PAPROTNIKI - PTERIDOPHYTINA

• dominuje sporofit

• paprotniki w dawnym ujęciu tzn. widłakowe, skrzypy, psylotowe i paprocie nie sa monofiletyczne

• widłakowe są pierwszym odgałęzieniem roślin naczyniowych, natomiast pozostałe paprotniki są grupą monofiletyczną

• u wszystkich występuje tkanka przewodząca składająca się z drewna i łyka; niektóre mają jeszcze drewno i łyko wtórne

• występują rośliny jednakozarodnikowe, u których wszystkie zarodniki są zbudowane jednakowo i wytwarzają jednopienne przedrośla, oraz różnozarodnikowe, u których są 2 typy zarodników, mikrospory i makrospory; jedne z nich wydają przedrośla męskie, a drugie przedrośla żeńskie

• U widłaków i skrzypów liście sa małe, siedzące na łodyżce; u paproci są duże składające się z długich ogonków i blaszki liściowej> często dymorfizm liści- sporofile i trofofile

• Specyficzne ułożenie protoksylwemu>>stąd nazwa MONILOFITY> paprotniki bez widłakowych to monilofity> pozostałe to eufilofity- mają liść typu eufil. W pęrdzie w miejscu, w którym odchodzi lisć jest luka w pierścieniu wiązki przewodzącej-luka liściowa

Typ: LYCOPHYTA - WIDŁAKOWE

Klasa: LYCOPSIDA - WIDŁAKI

• pęd zróżnicowany na łodygę i liście

• liść typu mikofil tzn. z pojedynczą wiązką przewodzącą

• nie ma liguli- języczka

• wyraźny dymorfizm liścia> trofofile- asymilujące i sporofile- tworzą kłosy zarodnionośne> zarodnie na górnej stronie sporofila

• jednozarodnikowe> mają zarodniki jednakowej wielkości z których wyrastają gametofity obupłciowe

• hetero lub autotroficzne> wieloletnie> żyją w symbiozie z grzybami

• wszystkie w Polsce pod ochroną

• cykl: z zygota>sporofit>zarodnie>zarodniki>gametofit>cykl nawet kilkunastoletni!!!

• Przedrośla widłaków są zielone albo bezzieleniowe; mają bardzo prostą budowę anatomiczną-skłądają się z tkanki miękiszowej, są pozbawione elementów przewodzących

Lycopodium sp.

Krajowe: Lycopodium annotinum - w.jałowcowaty , L. complanatum, L. Clavatum, Heuperzia selago, Diphasiastrum tristachium - w. Goździsty

Klasa: ISOETOPSIDA - PORYBLINOWE

• Rośliny wodne, różnozarodnikowe o nietypowym wtórnym przyroście na grubość

• krótka, bulwiasta łodyga z wtórnym przyrostem na grubość (niespotykana cecha)

• liście z LIGULĄ ułożone w rozetkę

• nie ma dymorfizmu między trofofilami i sporofilami

• różnozarodnikowe

• cykl życiowy podobny do widzliczek

Isoetes lacustris - poryblin jeziorny

Klasa: SELAGINELLOPSIDA - WIDLICZKI

• ulistniona łodyżka, na sczczycie kłosy

• pod względem budowy morfologicznej sa podobne do widłaków> sa jdnak różnozarodnikowe a w liściach występuje języczek

• 2 typy sporofili makro - i mikrosporofile > są różnozarodnikowe

• liście z LIGULĄ> też na trofofilach

• liście zarodnionośne>na dole makrosporofile a na górze mikrosporofile

• sporofit>makro- i mikrospory> w obrębie makro- i mikrospor rozwijają się gametofity

• większość to rośliny klimatu tropikalnego

• ściana zarodniz 2 warstw komórek i 1 warstwy kom. wyściełających (tapetum)

Selaginella kraussiana

!!!!!! zarodnia u widłaków, poryblinów i widliczek rozwija się na liściu ( u poryblinów jest nawet w nim pogrążona)> nie ma żadnych mechanizmów otwierania się

>sporofile mogą być podobne do liści wegetatywnych albo odmienne

Typ: EQUISETOPHYTA - SKRZYPY

Klasa: EQUISETOPSIDA

• ściany z krzemionką

• przewody powietrzne w międzywęźlach

• podziemne pędy i kłącza = sporofit

• węzły i międzywęźla> nietypowy przyrost w obrębie węzłów > merystemy interkalarne- wydłużanie się międzywęźli

• pędy boczne > liście zredukowane i zrośnięte w pochewkę przyrośniętą do łodygi

• przekrój> żeberka i rowki z aparatami szparkowymi

• obecność przewodów powietrznych> w trakcie wzrostu pęka tk. Miękiszowa i robią się przewody.

• Trofofile zrośnięte

• Sporofile w kłosach> woreczki to zarodnie> jeśli zarodniki niedojżałe to pozrastane z 6-cioma innymi sporofilami> pękają połączenia

• Jednakozarodnikowe> gametofity dwupienne lub jednopienne

• Zarodniki z ELATERAMI > 2 elatery

• Gemetofit drobny, samożywny, dwupienny

• Pędy wiosenne- zarodniowe> bezzieleniowe swój rozwój uzależniają od bulwek

• Pędy letnie- asymilacyjne> ma chloroplasty> produkty gromadzi w bulwkach

• Skrzyp leśny> kłos zarodnionośny razem z trofofilami

• Skrzyp zimowy-pędy nadziemne są wieloletnie

• Kłącze> bulwki tam magazynowana jest skrobia

• Luki liściowe w wiązce typu DIKTIOSTELA

• Oś strobila rośnie, w młodym strobilu tarczki są bardzo silnie ściśnięte, oś zaczyna się wydłużać i tarczki rozchylają się umożliwiając wysypanie zarodników

Equisetum arvense - skrzyp polny

Krajowe: E. Palustre, E. Sylvaticum, E. Telmateia, E. Fluviatile, E. Pratense, E. Hyemale, E. Variegatum

Typ: POLYPODIOPHYTA - PAPROCIE

Klasa: POLYPODIOPSIDA

Podklasa: OPHIGLOSSIDAE - paprocie grubozarodniowe/ nasiężałowe

• liść> część zarodniowa i asymilacyjna to jeden liść

• ściana zarodni jest dwuwarstwowa

• jednakozarodnikowe

• kłos to zbiór wielu liści > a tu część sporofilowa a nie kłos !!!!

• krótkie kłącze i pojedynczy liść

• 2 wiązki przewodzące w ogonku liściowym

• przedrośla podziemne, bezbarwne odżywiają się mykotroficznie- wytwarzają szczątkowe tkanki przewodzące (cewki)

Ophiglossum vulgatum

- nieporozgałęziane

Botrychium lunaria

• porozgałęziane

• zarodnie o ścianie z wielu warstw komórek

• nie ma mechanizmów otwierania się zarodni

Podklasa: POLYPOIDAE (Leptofilicidae) i paprocie cienkozarodnikowe

• łodyga, kłącze i liście > na liściach zarodnie

• SORUSY - kupki zarodni owinięte zawijkami lub nie> zabezpiecza zarodnie przed urazami

• Jednowarstwowa ściana zarodni > często mechanizmy otwierania zarodni - pierścienie, komórki

• Gametofity obu lub jednopłciowe i samożywne przedrośle przytwierdzone do podłożą

Dryopteris filix-mas

Podklasa: SALVINIDAE - SALWINIOWE - nawodne

• sporofit to łodyżka i po 3 liście w okółkach > liście nawodne i 1 liść podwodny rozgałęziający się> liście nawodne pokryte włoskami gdzie gromadzi się powietrze> utrzymywanie na wodzie

• SPOROKARPIA - kuleczki z makrosporangium i mikrosporangium

• Różnozarodnikowe

Salvinia natans - salwinia pływająca

Azolla filiculoides

Marsilea quadrifolia