Tlenki
FeO tlenek żelaza(II)
Fe2O3 tlenek żelaza(III)
N2O tlenek azotu(I)
NO tlenek azotu(II)
N2O3 tlenek azotu(III)
NO2 tlenek azotu(IV)
N2O5 tlenek azotu(V)
Cl2O tlenek chloru(I)
P2O5 tlenek fosforu(V)
H2O tlenek diwodoru
Cu2O tlenek miedzi(I)
CuO tlenek miedzi(II)
As2O3 tlenek arsenu(III)
MnO2 tlenek manganu(IV)
Bi2O5 tlenek bizmutu(V)
SO2 tlenek siarki(IV)
SO3 tlenek siarki(VI)
Nadtlenki
BaO2 nadtlenek baru(II)
Na2O2 nadtlenek sodu
K2O2 nadtlenek potasu
H2O2 nadtlenek wodoru
Ponadtlenki
NaO2 ponadtlenek sodu
KO2 ponadtlenek potasu
LiO2 ponadtlenek litu
Tlenki złożone
CaO⋅TiO2 tlenek tytanu(IV) i wapnia
MgO⋅TiO2 tlenek magnezu i tytanu(IV)
Na2O⋅Nb2O5 tlenek niobu(V) i sodu
MnO⋅WO3 tlenek manganu(II) i wolframu
Al2O3⋅CaO⋅2SiO2 tlenek glinu dikrzemu i wapnia
Wodorki
Nazwa systematyczna Nazwa dopuszczalna
SnH4 stannan cynowodór
NH3 azan amoniak
N2H4 diazan hydrazyna
B2H6 diboran dwuborowodór
GeH4 germanan germanowodór
H2S sulfan siarkowodór
H2Sn polisulfan polisiarkowodór
H2Te telan tellurowodór
PbH4 plumban
PH3 fosfan
H2Se selan selenowodór
AsH3 arsan arsenowodór
BiH3 bizmutan
ale
NaH wodorek sodu
CaH2 wodorek wapnia
Kationy
Cu+ jon miedzi(I) lub kation miedzi(I)
Cu2+ jon miedzi(II) lub kation miedzi(II)
NH4+ amon* lub kation amonowy
H3O+ kation oksoniowy
Aniony monoatomowe
H- wodorek O2- tlenek
D- deuterek S2- siarczek
Cl- chlorek C4- węglik
Aniony poliatomowe
HO- wodorotlenek
O22- nadtlenek
O2- ponadtlenek
O3- ozonek
S22- disiarczek
SO32- siarczan(IV)
NO3- azotan(V)
Aniony zawierające tlen
Nazwa systematyczna Nazwy dopuszczalne,
PREFEROWANE
SO42- tetraoksosiarczan siarczan(VI)
NO2- dioksoazotan azotan(III)
Kwasy
beztlenowe
HCl kwas chlorowodorowy
(kwas solny)
H2S kwas siarkowodorowy
HBr kwas bromowodorowy
HI kwas jodowodorowy
HSCN kwas tiocyjanianowy
HCN kwas cyjanowodorowy
HF kwas fluorowodorowy
H2S kwas siarkowodorowy
tlenowe
HNO3 kwas azotowy(V)
H2SO4 kwas siarkowy(VI)
H2SO3 kwas siarkowy(IV)
H3BO3 kwas borowy
H2CO3 kwas węglowy
H4SiO4 kwas ortokrzemowy
HNO3 kwas azotowy(V)
HNO2 kwas azotowy(III)
H3PO4 kwas ortofosforowy(V)
(HPO3)n kwas metafosforowy(V)
H2S2O3 kwas tiosiarkowy
H2SeO4 kwas selenowy(VI)
H2SeO3 kwas selenowy(IV)
H2Cr2O7 kwas dichromowy(VI)
H2CrO4 kwas chromowy(VI)
HClO kwas chlorowy(I)
HClO3 kwas chlorowy(V)
HClO4 kwas chlorowy(VII)
HSbO3 kwas metaantymonowy(V)
H3SbO4 kwas ortoantymonowy(V)
HCNO - HONC kwas piorunowy
HNCO - HOCN kwas izocyjanowy - kwas cyjanowy
H3AsO4 kwas arsenowy(V)
H3AsO3 kwas arsenowy(III)
H2S2O7 kwas disiarkowy(VI)
HClO2 kwas chlorowy(III)
HIO4 kwas jodowy(VII)
HIO3 kwas jodowy(V)
HMnO4 kwas manganowy(VII)
H2MnO4 kwas manganowy(VI)
(HBO2)n kwas metaborowy
HOCN kwas cyjanowy
HONC kwas piorunowy (fulminowy)
HNO4 kwas peroksoazotowy(V)
H4P2O7 kwas difosforowy(V), pirofosforowy(V)
H3PO5 kwas peroksomonofosforowy(V)
H4P2O8 kwas peroksodifosforowy(V)
H2SO5 kwas peroksomonosiarkowy(VI)
Tiokwasy
H2S2O3 kwas tiosiarkowy(VI)
H3AsS3 kwas tritioarsenowy(III)
H3AsS4 kwas tetratioarsenowy(V)
Sole
AgBr bromek srebra(I)
AgI jodek srebra(I)
FeCl3 chlorek żelaza(III)
Al(NO3)3 azotan(V) glinu(III)
Na2SnO2 cynian(II) sodu
Ca3(PO4)2 fosforan(V) wapnia
Li2S2O3 tiosiarczan litu
PbCrO4 chromian(VI) ołowiu
K2Cr2O7 dichromian(VI) potasu
KMnO4 manganian(VII) potasu
NaClO3 chloran(V) sodu
Wodorotlenki
NaOH wodorotlenek sodu
Ca(OH)2 wodorotlenek wapnia
Ba(OH)2 wodorotlenek baru
Fe(OH)2 wodorotlenek żelaza(II)
Fe(OH)3 wodorotlenek żelaza(III)
CuOH wodorotlenek miedzi(I)
Cu(OH)2 wodorotlenek miedzi(II)
Sole zawierające wodór kwasowy
NaHCO3 wodorowęglan sodu
LiH2PO4 diwodorofosforan(V) litu
KHS wodorosiarczek potasu
Al2(HPO4)3 wodorofosforan(V) glinu
Okso- i hydroksysole
BiClO chlorek tlenek bizmutu(III)
MgCl(OH) chlorek wodorotlenek magnezu
VO(SO4) siarczan(VI) tlenek wanadu(IV)
Sole podwójne, potrójne itd...
(kationy i aniony cytuje się w porządku alfabetycznym)
KMgF3 fluorek magnezu i potasu
NaTl(NO3)2 azotan(V) sodu i talu(I)
NaCl⋅NaF⋅2Na2SO4 chlorek fluorek bis(siarczan) heksasodu
Ca5F(PO4)3 fluorek tris[fosforan(V)] pentawapnia
Hydraty
5PbO⋅Pb(NO3)2⋅H2O monohydrat azotanu(V) pentatlenku ołowiu(II)
NaNH4HPO4⋅4H2O tetrahydrat wodorofosforanu(V) amonu i sodu
Nomenklatura związków kompleksowych
Zasady przyjętej obecnie nomenklatury związków koordynacyjnych ustalonej przez IUPAC dają się sprowadzić do następujących punktów:
Pisząc pełną nazwę kompleksu wymieniamy najpierw nazwy ligandów, a następnie nazwę atomu centralnego. We wzorach zachowuje się natomiast porządek odwrotny.
Stopień utlenienia centralnego atomu podaje się umieszczając po nazwie kompleksu cyfrę rzymską ujętą w nawias okrągły, np. [Cu(NH3)4]2+ - jon tetraaminamiedzi(II)
W przypadku kompleksów noszących ładunek ujemny (anionowych) do nazwy atomu centralnego dodaje się końcówkę -an. W kompleksach kationowych podaje się natomiast nie zmienioną nazwę pierwiastka.
Ligandy zarówno w nazwie jak i we wzorze wymienia się według dotychczasowej umowy w następującej kolejności:
proste ligandy anionowe: H-, O2-, OH-, S2-, I-, Br-, Cl-, F-
inne anionowe ligandy nieorganiczne
aniony organiczne
H2O i NH3
inne elektrycznie obojętne ligandy nieorganiczne
obojętne ligandy organiczne
Według najnowszych ustaleń IUPAC ligandy wymienia się w porządku alfabetycznym.
Nazwy ligandów anionowych kończą się na o. Dla cząsteczki wody przyjmujemy nazwę akwa (dawniej akwo), amoniaku - amina, tlenku węgla (CO) - karbonyl i tlenku azotu (NO) - nitrozyl.
Dla oznaczenia liczby ligandów używa się przedrostków greckich mono-, di-, tri-, tetra- itd. Przedrostek mono- jest jednak najczęściej w ogóle opuszczany. W przypadku ligandów o bardziej skomplikowanej budowie, nazwę ligandu ujmuje się w nawias, przed którym stawia się określenie bis, tris, tetrakis (dwa, trzy, cztery)...
Jeżeli w kompleksie pojawiła się grupa mostkowa, łącząca dwa atomy, stanowiące centra koordynacyjne, poprzedza się jej nazwę grecką literą , na przykład:
NH2
[(NH3)4Co Co (NH3)4 ]4+ jon μ-amido- μ-hydrokso-
OH bis[tetraaminakobaltu(III) Nazwy ligandów nieorganicznych
O2- |
okso |
H- |
hydrydo lub hydro |
OH- |
hydrokso |
NO3- |
azotano |
S2- |
tio |
ONO- |
nitrito-O |
I- |
jodo |
NO2- |
nitrito-N |
Br- |
bromo |
SO42- |
siarczano |
Cl- |
chloro |
S2O32- |
tiosiarczano |
F- |
fluoro |
NH2- |
amido |
CO32- |
węglano |
NH2- |
imido |
CN- |
cyjano |
NH3 |
amina |
C2O42- |
szczawiano |
H2O |
akwa |
SCN- |
tiocyjano |
CO |
karbonyl |
O22- |
perokso |
NO |
nitrozyl |
O2- |
hyperokso |
R3P |
trialkilofosfina |
Afiksy zwielokratniające:
Preferowane są afiksy greckie i łacińskie, dopuszczalne jest stosowanie afiksów polskich.
mono, di, tri, tetra, penta, heksa, hepta, okta, nona, deka, undeka, (hendeka), dodeka...
bis, tris, tetrakis, pentakis... - do oznaczania zbioru identycznych grup lub w celu uniknięcia dwuznaczności.
Nazwy i wzory niektórych kompleksów
K4[Fe(CN)6] heksacyjanożelazian(II) potasu
K3[Fe(CN)6] heksacyjanożelazian(III) potasu
Na2[Fe(CN)5NO] pentacyjanonitrozylżelazian(III) sodu
Na3[Ag(S2O3)2] ditiosiarczanosrebrzan(I) sodu
[Co(NH3)6]Cl3 chlorek heksaaminakobaltu(III)
[Cr(H2O)6]Cl3 chlorek heksaakwachromu(III)
[CoCl2(NH3)4]+ jon tetraaminadichlorokobaltu(III)
[PtCl2(NH3)2] diaminadichloroplatyna(II)
Fe(CO)5 pentakarbonylżelazo(0)
[(NH3)5Cr(OH)Cr(NH3)5]Cl5 pentachlorek
m-hydrokso-bis[pentaaminachromu(III)]
[Co(NH3)5Br]SO4 siarczan(VI) pentaaminabromokobaltu(III)
[Co(NH3)5 (SO4)] Br bromek pentaaminasiarczanokobaltu(III)
[Co(NH3)5NO2]2+ jon pentaamina(nitro-N)kobaltu(III)
[Co(NH3)5 ONO]2+ jon pentaamina(nitro-O)kobaltu(III)