Untitled

Już na pierwszy rzut oka skóra mężczyzn wydaje się grubsza, mniej wrażliwa i bardziej tłusta, ale w sumie podobna do skóry kobiecej. Jednak po dokładniejszym badaniu okazuje się, że istnieją pewne głębsze różnice w fizjologii skóry, warunkujące rozmaitą podatność na starzenie się, wysychanie, uszkodzenia mechaniczne i działanie zewnętrznych preparatów pielęgnacyjnych.

Różnice w budowie ciała kobiet i mężczyzn dotyczą większości narządów i zależą od gry hormonalnej. Androgeny na przykład sprawiają, że żuchwa staje się szersza i dłuższa, nos szerszy, a brwi grubsze i lepiej zarysowane. Androgeny silniej oddziałują na mieszki włosowe, gruczoły łojowe, apokrynowe i potowe. Estrogeny z kolei odpowiadają za pełniejsze wargi, odkładanie tłuszczu na biodrach i w piersiach, syntezę kolagenu i rozwój naczyń krwionośnych w skórze.

Kobiety mają jaśniejszą skórę, która staje się nieco jaśniejsza niż u mężczyzn dopiero w okresie osiągnięcia dojrzałości płciowej. Z kolei w czasie ciąży skóra ciemnieje. W jednym z dawniejszych badań jasna skóra, ale tylko w obrębie danej populacji, była postrzegana jako objaw zdrowia i płodności kobiety. Inaczej, w odniesieniu do mężczyzn preferowano w tym badaniu ciemniejszy wygląd skóry. Jak widać już sam kolor skóry i jego odcienie miały i mają niebagatelny wpływ na preferencje społeczne i odmienne postrzeganie atrakcyjności u obu płci. W pewnych kręgach panuje również przekonanie, że ciemniejsza skóra to objaw zdrowia i bogactwa. Dlatego do czasu wykazania szkodliwości promieniowania UV ludzie nadmiernie korzystali ze słońca i sztucznych źródeł opalania. Obecnie, pomimo ostrzeżeń, głównie młode kobiety korzystają intensywnie z solariów. Tylko niektóre stosują bezpieczne samoopalacze.

Naskórek mężczyzn jest znacznie grubszy, a skóra właściwa bogatsza w kolagen niż u kobiet. Oczywiście u każdej płci grubość skóry zależy od badanej okolicy. Najgrubsze i najlepiej ukrwione obszary skóry znajdują się na pośladkach. Grubsza skóra znajduje się też na czole i na plecach, a cienka na powiekach, pod pachami i w pachwinach. Męska skóra jest dzięki swojej grubości odporniejsza na urazy mechaniczne, ale także na uszkodzenia chemiczne i fizyczne np. ze strony promieniowania słonecznego. Z drugiej strony mężczyźni zazwyczaj mniej dbają o skórę i rzadziej niż kobiety stosują kosmetyki, co powoduje, że skóra łatwiej wysycha. Dodatkowo codzienne golenie się uszkadza płaszcz lipidowy naskórka i sprzyja drobnym urazom i infekcjom. Z racji wykonywanej pracy, mężczyźni często przebywają na słońcu, jednak bez należytej ochrony. Promieniowanie UV wpływa na pogrubienie skóry, co zbiega się ze wzmożoną pigmentacją naświetlanych okolic. Skóra broniąc się ulega pogrubieniu i sciemnieniu, ale także ulega starzeniu się. W ten sposób pierwotna przewaga mężczyzn w odniesieniu do grubości skóry ulega uszczupleniu.

U mężczyzn nienadużywających nasłonecznienia i stosujących filtry słoneczne większa grubość skóry przekłada się na jej późniejsze starzenie się. W związku z tym często kobiety w tym samym wieku mogą wyglądać starzej od zadbanych mężczyzn, swoich równolatków.

Skóra mężczyzn zawiera wiele jednostek włosowo-łojowych, a wydzielanie łoju będące głównie pod kontrolą androgenów jest wyższe niż u kobiet. Skóra jest więc bardziej tłusta. U kobiet nadmiar androgenów nadnerczowych może stymulować wydzielanie łoju i powstawanie trądziku, a zablokowanie tego mechanizmu przez preparaty anty-androgenowe powoduje normalizację funkcji skóry. Także estrogeny wpływają oszczędzająco na wydzielanie łoju, ale mogą sprzyjać powstawaniu zmian naczyniowych i trądziku różowatego.

Starzenie się skóry po wygaśnięciu działania hormonów płciowych prowadzi do zmniejszenia różnic pomiędzy skórą męską i kobiecą. Jednak mniejsza grubość skóry kobiecej sprzyja szybszemu powstawaniu uszkodzeń przez UV, powstawaniu przebarwień i plam soczewicowatych. Pojawiają się zmarszczki związane ze spadkiem ilości kolagenu w skórze, w większym stopniu u kobiet niż u mężczyzn, ponieważ wyjściowo to mężczyźni mają więcej kolagenu w skórze.

W związku z uszkodzeniami DNA naskórka pojawiają się nowotwory skóry. Rozmieszczenie nowotworów skóry jest nieco inne u kobiet i mężczyzn. Dominują dwa raki skóry: podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy. Liczba raków podstawnokomórkowych na eksponowanej na słońce głowie jest podobna u kobiet i mężczyzn z niewielką przewagą u mężczyzn. Raki kolczystokomórkowe na głowie występują znamiennie częściej u mężczyzn (76,8% vs 58,8%). Szczególnie w odniesieniu do raków kolczystokomórkowych widoczna jest tendencja do ich występowania częściej na dolnej połowie ciała u kobiet (brzuch, nogi), a na górnej połowie ciała u mężczyzn (szyja, tułów). U mężczyzn liczba nowotworów skóry jest ogólnie większa. W USA stwierdza się trzykrotnie częstsze występowanie raka kolczystokomórkowego u mężczyzn niż u kobiet. Do tej pory wiązano to z większą ekspozycją na słońce i mniejszym stosowaniem kremów ochronnych przez mężczyzn. Jednak problem jest bardziej złożony. W badaniach na modelu mysim stwierdzono większe uszkodzenie DNA w naskórku pod wpływem promieni UV i mniejsze poziomy czynników antyoksydacyjnych w skórze samców. Może mieć to związek z ochronnym działaniem estrogenów. Kobiety po menopauzie mają mniej estrogenów i gorsze gojenie ran, skóra jest cieńsza, powstaje więcej zmarszczek, co można odwrócić podawaniem kremów z estradiolem. Taka terapia nie może być stosowana u mężczyzn, bo może się to skończyć ginekomastią, czyli powiększeniem piersi.

Czerniak, najgroźniejszy z nowotworów skóry, występował u kobiet do niedawna głównie na nogach, a u mężczyzn na karku i plecach. Związane to było z innymi zwyczajami, innym spędzaniem czasu i innym ubiorem u obu płci. Ostatnio te różnice zacierają się w związku ze zmianami trybu życia i ujednoliceniem zachowań. U mężczyzn dodatkowo nowotwory uszu i szyi mogą być związane z brakiem długich włosów osłaniających te okolice. Dlatego mężczyźni powinni pamiętać o stosowaniu filtrów słonecznych z wysokim faktorem na wyżej wymienione okolice.

Męska skóra zawiera mniej włókien nerwowych niż skóra kobieca, co czyni ją mniej wrażliwą na ból. Chociaż kobiety są bardziej wrażliwe na wyczuwanie zmian temperatury i ból wywołany gorącem, zimnem lub ukłuciem, ich tolerancja na ból wynikająca z uwarunkowań fizjologicznych i behawioralnych jest wyższa niż u mężczyzn. Wrażliwość na bodźce dotykowe u kobiet jest wyższa niż u mężczyzn. Dla kobiet jest także charakterystyczne okresowe obniżenie progu odczuwania bodźców. W dużej mierze zależy to od gry hormonalnej i okresu, w jakim dokonywano pomiaru (np. w czasie miesiączki). Odczuwanie dotyku, a szczególnie czucia wibracji, spada wraz z wiekiem i degeneracją włókien czuciowych u obu płci. Wiąże się to ze zmniejszeniem liczby włókien nerwowych i ciałek czuciowych w skórze. Kobiety mają nieco więcej mechanoreceptorów typu ciałek Meissnera w skórze opuszków palców, w przeliczeniu na 1 mm2, co przekłada się na lepsze odczuwanie dotyku.

Flora bakteryjna na skórze u mężczyzn i kobiet jest odmienna. Na rękach u mężczyzn zaleziono więcej bakterii Propionibacteria (37% więcej), Corynebacterium (80% więcej), podczas gdy u kobiet przeważały szczepy Enterobacteriaceae (400% więcej), Lactobacillaceae (340% więcej), Moraxellaceae (180% więcej), oraz Pseudomonadaceae (180% więcej). Na dłoniach kobiecych znaleziono więcej rozmaitych odmian szczepów bakterii. Może to wynikać z większej kwasowości skóry męskiej, która ogranicza wzrost bakterii. Prócz tego należy brać pod uwagę odmienne wydzielanie potu, stosowane kremy, częstość mycia rąk, grubość skóry i udział hormonów płciowych.

Różnice we florze bateryjnej skóry nasilały się w miarę upływu czasu od ostatniego mycia rąk. Odpowiedź immunologiczna zarówno nabyta jak i wrodzona jest ogólnie słabiej wyrażona u mężczyzn niż u kobiet. Jak się wydaje, to androgeny wywierają efekt immunosupresyjny, hamują namnażanie limfocytów i produkcję przeciwciał. Z jednej strony wpływa to na większą łatwość zakażenia rozmaitymi pasożytami u mężczyzn. Z drugiej strony ułatwienie powstawania reakcji zapalnych u kobiet może odpowiadać za rozwój częstszych u kobiet chorób autoimmunologicznych (np. reumatoidalne zapalenie stawów - RZS, toczeń rumieniwaty układowy - SLE). Mężczyźni zaś łatwiej ulegają reakcjom alergicznym (56,2% vs 36,7% kobiety).

Wraz z wiekiem spada ilość włókiem kolagenowych i skóra staje się obwisła u obu płci. Starzenie powoduje szczególnie u mężczyzn obniżenie dolnej powieki z wytworzeniem woreczka, a nawet opadnięciem i wywinięciem dolnej powieki (ektropion). U mężczyzn i kobiet pojawiają się na starość głębokie zmarszczki i podniesione brwi, ale u kobiet brwi ustawiają się 2.5 mm wyżej. Wywołane jest to zanikiem tkanki tłuszczowej, atrofią skóry i jej większą rozciągliwością.

Jak wynika z powyższego przeglądu, męska skóra wymaga nieco innej pielęgnacji niż skóra kobieca. Przede wszystkim po goleniu twarzy, skóra wymaga większego natłuszczania. Golenie bowiem uszkadza ochronną warstwę lipidów i powoduje mechaniczne mikrouszkodzenia. Na policzkach regularne golenie się w pewnym stopniu zastępuje peelingi stosowane częściej przez kobiety. Dlatego mężczyźni rzadziej poddają się chemicznym peelingom oczyszczającym skórę. Niekiedy jednak golenie prowadzi do powstawania wrastających włosków, co wymaga stosowania agresywnych metod złuszczających i przeciwbakteryjnych. Skóra u mężczyzn jest też w okolicach łojotokowych bardziej zanieczyszczona od skóry kobiecej. Szerokie pory wypełnione są wielkimi zaskórnikami. Większa ilość tłuszczu wymaga silniejszych preparatów myjących. Codzienne zmywanie naskórka i pielęgnacja kremami przeznaczonymi do męskiej skóry z odpowiednimi filtrami UV jest koniecznością. Skład kosmetyków przeznaczonych dla mężczyzn uwzględnia wysuszenie i podrażnienie skóry po goleniu, narażenie na słońce, wiatr i kurz w pracy, ale także łojotokową cerę. Wprawdzie mężczyźni mogą stosować kobiece preparaty pielęgnacyjne, ale mogą się one okazać niewystarczające. Także dla kobiet męskie kosmetyki są zazwyczaj nieodpowiednie. Nie uwzględniają one również potrzeb związanych typowo z poprawą kolorystyki i rozświetlenia skóry kobiecej.