nazwa

zapotrz

rola w organizmie

objawy niedoboru

występowanie

A

2 mg/ dzień

  • niezbędna w procesie widzenia, głównie w ciemności

  • niezbędna dla wzrostu

  • utrzymuje w prawidłowym stanie włosy, skórę i błonę śluzową

  • wzmaga odporność na zakażenia ropne

  • uczestniczy w powstawaniu kości i zębów

  • zahamowanie wzrostu

  • kurza ślepota, suchość oczu

  • zanikanie nabłonków, łuszczenie skóry, sucha skóra

wątroba, tran, jaja, mleko, masło, marchew, pomidory, papryka

D

0,02 mg/ dzień

  • wpływ na prawidłowy rozwój kości i zębów

  • wpływ na wzrost

  • wpływa na wchłanianie jonów wapnia z układu pokarmowego

  • krzywica u dzieci

  • osteomalacja (rozmiękczenie kości u dorosłych)

  • tracenie zębów i łamliwość kości

wątroba, tran, jaja, mleko, masło, drożdże, ryby: śledź i łosoś

E

20 mg/ dzień

  • wpływa na przebieg ciąży i rozmnażanie

  • spowalnia starzenie komórek

  • niepłodność, zaburzenia ciąży

  • osłabienie i zwyrodnienie mięśni

  • choroby narządów rozrodczych

olej, orzechy, kiełki pszenicy, wołowina, jaja, mleko, czosnek

K

1 mg/ dzień

  • uczestniczy w krzepnięciu krwi

  • jej zapotrzebowanie jest pokrywane przez florę jelitową

  • jego brak jest często po operacjach

  • krwotoki, obniżona krzepliwość krwi

szpinak,. lucerna, kapusta, mięso, wątroba, nerki

B1

1,5 mg/ dzień

  • udział w przemianach węglowodanów i tłuszczów

  • udział w utlenianiu biologicznym

  • odpowiada za prawidłowy stan tkanki nerwowej

  • choroba beri-beri (bóle rąk i nóg)

  • drżenie i osłabienie mięśni

  • niewydolność układu krążenia

  • nerwowość, słaba pamięć i koncentracja

  • złe samopoczucie

wątroba, mięso, drożdże, ryż niełuskany, rodzynki, ciemny chleb

B2

1,7 mg/ dzień

  • podnosi odporność

  • składnik enzymów utleniających

  • zahamowanie wzrostu

  • choroby oczu i skóry (łojotok, łysienie, zajady)

wątroba, ser, mleko, jaja, drożdże, twaróg

B3 (PP)

20 mg/ dzień

  • obniża ciśnienie krwi

  • pobudza produkcje hormonów płciowych

  • uczestniczy w regeneracji skóry i układu nerwowego

  • zaburzenia pamięci, zmęczenie, depresja

  • pelagra= rumień lombardzki (przebarwienia i zapalenia skóry, biegunka, gorączka, utraty przytomności)

otręby, drożdże, nerki, ryby, wątroba, nasiona grochu i fasoli

B5

10 mg/ dzień

  • niezbędna w przemianach kwasów tłuszczowych

  • w naturalnych warunkach nie stwierdzono

wątroba, mleko, jaja, pomidory

B6

2 mg/ dzień

  • reguluje przemiany aminokwasów

  • udział w procesach krwiotwórczych

  • składnik enzymów

  • wspiera działanie układu nerwowego i pokarmowego

  • depresje

  • nerwowość

  • pobudliwość

  • choroby skóry

  • epilepsja, anemia

  • zatrzymanie wody w organizmie

banany, kiełki pszenicy, otręby ryżowe, drożdże, mięso, drób, groszek

B8

200 μg/ dzień

  • udział w metabolizmie

  • udział w rozwoju tkanek nerwowych skóry i włosów

  • halucynacje, depresje

  • choroby skóry, bóle mięśni, wypadanie włosów

marchew, czekolada, maliny, drożdże

B11

0,3-0,4 mg/ dzień

  • niezbędny do rozwoju układu nerwowego

  • do tworzenia nowych tkanek u zarodka

  • uczestniczy w syntezie kwasów nukleinowych i funkcjonowaniu układu krwionośnego

  • anemia złośliwa

  • wady cewki moczowej u płodu

rośliny strączkowe, drożdże, jarzyny liściaste

B12

5 μg/ dzień

  • pobudza wytwarzanie erytrocytów

  • składnik enzymów biorących udział w przemianach kwasów nukleinowych

  • osłabienie i anemia złośliwa

wątroba, mleko, bakterie, nie występują w żadnych roślinach

C

75-100 mg/ dzień

  • aktywator enzymów

  • wzmaga odporność

  • uczestniczy w utlenianiu biologicznym

  • wpływa na stan dziąseł i naczyń krwionośnych

  • przyspiesza gojenie ran

  • niezbędny do syntezy kolagenu, wchłaniania żelaza, tworzenia kości i zębów

  • mała odporność

  • rany trudno się goją

  • szkorbut (krwawienie dziąseł, wypadanie zębów, kości się nie zrastają)

  • kruchość naczyń krwionośnych

  • wit. C szybko ulega rozkładowi w wysokich temperaturach

porzeczki, cytrusy, maliny, truskawki, koperek, papryka, chrzan, kapusta, ziemniaki, aronia, pomidor

Nadmiar witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A,D,E,K) nie jest korzystny, ponieważ nie jest wydalany z organizmu i osadza się w tkance tłuszczowej. Pozostałe witaminy zostają nieszkodliwie wydalone, oprócz wit. C której nadmiar powoduje kamienie nerkowe.

nazwa

skutki niedoboru

Azot

  • zaburzenie bilansu azotu

  • chudnięcie i obrzęki

  • długotrwale - marskość lub martwota wątroby

Fosfor

  • zahamowanie przemian metabolicznych m.in. oddychania, krzywica

Wapń

  • krzywica

  • łamliwość kości

  • choroby i utrata zębów

  • słaba krzepliwość

  • zahamowanie wzrostu

  • tężyczka

Fluor

  • próchnica

Kobalt

  • anemia

Sód

  • zanik różnica potencjałów i utrata pobudliwości potencjałów

Potas

  • osłabienie organizmu

  • ogólne osłabienie tkanki mięśniowej, szkieletowej, gładkiej

  • osłabienie akcji serca

Siarka

  • zaburzenia równowagi ustrojowej

Magnez

  • tężyczka, rzucawka

  • zwiększenie pobudliwości nerwowo-mięśniowej

  • skurcze i słabość mięśniowa

  • osłabienie i nieregularność pracy serca

Żelazo

  • anemia

  • osłabienie

  • bóle głowy

  • arytmia serca

  • zakłócenia oddychania

Krzem

  • wypadanie włosów

  • krwotoki

  • trądzik

  • brak jędrności skóry

  • odleżyny

Jod

  • powiększenie tarczycy (wole)

  • senność

  • ociężałość

Cynk

  • powolne gojenie ran

  • łamliwość włosów i paznokci

  • zaburzenia rozwoju i czynności narządów rozrodczych, oczu, skóry i kości

Mangan

  • zahamowanie wzrostu

  • zniekształcenia kości

Chlor

  • zaburzenia trawienia

  • zakłócony przebieg oddychania