Choroba niedokrwienna serca - Angina pectoris - dławica piersiowa - choroba wieńcowa. Jest to objawowy okres miażdżycy naczyń wieńcowych. Spowodowana jest zmianami morfologicznymi w naczyniach wieńcowych lub naczyniach ich odgałęzień. Jest to ostre lub długotrwałe pogorszenie czynności serca wywołane zaburzeniem równowagi między aktualnym zapotrzebowaniem na tlen i związki energetyczne a ich dostawą.

Przyczyny choroby niedokrwiennej serca

Organiczne zmiany w tętnicach wieńcowych:
* najczęstszą przyczyną choroby niedokrwiennej jest miażdżyca, która powoduje uszkodzenie ściany naczyń wieńcowych (zmiany miażdżycowe dotyczą także innych tętnic), a następnie powstanie zmian powodujących zwężenie światła naczynia wieńcowego -mówimy wtedy o chorobie wieńcowej.Wymienione poniżej inne przyczyny choroby niedokrwiennej serca są bardzo rzadkie rzadkie;
* zwężenia naczynia w przebiegu: kiły, reumatoidalnego zapalenia stawów, tocznia układowego, guzkowego zapalenia tętnic, zapalenia zakrzepowo - zarostowego tętnic, twardziny układowej (sclerodermia - choroba tkanki łącznej), skrobiawicy, idiopatycznego młodzieńczego zapalenia tętnic;
* zatory naczyń wieńcowych w przebiegu: infekcyjnego zapalenia wsierdzia, zakrzepów w lewym przedsionku i komorach oraz na sztucznych zastawkach, -luzaka przedsionka, koronarografii i pomostowania aortalno - wieńcowego.
* wady anatomiczne tętnic wieńcowych - ujście lewej tętnicy wieńcowej od tętnicy płucnej, tętniaki, przetoki wieńcowe.
Bez istotnych zwężeń w tętnicach wieńcowych:
* stany skurczowe, zaburzenia hemodynamiczne w przebiegu wad serca, niedociśnienia, zaburzeń rytmu, nadciśnienia, kardiomiopatii przerostowej (HCM);

Objawy choroby niedokrwiennej serca

* ból, uczucie dławienia, ucisku odczuwalny za mostkiem.Ból często prowokowany jest często wysiłkiem fizycznym lub stresem. Ból wieńcowy z reguły promieniuje do lewego ramienia - czasem całej kończyny górnej, do żuchwy, gardła, szyi. Często ból wieńcowy mylony jest z bólem w wyniku niestrawności.
* uczucie ucisku z reguły ustępuje po zaprzestaniu wysiłku fizycznego lub przyjęciu podjęzykowo nitratów w sprayu lub tabletce.
* nie ma swoistości co do pory występowania bólu wieńcowego. Może się on pojwiać o każdej porze dnia i nocy. Często jest tak, że ból wieńcowy budzi pacjenta ze snu.
* napad bólu dławicowego prowokowany jest często przez wyjście na zimne powietrze, emocje, itp.

Okresy kliniczne choroby niedokrwiennej serca

* Stabilna choroba niedokrwienna serca ( = dławica piersiowa = stabilna = dusznica)
* Niestabilna choroba niedokrwienna serca - Angina pectoris instabilis
* Zawał serca - Infarctus cordis
* Nagły zgon sercowy

Czynniki ryzyka choroby niedokrwiennej serca podzielić można na:

1. Nie podlegające modyfikacji (nie mamy na nie wpływu):
* wiek: mężczyźni powyżej 45 roku życia, kobiety powyżej 55 roku życia;
* płeć męska;
* wczesne występowanie choroby wieńcowej w rodzinie.
2. Podlegające modyfikacji (mamy na nie wpływ):

- Czynniki ryzyka pierwszego rzędu:
* zaburzenia gospodarki tłuszczowej: zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego, LDL-cholesterolu, triglicerydów oraz zmniejszenie stężenia HDL cholesterolu;
* nadciśnienie tętnicze;
* cukrzyca;
* zespół metaboliczny X: otyłość typu centralnego (typ: jabłko), insulinooporność, i hiperinsulinemia oraz choroby towarzyszące (zab. gospodarki lipidowej), nadciśnienie tętnicze, cukrzyca
* palenie tytoniu;
- Czynniki ryzyka drugiego rzędu:
* zwiększone stężenie lipoproteiny a
* mała aktywność fizyczna (siedzący tryb życia);
* hiperhomocysteinemia
* cechy osobowości (brak umiejętności relaksowania się po stresach emocjonalnych, agresywność;
* nadużywanie alkoholu;
* podwyższony poziom kwasu moczowego w surowicy krwi;

Występowanie dwóch czynników ryzyka pierwszego rzędu powoduje, że zagrożenie zawałem serca zwiększa się czterokrotnie, a występowanie trzech czynników pierwszego rzędu zwiększa to ryzyko 10 razy!

Zapobieganie

• odpowiednia dieta mająca na celu obniżenie poziomu cholesterolu w surowicy. Ograniczenie spożycia tłuszczów zawierających wiązania nasycone - tłuszcze zwierzęce. Zgodnie z zaleceniami należy zwiększyć spożycie owoców (także suszonych, warzyw;
  * dążenie do uzyskania należnej masy ciała - wskaźnik masy ciała (BMI) pacjenta powinien mieścić się między 20 a 25;
  * kontrola ciśnienia tętniczego krwi;
  * okresowo należy wykonać sobie badania kontrolne poziomu frakcji cholesterolu we krwi;
  * rzucenie palenia tytoniu (zarówno palenia papierosów, fajki jak i cygar)
  * regularny wysiłek fizyczny - co najmniej 3 razy w tygodniu przez min. 30 minut.

Choroba niedokrwienna serca (ch.n.s.) polega na upośledzeniu dopływu krwi do serca, co powoduje niedostateczne zaopatrzenie mięśnia sercowego w tlen i składniki odżywcze. Ma to szczególne znaczenie, gdy potrzeby energetyczne serca wzrastają, np. podczas wysiłku fizycznego. U większości pacjentów ch.n.s spowodowana jest zwężeniem tętnic wieńcowych, spowodowanym obecnością bogatych w lipidy blaszek miażdżycowych w dużych i średnich naczyniach; szczególnie podatna jest przednia tętnica zstępująca, zaopatrująca w krew lewą część mięśnia sercowego. Ograniczenie dopływu krwi do serca może wynikać z dwóch różnych przyczyn:

- zwężenia naczynia przez blaszkę miażdżycową,

- pęknięcia blaszki z uwolnieniem jej zawartości, co powoduje aktywację płytek krwi i wytworzenie zakrzepu, który może częściowo lub całkowicie ograniczyć dopływ krwi do mięśnia sercowego.

Choroba niedokrwienna serca objawia się bólem w okolicach klatki piersiowej, spowodowanym niedostatecznym zaopatrzeniem mięśnia sercowego w tlen. Ból pojawia się najczęściej podczas wysiłku fizycznego, stresu, gwałtownej zmiany temperatury otoczenia i ustępuje zwykle w ciągu kilku minut po odpoczynku. Jeśli miażdżyca naczyń wieńcowych jest silnie rozwinięta, ból może trwać dłużej.
Choroba niedokrwienna serca oznacza zwiększone ryzyko wystąpienia zawału serca.