Wykłady:

Rekreacja- odpoczynek, wytchnienie, rozrywka

Rekreacyjny- wolny od nauki, zajęć, przeznaczony na odpoczynek, rozrywkę w nauce, pracy.

Przestrzeń rekreacyjna - część przestrzenie geograficznej, posiadająca cechy korzystne do realizacji różnych form wypoczynku, charakteryzująca się istnieniem procesów rekreacyjnych, o rozmiarach istotnych społecznie i przestrzennie.

Turystyka - to całość zjawisk społecznych, ekonomicznych i przestrzennych związanych z przemieszczaniem się poza miejsce stałego zamieszkania, przy czy przemieszczenie to powinno spełniać następujące warunki:

• trwać ponad 24 godziny

• być dobrowolne

- mieć charakter niezarobkowy bądź przyjemno-celowy

Turystyka obejmuje ogół działań ludzi, którzy podróżują i przebywają na wypoczynku, w interesach i w innych celach przez nie więcej niż 1 rok bez przerwy w miejscach znajdujących się poza ich zwykłym otoczeniem (World Turism Organization - WTO).

Aktywność czasu wolnego, zakładająca zmianę miejsca pobytu.

Jest przede wszystkim zachowaniem człowieka, a więc wyjaśnienia jej istoty, musimy szukać w nauce o człowieku, w naukach humanistycznych.

Jeden z najstarszych systemów dydaktycznych.

Odwiedzający - osoba uprawiająca turystykę, na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy. Podróżuje w celu niezarobkowym. Dzieli się na turystę (minimum 1 nocleg lub 24h) i wycieczkowicza (odwiedzający jednodniowy).

Turysta - osoba, która podróżuje do innej miejscowości poza swoim stałym miejscem zamieszkania na okres nie przekraczający 12 miesięcy, dla której celem podróży nie jest podjęcie stałej pracy w odwiedzanej miejscowości i która korzysta z noclegu przynajmniej przez jedną noc. (ustawa o usługach turystycznych).

Podróżujący jednodniowy (wycieczkowicze) - to podróżni, którzy nie korzystają z obiektów zakwaterowania.

Region turystyczny - stosunkowo jednolity obszar, który wyróżnia się z otoczenia określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi, charakteryzuje się określonymi walorami turystycznymi (głównie naturalnymi) oraz odpowiednim zagospodarowaniem, na którym koncentruje się ruch turystyczny.

Miejscowość turystyczna - stanowi przedmiot zainteresowania turystów za względu na walory turystyczne, dostępność komunikacyjną i urządzenia turystyczne.

Destylacja turystyczna - miejsce docelowe podróży turysty, w szczególności kraj odwiedzin.

Walory turystyczne - zespół elementów środowiska naturalnego oraz elementów pozaprzyrodniczych, które wspólnie lub każda z osobna są przedmiotem zainteresowania turysty.

Podział walorów turystycznych:

1. ze względu na pochodzenie:
   - naturalne
   - antropogeniczne

2. ze względu na pełnione funkcje
   - wypoczynkowe
   - krajoznawcze
   - specjalistyczne (turystyka aktywna).

Zasoby turystyczne - występujące obiektywnie atrybuty środowiska przyrodniczego i społecznego, które dopiero po dokonaniu przez turystę odpowiedniej oceny mogą stać się praktycznymi walorami.

Atrakcyjność turystyczna - suma walorów turystycznych, dostępności komunikacyjnej, zagospodarowania turystycznego.

Historia turystyki:

Według W. Freyer'a ruch turystyczny rozwijał się w następujących fazach:

• faza wczesnohistoryczna - do roku 1850

• faza początkowa - 1850-1914

• faza zwrotu - 1914-1945

• faza turystyki masowej - po roku 1946.

FAZA WCZESNOHISTORYCZNA

• VIIw teren dzisiejszej Szwajcarii(usługi noclegowe przy klasztornych hospicjach),

• XVIIIw. Brytyjczycy (Brytyjczycy zamożnych rodach)

Cechy podróży: czasochłonne ( 5km/h),kosztowne, niebezpieczne(wynajmowanie ochrony)

FAZA POCZĄTKOWA

Początek XIX wiek - wynalezienie maszyny parowej.

Cechy: rozwój infrastruktury informacyjnej(sieć pocztowa), transport(zmniejszenie kosztów podróżowania), większy dobrobyt industrializacji i pierwsze zdobycie socjalne w zakresie wolnego czasu (nieodpłatne urlopy wypoczynkowe)

1814 - pierwszy zorganizowany wyjazd Thomasa Cooka (wycieczka kolejowa, czeki podróżne)

faza wzrostu: zmiany struktury ruchu turystycznego, wprowadzenie urlopu wypoczynkowego, rozwój turystyki socjalnej (dla robotników), wyjazdy zorganizowane przez ruchy polityczne (naziści:Niemcy, Austria)

faza turystyki masowej: masowość wyjazdów turystycznych, masowość i postępująca dywersyfikacja oferty turystycznej, do 1990r. dwa modele rozwoju: w warunkach gospodarki rynkowej, w gospodarce naukowo-rozdzielczej.

Turystyka w Polsce

Okres prekursorski (do 1873r)

• Wędrówki o charakterze religijnym(Gniezno), dyplomatycznym, handlowym, edukacyjnym,

• Od XIII wieku wyjazdy do uzdrowisk - Cieplice Śląskie, Lądek, Kudowa,

• Od XVI wieku wyjazdy do kąpielisk nadmorskich - Sopot

• XIX wiek rozwój turystyki o charakterze poznawczym, zainteresowanie obszarami górskimi, zwłaszcza Tatrami.

Lata 1873-1918

• 1873 - powstanie Galicyjskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (od 1919 Polskie … ),

• 1873 - T. Chałubiński „odkrywa” Zakopane,

• 1906 - powołanie Towarzystwa Krajoznawczego (wycieczki- biuro podróży),

• rozwój miejscowości turystycznych za sprawą linii kolejowej,

• rozwój uzdrowisk nadmorskich(głównie Świnoujście).

Lata 1918 - 1939

• wyjazdy do uzdrowisk letnich (Karpaty, region krakowski, miejscowości podwarszawskie)

• wycieczki poznawcze po kraju ( 3mln rocznie)

• imprezy turystyczno-kulturalne (Dni Morza, Święto Gór)

• 1919 -Referat Turystyki w Ministerstwie Robót Publicznych

• 1920 (23) - założenie biura podróży „Orbis”

• 1929 - założenie Polskich Linii Lotniczych „LOT'

• 1937 - powołano Spółdzielnię Turystyczno-Wypoczynkową „Gromada”

• mecenat państwa i rozwój turystyki międzynarodowej.

Lata 1945-1989

• 1949 - powołanie Funduszu Wczasów Pracowniczych

• 1950 - powołanie Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego przez połączenie PTT i PTK,

• ograniczenie turystyki międzynarodowej.

Okres 1990 roku

• wprowadzenie zasad gospodarki rynkowej,

• 1997 roku ustawa o usługach turystycznych,

• rozwój turystyki zagranicznej.

Czynniki rozwoju turystyki:

• dochody,

• zasoby turystyczne,

• sytuacja państwa,

• potrzeby,

• czas wolny.

KLASYFIKACJA CZYNNIKÓW ROZWOJU TURYSTYKI

1. obiektywnie(walory turystyczne), subiektywnie(potrzeby turystów),

2. popytowe, podażowe, uniwersalne

3. ekonomiczne(dochód), pozaekonomiczne(czas).

Czynniki rozwoju turystyki:

1.czas wolny od pracy (pozaekonomiczne, popytowe, obiektywno-subiektywne)
Składniki czasu poza pracą zawodową:

• praca w godzinach nadliczbowych,

• dojazdy,

• prowadzenie gospodarstwa domowego,

• doskonalenie zawodowe,

• zaspokojenie potrzeb biologicznych,

• czas wolny.

Funkcje czasu wolnego: regeneracja sił, rozrywka, rozwój kulturalny.

2.Siła nabywcza ludności (dochód)

Między wielkością dochodów ludności danego kraju czy regionu, a jego rozdziałem w ruchu turystycznym jest związek korelacyjny ścisły i dodatni.

Struktura wydatków indywidualnych

Dochód indywidualny: - wydatki niezbędne do życia, wydatki według upodobania(oszczędności, konsumpcja osobista)

Wydatki na turystykę są uzależnione od:

• stopnia korzyści uzyskiwanych z tytułu tych wydatków,

• norm społeczno-kulturowych turysty,

• postawy,

• nawyków,

• przynależności do grup społeczno-zawodowych,

• doświadczenia,

• skuteczności reklamy turystycznej.

Urbanizacja - proces kulturowy unowocześniający społeczeństwo, który przejawia się w płaszczyznach:

1. urbanizacja ekonomiczna- wzrost liczby ludności zatrudnionej w zawodzie pozarolniczej w stosunku do liczby ludności zatrudnionej w rolnictwie i w działach pokrewnych,

2. urbanizacja demograficzna- wzrost liczby ludności zamieszkałej w miastach w stosunku do liczby ludności wiejskiej,

3. urbanizacja techniczna- rozprzestrzenianie się infrastruktury i architektury miejskiej na wiejską,

4. urbanizacja społeczna- przejmowanie przez ludność napływową do miast miejskiego stylu życia, rozprzestrzenianie się miejskiego stylu życia na wsiach.
   

Walory turystyczne

Ze względu na pochodzenie dzielimy je na: antropogeniczne, przyrodnicze.

Naturalne walory turystyczne to elementy:

• litosfery(rzeźba terenu),

• atmosfery(jakość powietrza, pokrywa śnieżna),

• hydrosfera(zbiorniki wodne),

• pokrywy glebowej(pustynie),

• szaty roślinnej(np.lasy),

• świata zwierzęcego(chronione gatunki zwierząt, zwierzyna łowna),

• krajobraz naturalny (konglomeraty, w/w wartości estetyczne).

Antropogeniczne walory turystyczne to:

• walory historyczne,

• walory współczesne.

Polityka turystyczna - świadome popieranie i kształtowanie turystyki przez różnego rodzaje organizacje i instytucje wpływające swoją działalnością na wszystko, co jest ważne dla turystyki(W.W. Gaworecki)

Stosunek państwa do polityki turystycznej może być: pozytywny, negatywny, neutralny.

Czynniki decydujące o formułowaniu założeń polityki turystycznej z punktu widzenia interesów państwa:

• istotne i rosnące znaczenie turystyki w polityce ekonomicznej państwa,

• duży wpływa turystyki na politykę zagraniczną państwa

• ważne znaczenie turystyki dla prowadzonej przez państwo polityki społecznej,

• aktywizacja zawodowa społeczeństwa,

• aktywizacja regionów mniej zaawansowanych gospodarczo.

Sektor turystyczny domaga się interwencji państwa z uwagi na:

• duże znaczenie infrastruktury ogólnej dla turystyki,

• kapitałochłonny i importochłonny charakter inwestycji turystycznych,

• interdyscyplinarny charakter turystyki,

• duże znaczenie norm prawnych dla rozwoju turystyki,

• istotne znaczenie formalności granicznych.

Instrumenty polityki turystycznej: prawne, finansowe, administracyjne.

Cykl turystyczny:

• badanie rynku turystycznego,

• planowanie rozwoju turystyki,

• budowa infrastruktury turystycznej,

• przygotowanie kadr dla potrzeb turystyki,

• stworzenie optymalnego modelu organizacyjnego turystyki,

• rozwój gospodarki turystycznej,

• propaganda turystyczna,

• badanie wyników prowadzonej turystyki,

• formułowanie wniosków.

Pozostałe czynniki rozwoju turystyki:

• modernizacja transportu pasażerskiego,

• szybki rozwój środków przekazu informacji,

• chęć poznawania świata - potrzeba turystyczna,

• polityka państwa dążąca do większego otwarcia,

• stabilna sytuacja polityczna na świecie,

• konkurencja pomiędzy organizatorami obsługi turystycznej.

RODZAJE TURYSTYKI

Kryteria podziału turystyki:

• dominujący motyw podróży,

• liczba uczestników,

• wiek uczestników,

• czas pobytu,

• pora roku,

• rodzaj zakwaterowania,

• środek transportu,

• aspekt socjalny,

• sposób zorganizowania podróży,

• pochodzenie turysty.

Turystyka kwalifikowana(aktywna)

Aktywność sportowa

Cechy:

• konieczność fizycznego i psychicznego przygotowania,

• obszary niezurbanizowane w małych grupach,

• umiejętność posługiwania się określonym sprzętem,

• zaspokojenie potrzeby biologicznego minimum aktywności ruchowej,

• posiadanie pewnego poziomu wiedzy ogólnej.

Formy turystyki kwalifikowanej:

• piesza(nizinna, górska),

• wodna(kajakowa, żeglarska, podwodna),

• narciarska,

• rowerowa,

• motorowa,

• speleologiczna(zdobywanie jaskiń).

Turystyka kwalifikowana stanowi element wychowania:

• fizycznego,

• zdrowotnego,

• politechnicznego,

• estetycznego,

• moralnego,

• resocjalizującego (trudna młodzież)

TURYSTYKA KRAJOZNAWCZA

Krajoznawstwo to zbiór wiadomości o danym kraju.

Krajoznawstwo bierne: bez wysiłku dostajemy informacje, czytanie książek, uczestniczenie w zajęciach o przyrodzie.

Krajoznawstwo czynne: turystyka krajoznawcza(potrzebny ruch).

Krajoznawstwo twórcze: artykuły w gazetach, przewodniki turystyczne, prowadzenie bloga.

TURYSTYKA ETNICZNA

Diaspora - grupa narodowa mieszkająca poza granicami kraju, która czuje swoją odrębność, ma swoje narodowe tradycje i obyczaje.

Przyczyny powstawania diaspory: migracje, zmiana granic kraju.

Turystyka etniczna - przyjazdy diaspory do miejsc pochodzenia.

TURYSTYKA ALTERNATYWNA

Preferuje ścisły związek ze społecznością miejscową, wykorzystywanie walorów regionów recepcyjnych oraz istniejącej zabudowy w taki sposób, aby w największym stopniu zachować środowisko przyrodnicze.

Wskazuje też na:

• potrzebę zachowania równowagi pomiędzy potrzebami odwiedzającym i odwiedzanych,

• konieczność respektowania materialnej i duchowej kultury ludności miejscowej,

• obustronne korzyści ekonomiczne.

Rodzaje turystyki alternatywnej: ekoturystyka, turystyka kulturowa, agroturystyka.

TURYSTYKA KULTUROWA

W obrębie działalności turystycznej można wyodrębnić następujące dobra kulturowe:

1. podmioty, miejsca, zjawiska związane z historią: zabytki architektoniczne, historyczne i miejsca pamięci narodowej,

2. sztuka: dzieła sztuki i wyroby rzemiosła artystycznego, instytucje gromadzące dobra kultury materialnej (muzea, biblioteki),

3. zjawiska życia będące wykładnikiem typu, poziomu współczesnej kultury, współczesne osiągnięcia techniczne, gospodarcze i naukowe, instytucje kulturalne prowadzące działalność kulturalną i kulturalno-rozrywkową (kluby, teatry), zjawiska życia kulturalnego (imprezy, festiwale), organizacja i sposób życia innych grup społecznych(wzory zachowań, style, moda).

4. Kultura ludowa (działalność artystyczna, budownictwo, rzemiosło.

5. Przyroda jako wartość kulturowa (parki).

Formy turystyki kulturowej:

• turystyka muzealna,

• literacka,

• eventowa,

• militarna,

• kulinarna,

• miejska,

• ludowa.

EKOTURYSTYKA

Świadoma podróż do miejsc naturalnych, która z jednej strony chroni środowisko naturalne, a z drugiej strony jest źródłem dodatkowego dochodu dla lokalnej ludności.

1. ekoturystka poznawcza: wykorzystuje istniejącą infrastrukturę,

2. ekoturystyka na terenach „dzikich”: niewykorzystywanie infrastrukty, tylko wytyczone szlaki. Jest to turystyka przygodowa.

AGROTURYSTYKA

Forma wypoczynku odbywającego się na terenach wiejskich o charakterze rolniczym, oparta o bazę noclegową i aktywności rekreacyjne związane z gospodarstwem rolnym lub równoważonym i jego otoczeniem (przyrodniczym, produkcyjnym, usługowym).

Turystyka wiejska - odbywa się na obszarach wiejskich, jest dostosowana do istniejących tam warunków i racjonalnie wykorzystuje naturalne zasoby miejscowe.

Turystykę dzielimy na: turystykę miejską(7% Polski) i na obszarach wiejskich(93%Polski) - w miejscowościach uzdrowiskowych, agroturystyka, miejscowości turystyczne.

TURYSTYKA ZDROWOTNA

Realizowana w korzystnym środowisku przyrodniczym i społecznym.

Formy turystyki zdrowotnej:

• uzdrowiska,

• Welnness and SPA

• Zdrowotna,

• Turystyka „śmierci”

Formy turystyki morskiej:

• Wycieczki pełnomorskie,

• Żegluga morska,

• Pasażerska żegluga przybrzeżna,

• Żegluga promowa,

• Kajakarstwo,

• Turystyka podwodna.

Rejsy w turystyce morskiej mają mieć charakter: leczniczy, szkolny, kombinowania, minirejsy międzyportowe, „inclusive”, promowe przewozy turystów.

TURYSTKA SOCJALNA(WSPIERANA PRZEZ PAŃSTWO)

Działania na rzecz turystyki socjalnej koncentrują się na:

• Tworzeniu sieci publicznych, obiektów turystycznych i zarządzaniu nimi,

• Pomoc finansowa(subwencje, preferencje, pożyczki) dla organizatorów turystyki socjalnej,

• Dopłaty indywidualne dla wyjeżdżających,

• Ulgi w środkach transportu publicznego.

Turystyka seniorów: wspierana przez Turystykę Seniorów w Europie( Europe Senior Tourism) i Calypso.

TURYSTYKA BIZNESOWA

1. spotkania grupowe, seminaria, konferencje

2. podróże motywacyjne, grupowe, rodzinne,

3. wystawy, targi dla branży lub dla klienta,

4. turystyka korporacyjna.

Warunki dla rozwoju turystyki biznesowej: dobrowolność, niepodejmowanie rutynowych czynności biznesowych.

Cechy: nietypowa dystrybucja, wysoka dochodowość i specjalizacja.

TURYSTYKA MOTYWACYJNA

Charakter motywacji mają potrzeby wyższego rzędu. Nagroda dla pracowników i jego rodziny, cel zintegrowania pracowników.

Wymiar ekonomiczny turystyki motywacyjnej: mobilizuje do lepszej pracy, zmniejszenie zjawiska sezonowości.

Porównanie turystyki biznesowej i podróży w celach rekreacyjnych odbywanych w czasie wolnym.

Podróż w czasie wolnym		Turystyka biznesowa
Kto płaci za podróż?	podróżujący			pracodawca
Kto i co decyduje o wyborze miejsca docelowego?	podróżujący			Organizator wydarzeń, lub praca do wykonania
Kiedy odbywa się podróż?	w wolnym czasie, wakacje, weekendy, nie częste, ale krótsze			W czasie pracy, poza sezonem, częstsze, ale krótsze
Kierunek wyjazdu?	Głownie wybrzeża, miasta, góry, obszary wiejskie.			Głównie duże miasta na obszarach uprzemysłowionych
W czyim towarzystwie?	Rodzina, znajomi			Samotnie bądź z kolegami z pracy.
Kto podróżuje?	Każdy kto ma czas i pieniądze na podróż			Osoby dorosłe, pracownicy wyższego szczebla lub ci którzy maja określone umiejętności.

Turystyka biznesowa(cechy): nietypowa dystrybucja, wysoka dochodowość i specjalizacja.

Turystyka pielgrzymkowa i religijna:

Formy: jako pielgrzymka, a wiec grupowa lub indywidualna wędrówka do świętych miejsc, jako uczestnictwo w masowych wyjazdach do sanktuarium i z okazji znaczących uroczystości religijnych, jako podróż mająca na celu odwiedzenie ważnych ośrodkow religijnych w ramach wyjazdów turystycznych(niezależnie od czasu ich trwania)

Turystyka hobbistyczna:

Hobyy-„konik” pasja, ulubione zajęcie traktowane autorsko jako przedmiot osobistego zainteresowania i źródło odprężenia w czasie wolnym.

Formy turystyki hobbystycznej mogą być oparte na: zasobach przyrodniczych(wędkarstwo), zasobach kulturowych(koncerty, zloty miłośników starych samochodów)

Turystyka wędkarska:

Pierwsze org wędkarskie w 19w. w 1936r po raz pierwszy ukazały się w wiadomości wędkarskie, w 1950r powołano Polski Związek Wędkarski, łowiska PZW-36% pow. polskich wód śródlądowych, liczba członków PZW-ok 600tys,

BIRWATCHING: historia sięga 18w.-przyrodnicy zaczęli obserwować i opisywać ptaki.

Zawody:

Big Day; kilkuosobowe zespoły, mają za zadanie zidentyfikować jak najwięcej gatunków ptaków w ciągu doby.

Big Year: zawodnicy indywidualnie mają zaobserwować jak najwięcej gatunków w ciągu roku

Big Stay: zawodnicy znajdują w ściśle wytyczonym obszarze w kształcie koła, z którego obserwuje się ptaki, wygrywa ten, który zauważy jak najwięcej gatunków.

GEOTURYSTYKA(turystyka podziemna i spareologia): zapewnienie środków objaśniających i usługowych, aby umożliwić turystom zdobywanie wiedzy, znaczenie i zrozumienie geologii i geomorfologii? Miejsca tak, aby oceny kształtowały się powyżej miary ocen estetycznych.

Miejsca realizacji geoturystyki: naturalne- jaskinie, antropogeniczne-kopalnie, lochy podziemne, tunele, umocnienia militarne.

Historia geotusystyki w Polce sięga średniowiecza: kopalnie w Boczni w Wieliczce zaczęto zwiedzać w 15w.:pierwsi zagraniczni turyści pojawili się w 17w. , natomiast nowoczesną turystykę podziemną zapoczątkowali Austriacy w 19w, udostępniając 3trasy i liczne atrakcje. Obiekty nadziemne: np. Skamieniałe pnie w siedliskach, liczne formy polodowcowe.

KONWENTY: zjazdy fanów fantastyki i gier fabularnych, odbywają się wg, przygotowanego programu, złożonego w prelekcji przedmiotowych, spotkań ze znanymi osobami, wydarzeń artystycznych itp.

TURYSTYKA EKSPLOTACYJNA: wyjazdy w małych grupach- ludzie wypuszczani w teren mający wykonać dane zadania.

ENOTURYSTYKA(turystyka winiarska): podróże do rejonów winiarskich w czasie, w których turysta odwiedza przynajmniej jedno miejsce związane z produkcją wina lub uczestniczy w imprezie winiarskiej.

TURYSTYKA POPRZEMYSŁOWA/przemysłowa/postindustrialna/industrialna: odbywa się na terenie działających zakładów przemysłowych, zamkniętych zakładów, kopalnie, stocznie, obiekty kolejnictwa(zajezdnie), obiekty hydrograficzne, muzea techniki i przemysłu.

FUNKJE TURYSTYKI:

Klasyfikacja funkcji: 1.pozytywne(enfunkcje), negatywne(dysfunkcje) 2. Oczekiwane, postulowane, rzeczywiste.

Turystyka pełni funkcje w stos. Do: 1.turysty i mieszkańców terenów odwiedzanych w zakresie: poziomu życia, jakości życia, sensu życia 2.środowiska przyrodniczego 3.gospodarstwa.

FUNKCJA WYPOCZYNKOWA: funkcja ta w pełni realizowana stymuluje rozwój społeczny w gospodarczy. Dysfunkcje: program niedopuszczany do wieku i możliwości grupy.

FUNKCJA ZDROWOTNA: Korzystny wpływ turystyki na ochronę zdrowia przejawia się przez: redukcję niekorzystnych zjawisk występujących na skutek rozwoju środków masowego przekazu, wzmocnienie przeczucia wewnętrznej kontroli i osobistego wypływu na własne życie, redukcję niekorzystnych wpływów spowodowanych wzrostem liczby ludności.

Turystyka daje możliwość ucieczki kompensacyjnej, dysfunkcje: kotuzje, zatrucia pokarmowe, choroby zakazne, ofiary utonięć, ofiaty wypadów samochodowych i lotniczych.

FUNKCJA WYCHOWAWCZA przejawia się przez: wychowanie zdrowotne ludzi w każdym wieku, kreowanie właściwego stosunku do przyrody, uczenie umiejętności współdziałania z innymi, wychowanie politechniczne.

FUNKCJA KSZTAŁCENIOWA: realizowana jest w sensie poznawczym i praktycznym, jest zgodna z koncepcją kształcenia ustawczego, wpływa na proces samokształcenia uczestników imprezy turystycznej, konfrontacja wiedzy zdobytej na drodze edukacji szkolnej, pozaszkolnej z rzeczywistością, jest szczególnie istotna.

FUNKCJA EDUKACJI KULTUROWEJ: Kultura oznacza sposób, jakość i poziom życia. Kultura inspiruje rozwój turystyki, a turystyka wzbogaca, chroni i popularyzuje dobra kulturalne. Turystyka może być traktowana jako: element kultury, przekaz kulturowy, spotkanie kultur, czynnik przemian kulturowych. Dysfunkcje: niszczenie obiektów zabytkowych, wykopalisk archeologicznych, zabytków muzealnych, dzieł sztuki, poznanie pozorne.

FUNKCJA KSZTAŁCENIOWA ŚWIADOMOŚCI EKOLOGICZNEJ: znaczenie wynika z: dwustronnego powiązania turystyka-środowisko przyrodnicze, słabego powiązania świadomości ekologicznej i działów ekologicznych.

DYSFUNKCJE EKOLOGICZNE: szkody w środowisku przyrodniczym spowodowane przez turystykę: zabór ziemi i wody, zanieczyszczenie powietrza, zanieczyszczenie wód(eutrofizacja jezior i rzek), degradacja gleb(erozja, osuwanie się zboczy), niszczenie przyrody ożywionej, ubożenie krajobrazu.

FUNKCJA EKONOMICZNA: przejawia się poprzez to, iż turystyka: wpływa na zmiany w przestrzennej strukturze podziału dochodzi do narodowego przełamania bariery popytu wewnętrznego. Region emisyjny  region recepcyjny. Wpływa na powstawanie mocnych źródeł dochodów w miejscowościach i regionach turystycznych, poprawia efektywność pracy(np. turystyka wypoczynkowa), turystyka zagraniczna jest elementem handlu zagranicznego(turystyka przyjazdowa-eksport towarów i usług)

Turystyka to forma konsumpcji  przygotowanie, podróż, pobyt, podróż pierwotna, podsumowanie.

1.Przygotowanie: zmiania w strukturze dotychczasowej konsumpcji, zapotrzebowanie na nowe dobra i usługi, powstawanie instytucji ułatwiającej podróżowanie(wzrost zatrudnienia, powstawanie nowych zawodów), odciążenie lokalnej bazy turystycznej.

2.Podróż: wzrost zatrudnienia przy budowie infrastruktury transportowej, wzrost zatrudnienia przy obsłudze większej liczby podróżnych, pobudzenie wzrostu gospodarczego w innych sektorach w związku z rozwojem infrastruktury transportowej.

3.Pobyt: napływ środków pieniężnych, aktywizacja zawodowa społeczeństwa(wzrost zatrudnienia, powstawanie nowych zawodów) , wzrost produkcji na potrzeby turystów, wzrost dochodów lokalnej ludności, większe wpływy do budżetów lokalnych z tytułu podatków, rozwój infrastruktury turystycznej i poza turystycznej (przyciąganie inwestorów z zewnątrz). Dysfunkcje: wzrost ceny, inflacja, bariera ilościowa i jakościowa siły roboczej, monokultura turystyczna, uzależnienie ekonomiczne regionów recepcyjnych od amisyjnych.

FUNKCJA MIASTOTWÓRCZA: oddziaływanie turystyki na proces urbanizacji polega na: zwiększeniu się liczby ludności stałej i sezonowej w danej miejscowości(regionie) turystycznej, wzroście zatrudnienia w róznych zawodach, rozwoju infrastruktury technicznej i społecznej(turystycznej i poza turystycznej)Przykłady realizacji funkcji miastotwórczej: parki rozrywki, miejscowości uzdrowiskowe, miasta zabytki, miejsca kultu religijnego.Dysfunkcje: spekulacja ziemią, nieprzemyślana zabudowa.

FUNKCJA POLITYCZNA: turystyka międzynarodowa realizuje następujące cele polityczne: kształtowanie wizerunku danego kraju za granica, określenie charakteru stosunków z innymi krajami, określenie procesów integracyjnych. Dysfunkcje: zamachy terrorystyczne, roszczenia majątkowe.

RYNEK TURYSTYCZNY: proces w ramach, którego nabywcy i sprzedawcy określają co mają zamiar kupować i na jakich warunkach. Inaczej mówiąc Ti wzajemne stosunki wynikające z wymiany między dostawcami i odbiorcami, których decyzje kształtują popyt i podróż. Cechy: obecność elementów niematerialnych, częściowo niekomercyjny charakter związany z nakładami pracy własnej i wolontariatu, silne związki z aspektami socjalnymi, ekologicznymi kulturowymi i politycznymi-przesłanki interwencji państwa, rozproszenie podaży, usługowy charakter. Kryteria wyodrębniania rynku: cechy konsumenta( wiek, wielkość rodziny, stopnie dochodowości nabywców, motywy uprawiania turystyki(zdrowotne, religijne, kulturowe), czynniki przestrzenne(związki między miejscem stałego zamieszkania, a miejscem przeznaczenia rynku turystyki krajowej i zagranicznej, międzynarodowej. Struktura instytucjonalna r.turys. : hotelarstwo, gastronomia, transport, atrakcje (naturalne, celowo zbudowane, imprezy), usługi pośredniczko-organizatorskie.

PODAŻ TURYSTYCZNA: w znaczeniu węższym to wolumen dóbr i usług, który wytwórcy przedstawiają po określonej cenie turystom natomiast w znaczeniu szerszym to całokształt działań wszystkich podmiotów prowadzących działalność zmierzającą do zaspokojenia popytu turystycznego. Elementy podaży turys.: walory przyrodnicze i kulturowe, szeroko pojęte środki i urządzenia komunikacyjne, urządzenia i usługi obszaru recepcji turystycznej. Podaż pierwotna= walory turystyczne + infrastruktura i usługi, to co stworzył człowiek, aby wykorzystać walory.

Cechy podaży turystycznej wynikające ze złożoności produktów turystycznych: składniki produktu turystycznego są komplementarne(nocleg), wysokie koszty stałe i stosunkowo niskie koszty zmienne, jest sztywna w układzie przestrzennym, co wynika z tego iż o jej lokalizacji decyduje występowanie walorów turystycznych, których zasady są ograniczone, występuje na ogół na obszarach o niskich walorach dla produkcji materialnej, walory przyrodnicze wpływają na sezonowe wykorzystanie podaży, nierozdzielność- produkcja i konsumpcja występują łącznie.

Mierniki wielkości podaży: rzeczowe-pojemność i wielkość sprzedaży(baza noclegowa, gastronomiczna, transportowa), wartościowe- wielkość sprzedaży(w ujęciu finansowym), wskaźniki intensywności- intensywność recepcji turystycznej(liczba odwiedzających w ciągu roku na liczbę stałych mieszkańców *100%)

Zmiany w podaży turystycznej:

Turystyka współczesna: dominuje rynek nabywcy, trans graniczny charakter przemysłu turystycznego, rozszerzenie sfer wpływów i zakresu działalności przedsiębiorstw turystycznych, spadek znaczenia pośredników, poszukiwanie nisz rynkowych- specjalizacja, na rynek turystyczny wchodzą firmy dotychczas niezwiązane z turystyka, liberalizacja transportu lotniczego, świadoma polityka turystyczna państw i międzynarodowa organizacja turystyczna, jakość oferty, pełna analiza zjawisk związanych z rozwojem turystyki, postępująca liberalizacja w podróżach międzynarodowych, standaryzacja produktów oraz ujednolicenie prawa turystycznego, wzrost znaczenia aktywnych form wypoczynku, wzrost znaczenia działalności marketingowej.

Turystyka tradycyjna: równowaga lub rynek producenta, dominacja rodzinnych przedsiębiorstw, dominacja specjalizacji, rozwinięte sieci organizacyjne, standardowe oferty, rynek turystyczny dość jednorodny, dominacja narodowych linii lotniczych, spontaniczny, a nie planowany rozwój turystyki, ilość, nacisk na aspekt ekonomiczny, liczne bariery ograniczające wyjazdy, brak standaryzacji oraz ochrony konsumenta, dominacja standardowej oferty 3*s?, stałe ceny i szeroki marketing.

POPYT TURYSTYCZNY: potrzeba(motyw)->popyt potencjalny->popyt rzeczywisty

POTRZEBY TURYSTYCZNE: są potrzebami osobistymi związanymi z realizacją funkcji czasu wolnego(wypoczynkiem poza miejscem zamieszkania) materialnymi i duchowymi oraz doby czającymi dóbr rzeczowych i usług. Są też potrzebami masowymi i powszechnymi choć charakteryzują się dużym indywidualizmem w zaspokojaniu.

GRUPY POTRZEB w zakresie turystyki:

Potrzeby fizjologiczne-wypoczynek w czystym ekologicznie środowisku, co warunkuje zdrowie psychiczne i fizyczne, potrzeby poznawcze-jedne z fundamentalnych potrzeb ludzkich, potrzeby nowych przeżyć-turystyka jest źródłem przeżyć i silnych doznań emocjonalnych związanych zarówno z poznaniem nieznanych miejsc jak i z atrakcyjnością form wypoczynku, potrzeby przeżyć estetycznych, potrzeby przeżyć estetycznych- podziwiane atrakcji architektonicznych i przyrodniczych, potrzeby samorealizacji- wejście w nowe środowisko daje okazję na spełnienie innej roli społecznej niż w miejscu stałego zamieszkania lub pracy, potrzeby kontaktów społecznych i przynależności grupowej.

Piramida ważności: turystyka najwyżej, turystyka zdrowotna(potrzeby ubezpieczeń. potrzeby fizjol.), turystyka handlowa

Popyt turystyczny- to wielkość zapotrzebowania na dany produkt turystyczny przy danej cenie i w danym okresie.

Czynniki decydujące o specyfice popytu turystycznego: złożoność produktu turyst, (dobra, urządzenia, usługi), ocena produktu przez konsumenta ma często charakter subiektywny, turystyka nie wiąże się z zaspokojaniem podstawowych potrzeb człowieka.

GŁÓWNE CECHY POPYTU TURYSTYCZNEGO: heterogeniczny- niejednorodny, w budżecie jednostki wystepuje w ramach wydatków wg upodobania (konsumpcji swobodnej), jest elastyczny dochodowo, chociaż na rynku można znaleźć strumienie o małej elastyczności dochodowej, jest popytem mobilnym, ma charakter popytu restytucyjnego, jest typowym przykładem popytu łącznego, jest elastyczny cenowo, jest sezonowy, w dużym stopniu zależy od ogólnej polityki państwa, tak gospodarczej jak i społecznej.

Mierniki wielkości popytu: rzeczowe- liczba odwiedzających turystów i podróży turystycznych, wartościowe- wielkość i struktura wydatku turystycznego, wskaźniki intensywności: netto= liczba osób uczestnicząca w wyjazdach turystycznych przez liczbę ludności * 100%, brutto= liczba wyjazdów turystycznych przez liczbę ludności.

Zmiany popytu turystycznego:

Turystyka tradycyjna: podróżowanie grupowe, wszystko z góry ustalone (trasa, program), dominujący model jednego głównego wyjazdu w okresie wakacyjnym, wygoda bierność, nastawienie na ilość wyjazdów oraz zaliczonych atrakcji, poczucie wyższości-efekt dominacji, brak przygotowania i wiedzy na temat atrakcji, kultury i zwyczajów odwiedzającyh terenu, zakupy, hałaśliwość, pamiątki ogólnodostępne, zupełna nieznajomość i bark zainteresowania językiem odwiedzanego w kraju, nastawienie na komfort, dystans miedzy personelem, a klientem.

Turystyka współczesna: podróżowanie indywidualne, indywidualne i spontaniczne decyzje programowe, model opierający się dwóch nieco krótszych wyjazdach w ciągu roku, wysiłek i aktywność, nastawienie na jakość i przeżycie mocnych doświadczeń, szacunek partnerstwa w kontaktach z gospodarzami, przygotowanie się na spotkanie z odwiedzanym regionem i krajem, prezenty, spokój, pamiątki osobiste, nauka miejscowego języka(kilka słów), komfort nie jest niezbędny, bliskie i częste przyjaźnie z obsługą.

TURYSTYKA, A GOSPODARKA NARODOWA:

Gospodarka turystyczna-kompleks różnorodnych funkcji gosp. I społ. Bezpośrednio i pośrednio rozwijanych w celu zaspokojenia wzrastających potrzeb materialnych i kulturalnych uczestników ruchu turystycznego.

Gospodarka turystyczna bezpośrednia- jednostki gospodarcze, których działalność służy jedynie lub głównie turystyce, które istnieją ze wg. Na rozwój turystyczny(baza noclegowa, gastronomiczna, uzdrowiska)

Gospodarka turystyczna pośrednia- grupa przedsiębiorstw instytucji i organizacji, których egzystencja opiera się na turystyce, ale której zaspokajają potrzeby: turystów i konsumentów innej kategorii (pozostałe obiekty gastronomiczne).