DEFINICJE NAJCZĘŚCIEJ UŻYWANYCH POJEĆ

CHOROBOWOŚĆ- liczba chorych na określoną chorobę w stosunku do liczby ludności na określonym terenie, stwierdzona w określonym dniu lub określonym przedziale czasu (przeważnie w okresie roku), wyrażana współczynnikiem. Chorobowość dotycząca części populacji, np. grup płci i wieku nazywa się szczegółową lub specyficzną.

ENDEMIA- występowanie zachorowań na daną chorobę wśród ludności na danym terenie w liczbie utrzymującej się przez wiele lat na podobnym poziomie.

ENDEMICZNY OBSZAR- obszar, na którym zachorowanie wśród ludzi na daną chorobę występuje w podobnej liczbie przez wiele lat.

EPIDEMIA- wystąpienie zachorowań na daną chorobę wśród ludności na określonym terenie i w określonym czasie w liczbie wyraźnie większej niż w poprzednich latach.

EPIDEMIOLOGIA- dział medycyny, nauka zajmująca się badaniem czynników i warunków związanych z występowaniem i szerzeniem się chorób oraz stanów patologicznych o różnej etiologii , a także z występowaniem różnych stanów i cech fizjologicznych w zbiorowiskach ludzkich.

EPIDEMII OGON- pojedyncze zachorowania występujące w okresie wygasania epidemii.

EPIDEMII SZCZYT- okres wystąpienia najwyższej liczby zachorowań w czasie epidemii.

EPIDEMIOLOGICZNY NADZÓR (ang. surveillance)- gromadzenie, analizowanie, opracowywanie a także rozpowszechnianie informacji dotyczących występowania choroby oraz czynników warunkujących szerzenie się choroby.

EPIDEMIOLOGICZNY WYWIAD- zbieranie informacji o czynnikach mogących mieć wpływ na wystąpienie choroby u poszczególnych osób.

EPIDEMIOLOGICZNA SYTUACJA- zachorowania, zgony oraz (lub)stan zagrożenia zdrowia ludności na określonym terenie i w określonym czasie z uwzględnieniem czynników osobniczych i środowiskowych.

NOSICIEL- osobnik, w którego organizmie bytuje i rozmnaża się zarazek nie wywołując u niego objawów chorobowych; zarazek może być wydalony poza organizm nosiciela i być przyczyną zachorowania wrażliwych osób. Rozróżnia się nosicieli stałych i krótkotrwałych.

PANDEMIA- epidemia obejmująca kilka krajów lub kontynentów.

REZERWUAR ZARAZKA- naturalne, biologiczne środowisko dla danego zarazka; gatunek (człowiek, zwierze, roślina) lub wyjątkowo inne środowisko, np.: gleba, w którym latami żyje i rozmnaża się zarazek.

ŚMIERTELNOŚĆ- liczba zgonów z powodu danej choroby w stosunku do liczby chorych na tę chorobę, przeważnie określana w odsetkach.

UMIERALNOŚĆ OGÓLNA- liczba zgonów w stosunku do ogólnej liczby ludności na określonym terenie, stwierdzona w określonym przedziale czasu (miesiąc, rok): wyrażana współczynnikiem; umieralność dotycząca części populacji np. grup płci lub wieku lub określonej choroby nazywamy szczegółową lub specyficzną.

ZAKAŻENIE- wniknięcie i rozwój biologicznego czynnika chorobotwórczego w organizmie żywym, termin odnosi się również do zanieczyszczenia drobnoustrojami powierzchni ciała, przedmiotów, wody, żywności i powietrza.

ZAKAŻENIE KROPELKOWE- wskutek wdychania powietrza wraz z kropelkami śliny lub śluzu wydalanymi przez zakażonego człowieka podczas mówienia, kaszlu czy kichania.

ZAKAŻENIE POKARMOWE- zakażenie przez przewód pokarmowy drobnoustrojami chorobotwórczymi znajdującymi się w żywności lub wodzie.

ZAPADALNOŚĆ (ZACHOROWALNOŚĆ)- liczba nowych zachorowań na określoną chorobę w stosunku do liczby ludności w określonym przedziale czasu ( miesiąc, rok), wyrażana współczynnikiem, może być szczegółowa - specyficzna.

ŹRÓDŁO ZAKAŻENIA- człowiek, zwierze, roślina lub materia nieożywiona, z której zarazek lub inny biologiczny czynnik chorobotwórczy został przeniesiony na osobę wrażliwą.

Miano coli - jest to najmniejsza objętość wody badanej, z której da się wyhodować kolonie tych bakterii

Wskaźnik coli - jest to liczba koloni tych bakterii wyhodowanych z danej objętości wody badanej

- zarazki duru brzusznego (Salmonella typhi)

- zarazki krętkowicy (Leptospira)

- zarazki czerwonki bakteryjnej (Shigella)

- wirusowe zapalenie opon mózgowo - rdzeniowych i mózgu

- zapalenie rogów przednich rdzenia kręgowego (Poliovirus hominis)

- jaja glisty ludzkiej (Ascaris lumbricoides)

- jaja włosogłówki ludzkiej (Trichuris trichiura)

- przecinkowiec cholery (Vibrio cholerae)

- detergenty - działanie alergizujące, uszkadzają wątrobę i śluzówkę przewodu pokarmowego, ułatwiają wchłanianie innych trucizn z przewodu pokarmowego.

- wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne - mają właściwości rakotwórcze

- azotany i azotyny - mogą posiadać właściwości rakotwórcze, sprzyjają wystąpieniu nadciśnienia tętniczego i zawałów mięśnia sercowego, utleniają jon żelazawy do żelazowego- powstaje methemoglobina

- rtęć, ołów, kadm, miedź - uszkodzenie cewek nerkowych, białkomocz, cukromocz, mocznica

- cynk, kobalt, nikiel - uszkodzenie wątroby

- arsen, antymon, bizmut, żelazo, mangan, złoto - uszkodzenie naczyń włosowatych

- miedź, ołów, tal, kadm, rtęć, cynk - uszkodzenie mięśnia sercowego

- kadm, kobalt, nikiel, arsen, pierwiastki promieniotwórcze -działanie rakotwórcze