Wykład 22.05.2001 Koncepcja systemowa cd.

4. o stałości i zmianie cd.

Funkcjonalizm: zachowanie objawowe (symptom) jest przejawem procesów samoregulacji systemu. Sygnalizuje otoczeniu, że istnieje jakiś problem i że otoczenie może być pomocne w jego rozwiązaniu. (np. ból głowy równoważy nadmiar napiętych relacji)

♣ SYMPTOM - jest próbą zajęcia miejsca w sytuacji rodziny, komunikowania czegoś rodzinie, zajęcia stanowiska. (np. dziecko przez swój symptom stara się równoważyć relacje między rodzicami)

Inne: pozwala bratu opuścić dom, wzmacnia pozycję matki/ojca w rodzinie

Symptom ochrania system, by (w mniemaniu „producenta” symptomu) nie stało się coś gorszego - jest reakcja na zachwianie równowagi i dążeniem do jej odzyskania: stabilizuje system.

Na szerszym poziomie oznacza PRÓBĘ WSPÓŁDZIAŁANIA Z ZACHOWANIAMI INNYCH ELEMENTÓW SYSTEMU (CZŁONKÓW RODZINY).

Zachowanie indywidualnego członka rodziny może byś wyjaśnione i zrozumiane tylko dzięki obserwacji całego systemu.

Terapeuta nie stara się od razu zlikwidować symptomu tylko obserwuje co on oznacza, jaka pełni funkcję.

Pozwalamy aby symptom się nasilił aby zobaczyć co on sygnalizuje, co próbuje równoważyć. Czasem nawet go nasilamy.

5. o granicach

Każdy system ma granice oddzielające go od otoczenia. Wyznaczają je reguły określające kto jest członkiem systemu/rodziny i na jakich zasadach.

Kontrolują wzajemną wymianę emocjonalną. ( przyłączanie się vs zamykanie )

Dystans: bliski odległy

Granice: przepuszczalne półprzepuszczalne szczelne

Transakcja: wiązanie równowaga odsuwanie

uwikłanie, fuzja wyobcowanie, niezaangażowanie

Z reguły człowiek oscyluje miedzy wiązaniem a odsuwaniem.

Sterling: indywiduacja „przeciwko” lub „z” w okresie dorastania.

6. o komunikacji

Komunikacja ma implikacje interpersonalne.

♣ 3 aspekty komunikacji Watzlawiak, Beavin, Jackson

1. syntaktyczny (reguły gramatyczne języka)

2. semantyczny - zasady rządzące relacjami między słowami (zadaniami), a ich znaczeniem: ludzie dopuszczają znaczenie prywatne, a nie słownikowe

3. pragmatyczny - badające behawioralne efekty komunikacji 9aspekty niewerbalne i kontekst wypowiedzi - decydują, czy komunikat jest pochwałą, groźbą, żartem.

Aksjomaty komunikacji ( Watzlawiak i wsp. )

1. Nie możliwe jest nie komunikować

2. Komunikacja ma aspekt treściowy i relacyjny. (to jabłko jest czerwone vs to jabłko jest większe od... / Czy zupa ci smakuje „Czy mnie kochasz?”)

3. Punktacja - akcentowanie: nazywanie czegoś przyczyna lub skutkiem wynika z indywidualnych sposobów porządkowania info przez interpretatora - zakładany związek przyczynowo - skutkowy nie musi istnieć.

(Doprowadziła mnie do wściekłości, sprawiła, że jestem bezradny)

Bandler, Grindler, Satir → wadliwa konstrukcja semantyczna

4. Relacje: symetryczne (partnerzy są równi) lub komplementarne (nierówni doktor-pacjent)

5. Komunikacja może być paradoksalna.

Paradoks logiczny: Epimenides z Krety: „Wszyscy Kreteńczycy są kłamcami. Jestem z Krety a więc kłamię ,że oni są kłamcami”.

Treść i relacje aspektu komunik. został opisany w koncepcji podwójnego związania.

Teoria podwójnego związania (double bind) Beatson, Haley, Jackson

→ Pierwotny negatywny nakaz.

Nie zachowuj się w sposób X, bo cię ukarzę. (kara polega na porzuceniu, rezygnacji z wyrażania miłości)

→ Wtórny negatywny nakaz

Nie traktuj tego jako kary.

Nie traktuj mnie jako osoby karzącej.

Wtórny negatywny nakaz ma (zwykle) charakter niewerbalny - np. ton głosu, gest kolidują z którymś z elementów pierwotnego przekazu. W porównaniu z pierwotnym jest trudniejszy do uchwycenia, rozpoznanie i nazwania.

→ Trzeci negatywny nakaz

Zakazuje ofierze ucieczki z pola lub wskazuje, że skomentowanie swojej sytuacji jest niemożliwe.

Jednostka nie może się zorientować na jaki rodzaj przekazu ma zareagować.

W efekcie:

• jednostka odpowiada metaforą na metaforę gdy konieczna jest dosłowna odpowiedź

• ignoruje komunikaty - stara się nie widzieć i nie słyszeć czyli uniknąć wywołania reaksji w swoim otoczeniu (schizofrenia katatoniczna)

Interwencja paradoksalna - element terapii (może być elementem prawie wszystkich technik), polega na zachęcaniu, wychwalaniu i zlecaniu zachowania lub problemu, który klient chce zmienić. (zwlekaj, nie śpij, pozwól sobie być depresyjnym)

Np. 4 sposoby „utrzymania ogólnego nieszczęścia” Watzlawick

• idealizacja przeszłości (przesiaduj przy telefonie)

• Pani Lotowa (kurczowe trzymanie się przeszłości)

• fatalna szklanka piwa (co się stało to się nie odstanie)

• zgubiony klucz (czyli więcej tego samego)

W terapeutycznym podwójnym związaniu ( paradoksalnie ) klient zyskuje kontrolę nad symptomem albo

• przez nie posłuchanie nakazu, albo

• przez intencjonalne (wolicjonalne) wykonanie go. Kontrola ta stawia klienta na zewnątrz patologicznej sieci odniesień.

Watzlawick : zmiany w terapii jako zmiany 1 i 2 rzędu

1 rząd - takie jak zmiany zdarzeń w czasie snu

2 rząd - obudzenie się ze snu (inna klasa zdarzeń)

Zmiany poprzez interwencję paradoksalną to zmiany 2 rzędu (wykonawcze); podczas gdy oddziaływania „oznajmujące” (np. interpretacje) są poruszaniem się pacjenta wewnątrz siatki snu.

Prekursorzy paradoksu :

1. Alfred Adler : zasada „unikania walki z klientem”

Pacjent stawia opór tj. usiłuje zdeprecjonować wysiłki terapeuty poprzez:

• wyrażanie wątpliwości

• zapominanie

• nawroty choroby

• krytykowanie

• spóźnianie się

• wyrażanie specjalnych życzeń

Oporowi nie należy się przeciwstawiać. Do pacjenta „Nigdy nie rób tego, czego nie lubisz”

2. Knight Dunlap : tzw „negatywna praktyka” (obgryzanie paznokci, moczenie się, jąkanie)

Pacjent ma włożyć wysiłek w wykonywanie symptomu.

3. Victor Frankl

4. Milton Erickson : poziomy paradoksu w hipnozie.

Oferuje się wolny wybór spośród porównywalnych alternatyw lecz jedna musi być wybrana (poczucie kontrolowalności)

5. Jay Haley : interwencja paradoksalna w rodzinach

Relacja terapeuta - rodzina musi być zdefiniowana jako taka, która ma doprowadzić do zmiany.

1. Problem musi być jasno zdefiniowany

2. Muszą zostać ustalone cele leczenia

3. Terapeuta musi zaoferować regułę ( strategię )

4. Osoba będąca w rodzinie autorytetem musi zostać delikatnie zdyskwalifikowana

5. Obserwuje się rodzinę i zachęca do przejawianie symptomu

6. Terapeuta nie wierzy w polepszenie

7. Terapeuta daje paradoksalne zalecenia

Kiedy nie można stosować terapii paradoksalnej? :

• klient niedostatecznie zmotywowany i niedostatecznie zaangażowany (brak oporu i współpracy)

• osoby socjopatyczne (mogą wykorzystać na taką, która im pasuje)

• osoby paranoiczne, które będą wyczuwać „oszustwo” - pogorszenie zachowania

• działania destrukcyjne i tendencje samobójcze

• sytuacje kryzysu i destabilizacji (żałoba, utrata pracy)

• rodziny otwarcie wrogie

• rodziny „dziecinne”, „poszukujące w terapeucie rodzica”

www.student.e-tools.pl

1

24

Internetowa Baza Pomocy Studentów Psychologii - psychol

www.psychobaza.prv.pl

Odwiedź nas!