Wykład 4

19 marca 2010r.

Cechy behawioryzmu

• spełnia kryteria naukowości (jest weryfikowalny),

• używany w reklamie i zarządzaniu (szczególnie mechanizm kar i nagród - motywacja pracownika/ucznia - tworzenie i manipulowanie warunkami),

• aktywizacja strony przedmiotowej - człowiek jest niesamodzielny, manipulowany, zależny od bodźców i grupy manipulującej, pozbawiony stanów wewnętrznych (myśli o problemach, ale nie analizuje ich).

Cechy koncepcji psychodynamicznych

• brak naukowości badań,

• stwarza stan kliniczny człowieka - każdy jest chory,

• sfera poznawcza nie występuje (pozbawienie człowieka myślenia),

• wprowadza nowe dziedziny: dzieciństwo, wczesne doświadczenia nieuświadomiona motywacja, opisanie mechanizmów obronnych, wolność ludzka.

Koncepcja/kierunek poznawczy

powstał w latach 60., badał procesy, które powodują poznanie świata,

Kurt Lewin zajmował się konfliktami; coś, co jest sprzeczne z naszą wiedzą wpływa na nasz rozwój, motywację; konflikt poznania uaktywnia jednostki,

komputer jako maszyna myśląca, pomysł na sztuczną inteligencję, próba stworzenia procesów myślowych człowieka,

założeniem jest teza: kiedy zrozumiemy jak ludzie myślą, możemy zrozumieć i przewidzieć ich zachowanie i odwrotnie - jeśli zrozumiemy ich zachowanie, możemy odtworzyć procesy myślowe.

3 aspekty konfliktu poznania

1. dążenie-dążenie - otrzymujemy dwie pozytywne propozycje, musimy wybrać jedną,

2. unikanie-unikanie - szukanie informacji, aby wytłumaczyć (wybór zajęć z literatury staropolskiej bądź zajęć ze Stawską),

3. dążenie-unikanie - mamy do wyboru coś, co jest dla nas pozytywne i negatywne - np. można spać lub iść do pracy (wybieramy to gorsze - pracę).

Teorie o zachowaniach ludzi do ludzi (triada)

Kognitywizm

• odzwierciedlenie bodźców społecznych (poznanie) - zajmuje się głównie poznaniem społecznym,

• teoria konstruktów osobistych - najlepiej zrozumiemy zachowanie człowieka, gdy przyjmiemy, że jest on aktywny i nastawiony badawczo - szuka świadomie rozwiązań problemów, ale interpretujemy bodźce tak, jak nam wygodnie, rzeczywistość jest inaczej interpretowana przez każdego z nas,

• konstrukt osobisty - specyficzna wizja ujęcia rzeczywistości przez konkretną osobę.

Teoria dysonansu poznawczego

posiadamy wiedzę, doświadczenia i dowiadujemy się czegoś niepasującego do naszego uporządkowanego świata, np. o ludziach: mamy zdanie na czyjś temat i dowiadujemy się, że zrobiła coś, co nam do niego nie pasuje,

polska teoria (Mala/ewski) - człowiek, gdy doznaje dysonansu odczuwa to jako karę i działa, aby zmniejszyć rozbieżności, szuka dodatkowych informacji, które wytłumaczyłyby cokolwiek, chce uzupełnić swoją wiedzę, aby zmniejszyć tą karę, człowiek jest aktywny w stosunku do poznania,

teoria amerykańska (Robert Zajonc) - człowiek nie cierpi dysonansu, ucieka od informacji, zaprzecza im, manipuluje nimi, jest leniwy w stosunku do poznania.

Psychologia marksistowska

• przedstawiciele: Lew Wygotski, Aleksiej Leontiew, Aleksander Łuria, Rubinstein,

• człowiek jest świadomy tego, co się dzieje,

• psychika jest funkcją mózgu - psychika i fizyczność są ze sobą powiązane,

• świadomość - subiektywne odwzorowanie obiektywnej rzeczywistości - każdy odbiera ją inaczej, chociaż jest jedna,

• przedmiotem badań jest świadome działanie człowieka, a rozwój świadomości łączy się z rozwojem działania, a rozwój działań wpływa na świadomość,

• na świadomość człowieka ma wpływ historia, kultura, środowisko,

• działanie człowieka polega na dostosowaniu się do środowiska i środowiska do człowieka.

Psychologia humanistyczna (egzystencjonalna)

• przedstawiciele: Rogers, Maslow,

• perpetuum mobile - ciągłe napędzanie celów,

• obowiązkiem człowieka jest poszukiwanie różnych możliwości działania (aby znaleźć swój talent).

Maslow

• celem człowieka jest sam człowiek, żyjemy po to, żeby się realizować i mieć satysfakcję w życiu, co jest napędem do realizowania innych celów,

• istotą jest skupienie się na sobie, egoizm jest normą (ale zbyt wiele egoizmu powoduje odcięcie od świata),

• człowiek ma egoistyczną potrzebę bycia docenianym i lubianym,

• człowiek z natury jest dobry - rodzimy się wyposażeni w dobre cechy,

• główny nacisk na rozwój, który daje satysfakcję, radość,

• mechanizmem napędzającym są potrzeby,

• teoria potrzeb: potrzeby fizjologiczne - pragnienie, głód, sen, seks, potrzeba bezpieczeństwa, potrzeba przynależności i miłości, potrzeba własnej godności i wartości, potrzeba samorealizacji,

• nieprawdą jest, że trzeba zachować podaną kolejność, Maslow za bardzo uprościł pragnienia człowieka,

• gałęzią psychologii humanistycznej jest kierunek ewolucyjny: przedstawiciel: Buss; dostosowanie się do środowiska jest motorem naszego działania - poprzez coraz lepsze dostosowanie się nastąpił rozwój.

Piramida potrzeb Maslowa

1