Tlenki

FeO tlenek żelaza(II)

Fe2O3 tlenek żelaza(III)

N2O tlenek azotu(I)

NO tlenek azotu(II)

N2O3 tlenek azotu(III)

NO2 tlenek azotu(IV)

N2O5 tlenek azotu(V)

Cl2O tlenek chloru(I)

P2O5 tlenek fosforu(V)

H2O tlenek diwodoru

Cu2O tlenek miedzi(I)

CuO tlenek miedzi(II)

As2O3 tlenek arsenu(III)

MnO2 tlenek manganu(IV)

Bi2O5 tlenek bizmutu(V)

SO2 tlenek siarki(IV)

SO3 tlenek siarki(VI)

Nadtlenki

BaO2 nadtlenek baru(II)

Na2O2 nadtlenek sodu

K2O2 nadtlenek potasu

H2O2 nadtlenek wodoru

Ponadtlenki

NaO2 ponadtlenek sodu

KO2 ponadtlenek potasu

LiO2 ponadtlenek litu

Tlenki złożone

CaO⋅TiO2 tlenek tytanu(IV) i wapnia

MgO⋅TiO2 tlenek magnezu i tytanu(IV)

Na2O⋅Nb2O5 tlenek niobu(V) i sodu

MnO⋅WO3 tlenek manganu(II) i wolframu

Al2O3⋅CaO⋅2SiO2 tlenek glinu dikrzemu i wapnia


Wodorki

Nazwa systematyczna Nazwa dopuszczalna

SnH4 stannan cynowodór

NH3 azan amoniak

N2H4 diazan hydrazyna

B2H6 diboran dwuborowodór

GeH4 germanan germanowodór

H2S sulfan siarkowodór

H2Sn polisulfan polisiarkowodór

H2Te telan tellurowodór

PbH4 plumban

PH3 fosfan

H2Se selan selenowodór

AsH3 arsan arsenowodór

BiH3 bizmutan

ale

NaH wodorek sodu

CaH2 wodorek wapnia

Kationy

Cu+ jon miedzi(I) lub kation miedzi(I)

Cu2+ jon miedzi(II) lub kation miedzi(II)

NH4+ amon* lub kation amonowy

H3O+ kation oksoniowy

Aniony monoatomowe

H- wodorek O2- tlenek

D- deuterek S2- siarczek

Cl- chlorek C4- węglik

Aniony poliatomowe


HO- wodorotlenek

O22- nadtlenek

O2- ponadtlenek

O3- ozonek

S22- disiarczek

SO32- siarczan(IV)

NO3- azotan(V)


Aniony zawierające tlen

Nazwa systematyczna Nazwy dopuszczalne,

PREFEROWANE

SO42- tetraoksosiarczan siarczan(VI)

NO2- dioksoazotan azotan(III)

Kwasy


beztlenowe

HCl kwas chlorowodorowy
(kwas solny)

H2S kwas siarkowodorowy

HBr kwas bromowodorowy

HI kwas jodowodorowy

HSCN kwas tiocyjanianowy

HCN kwas cyjanowodorowy

HF kwas fluorowodorowy

H2S kwas siarkowodorowy

tlenowe

HNO3 kwas azotowy(V)

H2SO4 kwas siarkowy(VI)

H2SO3 kwas siarkowy(IV)

H3BO3 kwas borowy

H2CO3 kwas węglowy

H4SiO4 kwas ortokrzemowy

HNO3 kwas azotowy(V)

HNO2 kwas azotowy(III)

H3PO4 kwas ortofosforowy(V)

(HPO3)n kwas metafosforowy(V)

H2S2O3 kwas tiosiarkowy

H2SeO4 kwas selenowy(VI)

H2SeO3 kwas selenowy(IV)

H2Cr2O7 kwas dichromowy(VI)

H2CrO4 kwas chromowy(VI)

HClO kwas chlorowy(I)

HClO3 kwas chlorowy(V)

HClO4 kwas chlorowy(VII)

HSbO3 kwas metaantymonowy(V)

H3SbO4 kwas ortoantymonowy(V)

HCNO - HONC kwas piorunowy

HNCO - HOCN kwas izocyjanowy - kwas cyjanowy

H3AsO4 kwas arsenowy(V)

H3AsO3 kwas arsenowy(III)

H2S2O7 kwas disiarkowy(VI)

HClO2 kwas chlorowy(III)

HIO4 kwas jodowy(VII)

HIO3 kwas jodowy(V)

HMnO4 kwas manganowy(VII)

H2MnO4 kwas manganowy(VI)

(HBO2)n kwas metaborowy

HOCN kwas cyjanowy

HONC kwas piorunowy (fulminowy)

HNO4 kwas peroksoazotowy(V)

H4P2O7 kwas difosforowy(V), pirofosforowy(V)

H3PO5 kwas peroksomonofosforowy(V)

H4P2O8 kwas peroksodifosforowy(V)

H2SO5 kwas peroksomonosiarkowy(VI)


Tiokwasy

H2S2O3 kwas tiosiarkowy(VI)

H3AsS3 kwas tritioarsenowy(III)

H3AsS4 kwas tetratioarsenowy(V)


Sole

AgBr bromek srebra(I)

AgI jodek srebra(I)

FeCl3 chlorek żelaza(III)

Al(NO3)3 azotan(V) glinu(III)

Na2SnO2 cynian(II) sodu

Ca3(PO4)2 fosforan(V) wapnia

Li2S2O3 tiosiarczan litu

PbCrO4 chromian(VI) ołowiu

K2Cr2O7 dichromian(VI) potasu

KMnO4 manganian(VII) potasu

NaClO3 chloran(V) sodu

Wodorotlenki

NaOH wodorotlenek sodu

Ca(OH)2 wodorotlenek wapnia

Ba(OH)2 wodorotlenek baru

Fe(OH)2 wodorotlenek żelaza(II)

Fe(OH)3 wodorotlenek żelaza(III)

CuOH wodorotlenek miedzi(I)

Cu(OH)2 wodorotlenek miedzi(II)


Sole zawierające wodór kwasowy

NaHCO3 wodorowęglan sodu

LiH2PO4 diwodorofosforan(V) litu

KHS wodorosiarczek potasu

Al2(HPO4)3 wodorofosforan(V) glinu

Okso- i hydroksysole

BiClO chlorek tlenek bizmutu(III)

MgCl(OH) chlorek wodorotlenek magnezu

VO(SO4) siarczan(VI) tlenek wanadu(IV)

Sole podwójne, potrójne itd...

(kationy i aniony cytuje się w porządku alfabetycznym)

KMgF3 fluorek magnezu i potasu

NaTl(NO3)2 azotan(V) sodu i talu(I)

NaCl⋅NaF⋅2Na2SO4 chlorek fluorek bis(siarczan) heksasodu

Ca5F(PO4)3 fluorek tris[fosforan(V)] pentawapnia

Hydraty

5PbO⋅Pb(NO3)2⋅H2O monohydrat azotanu(V) pentatlenku ołowiu(II)

NaNH4HPO4⋅4H2O tetrahydrat wodorofosforanu(V) amonu i sodu

Nomenklatura związków kompleksowych

Zasady przyjętej obecnie nomenklatury związków koordynacyjnych ustalonej przez IUPAC dają się sprowadzić do następujących punktów:

  1. Pisząc pełną nazwę kompleksu wymieniamy najpierw nazwy ligandów, a następnie nazwę atomu centralnego. We wzorach zachowuje się natomiast porządek odwrotny.

  2. Stopień utlenienia centralnego atomu podaje się umieszczając po nazwie kompleksu cyfrę rzymską ujętą w nawias okrągły, np. [Cu(NH3)4]2+ - jon tetraaminamiedzi(II)

  3. W przypadku kompleksów noszących ładunek ujemny (anionowych) do nazwy atomu centralnego dodaje się końcówkę -an. W kompleksach kationowych podaje się natomiast nie zmienioną nazwę pierwiastka.

  4. Ligandy zarówno w nazwie jak i we wzorze wymienia się według dotychczasowej umowy w następującej kolejności:

Według najnowszych ustaleń IUPAC ligandy wymienia się w porządku alfabetycznym.

  1. Nazwy ligandów anionowych kończą się na o. Dla cząsteczki wody przyjmujemy nazwę akwa (dawniej akwo), amoniaku - amina, tlenku węgla (CO) - karbonyl i tlenku azotu (NO) - nitrozyl.

  2. Dla oznaczenia liczby ligandów używa się przedrostków greckich mono-, di-, tri-, tetra- itd. Przedrostek mono- jest jednak najczęściej w ogóle opuszczany. W przypadku ligandów o bardziej skomplikowanej budowie, nazwę ligandu ujmuje się w nawias, przed którym stawia się określenie bis, tris, tetrakis (dwa, trzy, cztery)...

  3. Jeżeli w kompleksie pojawiła się grupa mostkowa, łącząca dwa atomy, stanowiące centra koordynacyjne, poprzedza się jej nazwę grecką literą , na przykład:

0x08 graphic
0x08 graphic
NH2

0x08 graphic
0x08 graphic
[(NH3)4Co Co (NH3)4 ]4+ jon μ-amido- μ-hydrokso-

OH bis[tetraaminakobaltu(III) Nazwy ligandów nieorganicznych

O2-

okso

H-

hydrydo lub hydro

OH-

hydrokso

NO3-

azotano

S2-

tio

ONO-

nitrito-O

I-

jodo

NO2-

nitrito-N

Br-

bromo

SO42-

siarczano

Cl-

chloro

S2O32-

tiosiarczano

F-

fluoro

NH2-

amido

CO32-

węglano

NH2-

imido

CN-

cyjano

NH3

amina

C2O42-

szczawiano

H2O

akwa

SCN-

tiocyjano

CO

karbonyl

O22-

perokso

NO

nitrozyl

O2-

hyperokso

R3P

trialkilofosfina

Afiksy zwielokratniające:

Preferowane są afiksy greckie i łacińskie, dopuszczalne jest stosowanie afiksów polskich.

mono, di, tri, tetra, penta, heksa, hepta, okta, nona, deka, undeka, (hendeka), dodeka...

bis, tris, tetrakis, pentakis... - do oznaczania zbioru identycznych grup lub w celu uniknięcia dwuznaczności.

Nazwy i wzory niektórych kompleksów

K4[Fe(CN)6] heksacyjanożelazian(II) potasu

K3[Fe(CN)6] heksacyjanożelazian(III) potasu

Na2[Fe(CN)5NO] pentacyjanonitrozylżelazian(III) sodu

Na3[Ag(S2O3)2] ditiosiarczanosrebrzan(I) sodu

[Co(NH3)6]Cl3 chlorek heksaaminakobaltu(III)

[Cr(H2O)6]Cl3 chlorek heksaakwachromu(III)

[CoCl2(NH3)4]+ jon tetraaminadichlorokobaltu(III)

[PtCl2(NH3)2] diaminadichloroplatyna(II)

Fe(CO)5 pentakarbonylżelazo(0)

[(NH3)5Cr(OH)Cr(NH3)5]Cl5 pentachlorek

m-hydrokso-bis[pentaaminachromu(III)]

[Co(NH3)5Br]SO4 siarczan(VI) pentaaminabromokobaltu(III)

[Co(NH3)5 (SO4)] Br bromek pentaaminasiarczanokobaltu(III)

[Co(NH3)5NO2]2+ jon pentaamina(nitro-N)kobaltu(III)

[Co(NH3)5 ONO]2+ jon pentaamina(nitro-O)kobaltu(III)