Znaczenie pojęć.
Zrób se Cz@ta>
Sciaga.pl > Prace > Młoda Polska >Home | Reklama | Info | Mail
Znaczenie pojęć.
kategoria: J.polskizakres: Młoda Polskadodano:
1999-08-17
Dekadentyzm - termin Teofila Gautiera - schyłkowo¶ć, uważano, iż
kultura, cywilizacja i ludzka moralno¶ć d±ż± do upadku w ¶wiecie
my¶li kategoriami zysku i opłacalno¶ci. Postawa była mieszanin±
pesymizmu, zw±tpienia w celowo¶ć istnienia i negacji nauki, postępu.
Deka-dent manifestował zanik chęci życia, biernie zdawał się na los.
Stawiał sztukę nad naturalno-¶ci±, wyrafinowanie na prostot±,
chorobę nad zdrowiem. "Choroba końca wieku" objawiała się ucieczk± w
"sztuczny raj" przez ¶rodki odurzaj±ce i perwersyjn± erotykę.
Przykładem de-kadenta był Stanisław Przybyszewski - pisał - "Norma
to głupota, degeneracja - to geniusz!".
Modernizm - d±żenia do odrębno¶ci, nowatorstwa, krytyczny stosunek
do tradycji. Podstawę dały filozofie: Artura Schopenhauera i
Fryderyka Nietzschego. Pierwszy z nich w dziele "¦wiat jako wola i
wyobrażenie" uważał, że życiu człowieka towarzyszy cierpienie. Popęd
życiowy zmusza go do zaspokajania pragnień i ambicji. Aktywno¶ć ta
przysparza mu klęsk, upokorzeń, niezadowolenia z rzeczywisto¶ci, z
siebie i lęku przed ¶mierci±. Człowiek szuka ucieczki przed życiem,
które jest pasmem męki. Ukojenie "bólu istnienia" sprowadza się do
wyzbycia poż±dań; wyzwolenia od ¶wiata. Schopenhauer uważał, iż
stanem realizuj±cym tę postawę jest nirwana - niebyt. Drug±
możliwo¶ci± była kontemplacja i przeżywanie piękna natury i sztuki.
Twórca stał się kapłanem sztuki.
Fryderyk Nietzsche głosił relatywizm poznawczy. Za prawdę uznawał,
to co służy życiu. Człowiek z subiektywnych doznań tworzy imaginację
¶wiata. Relatywna jest również etyka, która stanowi pochodn±
ludzkiej natury. W utworze "Tako rzecze Zaratustra" zakwestionował
warto¶ci filozofii chrze¶cijańskiej i demokracji - altruizm,
wolno¶ć, równo¶ć, lito¶ć - uważał je za "etykę niewolników", w nich
upatrywał upadek kultury. Domagał się uwolnienia jednostek o
wyj±tkowej sile wewnętrznej i biologicznej od ograniczeń moralnych.
Nadludzie powinni mieć prawo działania "poza dobrem i złem".
Nietsche głosił dwie postawy życiowe: apolliń-sk± i dionizyjsk±.
Pierwsza zakładała przeciwstawienie się harmonii, jasno¶ci i d±żenie
do doskonało¶ci zgodnej z norm± kulturow±. Druga - wewnętrzny
konflikt, niepokój, poszukiwa-nie bujno¶ci życia pozbawionego norm.
Henryk Bergson krytykował intelekt, uznawał intuicję za sposób
poznawania ¶wiata. Zaletami intuicji s±: dynamika, zmienno¶ć i
wyłamywanie się ze schematów. Uważał również że moto-rem rozwoju
człowieka jest wewnętrzna siła - elan vital.
Neoromantyzm - podkre¶lał zwi±zek epoki z tradycj± filozoficzn± i
literack± romantyzmu. Dwie orientacje Młodej Polski -
"uspołeczniona" i "wyzwolona" odwoływały się odpowiednio do
romantyzmu narodowego i uniwersalistycznego. Pierwsza kontynuowała
tradycję polskiej irredenty ("Rozdzióbi± nas kruki, wrony..."),
druga kładła nacisk na problemy moralne, este-tyczne.
Fin de siecle - okre¶la koniec wieku zwi±zany z pogl±dem o upadku
kultury europejskiej.
Symbolizm - nazwa pojawiła się w tytule manifestu francuskich
poetów, na łamach pisma "Le Figaro". Symbolizm cechowało
przekonanie, że ¶wiat materialny jest jedynie zasłon± skrywaj±c±
niepoznawalny zmysłami byt idealny, wieczny, mistyczny. Głównym
zadaniem poezji było przeniknięcie owego bytu. Literatura, staraj±c
się wyrazić "stan duszy", musi suge-rować tre¶ć przez zmysłowy
równoważnik, emocjonaln± sugestię - symbol. W odróżnieniu od
alegorii, może on być różnie interpretowany. Zamierzona
wieloznaczno¶ć i brak wyrazisto¶ci powoduj±, że sens dzieła
pozostaje czę¶ciowo ukryty. Symboliczne obrazy odnaleĽć można w
twórczo¶ci Tetmajera, Kasprowicza, Staffa, Wyspiańskiego.
Impresjonizm - (wrażenie) pojawił się w wyst±pieniach Piotra
Chmielowskiego, Lucjana Rydla i Artura Langego. Oznacza wrażenie;
indywidualny, przelotny stan uczuć. Celem dzieła literackiego,
plastycznego czy muzycznego było jego utrwalenie. ¦wiat
przedstawiony jest subiektywny, emocjonalnie nasycony, zmysłowy.
Istniała niechęć do ideowego okre¶lania się wobec ¶wiata, bierno¶ć
intelektualna i nieokre¶lono¶ć doznań. Styl utworów cechuje przewaga
rzeczowników konkretnych nad pojęciami, przymiotników nad
rzeczownikami oraz d±żenie do instrumentalizacji. W poezji istniała
predylekcja do zapisywania przeżyć i uczuć przez grę skojarzeń,
paraleizm stanu duszy i krajobrazu. W prozie polegało to na
stosowaniu luĽnej, fragmentarycznej kompozycji i podkre¶laniu roli
pod¶wiadomo¶ci w działaniu bohatera.
Powyższe terminy s± tożsame z nazw± Młoda Polska.
Ekspresjonizm - (wyrażenie) został skodyfikowany dopiero w latach I
wojny ¶wiatowej w programach twórców niemieckich. W Polsce nazwa
ukazała się w pi¶mie "Zdrój". Emocje twórcy miały być dramatycznie i
wyrazi¶cie uzewnętrzniane. W odróżnieniu od impresjoni-zmu, który
preferował lirykę subtelnego nastroju, ekspresjonizm okre¶lał
poetykę "krzyku du-szy". Styl akcentuje opozycje w obrazie
rzeczywisto¶ci (patos-trywialno¶ć, wolno¶ć-determinizm,
aktualno¶ć-uniwersalizm). Cechuje go hiperbolizacja, deformacja
leksykalna i składniowa, fantastyka oparta na motywach sennych.
Przedstawicielami byli Stanisław Przy-byszewski i Jan Kasprowicz.
Autor: Nieznany Ocena : 3.2
oceń prace: 1 2 3 4 5 6
Home | Reklama | Info | Mail
Prace | Pomoc | Ksi±żki | Artykuły | News | Katalog | Forum |
Dzienniczek | Rozrywka
O nas | Filozofia/Prywatno¶ć | Napisz do nas
Copyright 2000 The MotherShip Poland Internet Holdings Sp. z
o.o. Wszelkie prawa zastrzezone