Wykład 3

1.Charakterystyka morfologiczna i funkcjonalna kończyny górnej.

2.Elementy szkieletowe kończyny górnej świadczące o jej przystosowaniu do funkcji chwytnej.

Kościec kończyny górnej :

Podstawa tj. obręcz barkowa (obojczyk + łopatka)

Część wolna :

Kończyna górna wobec pionowej postawy człowieka służy za narząd chwytny i ma konstrukcję wybitnie dynamiczną.

Kości obręczy barkowej (ossa cingulum membri superioris)

Koniec bliższy obojczyka jest jedynym miejscem, w którym obręcz barkowa łączy się z tułowiem - pozostałe połączenia mają charakter mięśniowy.

Obręcz ta jest niekompletna : otwór przedni wypełnia rękojeść mostka, otwór tylny pomiędzy łopatkami pozostaje niewypełniony .Zapewnia to wybitną ruchomość obręczy w stosunku do tułowia.

1.Obojczyk (clavicula)

2.Łopatka (scapula)

= powierzchnia żebrowa (dół podłopatkowy)

= powierzchnia grzbietowa (dół nad i podgrzebieniowy)

Kościec części wolnej

3.Kośc ramienna (humerus) - kość długa

= powierzchnia przednia boczna - guzowatość naramienna

= powierzchnia przednia przyśrodkowa

= powierzchnia tylna - bruzda nerwu promieniowego

= brzeg boczny

= brzeg przyśrodkowy

= szyjka anatomiczna

= guzek większy

= guzek mniejszy

= szyjka chirurgiczna

=nadklykieć przyśrodkowy (bruzda nerwu łokciowego - kostka muzykantów /mały palec)

=nadkłykieć boczny

=powierzchnie stawowe : bloczek (k.łokciowa), główka (k.promieniowa)

=dół dziobiasty

=dół wyrostka łokciowego (fossa olecrani)

=dół promieniowy

Kości przedramienia

Kości przedramienia i ramię nie leża w jednej osi lecz tworzą kąt 165-170* zwrócony w kierunku promieniowym. Kość łokciowa jest dłuższa . Kości te łączą się górnymi i dolnymi końcami, zaś przestrzeń pomiędzy nimi zamyka błona międzykostna

4.Kość łokciowa (ulna)

= trzy powierzchnie ; przednia ,tylna, przyśrodkowa

= trzy brzegi : przedni, tylny, międzykostny (boczny)

= wyrostek dziobiasty

= wyrostek łokciowy

= powierzchnie stawowe : wcięcie bloczkowe ,wcięcie promieniowe

= guzowatość kości łokciowej

= głowa kości łokciowe : powierzchnie stawowe dla k.nadgrastka i k.promieniowej

(obwód stawowy głowy - circumferentia articularis capitis ulnae)

=wyrostek rylcowaty

5.Kość promieniowa (radius)

= trzy brzegi : przedni, tylny i międzykostny ,czyli przyśrodkowy

= trzy powierzchnie : przednia, tylna, boczna

= głowa kości promieniowej : dołek głowy, obwód stawowy

= szyjka k.promieniowej

= guzowatość kości promieniowej

=powierzchnia stawowa nadgarstkowa : połączenie z kością łódeczkowata i księżycowatą.

= wcięcie łokciowe - powierzchnia stawowa dla połączenia z kością łokciową.

= wyrostek rylcowaty

Kości ręki

W skład ręki (manus) wchodzi zwykle 27 kości, które dzieli się na :

nadgarstek (carpus),śródręcze (metacarpus),palce (digiti)

Kości nadgarstka - dwa szeregi kości bliższy i dalszy

szereg bliższy :

szereg dalszy :

Powierzchnia dłoniowa nadgarstka jest wklęsła i wytwarza bruzdę nadgarstka, zaś powierzchnia grzbietowa wypukła pokryta ścięgnami prostowników.

Po stronie łokciowej :k.grochowata i haczyk k.haczykowatej tworzą wyniosłość łokciową nadgarstka (eminentia carpi ulnaris), po str.promieniowej guzek kości łódeczkowatej i guzek k.czworobocznej większej tworzą wyniosłość promieniową nadgarstka (eminentia capri radialis) .Między obu wyniosłościami rozpięty jest troczek zginaczy, pod którym biegnie kanał nadgarstka (canalis carpi) ,przez który przechodzą ścięgna zginaczy palców i nerw pośrodkowy.

Kości śródręcza

Śródręcze (metacarpus) składa się z pięciu kości długich oznaczonych cyframi I-V

Kości palców ręki

Stawy kończyny górnej

Połączenia kostne (stawy i więzozrosty) obręczy barkowej

1.Staw mostkowo-obojczykowy

= więzadło mostkowo-obojczykowe przednie i tylne

= więzadło międzyobojczykowe

= więzadło żebrowo-obojczykowe

do przodu ,do tyłu, ku górze ku dołowi i ruchy obrotowe dokoła osi obojczyka .

Ruchy ku dołowi ograniczone sąsiedztwem I żebra.

2.Staw barkowo-obojczykowy

= są nachylone do siebie pod kątem , tak iż koniec dalszy obojczyka leży na wyrostku barkowym

= więzadło barkowo-obojczykowe

= więzadło kruczo-obojczykowe

= więzadło czworoboczne

= więzadło stożkowate

3.Więzozrosty łopatki

= wytwarza sklepienie stawu ramiennego, chroniąc staw ramienny przed wywichnięciem

ku górze

= zamyka wcięcie łopatki przez które przechodzi żyła i nerw nadłopatkowy

4.Staw ramienny (articulatio humeri)

= panewka stawowa (wydrążenie stawowe - szersza u dołu) otoczona obrąbkiem

stawowym, który w górnej części łączy się ze ścięgnem głowy długiej mięśnia

dwugłowego ramienia.

= głowa stawowa (granicę głowy stawowej wyznacza szyjka anatomiczna)

= obszerna ( zachyłek pachowy ),

= cienka bo staw ochraniany mięśniami : podłopatkowym, nadgrzebieniowym,

podgrzebieniowym i obłym mniejszym

= przyczepia się dookoła obrąbka stawowego, tylko w górze nieco dalej obejmując

ścięgno głowy długiej m.dwugłowego ramienia; na głowie przyczepia się na szyjce

anatomicznej, tak iż oba guzki pozostają poza torebką stawową.

= więzadło kruczo-ramienne (od wyr.kruczego biegnie do guzków k.ramiennej)

= więzadło obrąbkowo-ramienne

= pochewka maziowa międzyguzkowa (dla ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia)

= kaletka podścięgnowa m.podłopatkowego

= kaletka podkrucza

= kaletka podbarkowa

= kaletka mięśnia kruczo - ramiennego

= zginanie prostowanie, odwodzenie, przywodzenie, obwodzenie , obrót.

5.Staw łokciowy

Dwa pierwsze współpracują wykonując ruchy zgięcia i prostowania w stawie łokciowym, trzeci zaś, czynnościowo niezależny od nich, wspólnie ze stawem promieniowo-łokciowym dalszym umożliwia ruchy nawracania i odwracania przedramienia.

Staw ramienno-łokciowy

Staw ramienno-promieniowy

= więzadło poboczne łokciowe

= więzadło poboczne promieniowe

Połączenia kości przedramienia

6.Staw promieniowo-łokciowy bliższy (obrotowy)

7.Staw promieniowo-łokciowy dalszy (obrotowy)

8.Więzozrost - tzw .błona międzykostna

Oba stawy są czynnościowo sprzężone ,możliwe są ruchy nawracania i odwracania

Stawy ręki

9.Staw promieniowo-nadgarstkowy

10.Staw śródnadgarstkowy

Połączenia stawowe szeregu dalszego nadgarstka

= całkowicie odrębny, nie łączy się z innymi

= staw siodełkowy

= pomiędzy kością czworoboczna większą a podstawą I kości śródręcza.

Stawy między kośćmi śródręcza.

- stawy międzyśródręczne - połączone podstawy kości II-V śródręcza (3 stawy) - st.płaskie

Więzadła stawów ręki

Pasma więzadłowe łączące poszczególne kości nie dają się na ogół ściśle odgraniczyć - więzadła bliższego i dalszego szeregu kości nadgarstka są przeważnie wspólne, częściowo przedłużają się na stawy nadgarstkowo-śródręczne. Należy jedynie szczególnie wspomnieć o paśmie więzadłowym troczka zginaczy (retinaculum flexorum), które rozpięte między wyniosłościami promieniową i łokciową nadgarstka zamyka kanał nadgarstka (canalis carpi)

Ruchy ręki :

ruchy przeciwstawiania kciuka umożliwiają pracę z pozostałymi palcami i warunkują chwytne możliwości ręki.

Stawy palców ręki

Stawy śródręczno-paliczkowe II-V (stawy kuliste ograniczone)

Staw śródręczno-paliczkowy kciuka (st.zawiasowy)

Stawy międzypaliczkowe ręki (st.zawiasowe)