1399


Znaczenie pojęć.

Zrób se Cz@ta>

Sciaga.pl > Prace > Młoda Polska >Home | Reklama | Info | Mail

Znaczenie pojęć.

kategoria: J.polskizakres: Młoda Polskadodano:

1999-08-17

Dekadentyzm - termin Teofila Gautiera - schyłkowo¶ć, uważano, iż

kultura, cywilizacja i ludzka moralno¶ć d±ż± do upadku w ¶wiecie

my¶li kategoriami zysku i opłacalno¶ci. Postawa była mieszanin±

pesymizmu, zw±tpienia w celowo¶ć istnienia i negacji nauki, postępu.

Deka-dent manifestował zanik chęci życia, biernie zdawał się na los.

Stawiał sztukę nad naturalno-¶ci±, wyrafinowanie na prostot±,

chorobę nad zdrowiem. "Choroba końca wieku" objawiała się ucieczk± w

"sztuczny raj" przez ¶rodki odurzaj±ce i perwersyjn± erotykę.

Przykładem de-kadenta był Stanisław Przybyszewski - pisał - "Norma

to głupota, degeneracja - to geniusz!".

Modernizm - d±żenia do odrębno¶ci, nowatorstwa, krytyczny stosunek

do tradycji. Podstawę dały filozofie: Artura Schopenhauera i

Fryderyka Nietzschego. Pierwszy z nich w dziele "¦wiat jako wola i

wyobrażenie" uważał, że życiu człowieka towarzyszy cierpienie. Popęd

życiowy zmusza go do zaspokajania pragnień i ambicji. Aktywno¶ć ta

przysparza mu klęsk, upokorzeń, niezadowolenia z rzeczywisto¶ci, z

siebie i lęku przed ¶mierci±. Człowiek szuka ucieczki przed życiem,

które jest pasmem męki. Ukojenie "bólu istnienia" sprowadza się do

wyzbycia poż±dań; wyzwolenia od ¶wiata. Schopenhauer uważał, iż

stanem realizuj±cym tę postawę jest nirwana - niebyt. Drug±

możliwo¶ci± była kontemplacja i przeżywanie piękna natury i sztuki.

Twórca stał się kapłanem sztuki.

Fryderyk Nietzsche głosił relatywizm poznawczy. Za prawdę uznawał,

to co służy życiu. Człowiek z subiektywnych doznań tworzy imaginację

¶wiata. Relatywna jest również etyka, która stanowi pochodn±

ludzkiej natury. W utworze "Tako rzecze Zaratustra" zakwestionował

warto¶ci filozofii chrze¶cijańskiej i demokracji - altruizm,

wolno¶ć, równo¶ć, lito¶ć - uważał je za "etykę niewolników", w nich

upatrywał upadek kultury. Domagał się uwolnienia jednostek o

wyj±tkowej sile wewnętrznej i biologicznej od ograniczeń moralnych.

Nadludzie powinni mieć prawo działania "poza dobrem i złem".

Nietsche głosił dwie postawy życiowe: apolliń-sk± i dionizyjsk±.

Pierwsza zakładała przeciwstawienie się harmonii, jasno¶ci i d±żenie

do doskonało¶ci zgodnej z norm± kulturow±. Druga - wewnętrzny

konflikt, niepokój, poszukiwa-nie bujno¶ci życia pozbawionego norm.

Henryk Bergson krytykował intelekt, uznawał intuicję za sposób

poznawania ¶wiata. Zaletami intuicji s±: dynamika, zmienno¶ć i

wyłamywanie się ze schematów. Uważał również że moto-rem rozwoju

człowieka jest wewnętrzna siła - elan vital.

Neoromantyzm - podkre¶lał zwi±zek epoki z tradycj± filozoficzn± i

literack± romantyzmu. Dwie orientacje Młodej Polski -

"uspołeczniona" i "wyzwolona" odwoływały się odpowiednio do

romantyzmu narodowego i uniwersalistycznego. Pierwsza kontynuowała

tradycję polskiej irredenty ("Rozdzióbi± nas kruki, wrony..."),

druga kładła nacisk na problemy moralne, este-tyczne.

Fin de siecle - okre¶la koniec wieku zwi±zany z pogl±dem o upadku

kultury europejskiej.

Symbolizm - nazwa pojawiła się w tytule manifestu francuskich

poetów, na łamach pisma "Le Figaro". Symbolizm cechowało

przekonanie, że ¶wiat materialny jest jedynie zasłon± skrywaj±c±

niepoznawalny zmysłami byt idealny, wieczny, mistyczny. Głównym

zadaniem poezji było przeniknięcie owego bytu. Literatura, staraj±c

się wyrazić "stan duszy", musi suge-rować tre¶ć przez zmysłowy

równoważnik, emocjonaln± sugestię - symbol. W odróżnieniu od

alegorii, może on być różnie interpretowany. Zamierzona

wieloznaczno¶ć i brak wyrazisto¶ci powoduj±, że sens dzieła

pozostaje czę¶ciowo ukryty. Symboliczne obrazy odnaleĽć można w

twórczo¶ci Tetmajera, Kasprowicza, Staffa, Wyspiańskiego.

Impresjonizm - (wrażenie) pojawił się w wyst±pieniach Piotra

Chmielowskiego, Lucjana Rydla i Artura Langego. Oznacza wrażenie;

indywidualny, przelotny stan uczuć. Celem dzieła literackiego,

plastycznego czy muzycznego było jego utrwalenie. ¦wiat

przedstawiony jest subiektywny, emocjonalnie nasycony, zmysłowy.

Istniała niechęć do ideowego okre¶lania się wobec ¶wiata, bierno¶ć

intelektualna i nieokre¶lono¶ć doznań. Styl utworów cechuje przewaga

rzeczowników konkretnych nad pojęciami, przymiotników nad

rzeczownikami oraz d±żenie do instrumentalizacji. W poezji istniała

predylekcja do zapisywania przeżyć i uczuć przez grę skojarzeń,

paraleizm stanu duszy i krajobrazu. W prozie polegało to na

stosowaniu luĽnej, fragmentarycznej kompozycji i podkre¶laniu roli

pod¶wiadomo¶ci w działaniu bohatera.

Powyższe terminy s± tożsame z nazw± Młoda Polska.

Ekspresjonizm - (wyrażenie) został skodyfikowany dopiero w latach I

wojny ¶wiatowej w programach twórców niemieckich. W Polsce nazwa

ukazała się w pi¶mie "Zdrój". Emocje twórcy miały być dramatycznie i

wyrazi¶cie uzewnętrzniane. W odróżnieniu od impresjoni-zmu, który

preferował lirykę subtelnego nastroju, ekspresjonizm okre¶lał

poetykę "krzyku du-szy". Styl akcentuje opozycje w obrazie

rzeczywisto¶ci (patos-trywialno¶ć, wolno¶ć-determinizm,

aktualno¶ć-uniwersalizm). Cechuje go hiperbolizacja, deformacja

leksykalna i składniowa, fantastyka oparta na motywach sennych.

Przedstawicielami byli Stanisław Przy-byszewski i Jan Kasprowicz.

Autor: Nieznany Ocena : 3.2

oceń prace: 1 2 3 4 5 6

Home | Reklama | Info | Mail

Prace | Pomoc | Ksi±żki | Artykuły | News | Katalog | Forum |

Dzienniczek | Rozrywka

O nas | Filozofia/Prywatno¶ć | Napisz do nas

Copyright 2000 The MotherShip Poland Internet Holdings Sp. z

o.o. Wszelkie prawa zastrzezone



Wyszukiwarka