Metodologia badań językoznawczych. Wykaz zagadnień egzaminacyjnych

Wybrane pojęcia metodologii ogólnej. Problem naukowy, metoda, wnioskowanie indukcyjne i dedukcyjne, klasyfikacja i typologia, teoria, model teoretyczny, hipoteza i in. Pojęcie paradygmatu nauki.

Miejsce nauk humanistycznych wśród innych typów nauk.

Miejsce językoznawstwa wśród nauk humanistycznych. Poziomy systemowych zjawisk językowych i związane z nimi metody badań zjawisk fonologicznych, morfologicznych, leksykalnych, syntaktycznych i semantycznych.

Rodzaje paradygmatów naukowych: indukcjonistyczny, weryfikacjonistyczny, falsyfikacjonistyczny, postmodernistyczny i koncepcje lingwistyczne oraz metody z nimi związane: językoznawstwo historyczno-porównawcze, strukturalistyczne, generatywistyczne, kognitywne.

Strukturalizm. Filozoficzne podłoże językoznawstwa strukturalnego. Główne postulaty strukturalizmu.

Strukturalizm europejski. Teoria de Saussure'a. Fonetyka a fonologia w ujęciu Trubieckiego; fonem, wariant fonemu, archifonem, typy opozycji. Binaryzm w teorii Jacobsona. Strukturalistyczne ujęcie diachronii w teorii Jacobsona. Glossematyka (szkoła kopenhaska). Forma a substancja, plan wyrażenia a plan treści w teorii Hjemsleva. Opozycja synchronii i diachronii w ujęciu strukturalistów i krytyków strukturalizmu.

Strukturalizm amerykański. Dystrybucjonizm i antymentalizm Bloomfielda. Teoria transformacji Harrisa. Hipoteza względności językowej (teoria Sapira i Whorfa).

Generatywizm. Generatywna gramatyka transformacyjna (Chomsky). Struktura głęboka i struktura powierzchniowa. Znaczniki frazowe (P-markers). Fonologia generatywna.

Kognitywizm. Triadyczna koncepcja znaku. Continuum jednostek językowych i nauki o języku. Prototyp i stereotyp w lingwistyce. Konceptualizacja: przedpojęciowe schematy wyobrażeniowe, pojęcia, struktury propozycjonalne. Metafory językowe w ujęciu Lakoffa i Johnsona. Sposoby rekonstrukcji językowego obrazu świata.

Pragmatyka językowa. Funkcje języka i wypowiedzi. Teorie aktów mowy - Austin, Searle, Wierzbicka. Lokucja, illokucja, perlokucja w ujęciu Austina. Zasada kooperacji i postulaty konwersacyjne Grice'a. Zasady grzeczności i taktu Lecha.

Metody badań socjolingwistycznych i pragmalingwistycznych.

Swoistość metod językoznawstwa historycznego: zalety i ograniczenia poszczególnych metod.