Specyfikacja moralna czynu ludzkiego

Źródła moralności czynu

Aspekty które trzeba brać pod uwagę przy moralnej ocenie czynu:

• Cel przedmiotowy - czyli co podmiot czyni

• Cel podmiotowy - czyli to, dlaczego podmiot czyni to co czyni

• Okolicznosci - czyli to jak realizuje podmiot swe działania

Cel przedmiotowy- czyn sam w sobie może być:

• Dobry

• Zły

• Obojetny

Okoliczności moralnego czynu:

• Kto (quis) - jest to okoliczność tycząca osoby działającej

• Co (quid) - okoliczność ta wyraża jakąś właściwość przedmiotu

• Gdzie (ubi) - okoliczność miejsca w jakim czynność została spełniona

• Jakimi środkami (quibus auxillis) - okoliczność ta uwzględnia fakt czy sprawca czynności działa sam na własną odpowiedzialność czy też np. korzysta z pomocy a czasem zachęty kogoś innego.

• W jaki sposób (quo modo) - na wartość etyczna ataku może mieć wpływ np. wielkość wysiłku w jakim dana czynność została spełniona.

• Kiedy (quando) - okoliczność czasu dot. Pewnych specjalnych momentów, które rzutują na spełniony wówczas czyn.

Dobroć lub złość czynów ludzkich rodzi się także z okoliczności moralnych. Przyczyniają się one do powiększenia lub zmniejszenia dobra lub zła moralnego czynów ludzkich. Okoliczności nie mogą same z siebie zmienić jakości moralnej samych czynów, nie mogą uczynić ani w dobrym ani w słusznym rozumienia tego działania które samo w sobie jest złe. Czynność z przedmiotowego dobra może stać się zła ale czyn nie moze stać się dobry pod wpływem nawet najszlachetniejszej okolicznosci.

Cel podmiotowy - wpływ intencji na wartość moralną czynu jest następujący:

• Moze sprawić że czynność z przedmiotu obojętna, staje się moralnie dobra lub zła

• Moze sprawić ze czynność z przedmiotu dobra staje sie więcej lub mniej dobra a nawet zła

• Moze sprawić że czynność zła z przedmiotu stanie się bardziej zła lub mniej, ale nie moze sprawić by czynność stała się moralnie dobra.

Czyn zły z przedmiotu nie moze stac się dobrym choćby intencja działającego była najszlachetniejsza. „Dobry cel nie uświęca złych środków”.

Czyn moralnie dobry jest tylko wtedy gdy charakter pozytywny mają zarówno przedmiot, intencja i okolicznosci.

Moralność czynu o podwójnym skutku: (ocena)

• Sam czyn musi byc moralnie dobry

• Cel działającego (intencja) musi byc godziwy - znaczy to że człowiek dąży do osiągniecia dobrego skutku, skutek zły nie jest chiany lecz tylko tolerowany.

• Skute dobry nie moze byc osiągnięty za pośrednictwem złego skutku. 2 skutki są albo równorzędne, albo zły jest następstwem dobrego.

• Musi istnieć racja usprawiedliwiająca takie działanie. Racja ta powinna być proporcjonalna do zła, które w ten sposób powstaje.

Im większe jest przewidywane zło, tym większe musi być dobro, którego oczekujemy ze spełnienia czynu.

Sumienie moralne:

• Jako specyficzne zjawisko moralne ma postać konkretną

• Odnosi się do czynów ujednostkowionych czyli spełnionych przez dany podmiot w oznaczonym miejscu i czasie

• Sumienie zwraca się ku własnym czynom spełniającego je podmiotu - jedna i ta sama osoba jest sprawcą czynu, a zarazem podmiotem określającym wartosć moralną tego czynu.