METODY PISANIA PRACY NAUKOWEJ

Co to jest praca naukowa?

Praca naukowa - opracowanie naukowe - to przedstawienie tematu, jego problematyki, metod badawczych, uzyskanych wyników badań w formie odpowiedniej do danego tematu i dyscypliny nauki.

Cel prac promocyjnych (licencjackie, magisterskie, dyplomowe, doktorskie, habilitacyjne)

- sposobów gromadzenia materiałów,

- stosowanych metod badawczych,

- interpretacji uzyskanych wyników badań,

- doboru literatury wraz z jej krytycznym przeglądem.

Prace naukowe muszą być wykonane zgodnie z obowiązującymi w danej dyscyplinie naukowej zasadami - metodami badawczymi.

METODA - (działanie) świadomy sposób postępowania wg ustalonych zasad w określonym celu. Pewien sposób poznawania. Sposób celowo dobrany i zaplanowany, a nie dowolny, przypadkowy.

Jaką metodę badawczą należy zastosować by uzyskać w miarę pełną odpowiedź na pytania dotyczące ustalonego problemu - przedmiotu pracy.

BADANIA NAUKOWE - świadomie określony sposób postępowania.

CEL BADAŃ

METODY BADAWCZE

OGÓLNE METODY BADAWCZE- to zasadnicze sposoby postępowania stosowane w każdym badaniu naukowym, niezależnie od przedmiotu badań.

Zastosowanie uniwersalne - są użyteczne na każdym etapie badań, w dowolnym zakresie i w połączeniu z met. szczegółowymi.

Indukcyjna -wyprowadzenie ogólnych wniosków (ustalenie prawidłowości) na podstawie analizy empirycznie stwierdzonych zjawisk. Wnioskowanie od szczegółów do ogółu. Nauki doświadczalne.

Dedukcyjna - wnioskowanie od ogółu do szczegółu. Stawianie hipotez, modeli roboczych.

Redukcyjna - sprawdzanie przez porównanie z rzeczywistością i wykluczanie wzorców, modeli sprzecznych z rzeczywistością.

Indukcja, dedukcja, redukcja tworzą jednolity proces badawczy, którego podstawą jest znajomość rzeczywistości.

Analiza - rozłożenie przedmiotu badań na części i badanie każdej z niej osobno, wykrycie składników przedmiotu badań. Składniki wyodrębnione w wyniku analizy są tylko surowym materiałem do dalszych badań.

Analiza elementarna (opis) - rozkładanie na części bez dopatrywania się między nimi jakichkolwiek stosunków lub powiązań.

Analiza przyczynowa (funkcjonalna) - badanie związków zachodzących między poszczególnymi częściami przedmiotu badań.

Synteza - składanie, zestawianie, ujmowanie czegoś w całość, odtwarzanie na podstawie wyników analizy.

Synteza elementarna - zsumowanie wyników analizy.

Synteza przyczynowa - stosowana w badaniach eksperymentalnych.

Synteza jest odwrotnością analizy. W praktyce obie te metody uzupełniają się, tworzą łącznie jednolity proces badawczy:

(1). rozłożenie przedmiotu badań na elementy i szczegółowe badanie każdego z nich - analiza,

(2) połączenie ich w jedną całość - synteza

Każde badanie naukowe musi posługiwać się metodami analitycznymi, ponieważ celem każdego badania jest poznanie rzeczywistości i jej ocena.

ANALIZA - metoda badawcza zajmująca się opisem cech, zdarzeń oraz interpretacją zbadanej w ten sposób rzeczywistości. Posługują się nią wszystkie dyscypliny naukowe.

ANALIZA

  1. stwierdzenie tego co jest,

  2. krytyka i ocena zjawiska na tle jego przyczyn i skutków oraz różnego rodzaju zależności między nimi a innymi zjawiskami,

  3. wnioski oraz propozycja najbardziej właściwych zmian.

Analiza porównawcza - porównywanie uzyskanych wyników badań do przyjętej bazy odniesienia (wzór).

Metody badawcze najczęściej stosowane w pracach dyplomowych:

SZCZEGÓŁOWE METODY BADAŃ PEDAGOGICZNYCH

Monografia - opis zjawisk, instytucji, procesów społecznych odznaczających się swoistą jednorodnością tematyczną, terytorialną lub instytucjonalną. To metoda postępowania, która prowadzi do opisu instytucji wychowawczych. Cechy badań monograficznych: ścisła lokalizacja instytucjonalna lub organizacyjna.

Eksperyment pedagogiczny - wprowadzenie do wybranego układu specjalnie wybranego czynnika w celu uzyskania pożądanych zmian układu lub w celu sprawdzenia jakie zmiany w tym układzie zajdą pod wpływem nowego czynnika. Dostarczenie wiedzy o skuteczności poszczególnych działań, efektach inicjatyw wychowawczych, dydaktycznych; o wartości nowych metod nauczania lub pracy wychowawczej. Rezultat - określone zmiany lub ich brak.

Metoda indywidualnych przypadków - studium przypadków - biografie ludzkie, ograniczenie do analizy konkretnych jednostkowych przypadków wychowawczych. Analiza konkretnych zjawisk wychowawczych w celu postawienia diagnozy i podjęcia działań terapeutycznych. (trudności dydaktyczne i wychowawcze a sytuacja rodzinna dziecka; adaptacja społeczna wychowanków domów dziecka; funkcjonowanie rodzin zastępczych i opiekuńczych.

Techniki badawcze: wywiad, obserwacja, analiza dokumentów osobistych.

Techniki socjometryczne; Obserwacja

CHARAKTER PRAC NAUKOWYCH

TEORETYCZNY - poznawcze, zawierają najczęściej zagadnienia dotyczące określonej teorii naukowej, koncepcji. Zawierają element historyczny (przedstawienie zmian poglądów, myśli o danym problemie), można ujmować zjawisko: rozwojowo (następstwo czasowe); genetycznie (proces poznawania); historycznie (rozwój i geneza relacji podmiotowo-przedmiotowych).

Schemat badań typu poznawczego:

  1. Problem sformułowany na podstawie dotychczasowej wiedzy,

  2. Wyjaśnienie teoretyczne problemu i postawienie nowych hipotez;

  3. Logiczna i empiryczna weryfikacja hipotez;

  4. Nowe uogólnienia, twierdzenia, nowe teorie.

EMPIRYCZNY -badawcze, sformułowanie wniosków, które mogą być wdrożone do praktyki w celu poprawy efektywności działania. Mogą dotyczyć: zmian organizacyjnych, udoskonalenia metod nauczania i wychowania, nowych programów nauczania.

Schemat badań stosowanych:

  1. Postawienie problemu wynikającego z potrzeb praktyki;

  2. Przyjęcie określonych hipotez na podstawie dotychczasowych teorii i wyników badań empirycznych;

  3. Krytyka logiczna i weryfikacja danych teorii;

  4. Twierdzenie typu diagnostycznego, terapeutycznego, prognostycznego.

TEMAT PRACY

Problem - kwestia, pytanie do rozwiązania

Zagadnienie - prezentacja, omówienie

Problematyka - zespół pytań wiążących się z głównym problemem pracy.

TYTUŁ - sformułowanie tematu: zwięzłe, jasne, logiczne oraz zgodne z regułami j. polskiego i zasadami danej nauki.

CHARAKTERYSTYKA TEMATU

  1. Odpowiedni - stanowi problem do rozstrzygnięcia w danej dziedzinie wiedzy.

  2. Własny - oryginalny dotyczący nowej problematyki, nie może być plagiatem.

  3. Właściwie postawiony - jednoznacznie postawiony problem, główna teza i cel pracy.

  4. Konkretny nie abstrakcyjny.

  5. Ograniczony - dostępny pod względem literatury, nie przekraczać możliwości piszącego

  6. Nie może być negatywny czy polemiczny

SFORMUŁOWANIE TEMATU

  1. Konstrukcja roboczego planu pracy

  2. Nie w formie pytania, krótki, jasny i jednoznaczny

  3. Poprawny pod względem logicznym, gramatycznym i stylistycznym. (nie używać słowa problem, problematyka)

  4. Nie może być tytułem rozdziału lub paragrafu;

  5. Czasem może wymagać podtytułu, który będzie go dopełniał.

  6. Zapisany w kilku wierszach - linijkach nie może kończyć się spójnikiem.

  7. Imiona obcojęzyczne w tytule - nie należy odmieniać (po polsku).

PLAN PRACY - CECHY

  1. Adekwatny - kompletny i zupełny

  2. Logiczny - jasny złożony z części wewnętrznie ze sobą powiązanych. Kompozycja a nie zlepek cytatów.

  3. Ułożony wg jednej zasady podziału.

  4. Rozłączny - rozdziały i podrozdziały.

  5. Postępujący - struktura rozdziałów prowadzi do jasno sprecyzowanego celu, stopniowe ukazanie zagadnienia.

  6. Elegancki - prosty, symetryczny i proporcjonalny.

Bibliografia:

Seweryniak Henryk, Metodyka uczenia się i pisania prac dyplomowych, Płock 2000.

Pilch Tadeusz, Bauman Teresa, Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Warszawa 2001.

Łobocki Mieczysław, Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków 2000.

Tenże, Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych, Kraków 2001.

2

4