W.C. Mills - „Elita władzy”

Zmiany w amerykańskiej strukturze władzy następowały na ogół w wyniku przesunięć instytucjonalnych, które polegały na zmianie względnego znaczenia systemu politycznego, gospodarczego i wojskowego. Amerykańska elita władzy przeszła przez cztery fazy , a teraz znajduje się w piątej fazie.

1. FAZY ELITY:

• pierwsza faza - (rewolucja do okresu adm. Johna Adamsa (1791 - 1801) ):

• istotną cechą tego okresu był fakt, że życie towarzyskie, instytucje gosp., system wojskowy i system polityczny pokrywały się ze sobą

• „stare rodziny” wykazywały się wykształceniem od szeregu pokoleń oraz zajmowały wysokie pozycje w społeczeństwie legitymowały się przodkami

• w roli przywódców występowali ludzie, którzy pozycja społeczna nie opierała się na wyłącznie stanowisku politycznym, jakkolwiek ich działalność polityczna miała poważne znaczenie, a prestiż polityków był bardzo duży

• do elity należeli politycy z wykształceniem i doświadczeniem administracyjnym, wykazujący „pewną rozległość horyzontów i godność charakteru” (Lord Bryce)

• druga faza - (wczesny okres XIX - rozłam na Północ i Południe):

• „elitę” stanowiły liczne i niespoiste grupy na szczycie. Zachodziły one jedna na drugą, ale bardzo luźno. rewolucja jacksonowska dotyczyła pozycji społecznej w znacznym stopniu, niż ekonomicznej czy politycznej „grupa czterystu rodzin”

• obok tej grupy istnieli elita polityczna, która przejęła zwierzchnictwo nad nowym systemem partyjnym

• rozszerzenie systemu ekonomicznego o własność indywidualna

• powstają luźne kliki, które staja na czele instytucji

• trzecia faza - (wybory do Kongresu w 1866):

• ośrodek inicjatywy przesunął się od rządu do korporacji

• władza państwowa i władza stanów była rozproszona i niezorganizowana, natomiast władza korporacji przemysłowych i finansowych skoncentrowana i zwarta

• elita ekonomiczna usuwała w cień elitę polityczną

• system ekonomiczny system polityczny system wojskowy

• epoka łupieskich wypraw elity ekonomicznej przeciwko rządowi, epoka korupcji, kiedy przekupywano senatorów i sędziów

• czwarta faza - (Nowy Ład):

• era Postępowców, prezydentów-twórców, „wyciągaczy brudów”

• powstanie korporacyjnych ośrodków władzy, które rzuciły wyzwanie władzy dyrektorów korporacji

• elita ekonomiczna, która wpierw zwalcza wzrost roli „rządu” podjęła teraz próbę powiązania się z rządem na wyższych szczeblach

• rozgorzała ponownie walka miedzy drobną i wielką własnością w dziedzinie politycznej

• ustawodawstwo socjalne i problemy klas niższych stały się ważnymi zagadnieniami ruchu reform

• pojawienie się zorganizowanych związków zawodowych

• Nowy Ład jako system władzy polegał głównie na równoważeniu różnych grup naciski i bloków interesów

• w miejsce państwa dobrobytu wytworzyło się państwo komisarzy korporacji

• wzrost roli władz politycznych - elita ekonomiczna, która w okresie poprzednim zwalczała wzrost roli „rządu”, podjęła z pewnym opóźnieniem próbę powiązania się z rządem na wyższych szczeblach. Zetknęła się wówczas z innymi grupami, lecz szybko poddała je własnej kontroli i wykorzystała do własnych celów instytucje Nowego Ładu

• lata 30' - dziesięciolecie polityczne- władza kapitału nie została zastąpiona przez inną, ale została zakwestionowana i uzupełniona; stała się ona jednym z potężniejszych członów w ogólnej strukturze władzy, którą sprawowali głównie politycy

• piąta faza:

• Po II WŚ wzmogło się dzianie długofalowych trendów rozwojowych struktury władzy, a ponadto pojawiły się pewne trendy rozwojowe, dotyczące głównych instytucji i stosunków miedzy nimi, które również wpłynęły na postać elity władzy i nadały tej fazie specyfikę historyczną

• CZYNNIK STRUKTURALNY decydujący o postaci elity władzy SYSTEM POLITYCZNY (trend: zmierzch polityki):

• politykę pojmuje się jako szczerą i publiczną dyskusję nad alternatywnymi decyzjami raczej formalna demokracja polityczna

• długofalowa tendencja polegająca na tym, że gospodarka i państwo łączą się ze sobą coraz ściślej i głębiej

• „rozrośnięcie się państwa” jako autonomicznej biurokracji + wzrost znaczenia ludzi ze świata korporacji, którzy zajęli wysokie stanowiska w świecie polityki

• wkroczenie dyrektorów ze świata korporacji do kierownictwa polit. przyspieszyło długofalową tendencję spychania zawodowych polityków na środkowe szczeble władzy

• CZYNNIK STRUKTURALNY ROZBUDOWANE I ZMILITARYZOWANE PAŃSTWO: (trend: znaczny wzrost roli wojska):

• wszelkie poczynania polityczne i ekonomiczne są rozpatrywane pod katem widzenia potrzeb wojskowych

• zainteresowanie elity przeniosło się na problemy międzynarodowe (aparat państwowy nie miał żadnych narzędzi)

• CZYNNIK STRUKTURALNY SYSTEM EKONOMICZNY: (trend: gospodarka jest jednocześnie gosp. permanentnie wojenną oraz gosp. prywatnych korporacji):

• kapitalizm militarny

• zbieżność interesów wojskowych i potrzeb korporacji

• to nie politycy lecz dyrektorzy korporacji zasiadają wspólnie z wojskowymi i planują organizację produkcji wojennej

O postaci elity władzy w fazie 5-tej decyduje:

• zbieżność interesów tych, którzy kontrolują główne środki produkcji, oraz tych, którzy kontrolują środki przemocy

• zmierzch zawodowych polityków i przechwycenie wyraźnie politycznych dyspozycji przez szefów korporacji i zawodowych przywódców wojskowych pod względem personalnym jak i ideologicznym

• brak jakiejkolwiek prawdziwej, fachowej i uczciwej państwowej służby cywilnej, niezależnej od wszelkich prywatnych grup interesów

Elita władzy składa się z trzech kręgów: wojskowych, ludzi ze świata korporacji i zawodowych polityków biorą udział w podejmowaniu wszystkich decyzji, wszystko zależy od „zadań danego okresu”, zadania te określa elita. Za podstawową cechę obecnej jedności i postaci elity władzy trzeba uznać dominującą rolę wojskowych.

Marks kapitaliści

Liberałowie wielcy działacze polityczni

Inni wyżsi wojskowi

„waszyngtońska klika wojskowa” nie składa się jedynie z wojskowych i nie znajduje się wyłącznie w Waszyngtonie; członkowie są rozsiani po całym kraju

Elita władzy stanowi połączenie władzy ekonomicznej, wojskowej i politycznej.

2. CHARAKTERTYSTYKA ELITY:

• zgodność wchodzących w grę hierarchii instytucjonalnych

• zbieżność pod wieloma względami ich zmiennych interesów

• podobieństwo jej członków „pokrewieństwo społeczne i psychologiczne”

• nie jest arystokracją, której podstawą było dziedziczenie szlachectwa szlachectwo stanowi jedną z możliwych podstaw wspólnego pochodzenia

• wywodzenie się z klas wyższych lokalnych sfer towarzyskich oraz „400 rodzin” metropolii

• większość wywodzi się z górnej części piramidy dochodów i zajęć zawodowych

• są to Amerykanie urodzeni w Ameryce, z rodziców również urodzonych w Ameryce

• pochodzą głównie z okręgów miejskich wschodnia część kraju

• przeważnie protestanci: anglikanie i prezbiterianie

• stosowne wychowanie, ujednolicone dla wszystkich członków „elity”

• wspólne normy i kryteria

• wewnętrzna dyscyplina i wspólnota interesów

KOGO, WZGLĘDNIE CO REPREZENTUJĄ CI LUDZIE NA SAMYM SZCZYCIE?:

• jeśli pochodzą z wyboru - tych, których ich wybrali

• jeśli są mianowani - reprezentują pośrednio tych, którzy wybrali ich mocodawców

ABSTRAKCJA - wszyscy ludzie władzy niemal we wszystkich systemach rządów usprawiedliwiają dziś swą władzę i możność podejmowania decyzji w ten właśnie wątpliwy sposób.

• pochodzenie socjalne i kariera członków elity władzy nie determinują w całości interesów klasowych i kierunków polityki DLACZEGO?:

• osoby wysokiego pochodzenia mogą być ideologicznie reprezentantami biednych i maluczkich

• osoby niskiego pochodzenia, zawdzięczający karierę głównie sobie, mogą energicznie służyć interesom najbardziej prywatnym i dziedzicznym

• nie wszyscy ludzie, którzy efektywnie reprezentują interesy jakiejś warstwy, muszą należeć do niej lub osobiście ciągnąć z polityki korzyści, która służy jej interesom

• wśród osób podejmujących doniosłe decyzje znajdujemy ludzi, których wybrano na te stanowiska z racji ich „wiedzy fachowej”

Trzeba analizować nie tylko skład socjalny lecz i psychikę polityczną oraz faktyczne decyzje kierownictwa politycznego należy sprawdzać wszelkie wnioski, jakie wyciągamy z faktów pochodzenia i kariery głównych aktorów na scenie politycznej, należy poznać warunki instytucjonalne, w jakich działają.

Trzeba opierać się na podstawie: mechanizmu działania instytucji, które prowadza do powstania elity władzy oraz na faktach dotyczących pochodzenia i kariery jej członków.

Fazy rozwoju elity władzy znajdują swe odzwierciedlenie w sferze pozycji społecznych i w świecie prestiżu (organizacje: kościół, stowarzyszenie, kluby)

Świadomość klasowa jako fakt psychologiczny poszczególni członkowie klasy uznają za swoich tylko tych, których przyjął ich krąg jako ludzi odpowiadających wyobrażeniom, jakie mają o sobie.

• jesteśmy przekonani o ich honorze HONOR - postępowanie zgodne z kodeksem uważanym przez daną osobę za honorowy, a za takowy uważa się kodeks kręgu, do którego dana osoba należy

• niemożność przystosowania się (przynajmniej w ciągu niewielu lat), czyli wzniesienia się ponad normy postępowania, do których przyzwyczaili się w toku swej pracy i doświadczeń

• ich patriotyzm:

• uczucia patriotyczne i poglądy na to, co jest korzystne dla całego narodu, nie są ostatecznie i nieodwracalnie ustalone

• uczucia patriotyzmu mają swe korzenie w tym, czym się człowiek stał w wyniku przebywania w danym środowisku i do tego też środowiska zależą

• nie można uważać ich za ludzi wypełniających li tylko swój własny obowiązek - są oni zarówno „biurokratami”, jak i rządzą owymi

• członkowie elity nie stanowią klubu o stałym składzie członków i o określonych i formalnych granicach - wewnętrzne przetasowania

• przechodzenie z jednej instytucji do drugiej:

• podobieństwo trzech hierarchii

• wpływ decyzji podejmowanych w każdej z tych hierarchii na inną

• zbieżność interesów

• istnienie próżni w cywilnym zarządzaniu państwowym przy jednoczesnym wzroście jego zadań

• powinowactwo psychiczne

• istnienie „niewidzialnej elity” - doradcy i łącznicy stanowiący trzon elity. Oni najbardziej aktywnie zespalają ze sobą najważniejsze koła strukturalne władzy i utrzymują ją

• zewnętrzne koła elity - składają się z ludzi, „których bierze się w rachubę”, chociaż mogą nie należeć do kół podejmujących ważkie decyzje i nie odbywali swej kariery wędrując pomiędzy hierarchiami. grupy nacisku, regionalne, stanowe i lokalne grupy interesów

• istnienie łączników - gdy elita władzy stwierdza, iż w celu załatwienia pewnych spraw musi sięgnąć poniżej swego królestwa, musi o na sama wywrzeć pewnie nacisk, poprzez „łączników” ”działalność łącznikowa”

• elita władzy wykorzystuje istniejące organizacje i działa wewnątrz nich i pomiędzy nimi, a nie zakłada jawnych organizacji, w których udział byłby ściśle ograniczony do jej własnych członków

• często działa tajnie, tłumacząc owo permanentną gospodarką wojenną, gdzie dla bezpieczeństwa wszystko winno być ściśle tajne. Ale w działalności elity nie ma nic z konspiracji, jakkolwiek jej decyzje są często nie znane społeczeństwu i działa ona raczej przy pomocy manipulacji niż jawnie

• wymagane jest kształcenie nowego „narybku” elity, sprzyjające koordynacji decyzji ekonomicznych, polit. i wojskowych

• szerokie rozgałęzienie się skutków decyzji podejmowanych na najwyższym szczeblu, tak że decyzje są w skutkach totalne

• amerykańska elita władzy również planuje i spiskuje

• powszechne myślenie, że ktoś musi rządzić, a ktoś inny słuchać przepaść miedzy elita a masami

POZYTYWNA KONCEPCJA ELITY WŁADZY:

• podstawowe trendy instytucjonalne zbieżność interesów politycznych, ekonomicznych i wojskowych

• podobieństwo społeczne i powinowactwo psychiczne ludzi wymienialność stanowisk

• rozgałęzienie się skutków decyzji podejmowanych na najwyższym szczeblu skutki totalne; dojście do władzy tych grup ludzi, którzy dzięki przeszkoleniu nie znają hamulców, jakie daje przeszkolenie demokratyczne

NEGATYWNA KONCEPCJA ELITY WŁADZY:

• zepchnięcie zawodowych polityków partyjnych na środkowe szczeble władzy

• na wpół zorganizowany impas, w jaki popadła funkcja ustawodawcza w starciu grup interesów w suwerennych okręgach lokalnych

• niemal całkowity brak służby cywilnej, która by stanowiła polit. neutralny, ale jednocześnie posiadający doniosłe polityczne znaczenie

• zespół wykształconych ludzi i zdolnych kierowników

• powołanie się w większej mierze na tajemnicę urzędową, pod której osłoną podejmowane są wszelkie decyzje już nie tylko bez dyskusji publicznej, lecz nawet debaty

A co się dzieje na dole? powstanie elity władzy opiera się na i stanowi część procesu przekształcenia społeczeństwa publiczności w społeczeństwo mas.