PSYCHOLOGIA ZARZĄDZANIA
Pytanie 1.
Czym się zajmuje psychologia jako nauka?
Psychologia jest nauką o zachowaniu (działaniu) ludzi i zwierząt. Działanie to obejmuje wszelkie czynności fizyczne i psychiczne podejmowane przez jednostkę w jej związkach ze światem zewnętrznym i ze sobą. Psychologie można podzielić na:
Psychologię poznawczą - bada ona procesy, które pozwalają nam poznać świat i siebie samego w tym świecie (psychologia społeczna),
Psychologie dynamiczną - bada procesy, które aktywizują i determinują ludzkie zachowanie oraz charakteryzują osobowość poszczególnych jednostek (np. charakter, temperament, emocje, instynkt, poziom umysłowy, potrzeby), psychologia osobowości.
W 1879 roku Wilhelm Wundt otworzył pierwsze pierwsze na świcie laboratorium eksperymentalne, tworząc podwaliny pod psychologię jako odrębną naukę. Początkowo badał w nim spostrzeżenia i wyobrażenia. Za jego przykładem utworzono laboratoria psychologiczne w Europie, jak i w Ameryce. Około 20 lat później powstała szkoła stworzona przez psychologów, którzy koncentrowali swoją uwagę przede wszystkim na procesie uczenia się. Głównymi przedstawicielami tej szkoły był Wiliam James i James R. Angeli.
Z nadejściem XX wieku powstała szkoła psychoanalityczna. Pod przewodnictwem Zygmunta Freuda kładli oni nacisk na znaczenie nieświadomych procesów umysłowych. Freud zignorował problemy świadomości, a zajął się badaniem i opisywaniem sfery, którą nazwał podświadomością.
Występują trzy teorie psychologiczne będące podstawą badania procesów psychicznych człowieka:
Behawioryzm - badanie zewnętrznych (widocznych) objawów zachowania się człowieka dających się zarejestrować. Główny twórca: Berrhus Frederich Skinner (1904 - 1989),
Teoria poznawcza - bada wewnętrzne procesy psychiczne (uwaga, pamięć, myślenie), aby lepiej zrozumieć zachowania się jednostki. Twórcy: Jean Piaget (1896 - 1980), L. S. Wygotski (1896 - 1934)
Teoria psychoanalizy - bada wewnętrzne procesy dynamiczne człowieka. Twórca: Zygmunt Freud (1856 - 1939) - wykorzystywał leczenie chorych psychicznie, sformułował teorię badania podświadomości.
Pytanie 2
Co składa się na osobowość człowieka?
Osobowość - to zdolność społeczna i adaptacyjna umożliwiająca
Jednostce reagowanie na kontakty z otoczeniem
(ludzie, zadania, środowisko). Zdolność ta
wynika z jej tylko właściwych cech (predyspozycji)
Te właściwości indywidualne określają właśnie
Różnice między ludźmi.
Teoria transakcyjna badania osobowości człowieka - kładzie nacisk na okoliczności i stosunki wzajemne jednostek.
Szczegółowe elementy osobowości:
Charakter,
Temperament,
Procesy poznawcze - spostrzeganie, myślenie, poziom umysłowy,
Systemy wartości.
Teorie Z. Freuda i Carla Gustawa Junga bazują na pojęciu trzech sfer osobowości:
Id,
Ego
Superego
Objawy patologii w osobowości:
Depresja,
Stres,
Agresja
Nerwice,
Choroby psychiczne - np. obłęd , schizofrenia.
Możliwość kształtowania własnej osobowości - samopoznanie, treningi interpersonalne, motywacja w doskonaleniu siebie.
Możliwość oddziaływania na osobowość współpracowników - motywacja, współzarządzanie, treningi grupowe, własny przykład, życie towarzyskie, jasne reguły karier zawodowych, przestrzeganie zasad moralnych w postępowaniu z podwładnymi.
Pytanie3
Jakie są główne zagadnienia psychologii zarządzani?
Przygotowanie do pracy - w skład tego przygotowania wchodzi preorientacja zawodowa i kształcenie zawodowe. Poradnictwo zawodowe dla młodzieży prezentujące ogólne wymagania głównych kierunków zawodowych i zasady samooceny swoich możliwości w tym zakresie.
Problemu doboru zawodowego - obejmuje selekcje i klasyfikacje kadr. Głównym założeniem racjonalnej gospodarki kadrami ludzkimi powinno być z maksymalne wykorzystanie uzdolnień ludzkich oraz zapewnienie pracownikom maksymalnego zadowolenia z pracy.
Adaptacja do środowiska pracy - obejmuje przystosowanie do społecznego środowiska pracy, przystosowanie do wymagań zawodowych oraz przystosowanie do warunków pracy.
Stosunki międzyludzkie - dążenie do stworzenia warunków powodujących zadowolenie z pracy za pomocą odpowiednich zabiegów ze strony kadr kierowniczych. Podkreśla się, że we wszystkich pracownikach tkwią ogromne możliwości i niewykorzystane rezerwy. Nie chodzi tylko o fizyczne umiejętności i energie organizmu, ale szczególnie o zdolności twórcze, poczucie odpowiedzialności, samodzielności i samokontroli. Świadome i aktywne uczestnictwo pracowników w działalności przedsiębiorstwo zapewnia lepsze decyzje, wykonanie pracy i kontrole. Wszystko to zwiększa zadowolenie pracowników i podwyższa ich morale.
Psychohigiena zarządzania - obejmuje problematykę ochrony zdrowia psychicznego pracowników i kadry kierowniczej. Prezentuje też możliwość skutecznego likwidowania konfliktów w pracy.
Poznanie siebie i swoich mocnych stron - uwaga, pamięć, inteligencja, myślenie abstrakcyjne, wyobrania.
Pytanie 4
Czym charakteryzuje się profesjonalny kierownik?
Funkcja kierownika jest od dłuższego czasu przedmiotem zainteresowań badawczych w kraju, jak i za granicą.
Coraz więcej ludzi, a także kierownictwo polityczne, dostrzega potrzebę systematycznych zmian w sposobie zarządzania i kierowania państwem, które staje się organizmem ogromnie złożonym i w związku z tym wymagającym uruchomienia nowych, być może jeszcze nie wypróbowanych dźwigni rozwoju.
Od ponad 60 lat od zakończenia II wojny światowej - wielu teoretyków i praktyków czynności kierowania uważa za odrębny zawód.
Profesjonalny kierownik musi przyjąć na siebie następujące zadania:
Pomnażać potencjał gospodarczy przedsiębiorstwa,
Uruchamiać „potencjał ludzki” przez optymalne zatrudnienie osób zgodnie z ich zainteresowaniami i możliwościami,
Realizować cele i zadania stawiane przed powierzonym mu przedsiębiorstem.
Realizacja tych zadań może prowadzić do określonych konfliktów interesów.
Przezwyciężanie ograniczeń profesji kierownik - jest sygnalizowane w postaci jej rozwoju w przyszłości. Obecnie w skali światowej obserwuje się tendencje do zarządzania liniowo - sztabowego, spłaszczenia struktur hierarchicznych i przechodzenia z układy przełożony - podwładny na układ partnerski z leaderem (przywódca) wybieranym a przynajmniej akceptowanym przez współpracowników.
W przyszłej pracy kierownika dominować ma podobno troska o rozwój przedsiębiorstwa (funkcja prognostyczna - planistyczna) i pozyskiwanie ludzi do realizacji zamierzeń rozwojowych (funkcja organizatorska i motywacyjna). Zmieniają się wymagania w zakresie przygotowania zawodowego dyrektora. Wąska specjalistyczna wiedza musi ustąpić na rzecz przygotowania ekonomiczno - humanistycznego
Kierownik przyszłości tak samo jak długo będzie zarządzać musi być zdolny do systematycznego ulepszania swej osobowości i wiedzy zwłaszcza wiedzy o innych ludziach i procesach zarządzania.
Kierownik przyszłości:
Energiczny, dynamiczny,
Dyletant,
Zdolny nauczyć się wszystkiego od wszystkich,
Umiejący wykorzystać swoje zdolności do realizacji celów oraz zdolności swoich współpracowników,
Nie może być samotnikiem,
Przywódca grupy,
Zacięcie społecznikowskie
Pozyskiwanie ludzi,
Musi umieć dobrze zorganizować własne działania,
Zapewnienie możliwości rozwoju,
Zapewnienie realizacji coraz nowych potrzeb społecznych.
Niestety wyniki wykazują, że kadrę kierowniczą naszego kraju cechuje w
większości słaba orientacja „na ludzi” i zbytnie przecenianie swych możliwości działania.
Dlatego sygnalizuje się potrzebę wyrabiania podstaw, umiejętności i nawyków opierania się na pracy zespołów.
1