Niepełnosprawność

Światowa organizacja zdrowia rozróżnia 3 terminy:

• impairment - każda utrata sprawności lub nieprawidłowość w budowie lub funkcjonowaniu organizmu pod względem psychologicznym, psychofizycznym lub anatomicznym

• disability - każde ograniczenie lub niemożność wynikające z niepełnosprawności do prowadzenia aktywnego życia w sposób lub w zakresie uznawanym za typowy dla człowieka (chodzi o czynności życia codziennego)

• handicap - ograniczenie w pełnieniu ról społecznych polegające na niemożliwości realizowania roli społecznej odpowiadającej wiekowi, płci, normom kulturowym

WHO zajmuje się każdym z tych wymiarów osobno, podczas gdy w Polsce, gdzie istnieje tylko jedno określenie (niepełnosprawność) wrzucamy wszystkich do jednego worka.

Obecnie wyróżniamy 3 stopnie niepełnosprawności (w miejsce funkcjonującej przed 1997 rokiem klasyfikacji niepełnosprawności na 3 grupy):

Znaczny (sprawność zatrzymana na poziomie 2-latka)	Umiarkowany (sprawność zatrzymana na poziomie 12-latka)	Lekki (np. wada wzroku, słuchu czy kręgosłupa)
Jest naruszona sprawność organizmu	Jest naruszona sprawność organizmu	Jest naruszona sprawność organizmu
Osoba jest niezdolna do pracy lub zdolna w warunkach pracy chronionej	Osoba jest niezdolna do pracy lub zdolna w warunkach pracy chronionej	U osoby występuje obniżona zdolność do wykonywania pracy (więc pracują np. 6 a nie 8 godzin na dzień)
Osoba wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy	Osoba wymaga czasowej lub częściowej pomocy

Niepełnosprawność w Polsce rozkłada się mniej więcej po 1/3 w poszczególnych stopniach.

Wyróżniamy 2 podstawowe rodzaje niepełnosprawności:

• niepełnosprawność biologiczną → dotyczy osób z jakąś dysfunkcją - najczęściej dotyczy osób starszych (choroby przewlekłe)

• niepełnosprawność prawną → dotyczy osób, które mają orzeczenie o niepełnosprawności

Wszystkich niepełnosprawnych w Polsce jest 5,5 mln, z czego 4,5 mln ma orzeczony stopień niepełnosprawności.

Główne przyczyny niezdolności do pracy wg ZUSu:

• 50% stanowią choroby układu krążenia i narządów ruchu

• choroby psychiczne i psychonerwice

• choroby układu nerwowego

• choroby nowotworowe

• choroby układu oddechowego

Dokumenty niezbędne w orzekaniu o stopniu niepełnosprawności:

• zaświadczenie lekarza-specjalisty określające stan zdrowia

• ocena stanu zdrowia wystawiona przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego

• ponadto bierze się pod uwagę wiek, płeć, wykształcenie, zawód i kwalifikacje

• bierze się pod uwagę możliwość całkowitego lub częściowego powrócenia osoby do wykonywanego zajęcia np. osoba z wadą wzroku która była kierowcą dostanie dłuższy okres żeby mogła się przekwalifikować

• bierze się po uwagę możliwość poprawy zaburzonego funkcjonowania organizmu przez zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, wyjazdy do sanatoriów itp.

Kilka danych:

• 70% niepełnoprawnych to osoby powyżej 70 roku życia

• więcej niepełnosprawnych mieszka na wsi (jeśli kobieta jest niepełnosprawna i mieszka na wsi, często doświadcza potrójnej dyskryminacji: kobieta, wieś, niepełnosprawna)

• jedynie 25% niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym pracuje (reszta nie pracuje i nie poszukuje pracy, w rezultacie w Polce rozpowszechniony jest model kompensacyjny: niepełnosprawnym zamiast pracy oferuje się renty, których wskaźnik - ilość osób korzystających z renty - jest najwyższy w Europie)

• koszt rent wynosi w Polsce 4%, a w Europie 2,5%

• w odniesieniu do niepełnoprawnych funkcjonuje tzw. błędne koło stereotypów:

• … brak kontaktów

• brak wiedzy i doświadczenia (ze strony niepełnosprawnych i pełnosprawnych)

• powstają stereotypy lub poprawność polityczna (nie wypada powiedzieć że ktoś jest głupolem, tylko że jest inteligentny inaczej)

• dystans

• brak kontaktów …

• tylko 6% niepełnosprawnych ma wykształcenie wyższe