawie tych działań.

Wg ustawy w planowaniu i zagospodarowaniu uwzględnia się:

>wymagania ładu przestrzennego w tym urbanistyki i architektury

>walory architektoniczne i krajobrazowe

>wymagania ochrony środowiska, gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych

>wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej

>wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób niepełnosprawnych

>walory ekonomiczne przestrzeni

>prawo własności

>potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa

>potrzeby interesu publicznego

Akty wykonawcze:

>rozporządzenie ministra infrastruktury z 26.08.2003 w sprawie wymaganego zakresu projektu miejskiego planu zagospodarowania przestrzennego

> rozporządzenie ministra infrastruktury z 26.08.2003 w sprawie sposobu ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu

>28.04.2004 w sprawie zakresu projektu SUiKZP gminy

>7.05.2004 w sprawie sposobu uwzględniania w zagospodarowaniu przestrzennym potrzeb obronności i bezpieczeństwa państwa

>13.05.2004 w sprawie wzoru rejestru decyzji o warunkach zabudowy oraz wzorów rejestrów decyzji o ustaleniu w lokalizacji inwestycji celu publicznego

Planowanie przestrzenne odbywa się na poziomach: kraju, województwa, powiatu i gminy

Rada ministrów: kształtuje i prowadzi politykę przestrzenną państwa określoną w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju.

Samorząd wojewódzki: kształtuje i prowadzi politykę przestrzenną w województwie i uchwala plan zagospodarowania przestrzennego w województwa.

Samorząd powiatu: prowadzi analizy, studia z zakresu zagospodarowania przestrzennego, odnosząc do powiatu zagadnień rozwoju.

Gmina: kształtuje i prowadzi politykę przestrzenną na swoim obszarze przez:

>uchwala studium uwarunkowań i kierunków zagosp. Przestrzennego gminy

>miejscowych planów zagosp. Przestrzennego z wyjatkami

Jest wspólnotą samorządową mieszkańców. Wyróżniamy gminy wiejskie, miejskie i miejsko - wiejskie. Organy gminy to rada gminy i wójt (burmistrz, prezydent miasta)

Dokumenty:

SUKZP- studium uwarunkowań kierunków zagosp. Przestrzennego

MPZP- miejscowy plan zagosp. Przestrzennego

DOZ- decyzja o zabudowie

SUKZP- określa kierunki i zasady polityki przestrzennej gminy, uwzględniając zasady określone w :

>koncepcji przestrzennego zagosp. Kraju

>strategii rozwoju województwa

>planie zagosp. Przestrzennego województwa

>strategii rozwoju gminy

Studium: nie jest aktem prawa miejscowego ale jego ustalenia są ważne przy sporządzaniu planów miejscowych.

Procedura uchwalenia studium: (2 miesiące do kilku lat)

>ogłoszenie w prasie oraz przez obwieszczenie o podjęcie uchwały o przystąpieniu do sporządzenia studium

>powiadomienie organów opiniujących

>rozpatrzenie wniosków

>sporządzenie projektu studium

>zaopiniowanie w gminie komisji urbanistyczno - architektonicznej

>uzgodnienie projektu studium z zarządem województwa

>zaopiniowanie przyjętych w projekcie studium rozwiązań

>wprowadzenie zmian wynikających z użycia opini

>ogłoszenie o złożeniu projektu

Studium zawiera:

>stan ładu przestrzennego i wymagań jego ochrony

>dotychczasowe przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu

>stan środowiska oraz leśna i rolnicza przestrzeń produkcyjna

>stan dziedzictwa kulturowego, zabytków i dóbr kultury

>warunki i jakość życia mieszkańców

>zagrożenie bezpieczeństwa ludności i jej mienia

>potrzeby i możliwości rozwoju gminy

>stan prawny gruntów

>obiekty i tereny chronione na podstawie odrębnych przepisów

>obszary naturalnych zagrożeń geologicznych

>udokumentowane złoża kopalni i zasobu wód podziemnych

>występowanie terenów górniczych

>stan systemu komunikacji i infrastruktury technicznej

>zadania służące realizacji ponad lokalnych celów publicznych

Studium uchwala rada gminy rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta przedstawia wojewodzie uchwałę o uchwaleniu studium wraz z załącznikami oraz dokumentacją prac planistycznych w celu oceny ich zgodności z przepisami prawnymi.

Koszt sporządzenia studium obciąża gminny budżet

Projekt studium zawiera: (2 części tekstową i kartograficzną)

>określenie ukształtowania gminy w formie tekstowej i graficznej

>określenie ustaleń kierunków zagosp. Przestrzennego gminy

>rysunek przedstawiający kierunki zagosp. Przestrzennego gminy

>uzasadnienie z objaśnieniami przyjętych rozwiązań oraz syntezę

Miejscowy plan zagosp. Przestrzennego jest aktem prawa miejscowego w którym ustępuje ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobu zagosp. I warunków zabudowy terenu. Określa się obowiązkowo plan miejscowy i opłatę planistyczną (30% od wzrostu wartości)

W przypadku braku planu miejscowego określenie sposobów zagosp. i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagosp. Terenu przy czym:

>lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego

>sposób zagosp. Terenu i warunków zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.

Plan miejscowy uchwala rada gminy po stwierdzeniu jego zgodności z ustaleniami studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji w zakresie infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania zgodnie z przepisami o finansach publicznych.

Decyzja o warunkach zabudowy :

>co najmniej 1 sąsiednią działkę dostępną do tej samej drogi

>teren ma dostęp do drogi publicznej

>istnieje lub projektowane jest wystarczające uzbrojenie terenu do zamierzenia budowlanego

>teren jest objęty zgodą na zmianę przeznaczenia, inny cel, przekształcenie z terenów rolniczych lub leśnych

>decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi