Przesiewowe badanie skrinigowe - prowadzone są w odniesieniu do chorób stanowiących znaczny problem zdrowotny danej populacji, charakteryzujących się częstym występowaniem stadiów przedklinicznych,

Edukacja zdrowotna.

Różnice pomiędzy prewencją a promocją

Podejście prewencyjne:

- punkt wyjścia - choroba

- cel - unikniecie choroby

- gr. Oddziaływania - gr szczególnego ryzyka

Podejście promocyjne

- punkt wyjścia - zdrowie

- cel - pomnażanie rezerw i potencjału zdrowia

- grupa oddziaływania - cala populacja

Promocja zdrowia

Proces umożliwiający ludziom zwiększenie kontroli nad własnym zdrowiem, jego poprawę i utrzymanie

Priorytetowe programy polityki zdrowotnej m.st. Warszawy w 2005 roku

- program profilaktyki chorób układów krążenia

- program badań przesiewowych dla wczesnego wykrywania raka szyki macicy, piersi, gruczołu krokowego, jelita grubego

- program profilaktyki i wczesnego wykrywania przewlekłej obturacyjnej choroby płuc

- program wczesnego wykrywania i leczenia wad postawy u dzieci i młodzieży

- program profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy

- program profilaktyki i wczesnego wykrywania cukrzycy

- program profilaktyki stomatologicznej u dzieci i młodzieży

- program profilaktyki schorzeń układu ruchu i aktywizacji fizycznej osób starszych

- program opieki zdrowotnej nad kobietą ciężarną

- program szczepień ochronnych przeciw grypie dla osób po 65 roku życia

- program profilaktyki narządu mowy i słuchu u dzieci w wieku przedszkolnym

- program profilaktyki narządu mowy i słuchu u młodzieży i osób dorosłych

- program profilaktyki chorób alergicznych

- program profilaktyki zdrowotnej dla kobiet i mężczyzn w okresie menopauzy i andropauzy

- program szczepień ochronnych przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A dl dzieci w wieku 7 lat w środowisku nauczania i wychowania

- programy promujące zdrowy styl życia i edukacyjne (programy prozdrowotnego odżywiania się, aktywności ruchowej dla wszystkich grup wiekowych, przeciwdziałania nałogom, poprawy świadomości zdrowotnej populacji)

Wybrane programy profilaktyczne realizowane przez NFZ

- program profilaktyki raka szyjki macicy

- program profilaktyki raka piersi

Program profilaktyki raka szyjki macicy: rozwój raka poprzedza stosunkowo długi, bo kilkuletni okres zmian przedrukowych. Można j wykryć stwierdzając nieprawidłowości w komórkach nabłonka szyjki macicy; można też je wyleczyć. Zmiany nie leczone przekształcają się w komórki rakowe, które z czasem zaczynają atakować także narządy sąsiadujące z macicą i dawać przerzuty m.in. do wątroby czy płuc.

Program profilaktyki raka piersi: Mammografia jest najskuteczniejszą metodą wykrywania zmian w tkance piersi - wyrywa je w 90-95% przypadków.

ZAPOBIEGANIE CHOROBOM UKŁADU KRĄZENIA

Styl życia

- dieta bogata w tłuszcze nasycone, cholesterol i kalorie

- palenie tytoniu

- nadmierne spożycie alkoholu

- mała aktywność fizyczna

Cechy biochemiczne i fizjologiczne (modyfikowane)

- podwyższone stężenie LDL-Ch

- podwyższone stężenie TG

- Niski HDL-Ch

- podwyższone RR

- Otyłość

- Hiperglikemia/cukrzyca

- podwyższony kwas moczowy

- czynniki trombogenie

- Homocysteina

- Lp (a)

Cechy indywidualne ( nie modyfikowane)

- wiek

- płeć

- wczesna CHNS w rodzinie lub inne ch. Naczyniowe na tle miażdżycy

- istniejąca u pacjenta ChNS lub inne ch. Naczyniowe na tle miażdżycy

Interwencje terapeutyczne

- zaprzestanie palenia tytoniu

- dieta

- normalizacja lipidów

- zmniejszenie masy ciała

- aktywności fizyczna

- kontrola nadciśnienia

- substytucja hormonalna u kobiet

- farmakoterapia

Palenie tytoniu

- obniżanie podaży tlenu (Hb + CO)

- tworzenie utlenowanych form lipidów

- wzrost przepuszczalności śródbłonka dla lipidów

- wzrost adhezji płytek krwi

- pobudzenie układu współczulnego

- indukcja reakcji immunologicznych ze ścianą naczynia

Ryzyko choroby wieńcowej u palaczy spada do poziomu u osób niepalących po 1-5 latach od zaprzestania palenia !!!

BMI = masa ciała/(wzrost)^2 Wskaźnik ten nie mówi nam nic o tkance tłuszczowej

Norma = 20-25

Nadwaga = 25-30

Otyłość BMI > 30

Trzewna jamy brzusznej „aneroidalna” - nadmiar tkanki tłuszczowej zlokalizowany w górnej połowie ciała, głównie w jamie brzusznej

Pośladkowo-udowa „gynoidalna” - nadmiar tkanki tłuszczowej zlokalizowany w dolnej połowie ciała, głównie w okolicy ud i bioder

WHR = obwód talii/obwód bioder

Nadciśnienie tętnicze

- zaprzestanie palenie tytoniu

- dieta (sól, alkohol)

- redukcja masy ciała

- ćwiczenia ruchowe

- unikanie stresów

- terapia relaksacyjna

Miażdżyca - choroba ogólnoustrojowa

- niewydolność wieńcowa

-zawał serca

- udar mózgu

- otępienie starcze

- chromanie przestankowe

- zgorzel dosiebnych części kończyn dolnych

- inne powikłania narządowe

Interwencje terapeutyczne

- zaprzestanie palenia tytoniu

- dieta

- normalizacja lipidów

- zmniejszenie masy ciała

SMS - Szansa dla Młodego Serca

Cel: poprawa wiedzy i świadomości ochrony zdrowotnej dzieci. Szczególny nacisk położony na choroby związane z sercem.